Logo Nalareka
Image 9 768x1024

Samanang Minang

Novel TE Radjo Boedjang

Disain sampul Raj Al Jamali

Editor HJ Radjo Djawa

Pasambahan untuak

Mande kanduang Zuriah Nazir

Huda Hanum; limpapeh rumah nan gadang, ka payuang panji ka sarugo

Zevy & Aldo, Azest & Vidya, Aya; anak kanduang sibiran tulang Agif, Zeya, Lean; ubek jariah palarai damam

Tarimo kasi ateh budi bayiek

Nan Mulie Guru Tengku Arby Abdul Manan; nan lah manjadi suluah bendang, langkok ganok jo pokok-pokok kaji–fiqh, tasawuf jo tauhid

Baliau Angku RR Dt Maradjo; nan lah mawarihkan taambo, langkok ganok jo surahannyo

Sarato Baliau Nyinyiek Martalena Puti Reno Ali; nan lah mawarihkan sako, langkok ganok jo curito

SAMANANG MINANG

Novel TE Radjo Boedjang (Buku Partamo dari limo buku)

Inti Kaji, Duduak Paham:

Energi adolah “properti fisika” dari suatu objek (benda). Energi adolah sasuatu nan dipunyoi dek benda.

Energi kekal adonyo. Dak bisa dibuek. Dak bisa diilangkan. Energi hanyo bisa baubah dari suatu bantuak, ka bantuak lain. Iko adolah Hukum Kekekalan Energi.

Satiok benda punyo energi. Benda iduik ataupun benda mati, punyo energi. Benda (materi) adolah energi nan tapadek-an. Aratie, karano benda iduik ataupun mati adolah materi, mako pasti kaduonyo punyo energi.

Dari situ timbue tanyo; kok ado urang maningga, atau ado makhluk iduik lalu mati, kamaa pai energinyo? Apokah baubah jadi energi bantuak lain?

Baubah jadi apo?

***

Dzat (materi) Allah jo sifat-Nyo manyatu. Tiok dzat punyo sipek. Sipek manyatu ka dzat.

Baitu pulo manusia; ‘Aradh (sipek) manusia manyatu ka jirim (materi).

Papaduan ‘aradh jo jirim, adolah energi nan tapadek-an.

Sacaro Hukum Kekekalan Energi, Kutiko materi musnah–misalnyo tubuah (jasad) urang mati lapuak di dalam kubue–aratie energi yang ado di materi tu idak musnah. Sabagian ado yang baubah jadi energi nan tapadek-an di tanah, dan nan banyak energi tu tabaok dek ‘aradh (sifat utamo, nan manjadi karakter manusia basangkutan).

Dalam paham Minangkabau, ado namonyo soko. Soko ko adolah ‘aradh nan manjadi sifat bagi sako (gala), dan langkok ganok tapadek-an di batang tubuah urang nan manyandang gala. Karano itu, sifat urang nan bagala Radjo Adie, misalnyo, akan langkok ganok tapadek-an di batang tubuah urang nan manyandang gala nan tun saat kini.

Dan sako (gala) tu diturun-tamurunkan sajak daolu, dari mamak turun ka kamanakan. Karano itu, soko pun turun dari mamak ka kamanakan.

Aratie ‘aradh nan tabaok dek sako idak pernah musnah. 

***

Allah tidak samo jo ‘Alam. ‘Alam adolah sagalo sasuatu nan salain Allah.

‘Alam dibuek dek Allah.

Manusia jo makhluk iduik sarato makhluk mati lainnyo adolah ‘alam. 

Sacaro Hukum Kekekalan Energi, jumlah energi sajak ‘alam dijadikan dek Allah, sampai kini, samo banyaknyo.

Harus dipahami, energi ‘alam sandiri. Energi Allah nan Maha Tak Babateh, sandiri pulo. 

Namun, karano Allah nan manjadian ‘alam–nan partamo dibuek banamo Nur Muhammad–mako sabanae energi ‘alam barasa dari energi Allah. 

Kutiko kito bisa bakoneksi jo Nan Satu–umpamonyo kutiko sumbayang-di situlah taraso keluarbiasaan ateh Maha Gadangnyo Baliau. 

Dan itu adolah raso ba Tuhan. Itu adolah hal nan sangaik pribadi sipeknyo. 

Sacaro hakikat, raso ba Tuhan itu adolah punyo surang-surang. Dak bisa dikatokan. Saabih-abih ma’rifat, adolah aniang. Kok dikatokan juo, bata iman!

Bata tauhid!

***

Sajak ‘alam dibuek dek Allah, sampai kini, sabanae kito tasambuang dalam “medan energi” yang samo. Iko pernah disabuik dek Albert Einstein; We are unified by Field of Energy…

Lalu ado pulo diteorikan istilah Horizon Peristiwa, atau “Panampakan Kajadian” nan ado di bateh ruang-waktu dek Stephen Hawking. Kok teori ko bisa dipraktikkan, kito bisa barado di kutiko nan kito nyio.

Karano itu, idak mustahie jikok saat kini kito bisa maliek maso lalu, mandanga maso lalu, dan bainteraksi jo maso lalu.

Baitu pulo, idak mustahie jikok kito bisa mandanga maso datang, maliek maso datang, dan bainteraksi jo maso datang.

Dalam ilemu spritualitas urang Minangkabau, kaji iko daolu banyak dikuasoi dek urang nan bajinih. Sayangnyo, kamampuan iko acok dituduah buruak. Negatif. Padohal, caro-caro sarupo itu hanyo pakaro koneksitas di “medan energi” nan samo sajo. Dan iko ilmiah bana!

***

Jo kamampuan mamindahkan energi, sarupo urang mamakai tanago dalam, mako ‘aradh bisa dipadek-an ka materi lain. Contohnyo ka batu cincin. Parmato. 

Jo kamampuan manguasai koneksitas dalam “medan energi” kito bisa malanglangbuana ka maso lalu, atau ka maso datang.

***

1

Sabuah hotel di Jakarta, 2 Maret 2020, manjalang sanjo.

Laki-laki tu, sakiro-kiro baumue limopuluhan, dari baliek kaco kamar hotel manaropong ka jalan. 

Badannyo cukuik tenggi untuak ukuran laki-laki Indonesia. Karano mamakai jeans jo baju mode taktikal, laki-laki nan banamo Pramalayu tu tampak labieh mudo dari umuenyo.

Sungguahpun abuaknyo mulai tampak uban ciek-ciek, tapi tak mangurangi kesan tampannyo. Iduangnyo mancuang, khas Indonesia–dak talalu mancuang, apolai bengkok sarupo paruah alang.

Rahangnyo kukuah, hampie basagi ampek, indak lancip sarupo daguak rang padusi. Dan bibienyo agak tipih, tabantang simetris. Sahinggo tak sadang galak pun, sarupo urang galak manih juo. 

Laki-laki itu klimis. Tak basisunguik. Tak bajangguik dan tak bajambang. Abuaknyo ampie cepak. Manyamparonoan panampilannyo sarupo urang dari kalangan militer.

Padohal Pramalayu urang sipil se nyoh. Inyo doktor ilemu Sejarah. Masih mambujang sampai kini. 

Dari kamar hotel, di lantai duo puluah satu tu, iyo barasieh pamandangan ka jalan di muko. Jalan lapang nan sapuluah jalur tu sadang rami-raminyo.

Maklum, ari manjalang sanjo. 

Di subalah jalan sapuluah jalur, ado pulo jalan nan samo. Hanyo beda arah. Nan dakek ka hotel arah ka suok. Nan sabalah lai ka kida. 

Jalan duo jalur tu amek padek. Maklum itu jalan utamo di pusek Kota Jakarta. Oto dari baragam merek bapacu-pacu mangaja lampu merah! 

Jakarta lah kanamoe, urang-urang sarupo tak cukuik wakatu. Sadoe bagageh! Oto jo onda tagageh. Mambaok urang-urang nan tagageh!

Hari barambang patang. Matoari nan lah condong ka barat, mambuek mato laki-laki tu silau. Walau inyo manaropong dari baliek kaco.

Karano itu, laki-laki ko manakue-kan pandangan. Fokus ka lalu lintas di muko hotel.

Tibo-tibo, di baliek taropongnyo, laki-laki tu mancaliek duo buah motor gadang maliuak-liuak mamacu lalu lintas. Kaduonyo bapacu-pacu tampaknyo. 

Dan, dakek ka lampu merah, duo motor tu samo-samo ma rem tagak. Tapi motor nan saketek di balakang maondoh nan di muko. Tabrakan tajadi. Otooto nan lain sarantak ma rem. 

Sedan itam, rancak, duo barih di balakang motor gadang nan saliang ondoh tu ikuik ma rem. Tapi, babarapo datiek sasudahnyo, sedan tu malatuih. Sajalan jo tangan laki-laki nan manakan tombol di hp keteknyo, masih sambie manaropong.

Pramalayu taruih manaropong. Tangannyo nan ciek lai masih mamacik pamicu jarak jauah. Nyo paratian sajo tiok detail nan tajadi.

Duo motor gadang taruih cigin. Nan oto-oto lain kacau balau. Urangurang panik. Lalu lintas eboh.

Laki-laki di baliek kaco kamar hotel tu tak baranjak dari taropongnyo.

Hinggo limo minik sasudah itu, baru nyo tutuik gorden.

Inyo masih mamacik hp. Sabanae bukan hp, tapi pamicu bom jarak jauah. Alat itu pun nyo masuak an ka cerek listrik. Dak lamo tadanga bunyi klik tando ayie manggalagak. Nyo bukak cerek tu, hp ketek tadi lah sarupo plastik asoy kanai ayie angek, mangarucuik. Plastik nan lah mangarucuik tu, jo babarapo alat elektronik nan aluih-aluih nyo masuak an ka lubang toilet. Blusss…ilang ka lubang kakuih. Aman.

Di bawah, di jalan tu, sedan warna itam tu tagolek. Rabah. Badan sedan tu anguih dan ramuak. Bagian mukonyo rusak parah. Bisa dipastian urang di dalamnyo mati! Ntah kok ado di antaronyo nan angok balabieh?

Nan tampak kini, polisi sibuk maatur lalu lintas. 

Bahkan satangah jam sasudah itu, jalan lapang tu langang. Jalur arah suok jalan di muko hotel tu kosong. 

Mungkin karano ado ledakan, mako untuak antisipasi kajadian-kajadian nan ka manambah masalah, polisi pun mamblokir jalan tu. Maalieh-an lalu lintas. Tapi jalur sabalah, untuak arah balawanan tak diblokir doh.

Kini, oto sedan itam tu se ciek tagak di tangah jalan lapang. Rabah diam. Anguih. Jadi rongsokan!

Polisi lah mambuek police line–garih pambateh Tampek Kajadian Pakaro (TKP). Di kuliliang police line nan sakiro saukuran 4 x 4 meter tu, ado babarapo oto jo onda. Sabagian nampak baidentitas polisi. Ado pulo nan sarupo kandaraan urang sipil. Mungkin kandaraan para intel polisi. Atau wartawan.

Dak baraa lamo, tibo duo oto studio bajalan (mobile studio). Agaknyo wartawan tivi lah tibo pulo.

Laki-laki tu masih tagak di tapi jalan, manyandang tas, dak baitu jauah dari tampek kajadian. Nyo maniliek sabalik. Sacaro cermat nyo paratian TKP jo para patugeh ataupun wartawan nan mamoto atau sadang marekam suasana.

Laki-laki tu, Pramalayu namonyo, maangguak-angguak ketek. Nyo bajalan ka jalan jalur subalah. Sudah tu sugiro nyo naiek taxi nan mandakek. 

Laki-laki tu manarobos malam lewek mugarik. Maninggaan para polisi nan sadang maukue-ukue, mancatat-catat. Maninggaan wartawan nan mamoto-moto. Marekam gambar.

2

Siaran tivi sanjo hinggo malam mambaritokan kamatian artis cantik, Yalla Nayeer.

Yalla Nayeer, artis nan barasa dari Jerman, mati, malatuih di ateh oto basamo sopirnyo. Di simpang lampu merah, di pusek Kota Jakarta. Kamungkinan oto tu maledak surang. Mungkin karano tagagau dek ma rem, sahinggo konslet. Atau babarapo kamungkinan.

Yalla Nayeer tibo pagi, sahari sabalun kajadian. Inyo tibo jo rombongan PBB untuak misi palestarian situs-situs sejarah kuno.

Sadoe tivi manyiarkan barito kamatian artis nan duta PBB tu. Tamasuak medsos iruak pikuak baspekulasi. 

Tak lamo sasudahnyo, polisi mangkonfirmasi kajadian. Dari hasil labor forensik, kecek pajabat dari divisi humas polisi, itu adolah konslet. Tapi polisi tak manyabuik kaitan jo duo motor gadang nan batabrakan. Mungkin polisi manilai memang tak ado kaitan. Atau karano kaduo motor tu ilang. Lari, maandok, dan tak basobok lai?

Polisi dak tau, duo motor gadang tu hanyo untuak mambuek efek kajuik sajo. Mambuek lalu lintas kacau. Sahinggo masuak aka lah kutiko ado sedan maledak karano tagagau ma rem. Lalu konslet. 

Polisi mamastian ado slang minyak sedan nan lapeh, sahinggo konslet.

Dan nan barapi tu nyo kaja dek pertamax. Oto sedan pun malatuih, anguih!

Barito oto malatuih tu tanyato dak talalu manonjol. Karano di hari nan samo, sasudah luhue, Presiden Jokowi maumumkan kasus Covid-19 partamo di Indonesia.

Karano urang lah eboh sajak akhir Desember 2019, kutiko kota Wuhan di Cino di lockdown lantaran ado virus, mirip virus flu, mako saantero dunia taelo paratiannyo ka virus nan banamo Covid-19 tu.

Barito oto malatuih, ilang dari paratian. Covid-19 jadi buah bibie, apolai lah sampai lo virus tu ka Indonesia! Carito Yalla Nayeer ilang pulo dilampok barito Covid-19.

Sarupo dikatahui, carito Covid-19 tu, sajak dibaritokan taidentifikasi di Wuhan, Cino, pado Desember 2019, lah manjadi topik angek (trending topic) urang sadunia. 

Walau sabanyak nan picayo, ado juo nan idak. Malah ado nan maanggap Covid-19 ko adolah “siasat parang dagang Cino jo negara-negara kuek lainnyo”. Namun tiok ari barito dari Wuhan tu jadi breaking news di tivi.

Dan, virus tu lah tibo pulo di Indonesia. Baitu kecek presiden. Tantu sajo parnyataan presiden tu manjadi makanan dek tivi. Sajak siang hinggo malam, sadoe stasiun tivi Indonesia mambarito-an Covid-19 sacaro realtime. Tiok cacah Covid-19 jadi breaking news untuk mampabarui info (update).

Barito Yalla Nayer, artis asal Jerman nan jadi duta PBB untuak palestarian situs-situs sejarah kuno tu, nan mati malatuih sadang di ateh oto, taimpik dek barito Covid-19.

3

Sahari sabalunnyo

Yalla Nayeer, artis berdarah Yahudi nan sadang naiek daun tu dikaluangi bungo di ruang tunggu VIP Bandara Soetta.

Gadih rancak ko jadi duta PBB untuak palestarian situs-situs sejarah kuno.

Salain jadi duta, inyo juo bakarajo salaku panaliti di salah satu badan PBB tu, nan sadang malakukan riset bakanaan jo suku Maya.

Gadih baabuek panjang hinggo pungguang tu mamakai kameja kotakkotak. Basarawa jeans.

Abueknyo nan gak pirang tu, malambai-lambai maikuik-i langkahnyo nan gamulai. Karano kameja panjang langan tu nyo masuak-an ka dalam jeans, mako sarupo mampacaliek-an pinggangnyo nan gantiang. 

Pinggang rampiang tu, kontras jo bagian balakang nan malangkuang manih. Pingguenyo sadang-sadang sajo buleknyo, tapi sarupo marakek mato rang laki-laki nan mancaliek. Baradiek kakak lah jo gitar Spanyol.

Memang agak kuruih, tapi justru manambah anggun, karano tampak labieh tenggi. Padohal tenggi Yalla sarato-rato tonjang bule nyoh. Sakiro-kiro 170an cm.

Nyo mamakai sapatu kets. Mako dari sapatagak panampakan, Yalla idak nampak sarupo artis, idak pulo salaku duta PBB. Apolai mirip panaliti.

Labieh kuek kesan sarupo anak gadih gadang nan sadang tabang maukue langik nan laweh. Mancari jati diri. Tabang kian-kamari!

Idak dek rancaknyo sajo Yalla Nayeer jadi paratian. Sipeknyo nan pariang, malah suko lo bagarah sahinggo mambuek urang tagalak tu lah nan manambah pesona gadih bule ko.

Salain pagarah dalam bagawue, Yalla Nayeer jarang mambantah. Tiok nan inyo dak suko, nyo lawan jo aniang. Atau galak manih sajo. Sahinggo tak ado urang nan bakasam jo inyo doh!

Kabiasaan tak suko mambantah ko, mungkin karano inyo iduik baduo jo apaknyo sajo. Mande lah bapulang kutiko malayiekannyo!

Namonyo iduik jo apak, Yalla Nayeer tak punyo tampek untuak bacurito. Biasolah, kok anak padusi suko bacurito jo padusi pulo. Tarutamo mande.

Jadi, salain pariang, Yalla Nayeer panuruik sangaik urangnyo. Tak ado bantah. Tak ado ilah.

Yalla Nayeer sangajo datang ka Indonesia untuak bakuliliang ka babarapo daerah. Candi Brobudur dan babarapo candi di Jawa ka dicaliek dek artis ko. 

Rombongan juo dijadwalkan ka Sumatera. Ado babarapo nan ka dicaliek.

Tamasuak nak ka mandaki Gunuang Marapi bagai, di Tanah Data, Sumbar. 

Basamo rombongannyo, ado babarapo ahli sejarah dari babagai negara. Urang-urang tu, di bawah pimpinan Yalla, sadang manaliti paradaban nan ilang, sasudah suku Maya di Amerika punah dek bancano jo wabah. Panalitian tu dibiayai dek PBB.

Ado babarapo urang dari Kemendikbud nan sato manjapuik. Mungkin urang dari Direktorat Kebudayaan. 

Biasolah, tamu dari PBB adolah tamu negara. Karano rombongan PBB ko datang sacaro resmi, mako dijapuiklah dek babarapo urang dari Kemdikbud.

Tapi, rangkai bungo tu dikaluangan dek Pramalayu–laki-laki badarah Jawa-Minang nan tasabuik kontroversial karano buku-buku sejarah nan dikarangnyo batulak balakang jo buku-buku sejarah lain, tarutamo bakaik jo sejarah peradaban.

Namo laki-laki tu sabananyo Suprapto Malayu, tapi liau ko labieh suko dipanggie Pramalayu. Dan pagi tu, liau nan dimintak dek urang Kemdikbud mangaluangan bungo. 

“Wellcome, lady,” kecek Pramalayu jo bahaso Inggirih, sambie mangaluangkan bungo tu ka lihie putieh Yalla Nayeer.

Nak gadih tu galak manih, sambie basalam angek jo Pramalayu. Nyo tiliek tanok-tanok laki-laki nan lah sapangkek jo papanyo, almarhum. Ado raso dak picayo jo apo nan nyo caliek tu.

Karano dari komunikasi urang baduo tu nan lah cukuik lamo, tapi via daring (chatting, video call atau audio call), jo nan tampak lansuang baiek tarupo, tanyato roman laki-laki ko dak persis samo.

Dalam bayangan Yalla, laki-laki nan lah maaja inyo bahaso Minangkabau tu, lah tuo. Maklum kecek liau ko via email, umuenyo lah kapalo limo.

Tapi tampak dek Yalla sarupo urang baumue awal ampek puluah lah. Kok di Amerika, ibaraik buah, umue ampek puluah tu lah “masak di batang” nah. The life begin at forty!

Yalla masih mangganggam tangan laki-laki tu. Ado raso angek manjala ka tangannyo nan masih dingin, siso siraman AC kapatabang. Yalla sanang. Pramalayu tacangang.

Laki-laki tu maelo tangannyo sambie maarah-an Yalla untuak manyalami urang-urang dari Kemdikbud. Padusi bule tu pun manyalami mereka. Dan inyo pun mangenalkan urang-urang PBB nan sarombongan dari New York

Lalu inyo babaliek ka dakek Pramalayu. “Buku Anda, saya sudah baca semuanya. Amazing. Rupanya suku Maya di Amerika itu adalah balahan dari suku Minangkabau di Sumatera yaa?”

Yalla Nayeer mangecek sambie bajalan. Urang-urang tu bajalan bairiangan. Yalla jo Pramalayu di muko, bajalan basabalahan, manuju tampek maambiek bagasi.

“Iyo, kan itu nan ambo tulih. Dan ado bukti-bukti. Ado tambo-tambo kuno. Tamasuak kamungkinan-kamungkinan faktor nan mandukuang,” kecek Pramalayu jo bahaso Minangkabau.

“Woowww… baitu yo pak? Tapi itu kan hanyo kamungkinankamungkinan dak pak?”

Urang-urang Kemdikbud tacangang mandanga Yalla Nayeer fasieh babahaso Minangkabau. Tadi artis tu lah mangecek pulo jo bahaso Indonesia.

Hebat artis ko. Bisa mamakai banyak bahaso.

Tapi Pramalayu lah tau. Laki-laki tu lah acok bakomunikasi jo Yalla Nayeer jo bahaso Minangkabau. Lah duo taun urang baduo tu dakek sacaro online.

Sakali-sakali urang baduo ko bakomunikasi jo bahaso Inggirih. Ado pulo kadang-kadang jo bahaso Indonesia. Tapi nan acok jo bahaso Minangkabau. Komunikasinyo acok via email. Kadang-kadang via WA. Ado pulo via Instagram, bahkan inbox di Facebook.

Mako acok jo bahaso Minangkabau komunikasinyo, karano Yalla nan mamintak. Inyo nyio baraja dan lansuang praktek.

“Nona, dak ado sajarah lamo, apolai nan ditulih kini, nan pasti kabanarannyo. Makonyo ambo mamakai kato-kato mungkin.”

Yalla Nayeer galak riang mandanga jawek nan gak kasek tu. Dak ado tampak berang. Malah wajah riangnyo taruih maiduik-an suasana. Sahinggo Pramalayu jadi dak lamak ati. Apolai nak gadih tu malanjuik-an keceknyo, untuak bakompromi jo pandapek Pramalayu.

“Iyo lah pak. Dak banyak urang nan nyio kabanaran sejarah doh. Nan banyak, baa sejarah tu ditulih untuak kamauntuangan diri atau kalompoknyo. Itu mukasuik apak kan?”

Pramalayu sanang mandanga itu. Yalla Nayeer masih galak riang. Pramalayu sanyum-sanyum sambie maangguak-angguak. 

Samantaro itu, urang-urang Kemdikbud icak-icak mangarati. Maklum, dak sadoe urang fasih babahaso Minangkabau. Sungguah pun kalau disimak elok-elok dak lo sulik dipahami. Karano bahaso Minangkabau mirip jo bahaso Melayu. Dan bahaso Melayu adolah induak dari bahaso Indonesia.

4

Pagi-pagi, 2 Maret 2020

“Sanjo beko. Sadoe lah diatur,” kecek Pramalayu ka Yalla Nayeer. Urang baduo tu sadang sarapan pagi di restoran hotel.

Inyo duduak di meja di suduik. Maadok ka arah pintu masuak restoran hotel. Laki-laki tu dimaa duduak, memang suko maadok ka arah pintu masuak. Mungkin kok mambalakang, inyo maraso rugi karano tak bisa mancaliek urang tibo!

“Iyo lah pak. Nan pokok, jan sampai ado nan mati!” Yalla manjawek sambie mangunyah omelette (sarupo talue dadar tipih nan diguluang, barisi potongan dagiang jawi nan lah diabuih).

Rancak lo mamandang nak gadih tu makan. Nyo sendok saketek-saketek.

Nyo kunyah lambek-lambek. Sarupo nyo nikmati tiok raso nan ado.

Pramalayu galak manih, sambie mancaliek sasaat ka nak gadih tu. 

Ditaguaknyo kopi paik. 

Inyo suko kopi paik. Kecek urang ahli kopi, kok nak mancubo raso kopi, iyo nan paik tu. Dak bagulo. Manihnyo taraso kudian.

“Pokoknyo lah diatur. Tamasuak sopir. Itu adolah trik sajo. Oto tu jo remot jalannyo. Sopir jo tiruan Yalla tu adolah mayik nan dibuek mirip,” kecek Pramalayu.

“Ooh… Tu siapo nan mamacik remot ?” Yalla Nayeer batanyo sambie mangunyah lambek-lambek. Sambie mangamek.

Pramalayu manjawek,”Itu kaahlian tim kito. Bia sajo inyo bakarajo. Nan paralu, manjalang mugarik lah ado pangumuman ka pers tantang kajadian tu. Yalla Nayeer dan sopir mati di tampek. Oto anguih. Malatuih karano konslet!”

Pramalayu tak nyio Yalla Nayeer ko tau lo jo keahliannyo nan lain. Elektronika, TI dan dunia digital lah ayie mandi dek laki-laki ko. Murah bana se dek nyo mambuek oto nan dikendalikan jo remot nyoh. Apo lai maledakkannyo. Gampang tu mah, nak gadih oiii…

Pramalayu takana kutiko nyo baraja elektronika jo anak Pak De nyo di Yogjakarta. Anak Pak De nyo tu tamek STM se nyoh. Tapi santiang mamelok-i alat-alat elektronik. Bisa pulo marakik alat-alat elektronik surang.

Mambuek remot, itu pakaro mudah dek Alif, anak Pak De nyo tu. Bisa pulo mambuek oto-oto pakai remot. 

Dari Alif lah, Pramalayu baraja. 

Karano manyulap oto sabanae nan dikendalikan jo remot bukan pakaro mudah. Mako sabulan nan lalu nyo mintak Alif ka Jakarta. Jo inyo, Pramalayu basitungkin manyalasaian oto baremot tu.

Karano sayang ka adiek sepupunyo, Pramalayu mamokok-i si Alif ko.

Nyo tagak-an bengke. Langkok jo paralatan. 

Di sampiang elektronik, di bengke tu juo bisa mamelok-i komputer. Bahkan mambuek program jo aplikasi. Pakaro dunia digital, lah ayie mandi dek Alif.

Karano dimodali jo sakalian paralatan, bengke itu pun maju. Alif lah punyo babarapo urang anak buah.

Di bengke itu lah Pramalayu baraja sambie praktek. Sungguahpun Pramalayu jauah labieh tuo dari anak adiek papanyo ko, tapi nyo tak malu baraja!

Karano rajin dan takun baraja, Pramalayu manguasai pulo hal-hal nan takaik jo elektronik, TI dan dunia digital.

Sungguahpun inyo kuliah sampai jadi dotor di bidang sejarah, tapi ketrampilan-ketrampilan nan nyo takuni tu bisa untuak dipakai bakureh. Nyampang kok bangkrut parusahaannyo, Pramalayu yakin tak ka mati kalaparan.

Tapi, Pramalayu sangajo marasiokan kapandaiannyo tu ka Yalla. Supayo dak banyak tanyo. Karano ka banyak karajo nan harus mereka hadapi. Jadi harus fokus. 

Yalla Nayeer maangguak-angguak. Omelette di piriangnyo lah tandeh. Nyo tutuik sarapan pagi tu jo ayie angek putieh sagaleh tenggih. Ampie sapatigo ayie angek ngilu-ngilu kuku tu nyo minum.

Urang baduo ko asyik jo pikiran surang-surang. Tapi maa lo Yalla sanang jikok duduak aniang-aniang se? Kini nyo raguak kopi angek, lalu nyo mangecek,”Jadi mulai malam beko, ambo dak Yalla Nayeer lai do kan?”

Gadih bule tu mancaliek laki-laki nan  acok manunduak atau malengah tu.

Yalla heran, baa kok laki-laki tu acok mailak mamandangnyo?  Apokah lakilaki tak suko ka inyo? Atau sangajo untuak manjago mato? Buruakkah wajahnyo? 

Yalla mambukak hp. Maiduik-an kamera muko. Nyo tiliek mukoe surang. Memang matoe ado kasan kurang lalok. Ado gak maitam kulik di lingkaran matoe stek. Tapi di lua itu, mukoe “aman-aman sajo nyoh”. Muko nan licin, tak ciek pun jarawek nan talok tumbuah. Kok dak elok-elok langau inggok di muko baiduang mancuang nan manih tu, mungkin tasialie sang langau. Iyo licin, dan lunak sarupo muko bayi.

Iduang mancuangnyo tak pulo manjungek tenggih dan malangkuang. Tapi sarupo dasun tungga. Manjungek juo, tapi manih. Simetri suok kida. Lubang iduangnyo kaciek, dan tipih. 

Kok nyo basumangaik mangecek, lubang iduang tu kambang-kampih. Tapi tak tampak bana, karano matoe nan riang–sarupo bulan ampek baleh-mambuek siapopun nan mancaliek pasti tabaok riang pulo. Lupo mancaliek lubang iduang nan kambang kampih tu.

Bibie Yalla pun tipih. Sarupo syair lagu, bibienyo asam sauleh. Pas padu padan bibie tipih–nan kadang-kadang nyo poles tipih jo lipstick–jo daguaknyo nan sarupo awan tagantuang. 

Pokoknyo tak ado alasan bagi siapopun untuak dak ka takabek matoe mamandang Yalla. 

Tapi rupoe itu tak balaku ka Pramalayu. Laki-laki tu sarupo abai jo panorama di dakeknyo. Mangecek sapatah-sapatah sajo, sadok nan paralu.

Sajak tibo kapatang, Pramalayu acok aniang. Padohal kok di daring dak tangguang-tangguang eboh laki-laki ko. Babagai se nan nyo bahas. Sahinggo Yalla maraso dakek. Padohal mereka hanyo chatting.

Karano lanca komunikasi via daring tu lah, mako Yalla maraso sanang jo laki-laki nan kini duduak di mukonyo tu. Yalla amuah ikuik jo skenario nan lah nyo rencanakan baduo tu lantaran dek lanca komunikasi tu lah. Tapi kini laki-laki tu acok anok daripado bakato. Acok malengah daripado maliek. Baa kok baitu yo?

Gadih bule tu malatak-an hp di ateh meja. Tu nyo managuak kopinyo. Tibo-tibo Yalla taingek tantang etika urang timur nan batulak balakang jo urang barat. Apo lai jo urang Minangkabau.

Suatu kali, tantu sajo sacaro daring, urang baduo tu pernah mambahas pakaro “Sumbang Duobaleh”. Itu adolah samacam aturan kurenah urang Minangkabau. Sumbang Duo Baleh tu, antaro lain maatur baa kurenah urang laki-laki jo padusi. Misalnyo tak bulieh duduak dakek-dakek. Tak bulieh mamandang tapek-tapek. 

Ntah kok karano manjago supayo dak sumbang itu mako laki-laki di mukonyo tu acok aniang dan mailak mamandang lansuang? Ntahlah…

Karano tanyo nyo lum juo bajawek, Yalla mangecek jo suaro agak kareh,”Beko malam Yalla Nayeer ilang dari muko bumi, baganti jo Zeya Sofia, lah kok langkok dokumen-dokumennyo, pak?

Sungguahpun suaronyo sangajo bakarehan, tapi dak mambuek laki-laki tu takajuik bagai doh. Jo suaro data, malah gak lunak, Pramalayu manjawek singkek,”Yo.     Dokumen-dokumen       untuak Zeya     Sofia    lah        disiapkan.

Mahasiswa pasca sarjana jurusan sejarah dari Mesir.”

Yalla Nayeer galak riang. Respon Pramalayu nan masih data-data sajo tu, mambuek gadih bule tu tak lamak ati. Maraso dilengahkan. Mako jo galak gadang, nyo tutuik parasaan kurang lamak tu.

Zeya Sofia. Yalla suko jo namo baru tu. Karano namo langkoknyo sabanae–kecek ayahnyo daolu–adolah Yalla Nazeyya Nayeer. Tapi, di dokumen kalahiran ditulih jadi Yalla Nayeer sajo. Nayeer adolah namo balakang ayahnyo.

Kecek ayahnyo, namo tangah Nazeyya tu dak jadi dipakai untuak supayo simpel sajo. Memang masih banyak urang di Jerman mamakai tigo suku kato untuak namo. Namo muko, namo tangah jo namo balakang. Tapi banyak juo nan hanyo mamakai duo suku kato. Supayo praktis sajo. Simpel.

Baa kok namo Yalla Nayeer dituka jo Zeya Sofia, inyo suko bana? Karano namo Nazeyya tu adolah namo tangah nan dak jadi dipakai. Supayo singkek, mudah diingek, Nazeyya jadi Zeya sajo. Jadi untuak namo baru tu, Yalla suko namoe diganti jo Zeya. 

Dan Sofia, itu namo balakang untuak maagieh “kesan Mesir”. Yalla suko pulo jo namo balakang tu. Dan Mesir, adolah negara nan kayo jo sejarah kuno nan tasiso dari paninggalan arkeologi. Sarupo piramid. Karano Yalla bulieh dikecek-an sejarahwan pulo, mako namo nan ado kesan Mesir tu malangkok-i kasukaannyo ka sejarah.

Salamo kuliah jurusan sejarah di Universität zu Köln, Yalla mandalami sejarah-sejarah kuno. Inyo suko sejarah suku Maya nan punah misterius.

Gadih bule tu pun suko sejarah Mesir Kuno, apolai sejarah agamo-agamo di kawasan Arabia tu. 

Nan paliang nyo sukoi adolah mampalajari sejarah Islam mulai dari kalahiran Nabi Muhammad Salalallahu Alai Wassalam (Muhammad SAW) sampai zaman kekhalifahan. Inyo kagum ka katokohan Muhammad Bin Abdullah nan sangaik gadang pangaruahnyo ka peradaban dunia. Bahkan masih taraso sampai kini!

Baitu juo sejarah nabi-nabi lainnyo. Mulai dari sejarah Adam jo Hawa, sejarah Nabi Nuh Alaihissalam jo kapa gadangnyo, sejarah Nabi Musa, hinggo sejarah Nabi Isa Alaihissalam anak Maryam.

Salain ado kesan Mesir, namo Sofia ko mirip pangucapannyo jo Sophia-Ratu Swedia–dan Ratu Sofia dari Spanyol. Jadi namo Sofia ko adolah namonamo ratu. Yalla suko mambayangan kok saandainyo inyo adolah ratu dalam sejarah-sejarah kuno nan ebat-ebat tu.

Karano itulah mako kutiko di email terakhir laki-laki tu batanyo, siapo namo pangganti Yalla Nayeer, inyo lansuang manulih Zeya Sofia.

Sabanae, wakatu chatting partamo, Yalla memang mamakai namo Zeya di akun gmail nyo. Inyo pun wakatu tu mangaku banamo Zeya. Baru lah mulai akrab dalam daring, Zeya mambukak identitasnyo langkok-langkok.

Yalla Nayeer salamo ko sabatangkara. Ayahnyo, Mark Nayeer, wartawan parang, maningga saat meliput konflik di Afghanistan. Wakatu itu Yalla Nayeer baumue lapan baleh taun. Sadang kuliah.

Ibunyo maningga kutiko malayiekan inyo. Sajak ditinggaan ayah–satusatunyo keluarga yang nyo punyo–Yalla Nayeer iduik sabatangkara dari pansiun ayahnyo.

Untuang ado rumah paninggalan ayahnyo di Koln, Jerman. Di situlah Yalla Nayeer tingga sampai tamek kuliah sarjana, di kota nan samo. Kota nan basejarah. Dan masih banyak jajak sejarahnyo di situ nan bisa dicaliek sampai kini.

Karano rancak, dan punyo bakat jadi bintang film, Yalla Nayeer lah jadi artis sajak umue limo baleh taun. 

Dan kutiko kajadian kamatian ayahnyo tu di film kan, Yalla Nayeer jadi pamain utamo. Di situlah namonyo mulai tasabuik tabarito di seantero dunia.

Inyo pun jadi selebriti.

Sambie taruih main film, Yalla Nayeer malanjuik an kuliah. 

Inyo yo sabana hobi baraja sajarah. Makoe, inyo pun kuliah pasca sarjana jurusan sejarah di Koln. 

Dan karano minatnyo ka paradaban kuno, inyo pun manaliti suku Maya. Sampai gadih manih tu marayieh gala magister.

Baranjak dari panalitiannyo tantang suku Maya tu pulo, Yalla Nayeer jadi panaliti untuak sabuah badan khusus di PBB. Itu adolah panalitian lanjutan tantang suku Maya.

Tak sampai di situ. Yalla pun jadi duta PBB takaik jo palestarian sejarah.

Sajak limo taun lalu, Yalla tapaso pindah ka New York. Di komplek kantue PBB nan balenggek-lenggek tu, ado ruangan untuak tim panaliti suku Maya tu.

Tapi mulai malam beko, Yalla Nayeer mati. Batuka jo Zeya Sofia, dari Mesir. Yalla tamanuang dalam alam pikirannyo surang. Agak lamo gadih bule tu tadiam. 

Maraso gadih tu mungkin mamanggok dek tasingguang karano nyo lengahan sajo jak tadi, Pramalayu mangecek,”Baa kok aniang? Takuik?”

“Indak pak. Justru sabalieknyo. Sabagai Zeya Sofia, ambo bisa tingga lamo di Minangkabau untuak maniliek tali tamali suku Maya jo Minangkabau. Sarupo nan apak tulih di buku apak tu. Dan Ambo dak tahan nyio capek-capek tibo di gunuang Marapi tu,” jawek Yalla agak panjang untuak mambuek kasan kalau inyo suko ditanyo daripado dianiangan sajo!

Pramalayu tibo-tibo ingek sasuatu. Diam-diam nyo caliek sakuliliang. Tak banyak urang. Babarapo meja se nan taisi. Salabiehnyo kosong. Tak mungkin saketek iko se nan sarapan pagi di restoran tu. 

Walau inyo baduo tibo di restoran tu pas jam bukaknyo, pukue anam pagi, tapi baa kok kini masih saketek juo urang ru? Maa nan lain? Atau mungkin di hotel ko memang dak banyak urang manginap?

Antahlah. Nan jaleh Pramalayu marasoan ado sasuatu nan patuik diwaspadai. Parasaannyo tak lamak. Mako, laki-laki tu mulai maniliek sabalik ruangan restoran tu.

Restoran hotel nan tun lumayan gadang. Maklum itu adolah hotel bintang limo. Tapi, lah ampie pukue tujuah, mangaa kok dak banyak urang tibo?

Pramalayu maulang mamparatian sakuliliang. Tapi tak ado nan patuik dicurigai. Salain pamandangan babarapo urang nan sadang sarapan pagi, tak ado nan mancurigakan.

Namun hati nyo masih tak lamak. “Lah ampie pukueh tujuah, kito ka ateh lai lah,” kecek Pramalayu maajak Yalla Nayeer baranjak, kalua dari restoran tu. 

Yalla maangguak, dan lansuang tagak baitu Pramalayu mulai malangkah. Masih sempat nyo manyeka muncuangnyo jo tisu, sabalun bajalan bairiang jo laki-laki tu. Urang baduo tu manuju lift.

“Yalla dulu se yo. Ambo ka lobi sabanta,” kecek Pramalayu manyuruah nak gadih tu ka kamarnyo daolu. Beko nyo manyusul.

Yalla Nayeer ilang masuak lift. Pramalayu bajalan ka arah lobi.

Di lobi, Pramalayu maniliek sabalik. Ado babarapo urang sadang maotaota. Kaliatannyo sadoe urang Indonesia. Tapi ado surang laki-laki, Amerika tampaknyo, sadang mamacik koran. Koran babahaso Indonesia.

Pramalayu tau kalau di hotel tu ado juo urang lua nagari manginap. Urang lua nagari nan acok lalok di situ memang bule.

Tapi mancaliek bule pagi-pagi lah mambaco koran, Pramalayu maraso aneh sajo. Antah karano bule tu mambaco koran Indonesia, atau dek instingnyo nan tajam, ntahlah. Tapi atie badatak.

Pramalayu bajalan lambek-lambek ka arah laki-laki bule tu. Sambie bajalan, nyo takan tombol kaciek di lojinyo. Ado bunyi sinyal mandaru lunak. Pramalayu manakan lojinyo duo kali lai. Nan partamo takan, tampak laki-laki Amerika tu tagalinjang sambie mamacik talingo. Takan kaduo untuak maaktifkan alat parekam video di kacomatonyo.

Sarantak baitu laki-laki tu manggalinjang, tasanda di kursinyo, Pramalayu bagageh mandakek. Dicabuiknyo alat parekam jarak jauah di talingo laki-laki tu. Dirogohnyo saku-saku bule tu. Ado alat ketek. Diambieknyo. 

Tak cukuik duo minik kajadiannyo. Pramalayu bajalan santai manuju lift. Ditinggaan laki-laki nan pingsan tu. Bule tu takulai, tasanda miriang di sandaran sofa.

Sabanta lai mungkin laki-laki tu sadar. Sinyal nan ditembak an dek Pramalayu tadi lansuang manyarang saraf di utak. Itu nan mambuek pingsan ringan. Paliang lamo sapuluah minik. 

Lakeh-lakeh Pramalayu masuak lift, sambie manalepon, “Di lobi. Lakilaki. Mungkin Amerika, amankan!”

Pramalayu bagageh ka lantai duopuluah satu. Nyo masuak ka kamarnyo daolu. Nyo raieh tas nan barisi laptop. Hanyo itu barangnyo. Sudah tu nyo kalua. Taruih bajalan ka kamar Yalla Nayeer.

Nyo tokok pintu kamar Yalla Nayeer. Gak lamo baru artis tu manjongokan badannyo dari baliek pintu.

“Ado apo pak?”

“Bulieh ambo masuak?”

Yalla Nayeer mambukak an pintu. Inyo masih bapakaian jas mandi. Abuaknyo basah. Tagerai. Bahunyo nan putieh, aluih sarupo kulik bayi, tapampang jaleh.

Pramalayu masuak sambie malengah malu. Untuang jakun-jakunnyo tak naiek turun!

“Ambo tunggu di barando. Lakek an baju capek. Ado nan paralu dibahas.”

“Iyo lah pak. Sabanta dih,” jawek Yalla Nayeer sambie mancaliek heran. Tampak dek inyo, laki-laki tu sadang bausao tampak tanang di mukonyo.

Mangaa ko lah? Atau dek inyo tampak seksi?

Yalla Nayeer tagalak surang mamikie-an itu. 

Sungguahpun di Jerman, atau di dunia barat umumnyo lah biaso sajo hubuangan laki-laki padusi sacaro bebas. Tapi Yalla Nayeer tau, di dunia timur, apolai Indonesia, Minangkabau lo lai, urusan hubuangan laki-laki padusi tu iyo rumik. Samo sakali tak bebas, sarupo di nagarinyo.

Tapi, sungguahpun Yalla Nayeer iduik di dunia bebas tu. Apo lai di dunia selebriti. Sampai kini, lah manjalang duopuluah limo umuenyo, Yalla Nayeer masih gadih suci. Alun kanai asok kumayan lai. Alun ado urang nan mambukak pintu.

Bukannyo dak bagawue, tapi Yalla Nayeer tapaham juo jo kaji sejarah kuno. Bahwa manikah tu, barumah tanggo tu adolah suci. Sakral. Itu nan nyo partahankan sampai kini. Sahinggo laki-laki nan mancubo dakek, suruik se elok-elok.

“Lah pak. Apo nan ka apak caritoan?”

Pramalayu tagagau mancaliek Yalla Nayeer datang tibo-tibo di barando presiden suite itu. Inyo sadang bakomunikasi via WA di laptop jo anggotanyo. 

“Segera pesan kamar di hotel di sebelah. Usahakan di lantai paling atas.”

“Siap pak…”

“Semua persiapan sudah oke kan? Termasuk dua orang untuk motor gede?”

“Siap. Sudah pak. Mobil dan isinya juga sudah. Helikopter standby, tinggal menginformasikan perubahan rute.”

“Bagus. Pastikan hotel di sebelah itu ada helipadnya. Begitu kamar sudah dapat, kamu standby segera di sky roofnya. Sore nanti waktu yang pas. Jangan sampai gagal.”

“Siap pak. Siang nanti, seperti yang Bapak perkirakan, memang akan ada jumpa pers Presiden tentang virus,”

“Bagus. Kamu pastikan lagi detailnya. Oya, orang Amerika yang di lobi tu bagaimana?”

“Siap…Tim kita membawanya ke ruang kesehatan hotel, sambil membiusnya. Tapi laporan dari tim, di lobi hotel Bapak sekarang, ada tiga orang yang patut dicurigai. Baru tiba, mereka langsung memesan kamar,” jawek anggota Pramalayu via WA. Kutiko sadang ma WA-WA tu lah Yalla Nayeer mancogok di barando tu. Dan lansuang mangecek untuak mananyoan apo bana nan kadicaritoan.

Takuik paja tu batanyo, karano inyo lah sempat mancaliek layar laptop Pramalayu, mako capek-capek laki-laki tu manjawek,”Ambo raso, ado nan paralu dipareso. Mungkin di barang-barang Yalla, atau bahkan di badan.”

“Mukasuik apak?

“Sasuai jo rencana kito, bukan tak mungkin ado nan curiga di PBB. Atau mungkin nan lain. Karano, nan ka kito teliti tu bisa jadi kunci untuak sabuah panamuan baru. Bahkan paradaban baru. Atau bisa jadi awal bancano baru,” jawek Pramalayu sambie manutuik laptop dan manyorongan ka dalam tas.

Pramalayu bakaja jo wakatu. Karano tigo urang nan disabuik dek anggotanyo tu pasti ka mancari Yalla Nayeer. Mereka sangajo mamasan kamar supayo dapek karatu akses naiek lift. Lah pasti pulo urang nan batigo tu mancari tau nomor kamar Yalla Nayeer nah.

Karano itu, Pramalayu bagageh malanjuik an,”Jadi, dak usah banyak tanyo dulu. Kini izinkan ambo mamareso barang-barang, pakaian, pokoknyo sadoe lah, dih.”

“Hmmm… baitu yo pak. Jadih molah. Tapi…” Yalla Nayeer masih nyio batanyo. Tarutamo karano nyo mancaliek laki-laki tu bagageh dan sakarek mamaso.

“Dak usah ragu, ambo mamareso dari lua sajo. Pakai loji ko se nyoh,” jawek Pramalayu sambie lansuang manakan tombol di lojinyo. 

Tak manunggu jawek, laki-laki tu lansuang masuak biliek, diiriangan dek Yalla Nayeer. Didakek-an nyo tangan ka tas, barang-barang lain, tapi tak ado ciek pun nan patuik dicurigai. Loji tu haniang. Tando tak ado tadeteksi hal-hal nan barupo sinyal, atau nan sarupo itu.

Pramalayu bapikie. Lalu nyo tagak dakek-dakek jo Yalla Nayeer. Tangannyo nan baloji tu nyo garik an ka sabalik badan gadih tu. Dan, blippp…blippp…loji tu bakijok-kijok dan babunyi.

“Nah, rupoe di badan Yalla mah. Di siko ditanam dek urang. Mungkin samacam GPS,” kecek Pramalayu sambie tatek mandakek-an tangannyo di dado kida gadih tu.

“Ahhh…baa kok bisa? Bilo lo urang ka mamasangnyo,” tanyo Yalla tacangang.

“Itu ambo dak tau. Tapi, loji ko akurat mah. Iyo di sakitar dado kida ko mah.”

Yalla Nayeer binguang. Karano dak tapikie dek inyo, bilo urang mamasangnyo? Tapi, inyo pacayo ka sejarahwan ko.

“Kok bitu, wak cabuik se pak.” Yalla Nayeer lansuang mambukak kamejanyo. Tingga kutang mambungkuih bukik dadonyo. Tapampang sarupo uyie-uyie mintak gatah!

Pramalayu makin mandakek an tangannyo, untuak mamastian posisi alat nan tatanam tu. Manggaretek tangannyo. Tapi inyo capek manguaso hati. Manguasai raso. Raso dibaok naiek. Pareso dibaok turun. 

Disuruahnyo Yalla Nayeer maagieh tando. Untuang ado lipstick, jo itu dibuek tando dek gadih tu sasudah maangkek kutangnyo sabalah. Di bukik dado sabalah kida, bagian agak ka bawah.

Lalu Pramalayu mangalua-an pisau lipeknyo. Pisau ketek, aluih, nan alangkah tajamnyo. 

Nyo duduak-an Yalla di tapi dipan. “Tahan dih. Ambo etong sampai tigo, baru ambo turieh yo.”

Yalla maangguak. “Satu…”

“Addduahhhh… sakik….Baa kok lah bacucuak se, pi lum sampai tigo etongan lai…”

Pramalayu tak manjawek. Inyo sugiro maambiek tisu, maantian darah. Lalu nyo takan salah satu tombol lojinyo, sahinggo kacomatonyo langsuang baubah manjadi kaco pembesar. Dari baliek kacomato nan lah jadi kaco pembesar tu, tampak kawek saaluih banang, ujuangnyo agak taba. Panjangnyo tak sakiro-kiro tigo milimeter. 

Nyo cukie jo pisau. Yalla Nayeer tapakiek sakali lai. Tapi Pramalayu lah mamacik alat mirip GPS. Sambie mambaok alat tu kalua, Pramalayu manyuruah Yalla Nayeer mambarasiahan lukonyo surang.

“Dak parah bagai tu doh. Barasiahan yo. Kok ado, gosok stek jo alkohol. Kok dak ado, dak baa, nyo luko ringan bana nyo,” kecek Pramalayu sambie bajalan ka barando.

“Iyo pak James Bond Malayu,” jawek Yalla Nayeer sambie bagarah. Garah tu spontan se takana dek nyo. Iyolah, siapo nan ahli pakaro alat-alat pelacak, di dalam film? Kan iyo James Bond dak? Si zero-zero seven.

Tapi, sabananyo Yalla Nayeer memang heran. Sajak bakomunikasi jo Pramalayu, tigo taun nan lalu, hinggo kini nyo masih dak bisa mamahami siapo laki-laki ko sabanae. 

Kok sejarawan, lah jaleh nah. Karano banyak buku nan lah ditulihnyo. Sadonyo jo bahaso Inggirih. Hanyo ciek buku Pramalayu nan babahaso Minang, Samanang Minang judulnyo.

Tapi Yalla Nayeer tau lo, laki-laki tu pebisnis pulo. Punyo perusahaan tambang. Ado pulo perusahaan pialang, mampajuabalikan saham. Kini, lakilaki tu paham pulo jo hal-hal nan bakaik jo elektronik, digital dan TI. Sia ko lah laki-laki ko?

5

Babarapo minik sabalumnyo. Kantue PBB. New York.

Di sabuah ruangan, ado laki-laki, sakiro-kiro baumue manjalang ampek puluah, sadang mamandang layar monitor. 

Laki-laki bule ko sabanae cukuik gagah. Tapi idak gagahnyo tu nan jadi dayo pikeknyo. Malainkan wajahnyo nan sarupo bayi. Baby face.

Wajahnyo tu, balawanan jo abueknyo nan sarupo tak baurus. Abuak bawarna abu-abu tu lah mulai gak panjang. Tapi tak nyo sikek bagai doh.

Tenggi badannyo rato-rato ukuran laki-laki bule. Sakiro 170 senti. 

Tapi gak baparuik. Mungkin dek acok duduak.

Laki-laki tu mamandang layar monitor tanok-tanok.

Ado sinyal. Di peta nan nyo pagadang, lokasinyo di Jakarta. Di hotel.

Tibo-tibo sinyal tu ilang. 

Laki-laki tu panik. Nyo ulang-ulang mamareso sinyal tu di komputer.

Tapi galombang sinyal tu tak juo tampak.

Lalu nyo manelpon, “Signal loss, Sir.”

Agaknyo, laki-laki tu maagieh tau kumandannyo. Karano sasudah nyo mangecek sapatah kato tadi, laki-laki tu hanyo manjawek singkek-singkek.

Rupoe sadang manarimo parentah untuak tindak lanjut.

Laki-laki tu, Bryan Benson, anggota tim ahli sejarah suku Maya nan dipakarajoan di PBB, sajak limo taun lalu.

Bryan, tacatat ba kawarganegaraan Inggirih. Laki-laki ko ahli fisika teoritis. Pangagum Einstein jo Stephen Hawking, Bryan tamek doktor Fisika Teoritis di Universitas Cambridge, Cambridgeshire-Inggirih. 

Sajak kuliah doktor, Bryan tapilieh jadi tim panaliti di Centre for Theoretical Cosmology. Kumandannyo Stephen Hawking nan super jenius tu.

Disertasi doktornyo baranjak dari teori kajadian alam semesta nan diyakini dek Hawking. Yakni mangaik-an teori relativitas umum jo mekanika kuantum, khususnyo teori lubang itam (black hole).

Disertasinyo tu, babarapo taun lalu nyo jadian buku bajudul “Mancari Maso Lalu, Manjapuik Maso Datang”.

Banyak nan mancimeeh-an pamikiran Bryan, karano mirip jo film fiksi ilmiah di taun lapan puluhan. Time Tunnel judul film fiksi ilmiah (sci fi) tu.

Tapi bagi Bryan itu bukanlah khayal, karano titiek baranjak teorinyo adolah adonyo “horizon peristiwa” di black hole nan lah diteorikan dek Hawking. Nah, Bryan malanjuik-an teori tu, jo teori inyo surang.

Sacaro sederhana, Bryan manteorikan duo hal takaik jo Horizon Peristiwa, atau “Panampakan Kajadian” nan barado di bateh ulayek ruang-waktu nan ado di sakitar lubang itam. 

Partamo, kok bisa mancaliek “Panampakan Kajadian”, mako kito bisa maliek foto saat kajadian tu, walau kajadiannyo lah ribuan taun lalu. 

Ibarek ma skrinsut film lah.

Kaduo, kok bisa masuak ka “Panampakan Kajadian”, mako kito bisa baperan di kajadian tu, walau kajadiannyo lah ribuan taun lalu.

Nah, nan babayo tu adolah nan kaduo. Baa kok baitu? 

Andaikan kok si Baduatay bisa masuak ka “Panampakan Kajadian” kutiko apak jo mandenyo bapole-pole, lalu pole apaknyo tu nyo rabuik dek Baduatay. Sudah tu Baduatay mampabininyo. Baa nasib Baduatay kutiko kambali ka wakatu samulo?

Rumik kan? Makonyo banyak nan mancimeeh, bahkan mahujat Bryan Benson tu. Mangecek-an inyo lah sasek kaji, lalu kanai tali satu.

Padohal di film-film fiksi ilmiah, iko lah acok digambarkan. Tapi urang banyak tatek tak picayo jo teori gilo Bryan tu! Bahkan Bryan pun dicap gilo!

Sungguah panilaian urang ka inyo tu mambuek Bryan tasuduik. Sahinggo dotor fisika itu manjadi pangangguran. Iduik malarek di Cambridgeshire. Sampai ado nan mangontaknyo untuak karajo di PBB.

Inyo pun heran, mangaa kok tim peneliti sejarah kuno maajak ahli fisika masuak tim. Gaji gadang lo. 

Padohal Bryan labieh banyak baraja daripado manolong karajo tim. Maklum nyo dak mangarati ilemu sejarah.

Untuang ado Yalla Nayeer, ahli sejarah bakawarganegaraan Jerman. Ka gadih rancak tu lah inyo baraja sagalo hal pakaro sejarah. Tarutamo sejarah kuno.

Dan untuak mambaleh budi, Bryan Benson pun jo hati sanang maajaan Yalla fisika teoritis. Tapi dak rumus-rumus nan nyo ajaan, namun teori-teori jo bahaso nan mudah dimangarati.

Tajadilah patalian nan saliang mauntuangkan urang baduo tu. Saliang aja maaja. Saliang baraja. 

Bahkan Benson mulai barubah panganae. Tiok barado di dakek gadih tu, badabok-dabok jantuangnyo.

Tapi inyo takuik mangaku. Nyo simpan se raso tu surang. Lah bisa se baduo-duo tiok hari di kantue tim panaliti, di komplek PBB di Manhattan New York tu, lah nah.

Kini Yalla Nayeer ilang dari pantauan komputernyo. Sinyal ilang! Bryan rusuah. Kalimpasiangan. Dak tau ojok.

Lalu, untuak mailangan rusuah, nyo duduak kumbali di muko komputernyo. Nyo tandoi lokasi signal loss tadi. Nyo pagadang sampai detail. Tampak dek nyo namo-namo jalan. Tamasuak namo hotel tampek sinyal tu ilang.

Sudah tu Bryan Benson mambukak hp. Nyo foto peta tu, sudah tu nyo kirim, dan mangecek,”I have sent the location details, Sir…”

Dak baraa lamo, hp Bryan badariang. Bukan hp tadi. Iko hp ketek, nan sangajo dirasiokannyo ka urang-urang di PBB. Nyo caliak, kironyo M-TA di daftar kontak hpnyo nan manelpon.  Lalu nyo angkek. Kok manelpon tadi nadanyo sarupo hamba jo tuan, kini nadanyo sarupo urang ka pole!

Bakato Bryan Benson,”Ikuik-i sajo dari jauah. Awas, jan sampai katauan. Pantau se. Catat sagalo nan tajadi. Sadap sagalo komunikasi. Pokoknyo harus mangawalnyo 24 jam!”

Tadangan jeda sabanta. Mungkin nan manalepon, sadang manjalehan apo nan lah nyo paratian.

Lalu Bryan manyalo, “Suprapto Malayu atau Pramalayu namo laki-laki tu kan?”

“Yo, itu sejarahwan nan lah manyita wakatu Yalla duo taun ko nah. Cari detail profilnyo di komunitas sejarah atau tambang di Indonesia. Itu duo komunitas nan dakek jo rutinitasnyo tu nah.”

“Yo. Manyamar, masuak ka komunitas tu. Usaokan bisa pulo dakek ka inyo. Atau bisa dakek ka urang paliang dakek jo inyo!”

Bryan haniang sajanak. Tu tampak nyo galak,”Santiang, jadi lah masuak ka komunitas tu? Ok baby, sakalian se malamar karajo di parusahaan tambangnyo tu. Atau bakarajo samo. Yooo, bakarajo sajo nan labieh pas.

Pakai parusahaan kito nan ado!”

Haniang sabanta. Bryan mandanga suaro padusi tu babarapo saat.

Habih tu Bryan lo mangecek,”Sambie mausaokan karajo samo tu, cari data-data nyo langkok-langkok. Siapo namo apaknyo, mandenyo, adiek atau kakaknyo. Dunsanak dakek. Dunsanak jauah. Dimaa nyo tingga. Apo hobinyo.

Apo kakuatannyo. Apo kalamahannyo? Pokok e sadoe!”

Haniang lo sabanta. Bryan manyimak tanpa suaro. Lalu nyo manyalo,”Iyo, itu tim nan nyo kirim dek Amerika nah. Padiaan se. Tapi suruah anggota lokal di Indonesia mamantau garak-garik AS tu.”

Haniang lo sajanak,”Iyo lah. Kito harus tau sagalo sasuatunyo langkok ganok! Makonyo suruah tim lokal!”

Sasudah jeda, Bryan mangecek lo liek,”Target Amerika dak nak mambunuah doh. AS paralu jo parmato tu pulo. Samo jo kito. Makonyo AS nak manangkok Yalla iduik-iduik!”

“Pramalayu tu bagi AS bonus. Tapi untuak kito, sejarahwan itu nan pialanyo nah…”

“Pokoknyo pantau kaduonyo. Tapi labieh fokus ka nan laki-laki. Karano, dimaa nan laki-laki, di situ lo nan padusi nah. Pramalayu ko jauah labieh santiang dari nan nyo kiro dek AS. Kito tau kaduoe. Kito tau apo target Amerika. Kito tau apo nan nyo kaja dek Yalla. Tapi tak banyak nan kito tau jo rancana Pramalayu ko!”

Bryan mandanga lo liek. Nan kini agak lamo. Nyo maangguakangguak,”Ok Tiara, daripado AS nan dapek, bulieh bunuah nan laki-laki tu. Tapi itu pilihan terakhir nah! Usaokan sajo manangkoknyo. Itu nan paliang rancak.”

Tampak Bryan mandanga babarapo saat. Sudah tu nyo mangecek,”Ok baby, luv u, bye…”

Sudah tu hp nyo latak-an. Bryan Benson masih mancaliek komputer tu. Nampak mukoe sadieh dan berang. Nyo manyanda di kurisi sambie mancaliek kosong ka layar komputer. Pangananyo sadang ka Yalla Nayeer!

Bryan mambatin surang,”Pramalayu ko harus dihantian. Tapi, kecek Yalla, laki-laki tu punyo teori pulo tantang kajadian alam semesta. Teori Samulo Jadi namonyo. Ahhh…mangaa pulo Yalla suko ka laki-laki Minangkabau tu?! Mangaa pulo inyo amuah pai ka Indonesia?”

Bryan Benson masih basanda di kurisi tu. Lalu nyo tagak an badannyo nan kekar, dan mangecek surang,”Curito samulo jadi tu apokah bisa dibuktikan dek Suprapto? Lalu apo kaiknyo jo parmato?

Sambie basanda, Bryan takana maso limo taun nyo di PBB tu. 

Raso herannyo karano dibaok karajo di PBB, tajawek sabulan sasudahnyo bagabuang. Bryan adolah anggota tim nan paliang kudian direkrut. 

Jawek tu didapek dari pimpinan tim nan dipanggie si Katua dek anak buahnyo, sacaro tak sangajo. 

Kabiasaan Bryan sajak sakola manangah di Cambridgeshire adolah raso ingin tau sagalo kajadian nan dialami urang lain. Mako, daolu, wakatu di sakola manangah, Bryan suko malatak-an alat parekam suaro nan nyo bueknyo surang di ruangan urang-urang nan nyio nyo cibuak-an. 

Kutiko teknologi videografi lah maningkek, Bryan pernah malatak-an alat parekam video nan manyarupai maniek-maniek mainan di labor kampus. Nyo rakek-an alat tu di kapalo CCTV nan bisa baputa 180 derajat. Alhasil, inyo bisa manonton sacaro lansuang sagalo kajadian di ruang tu. 

Dari rekaman nan tun, Bryan tau detail riset nan sadang dikarajoan dek tim nan dikapaloi Stephen Hawking tu. Dari situ pulo lah, Bryan manyusun teori lanjutan dari teori Hawking. Itu nan jadi disertasinyo.

Nah, karano nyo suko mambuek alat-alat parekam tu, mako di tiok CCTV di ruangan tim panaliti tu nyo latak-an pulo “CCTV” inyo surang. Tapi di ruangan si Katua, alat tu nyo rakek-an di keramik pajangan nan talatak lamari. Lamari tak bapintu tu pas di balakang si Katua duduak. Sahinggo nyo bisa mancaliek dan mandanga garak-garik si Katua. Bahkan bisa pulo mancaliek password komputer si Katua, kutiko kumandan tu maiduik-an komputer.

Tiok hari Bryan manonton rekaman “CCTV” tu di kamar flatnyo. Maa nan paralu, nyo simpan. Maa nan dak paralu, nyo apuih (delete).

Sabanae, Bryan bisa pulo manonton “CCTV” tu di hp nyo. Karano kasadoe “CCTV” tu nyo koneksian ka hpnyo. Tapi itu jarang nyo lakukan salamo ko.

Suatu kali, Bryan manonton “CCTV” sambie makan malam di flatnyo. Inyo takajuik kutiko mancaliek rekaman video di ruangan si Katua.

Tampak di video tu si Katua maiduik-an komputer. Nyo palambek video tu dek Bryan. Dapek password komputer sang kumandan. 

Tapi dak itu nan paralu doh. Babarapo datiek sasudah komputer iduik, tampak dek Bryan tampilan logo organisasi intelijen Amerika nan paliang tanamo. Sudah tu si Katua mangetik password untuak masuak (sign in). Nyo palambek lo rekaman tu dek Bryan. Lah dapek lo password login.

Ahaiii…rupoe si Katua mamakai password nan sederhana se nyoh. Hanyo tujuah karakter. Gabuangan huruf, angko jo simbol. Password untuak mambukak komputer kabalikan dari password sign in.

Bryan mambukak laptopnyo. Nyo cubo mancari portal organisasi intelijen Amerika tu. Basuo. Tapi tak ado jandela untuak sign in! 

Karano tabik raso ingin taunyo, Bryan manaruihan mancaliek rekaman tu. Tampak dek inyo foto tigo parmato. Ciek kuniang, ciek hitam, ciek lai sirah. Tigo foto tu talatak di posisi sagitigo samo kaki. 

Di gambar barikuiknyo, ado bagan tigo dimensi. Tampaknyo manggambarkan tigo parmato tu nan masiang-masiang tatulih G, B jo R. 

Ka arah bawah masiang-masiang titiek G,B, jo R, ado garih nan manuju ka satu titiek. Titiek kumpue.

Lalu, ado lo gambar katigo. Kini hanyo ado ciek garih bapanah, dari titiek kumpue ka ateh. Di titiek ateh tatulih huruf BH, tapi pakai simbol tando tanyo.

Rekaman sasudah itu, ado gambar laki-laki Asia. Tampak tatulih namonyo Suprapto Malayu. Di bawah foto laki-laki tu, ado saderet tulisan link. 

Bryan mamparantian rekaman tu, tapi dak mamatiannyo doh. Pause.

Dotor Fisika ko takajuik mancaliek diagram tu. “Rupoe untuak tujuan iko Amerika sato,” keceknyo surang.

Lalu nyo mancatat link tu. Dan mangetik-an link tu di jandela pancari Google. Basobok dek inyo babarapo gambar sampul buku, dan banyak judul artikel. Ado buku takaik suku Maya di situ. 

Nyo cubo mangklik buku suku Maya tu. Tanyato, buku tu bisa dibaco sampai tamek. Jarang-jarang ado urang mampublish artikel atau buku di portal pribadi salangkok ganok takah iko. Biasonyo dipublish sabagian ketek sajo. Umumnyo sinopsis atau abstrak. Sisonyo kok nyio mambaco, bali buku tu sacaro daring. Transfer pitih. Atau pakai kartu kredit. 

“Nan iko tampaknyo dak paralu pitih,” pikie Bryan surang.

Lameh mambaconyo. Kok ka baraja sejarah, ncak lah ka Yalla lai! Mako nyo iduik-an rekaman tadi liek. 

Ado foto barikuiknyo. Foto Yalla. Bryan takajuik, baa kok sampai masuak foto gadih rancak nan nyo idam-idam kan tu?

Nyo taruihan mancaliek rekaman video. Kini ado foto skrinsut komuniasi email. Tulisannyo aluih-aluih. Tapi ado tulisan nan labieh gadang di bawahnyo babunyi Skrinsut Chatting Yalla Nayeer jo Suprapto via email. 

Di bawahnyo ado banyak skrinsut chatting urang tu. Ado nan jo WA. Ado nan SMS. Dan nan panjang-panjang via email. Di bawah foto skrinsut emailemail tu tatulih agak gadang, Skrinsut Chatting via Email pakai Kode Khusus!

Bryan takajuik. Yalla Nayeer nan limobaleh hari ko jadi kawan dakeknyo, tanyato disadap komunikasinyo dek badan intelijen paliang tanamo di Amerika! Mangaa ko lah???

Karano makin bangkik raso ingin taunyo, Bryan manaruihan mancaliek rekaman tu. Haaa…iko manambah bangkik sumangaiknyo, karano nan tampak adolah teori-teori fisika. Mulai dari Hukum Kekekalan Energi, teori relativitas umum, Medan Energi, sampai teori Hawking. 

Langkok ganok. Dak samato pakaro black hole sajo, bahkan teori inyo surang satantangan “Panampakan Kajadian” ado pulo di situ.

Nan tambah mambueknyo panasaran, ado pulo fotonyo sadang baduo jo Yalla. Di bawah foto tu tatulih; manfaatkan!

“Kapuyuak… rupoe tim peneliti tampek wak deen karajo jo gaji gadang ko carito mancik-mancik sajo,” rutoknyo surang!

Rupoe si Katua adolah agen intelijen Amerika. Rupoe Bryan jo Yalla dimanfaatkan!

Untuak apo?

Itu nan alum jaleh bana. Tapi Bryan lah punyo saketek gambaran di kapaloe; iko takaik jo “Panampakan Kajadian”.

Bryan bapikie. Lalu nyo galak gadang. Sanang bana hatinyo. Baa ka idak, salamo ko inyo bateori se nyoh. Sungguahpun sacaro ilmiah diakui, tapi urang-urang nan ahli Teknik Fisika lah sapakek mangecek-an kalau teorinyo tu tak bisa dibaok ka labor untuak eksperimen. Untuak pambuktian!

Dek gara-gara urang Teknik Fisika ko basikareh tak bisa, mako daolu Bryan talakik manumbuak pangka turiek ahli surang laki-laki ahli Teknik Fisika di Universitas Cambridge. 

Hanyo surang ahli Teknik Fisika nan sadang manyusun disertasi, padusi paja tu, nan optimis kalau teorinyo tu bisa dibaok ka labor.

Yo,  maso itu, tibo-tibo Bryan takana jo paja nan optimis tu. Tiara Amihan namonyo. Urang suku Moro, Mindanao, Philipina.

Bryan takana, daolu gadih muslim ko pernah bapole jo inyo. Ooo…bukan. Labieh tapeknyo, Tiara Amihan kanai hati ka inyo. Tarutamo ka teori nan nyo susun. Labieh sataun, gadih muslim tu dakek jo Bryan. Tapi, karano Tiara adolah muslimah nan taat, jaan kan “ka nan ciek” tu, mamacik tangan inyo se tak dapek. 

Makonyo hati Bryan jadi amba. Tapi hubuangan tu tak pernah putuih, hinggo Bryan maandok dek lameh karano dikecek-an gilo. Apolai Bryan pun manuka nomor hp. Sahinggo Tiara Amihan loss contact.

Sabanae, karano hubuangan tu tak lo pernah dinyatokan sacaro lisan, tantu dak lo bisa disabuik putuih doh. Baa ka putuih, tasambuang se idak!

Takana Tiara, Bryan mamareso emailnyo. Nah, basuo alamat email Tiara Amihan. Cubo-cubo, nyo ketik: halooo M TA. 

Bisueknyo baru notifikasi email Tiara masuak. Panjang jaweknyo. 

Singkek curito, Tiara kini di Indonesia. Bakarajo di Parusahaan Cino nan punyo pabrik mambuek prosesor komputer, chip, dll. Samacam parusahaan nan manyadiokan isi utak komputer atau alat elektronik lah.

Bryan tak mambaleh email tu. Malamnyo baru nyo talepon Tiara. Sampai pagi urang baduo tu malapeh taragak jo video call. 

Sajak itulah, Bryan mancaliek maso depan. Jo gaji nan nyo tabuang, ditambah gaji Tiara, urang baduo tu mambukak usao mambuek prosesor super pribadi–personal super processor (PSP). Ciek prosesor untuak surang pamasan. Sahinggo, salain sangaik capek karajoe, komputer nan pakai PSP ko tak talok dibajak (diretas). 

PSP dijua di pasa hantu (shadow market), dan dijojoan di blackweb. Pambayarannyo di muko, sabalun PSP dibuek. 

Transaksinyo mamakai pitih digital nan sangajo diatur sahinggo kutiko masuak ka rekening bank resmi, pitih tu lah barasieh. Tak mancurigakan samo sakali.

Urang nan mambalinyo pun dak dikenal (anonim). 

Yo laku co kacang goreang PSP buatan urang baduo ko. 

Baa kok baduo? Iyolah. Bryan tukang desain dan tukang bali bahan-bahan. Tiara mambueknyo. Bahan dibali di Amerika, Tiara mambuek di rumah pribadinyo, di Menteng.

Dari jua bali PSP, dalam sataun se Bryan jo Tiara kayo gadang. Baa ka idak, PSP tu kamungkinan dipasan dek teroris. Mungkin juo dek banda-banda judi. Tak kurang Tiara mambuek 15 PSP sabulan. Rato-rato ciek PSP nyo patok harago tujuahbaleh ribu dollar Amerika. Kok dirupiahkan kiro-kiro 255 juta ciek!

Padohal mambueknyo tak sulik. Disain prosesornyo nan rumik. Disasuaikan jo kabutuhan. Sahinggo komputer nan pakai itu iyo batue-batue super kancangnyo!

Karano pitih di rekening mulai banyak, Bryan jo Tiara sapakek untuak mambali parusahaan-parusahaan. Gunoe untuak “manyasah pitih” (money laundry).

Bamacam parusahaan nan dibalinyo. Ado nan main di perhotelan, tambang, dan parusahaan TI. 

Bahkan Bryan mambali aplikasi nan manguasoi jua bali pitih digital, sahinggo kakayaannyo tak ka taetong dek Forbes sakalipun!

Kurang tigo taun, Bryan jo Tiara lah mardeka sacaro finansial. Lah bakapa pitihnyo. 

Karano pitih bakapa, mako tak payah dek Bryan manyuruah Tiara mamato-matoi Yalla dan Pramalayu. Karano Tiara punyo hubuangan jo tantara bayaran nan acok dipakai dek suku Moro.

Satantangan hubuangan jo Tiara, Bryan tatek manjagonyo sarupo di Cambridgeshire. Kawan dakek, tapi mesra.

Bukan Bryan dak nyio. Tak pulo Tiara manulak. Tapi karano Bryan tak amuah masuak Islam. Makonyo tagantuang dak batali barang tu. 

Kaduo urang tu bahagia pulo jo hubuangan mereka. Saliang sayang. Tapi tak pakai seks!

Masuak taun ka ampek inyo karajo di PBB, Bryan sapakek jo Tiara untuak baranti mambuek PSP. Dek pitihnyo lah dak tabilang, urang baduo tu nyio sanang. Bia sajo pitih mancari pitih.

Walau baitu, mereka acok basuo di New York. Karano Bryan nyio taruih karajo di PBB, jadi tak bisa jauah dari New York. Alasannyo untuak manyuruak.

Padohal, Bryan sadang mamanfaatkan si Katua untuak cito-citonyo surang.

Mancaliek Maso Lalu, Manjapuik Maso Datang. 

Apolai kok Yalla Nayeer amuah lo dipinang!

6

Sabuah hotel di Jakarta, malakik siang 2 Maret 2020

Tibo-tibo Pramalayu dapek talepon. “Mereka masuk lift pak setengah menit yang lalu, Pak. Heli tiba sekitar sepuluh menit dari sekarang…”

Disandang tasnyo, lalu sugiro Pramalayu maajak Yalla Nayeer kalua.

Bukan maajak, tapi nyo elo sonsang se nak gadih tu.

Baru salangkah dari pintu, tampak ado tigo urang laki-laki ka lua lift.

Pramalayu bagageh maelo Yalla Nayeer lari ka pintu darurat. Yalla Nayeer sakarek takajuik, sakarek heran maikuik sajo. Untuang tadi nak gadih tu lah tuka baju dan pakai sapatu. Casual gaya cewek tu.

Tibo di pintu darurat, inyo baduo bukannyo turun janjang, tapi naiek lantai ateh.

Karano kamar inyo jo Yalla Nayeer di lantai duopuluah satu, mako hanyo tigo lantai urang baduo tu mandaki janjang. Dan kaduonyo sampai di lantai paliang ateh (sky roof) jo angok kambang kampih karano balari mandaki janjang. Paralu wakatu tujuah minik untuak tibo di ateh tun

Ado tampek inggok helikopter (helipad) di ateh tu. Yalla Nayeer heran, ado helikopter nan sadang ka inggok ka helipad di sky roof tu.

Pramalayu satangah mairik Yalla, kaduonyo mandakek ka helikopter nan masih tabang tu. 

Dengan sigap, Pramalayu maraieh pinggang rampiang paja tu. Sakali oncek-an, badan rampiang Yalla Nayeer disambuik di urang di ateh heli.

Pramalayu pun maloncek. Bapacik di pangka janjang heli, dan nyo basorak,”Jalan…!”

Pramalayu dengan sigap dapek naiek heli sasudah dielo dek urang nan tadi manyambuik Yalla Nayeer. 

Batigo urang tu kini di dalam heli, barampek jo kusie, ehhh…pilot mukasuiknyo. (Kusie kan pilot juo, tapi bendi nan dibaoknyo. Di darek jalannyo).

Bakisa saminik, kutiko helikopter lah tabang samparono, tampak tigo lakilaki nan mangaja tadi manunjuak-nunjuak bangih. Galinggaman dek takicuah. Disangko nyo lari ka bawah, kiroe naiek helikopter urang tu.

Tadi, lah limo lantai ka bawah urang tu mangaja, baru takana dak mungkin nan dikaja lari ka bawah. Salain jauah, kamungkinan tatangkok labieh banyak. Pasti ka ateh urang tu lari mah.

Mako urang batigo tu baliek mangaja ka ateh. Walau urang tagok-tagok dan talatieh tu bisa lari capek mandaki, tapi tibo di ateh mereka mancaliek helikopter lah tabang.

Tabik suga urang-urang tu. Ado nan basiap-siap ka manembak. Tapi ditagahan dek kawannyo. Parcuma, dak ka kanai bagai doh. Karano helikopter tu idak tabang tenggih doh, tapi manikuang ka baliek hotel di sampiang nan labieh tenggih.

Salah surang dari nan mangaja tu manelpon. “Loss, Sir…”

Urang batigo tu turun janjang. Dak tau mereka, bahwa heli tu marandah sabanta di hotel subalah. 

“Yalla, ambo turun di siko. Yalla ikuik se urang ko yo. Jaan banyak tanyo. Ikuik sajo. Beko malam ambo jalehan sadonyo. Dih.”

Gadih bule tu masih tampak tacangang-cangang. Dak sempat nyo maiyo atau maidak-an kecek laki-laki tu. Dan Pramalayu malompek turun. Ado lakilaki mudo manyambuiknyo di bawah.

Wajar sajo Yalla Nayeer tak sempat manjawek. Karano labieh banyak tanyo di kapalonyo. 

Sahinggo kutiko heli tu malayang, kiro-kiro satangah jam, manjauah dan inggok di lantai ateh sabuah gaduang, Yalla Nayeer masih alun samparono kacamuak banaknyo nan panuah tanyo!

Tapi nyo patuah sajo maikuik anak buah Pramalayu tu. 

7

Sabuah apartemen di Jakarta, 2 Maret 2020, malam

Yalla Nayeer sadang manonton tivi, kutiko Pramalayu tibo. Baitu duduak di ruang tamu apartemen mewah tu, Pramalayu lansuang mambukak laptop. Hanyo sakileh nyo mancaliek ka Yalla Nayeer, ehhh… kini lah banamo Zeya Sofia.

Sakileh caliek, nyo lah tau, Yalla Nayeer lah maubah diri jadi Zeya Sofia. Tingga maubah warna jo mode rambuik dan mamakai contact lens, Yalla Nayeer nan bamato biru, barambuik bagalombang sabahu tu lah baubah jadi Zeya Sofia.

Yo, Yalla lah jadi Zeya. Rambuiknyo itam, potongan laki-laki ala Mandarin, matonyo coklat. 

Kok saumpamo ado kaduonyo, Yalla Nayeer dan Zeya Sofia, tak kan tau urang bahwa gadih tu ciek urangnyo.

Tadi, via talepon, Pramalayu lah mamasan khusus ka anggotanyo untuak manyulap gadih badarah Yahudi tu jo polesan sederhana.

Mako, tak lamo sasudah Yalla tibo di kamar apartemen tu, tibo surang padusi mambaok tas. Padusi tu diantaan dek anak buah Pramalayu ka kamar Yalla. Agaknyo, anak buah Pramalayu ko sangajo disuruah manjadi pangawal Yalla. 

Mungkin nyo sangajo tagak mangawal di muko pintu. Dan inyo nan manokok pintu, lalu nyo suruah masuak padusi tukang salon tu. 

Padusi itu lah nan manyulap panampilan Yalla. Tantu sajo sasudah nyo jalehan mukasuik kadatangannyo ka Yalla, sasuai parentah Pramalayu.

Tak makan wakatu lamo dek tukang salon manyulap Yalla jadi Zeya. Lah sudah nyo tiliek dari ateh ka bawah, lalu nyo suruah gadih bule tu duduak di kurisi. 

Nyo kalua-an paralatannyo. Ado babarapo macam guntiang. Ado pulo sikek gadang dan sikek nan gak ketek, tapi panjang tangkainyo. Ampie samo panjang tangkai sikek jo kapalo sikek.

Jo sikek nan ketek batangkai panjang tu tukang salon mangarek abuek Yalla. Partamo nyo karek se rato di ateh kuduak. Sudah tu sagumpa-sagumpa abuek pirang tu nyo kapik jo jari-jari tangannyo, lalu nyo karek malereang. 

Nah, kini abuek pirang panjang tu lah baubah jadi pendek. Mirip potongan abuek laki-laki. Oyo, mirip potongan abuek nak bujang Korea lah. K Pop style kecek rang kini.

Tukang salon tu marapian bulu-bulu ramang di kuduek. Sahinggo makin tacilak lah kuduek gadih bule ko. Kuduak putieh, babulu ramang sakileh. Sarupo manunjang pamandangan ka sabalieknyo. Makin manih lihie janjang gadih bule tu.

Salasai. Sabalun pai, tukang salon tu manjalehan ka Yalla baa caro badandan. Caro mamakai badak jo pituluik mato. Supayo timbue kasan jadi gadih lapangan. Bukan artis. Bukan pulo paniliti atau duta PBB.

Bahkan jo piliahan-piliahan pakaian nyo tarangan. Tamasuak piliahan warna jo model. Tukang salon mintak supayo Yalla tak usah pakai gaun. Tapi bagaya kalaki-lakian. Pakai kameja jo jeans. Sporty. Casual.

Baitulah, Yalla kini lah jadi Zeya. Tapi laki-laki itu lum pueh. Dari maliek sakileh tadi, Pramalayu masih maraso paralu manyulap Yalla. Ado nan paralu diubah labieh detail.

Lalu inyo manelpon dokter kecantikan, kenalannyo, untuak maoperasi gadih tu malam kini juo. Hiduang dikurangi langkuangnyo sangenek, tu tulang rahang diparunciang. Kok lah sudah, dipakiroan manjalang subuah lah siap, mako Yalla Nayeer batue-batue lah mati. Hanyo ado Zeya Sofia. 

“Ya, segera ya mba. Tentang harga, tak usah kuatir,” kecek Pramalayu manyudahi pambicaraan.

Lalu laki-laki tu baranjak ka meja karajo nan ado di ruang tamu tu. Nyo duduak, lalu mambukak laptop. Dan tabanam dalam kasibukan di laptopnyo.

Tak lamak hati karano laki-laki tu anok sajo. Hanyo mancigok saangin, sudah tu sibuk jo laptopnyo, Zeya pun mangecek,”Barasieh kan pak? Tak ado jajak. Yalla Nayeer lah mati.”

Pramalayu maangguak. “Sabanta lai ado dokter kecantikan tibo. Yalla harus batue-batue diilangkan. Caronyo jo operasi wajah. Operasi ringan nyoh. Tapi hasienyo batue-batue samparono. Barulah Yalla tak ado di dunie,” kato Pramalayu.

Gadih tu diam sajo. Inyo tacangang, idak karano rencana operasi tu, tapi karano baitu detailnyo laki-laki tu mambuek rencana. 

Iko sisi baru lo nan tampak dek Zeya; laki-laki tu mamikie-an sampai ka hal-hal nan ketek. Samparono. Perfect. Sia ko lah laki-laki ko sabanae?

8

Gunuang Padang, Cianjur, 2013

Suprapto Malayu, atau labieh suko dipanggie Pramalayu sadang maninjau kawasan Gunuang Padang. 

Karano inyo sejarahwan, tantu Pramalayu tau bahwa Gunuang Padang nan ado di Desa Karya Mukti, Kecamatan Campaka, Cianjur, Jawa Barat (Jabar) itu adolah situs kuno.

“Di situs kuno, maa lo ado nan kaditambang,” batin Pramalayu manunjuak-an protesnyo takaik parentah Angkunyo, Dt Maradjo, supayo manggali di kawasan gunuang tu. Angkunyo, Dt Maradjo, mamarentah inyo lewek talepon, sabulan nan lalu.

Pramalayu batigo karyawan lapangannyo barangkek dari Yogjakarta sudah sumbayang Isya malam tadi.

Sopirnyo nan lah apa jalan mamacu oto Strada tu co limbubu. 

Manjalang tangah ari, rombongan tu tibo di Cianjur, Jabar. Untuak manuju situs Gunuang Padang paralu wakatu 1,5 jam lai.

Untuak sampai ka Situs Gunuang Padang nan curam dan jalur naiek turun tu masih bisa jo oto. Tapi, karano Strada ko memang oto lapangan, pukua sabaleh urang-urang tu lah tibo di kaki gunuang tu, di Desa Karya Mukti, Cianjur.

Pramalayu turun oto. Maniliek ka sakitar kawasan tu. Manangadah. Tampak dek inyo ratusan janjang dari batu. 

Manuruik data nan lah nyo searching sabalunnyo, Gunuang Padang tu idak tenggi-tenggi amek. Hanyo sakiro 885 meter dari muko lawik (mdpl). Tapi, kok dicaliek dari kakie, iyo jarieh juo mandakie nah.

“Ayo, kita mendaki dari sini. Bawa peralatan,” kecek Pramalayu mamarentah anggotanyo jo bahaso Indonesia. Maklum karyawan lapangannyo tu dak mangarati bahaso Minangkabau.

Sabanae, mancaliek potensi nan tampak di kawasan tu, nan banyak hanyo batu basagi-sagi. Tak mungkin ado bahan tambang. Apolai ameh!

Sarupo dicetak dan disusun batu tu. Batu basusun-susun tu manyarupoi anak janjang, di sapanjang kaki hinggo pinggang dan puncak gunuang tu.

Tapi, angkunyo–Dt Maradjo–mamasonyo untuak manggali di Gunuang Padang tu. Apo ko lah nan ado? Apo ko lah nan ka tasuo?

Nan jaleh, Pramalayu tau kalau situs purbakala tu dipakiroan baumue 8 ribu sampai 28 ribu taun. Jauah sabalun taun masehi!

Salain paliang gadang, situs ko adolah bukti katenggian paradaban maso itu.

Para ahli arkeologi dunia sapakaik mangatoan situs tu adolah mahakarya megalitik paliang tuo di dunia. Labieh tuo dari piramid Giza, Mesir, nan dipakiroan dibuek pado 4.500 taun nan lalu!

Aratinyo, paradaban urang daolu di Gunuang Padang ko, labieh tuo dari zaman Firaun (rajo dalam bahasa Ibrani, bahasa nan dipakai urang Mesir). Dan urang-urang daolu, nan mambuek situs ko, tantu lah punyo teknologi nan tenggih. Lah pandai marawik batu jadi layah dan basagi. Ebat!

Jikok rajo (Firaun) di Mesir nan lah 33 dinastinyo–mulai 3 ribu sabalun masehi (SM) sampai 30 SM lah bisa mambuek piramid, niniek moyang nan iduik di Gunuang Padang 8 ribu taun lalu, atau 6 ribu SM, lah daolu pandai mambuek bangunan sarupo sagitigo samo kaki tu. Buktinyo, dari panggalian arkeolog di Gunuang Padang dipakiroan ado struktur piramid di lokasi nan tun.

Tibo-tibo Pramalayu baranti bajalan. Dicari tampek bajuntai. Ado banyak batu di situ. 

Rombongan tu lah lewek dari pinggang gunuang.

Inyo kalua-an hp nyo. Hp tu takonek lansuang ka satelit. Urang-urang tambang lah biaso pakai hp satelit tu. Maklum, banyak kawasan tambang nan alun basinyal. Blank spot. Mako hp satelit adolah jalan kalua.

Pramalayu mansearching di Google. Inyo mancari info takaik jo sejarah urang purbakala. Tatulih di situ, manusia purba nan paliang tuo baumue 4 juta taun lalu. Mereka disabuik manusia prasejarah atau prehistoric people. Yakni manusia nan alun mengenal tulih manulih. Lun ado tulisan. Lun ado aksara wakatu itu.

Dibaconyo pulo, jajak-jajak (fosil) manusia purba paliang tuo di dunia, ditamukan di Afrika Selatan. Tapi itu masuak kalompok homo erectus, atau manusia nan utaknyo alun kambang. Alun cadiek. Isi utaknyo (volume) samo jo binatang manyusui (mamalia) lainnyo, sarupo gorila jo karo lah kiro-kiro.

Tapi, manusia nan lah mulai cadiek, isi utaknyo lah batambah gadang, disabuik homo sapiens. Fosil yang basobok di Jebel Irhoud, Maroko pado taun 2000 adolah homo sapiens nan paliang tuo. Sakiro 315 ribu taun umuenyo.

Pramalayu jadi makin asyik malayang-layang di alam pikienyo surang.

Anak buahnyo lah asyik pulo minum jo mangudok pangacok nan mereka baok.

Pramalayu bapikie sambie mangecek dalam hati. “Kok urang di siko lah ado sajak 8 ribu taun lalu, atau sakiro 6.000 SM, jadi iko labieh tuo dari suku Maya nan ado di Meksiko. Suku Maya tu adonyo sakiro 2.000 SM. Dan mereka iduik jo paradaban nan tenggih hinggo taun 9 SM. Di zaman itu, suku Maya lah mangarati ilmu perbintangan jo baretong. Tapi, sudah tu, sakiro taun

9 SM tu, suku Maya punah misterius!”

Pramalayu kian karam dalam alam pikienyo surang. 

Sapanjang nan dikuasainyo satantangan sejarah kuno, kapunahan suku Maya adolah misteri nan manimbulkan banyak spekulasi. Tapi, kok suku Maya lah bisa mambuek struktur dari batu (zaman batu gadang/megalitikum), tanyato di mukonyo kini adolah karya megalitikum nan paliang laweh nan lah ditamukan di dunia. Ada 900 meter persegi. Masya Allah…

Tibo-tibo Pramalayu tasentak dari alam pikienyo. “Pokoknyo waang gali di situ. Pakai usao tambang waang tu.” Baitu kecek Angku nyo mamarentah sabulan nan lalu, via talepon.

Pramalayu paham bana jo kurenah Angku nyo, satu-satunyo keluarga mamanyo nan masih iduik di kampuang. Di Dusun Tuo Surambi Duobaleh Koto, Muaro Paneh. 

Kok lah mamanggie waang Angku nyo tu, aratie lah berang nah. Kok dalam kondisi normal, Angku Dt Maradjo tu maimbaunyo jo namo ketek nan liau suko, Prapa…!

Padohal namo keteknyo Prap, dari Suprapto. Tapi baa ko lah kok Angku tu maimbaunyo jo panggilan Prapa?

Dek sagan ka Angku, apolai Pramalayu lah kenal dakek jo liau. Malah lah baguru pulo ka rang gaek tu sakaitan jo adaik Minangkabau dan ilemu agamo, khususnyo tareqat sarato ilemu kasaktian Minangkabau, mako Pramalayu dak banyak tanyo lai. Dalam atinyo, laki-laki tu picayo bahwa Angku nyo tu punyo pandangan batin nan jauah, dan dalam.

Sadar akan ado sasuatu nan ka nyo tamui di situ, Pramalayu pun maajak rombongan malanjuik-an bajalan. Ka puncak Gunuang Padang urang-urang tu manuju. Manjalang matoari tagak tali.

Tapek pukue duobaleh, rombongan tibo di puncak gunuang tu. Ari dak paneh, dak pulo galok. Sungguahpun matoari sadang tagak tali, tapi karano banyak awan nan malimpok, mako sarupo bapayuang awan Pramalayu jo rombongan di puncak gunuang tu.

Pramalayu duduak di sabongkah batu nan layah, sarupo palanta. Duo urang anggotanyo mancari tampek di dakek batu layah tu. 

Dak bisa duduak batigo di batu palanta tu, hanyo tamuek surang urang sajo. Tapi, di muko batu palanta, ado babarapo batu ketek nan layah pulo.

Cukuik pulo untuak surang urang ciek batu. Yooo, sarupo kurisi urang rapek.

Pramalayu yakin ado sasuatu di Gunuang Padang tu. Tapi inyo pun yakin, itu dak ado kaitannyo jo hal-hal nan manyangkuik tambang. 

Lalu apo? Ahhh…Pramalayu marutok-rutok surang. Tapi kayakinannyo akan parentah Angkunyo tu maradokan garutoknyo. 

Pramalayu yakin bana jo kiramek Angkunyo.

9

Sitinjau Lawik, 2003

Pakaro karamek Angku Dt Marajo itu lah pernah dibuktikan dek Pramalayu. Kutiko tigo baleh taun lalu, inyo adolah anak mudo nan baru tamek kuliah dan manyandang gala dotor ilemu sejarah di umue duopuluah sambilan taun, Angku tu lah manyabuik,”Ado karajo nan dak sasuai jo ilemu di bangku kuliah, tapi itu nan mahasilkan pitih, itu karajo Prapa isuek nah. Dan babini, mungkin lah di ateh limopuluah taun nah. Bukan tak ado nan nyio, tapi talalai dek karajo sarato dek mancari pitih. Rintang dek cito-cito.”

Wakatu tu Pramalayu jo Angku Dt Maradjo duduak baadok-adok-an di sabuah batu layah. Di dasar jurang.lam rimbo. Guru jo murik tu sadang saatsaat di ujuang prosesi putuih kaji.

Putuih kaji adolah istilah untuak urang nan lah tamek manuntuik ilemu. Tarutamo ilemu-ilemu kabatinan (spritual, bukan klenik atau padukunan) di Minangkabau ado prosesi putuih kaji. Itu adolah tando tamek baguru, dan murik dinyatokan lah salasai manuntuik.

Sabanae putuih kaji tu adolah putuih manuntuik ilemu. Sungguahpun lah putuih kaji, tapi si murik masih paralu mancari “kaji” surang. Kaji adolah paham ateh ilemu nan lah dituntuik. Kok sabana duduak paham, mako kaji nan didapek malah bisa malabiehi ilemu nan lah dituntuik.

Ado istilah ilemu dapek dituntuik, nan kaji cari surang. 

Banyak urang nan lah salasai manuntuik ilemu, tapi tak ado nan mangkuih ciek alah juo! Itu aratie kaji tak dapek. Sio-sio se manuntuik babulan-bulan.

Bataun-taun.

Adopun nan prosesi tu, tagantuang ka guru surang-surang mambueknyo. Itu adolah kabiasaan nan turun tamurun. Guru manarimo prosesi putuih kaji tu dari gurunyo pulo. Baitu sataruihnyo ka ateh. 

Sabalun putuih kaji, ado sabulan lamonyo Pramalayu jo Angku Dt Maradjo batarak. Dan sabalum batarak, banyak ilemu nan lah diturunkan dek Angku Dt Maradjo ka cucunyo tu.

Ilemu partamo nan diturunkan dek Angku Dt Maradjo bukan silek. Tapi labieh ka hakiki nan takaik jo kaminangkabauan. Liau manyabuik Tarikek Alminangkabawi.

Tarikek Alminangkabawi tu adolah istilah untuak padanan dari ilemu thariqat Islam. Manuruik Angku Dt Maradjo, ado tigo maso bakambangnyo filosofi kaminangkabauan.

Maso partamo, tatkalo urang Minangkabau masih iduik sacaro bapindahpindah (nomaden). Sungguahpun sacaro umum balaku hukum rimbo, tapi urang Minangkabau lah punyo filosofi nan manjadi sumber hukum nan dipakai. Filosofi tu adolah “adaik basandi alue jo patuik”.

Adaik maknanyo adolah kabiasaan nan elok dalam interaksi antar urang minangkabau. Alue maknanyo sasuai barih jo balabeh, di garih makan paek. Sadangkan patuik maknanyo sasuai jo kabaradaan. Makanan alang pado alang, makanan cinceluik pado cinceluik. Tak patuik makanan alang nyo makan dek cinceluik. 

Maso kaduo, adolah kutiko urang Minangkabau lah bakambang biak. Lah ba taratak ba dusun. Antaro urang-urang nan bakalompok lah mulai ado interaksi antar kalompok. Mako paralu filosofi nan disapakati. Itulah “adaik basandi saarak, saarak basandi alue jo patuik”. Maknanyo adolah adaik (kabiasaan nan baiek dalam interaksi antar manusia) nan disapakati basamo (sa-arak, samupakaik) dek urang dalam suku/kaum di taratak, dusun sarato nagari. 

Dan kasapakatan basamo tu (sa-arak) disanda-an pulo ka alue jo patuik. Makna alue jo patuik lah dijalehan di ateh.

Dalam manjalankan adaik basandi sa-arak, sa-arak basandi alue jo patuik ko, ado duo pulo nan paralu jadi padoman. Partamo paralu lo baraja ka nan manang; maambiek contoh ka nan sudah, maambiek tuah ka nan manang. Kok ado sasuatu nan lah dilakukan salamoko “elok hasilnyo”, mako itu bisa jadi padoman (referensi) untuak malakukan hal nan samo di kamudian hari. Itu namonyo maambiek contoh ka nan sudah. Yakni pangalaman.

Padoman nan kaduo adolah “alam takambang jadi guru”. Sagalo bantuak palaksanaan adaik di Minangkabau bapadoman ka lingkungan sakitar. Yakni bapadoman ka benda iduik maupun benda mati!

Lah jaleh tampak gabak di hulu, mako itu tando ka hujan. Kok hari ka hujan, tantu sadio payuang.

Lalu, adaik basandi sa-arak, sa-arak basandi alue jo patuik itu dikarajoan dek urang Minangkabau sacaro “bajanjang naiek”, sasuai jo pituah “kamanakan barajo ka mamak, mamak barajo ka pangulu, pangulu barajo ka mupakek, mupakek barajo ka nan bana, nan bana tagak sandirinyo; alah bana, bana! 

Katigo pituah tadi–adaik basandi sa-arak, sa-arak basandi alue jo patuik, alam takambang jadi guru dan adaik basandi saarak, saarak basandi alue jo patuik–kaik bakaik. 

Puncaknyo adolah “bana tagak sandirinyo!”. Untuak dapek “bana tagak sandirinyo itu lah paralu upayo malatieh diri. Supayo sajalan kapalo jo hati. Sahinggo “bana tagak sandirinyo” tu ditarimo dek kapalo, diakui kabanarannyo dek hati.

Sasudah masuak Islam, “bana tagak sandirinyo ko batuka jo Allah samato-mato. Dan pituah pun batuka manjadi “adaik basandi syarak, syarak basandi kitabullah”, atau iko kini acok disingkek-an jadi ABS-SBK. Ikolah maso katigo dari lahienyo filosofi iduik urang Minangkabau. 

Nah, filosofi ko lah nan diajaan Angku Dt Maradjo ka Pramalayu. Namonyo filosofi, tantu banyak takaik jo logika (aka) nan diakui dek hati (batin). Pangakuan “nan bana tagak sandirinyo” (yakni Allah jo sagalo sipek dan parbuatannyo) oleh aka (dalam hal iko adolah utak nan barado di kapalo), lalu ditarimo kabanarannyo sacaro panuah dek hati (batin) akan manjadikan kito manusia nan arif bijaksano. Arif billah.

Apobilo aka (di ateh, di utak, di kapalo) lah sajalan jo hati (di bawah, di dalam tubuah, di batin) dalam “bana tagak sandirinyo” (Allah) mako sagalo parbuatan kito akan tapaliharo dari nan buruak.

Aka (‘akal) baguno untuak mamareso sacaro logika. Sadangkan hati baguno untuak manumbuahkan “raso”. Mako pituah “raso dibaok naiek, pareso dibaok turun” maknanyo adolah “sajalannyo aka jo hati”, dan kaputusan didapek di hati. Bukan di kapalo. 

Nanang saribu aka, pikie palito hati. Iyo di hati saharusnyo sagalo kaputusan didapek! Ikuik lah “kato hati”. Bukan kato kapalo.

Supayo sajalan kapalo (pareso) jo hati (raso), mako paralu jalan atau jambatan. Jambatannyo adolah yakin ka “nan bana tagak sandirinyo” nan lah manggarih nan kadipaek! 

Jadi, jambatan raso jo pareso adolah “raso dibaok naiek, pareso dibaok turun”. 

Tapi pareso nan baa? Raso nan baa? Pareso nan basandi Kitabullah (agamo). Raso nan tanang (mutmainnah). 

“Pareso paralu diisi jo ilemu agamo, raso paralu dibarasiehan jo ilemu tasawuf. Baru ado jambatan nan banamo yakin,” kecek Angku Dt Maradjo suatu kutiko.

Ado kiro-kiro tigo bulan Pramalayu baraja filosofi tu. “Iko namonyo kaji duduak. Kok dak mangarati jo paham kaji duduak ko, mako kaji tagak tak manaruik. Tak ka mangkuih,” kecek Angku Dt Maradjo ka Pramalayu.

Salamo tigo bulan tu, Pramalayu sarupo malalui “pajalanan spritual kaminangkabauan”. Apo lai inyo pun diajaan pakaro soko, sako, jo sokah!

Soko adolah sipek nan dibaok dek gala. Sako adolah gala. Kutiko sipek baiek nan dibaok gala tu dipakai dek urang nan manyandang gala sacaro samparono, di situlah inyo disabuik sokah! Lah sajalan sipek jo buatan. Nan manyandang gala lah bisa mangalahkan sipek-sipek insaniahnyo, sahinggo hanyo sipek soko sajo nan nampak dibuatannyo.

“Apo-apo se nan tamasuak sipek insaniah Ngku,” tanyo Pramalayu.

“Sipek insaniah tu adolah cinto dunia. Sagalo hal yang timbue karano cinto dunia, itulah sipek insaniah nan diagieh dek Tuhan ka manusia. Tujuannyo untuak ma uji manusia. Kok kito kalah dek sipek insaniah, mako kito manjadi urang nan pandangki karano bingik mancaliek urang sanang. Kok kito manang malawan sipek insaniah tu, mako kito akan manjadi urang ba soko nan manyandang sako nan lah sokah,” jawek Angku Dt Maradjo.

Di kutiko barikuiknyo, Angku Dt Maradjo malanjuik-an,”Sacaro paham Tarikek Alminangkabawi, gala-gala kito di Minangkabau ko sabanae wujuik dari sipek Tuhan. Bedanyo, kok Tuhan basipek Maha Adil, urang Minangkabau nan bagala Radjo Adie punyo sipek adie. Tak ado kato maha. Manuruik ambo, kasaluruhan gala nan ado di Minangkabau adolah warih dari sipek Tuhan.”

Di kutiko lain, Angku Dt Maradjo maajaan pulo sejarah adaik Minangkabau. Yakni adaik nan dibuek dek angku nan batigo–Angku Datuek Katumangguangan, Angku Datuek Prapstieh Nan Sabatang sarato Angku Datuek Sri Maharadjo Bamego-Mego. 

“Warih itulah nan kito pakai sabagai adaik sampai kini,” kecek Angku Dt Maradjo.

Salamo tigo bulan kaji duduak, Pramalayu diajaan pulo caro sumbayang. Bamacam-macam dzikir pun ditunjuak-an jo surahannyo. Tamasuak caro batirakat (batatak), manangkan diri. Mamatikan diri sabalun mati. Marasoan hanyo ado Allah samato. Nan lain lanyek.

Lah sudah tigo bulan kaji duduak tu, baru Pramalayu diaja ilemu silek. Sagalo aliran silek di Minangkabau, diajaan dek Angku Dt Maradjo ka Pramalayu.

Hampie sataun Pramalayu baguru. Lah langkok ganok ilemu ditarimo. Puncaknyo adolah malatieh kakuatan batin jo batarak 40 hari!

Tak tangguang-tangguang, di Lurah Salayang Awan nan dalamnyo labieh limopuluah meter, nan talatak di Sitinjau Lawik, di situ Pramalayu batarak!

Hampie di dasar lurah tu, ado batu layah nan tatanam dalam ka tanah. Batu layah tu manjadi palanta guo batu di balakangnyo. Di guo batu tu lah, Pramalayu jo Angku Dt Maradjo batarak, mamatian sagalo kandak–“mati sabalum mati”.

Di hari kaampek puluah, batapatan jo hari kaampek baleh, malam kalimo baleh, Pramalayu disuruah batalanjang baju, dan duduak baselo di palanta. Bulan sadang bulek panuah. Purnama. Cahayonyo sampai ka kapalo Pramalayu.

Cahayo bulan nan lindok mamandian tubuah laki-laki nan sadang haniang jo mato tapiciang tu. Sajak sasudah sumbayang isya nyo duduak di batu layah tu. Lah bajam-jam inyo duduak, sarupo dipakuan ka batu layah. 

Cahayo bulan makin tarang. Mausie awan di ateh lurah. Laki-laki tu tak kadinginan. Mungkin karano inyo lah balatieh parnapasan, mahimpun tanago dalam.

      Tapek     pukue     duobaleh     malam,     tadanga     suaro     Angku       Dt

Maradjo,”Luruihan tangan. Kambangan tapak tangan ka ateh. Jari-jari rapek!”

Pramalayu patuah. Tangannyo luruih ka muko. Kaduo tapak tangan tabukak. Jari-jari rapek.

Lalu taraso di balakangnyo ado raso angek. Mancucuak di antaro duo tulang kalamusie. Nyo padia-an se raso angek tu manjala surang. Inyo pasrah.

Tak lamo sasudahnyo, raso angek tu manjala ka dado, taruih ka kapalo. Tibo di kapalo, raso angek tu sarupo mambukak pintu ubun-ubun. Sudah tu taraso sarupo ado nan masuak ka ubun-ubun. Raso cahayo bulan nan tibo!

“Bismillahirrahmannirrahim… Buka laweh-laweh ubun-ubun tu. Iruik cahayo nan masuak tu. Baok ka hati,” kato Angku Dt Maradjo.

Pramalayu mambaco bismillahirrahmanirrahim, lalu jo tanago dalamnyo nan mulai takumpue, nyo iruik cahayo bulan tu. Taraso cahayo tu masuak sarupo ayie gadang. 

Nyo iruik taruih. Dadonyo mulai taraso panuah. Nyo iruik taruih. Kini marieh taraso panuah. Lalu mato Pramalayu nan sadang tapiciang tu bakunang-kunang di dalam.

Pramalayu tak amuah baranti. Inyo tau, ado angku nan manjago. Karano itu, cahayo bulan tu diiruik-nyo taruih. 

Kini tulang di antaro duo matonyo raso ka kupak! Mato raso katabudue. 

Talingo mandangiang

Pramalayu makin diarak paniang

Inyo pingsan, mujue dak tapalantiang

Laki-laki tu tatilantang

Kapaloe tajulue badan tagayiang

Tibo-tibo ado bunyi badantiang

Karih talatak tak basaruang

Kambang Bulan namo dikarang

Tak lamo tibo ujan labek. Patuih jo kilek sambuang manyambuang. Bulan tak tampak dipandangan. Patuih tak juo amuah suruik. 

Patuih malatuih badangkang-dangkang

Di puncak lurah awan malayang

Cahayo kilek tak alang kapalang

Manjilek-jilek tubuah nan tatilantang

Kilek barapi mambaka ramang

Di sinan angku mambunuah gamang

Patuih putuih, kilek tapagang

Hujan baranti, bulan tarang

Tombak perak dibaok pulang

Mantiko Geni namo disandang

Hari baru sakiro pukue satangah duo. Pramalayu mulai sadar. Angku Dt Maradjo nan masih duduak baselo, bakato,”Alhamdulillahirabbil alamin. Duduak lah Prapa. Lakek an baju, sudah tu ambiek ayie sumbayang. Sumbayang sunek syukur. Karano lah diagieh duo sanjato dek Nan Kuaso.

Karih kambang bulan jo tombak Mantiko Geni. Itu hadiah untuak Prapa karano lah bisa malalui ujian batarak salamo ampek puluah hari.”

Pramalayu mambaco alhamdulillah. Nyo caliek duo sanjato nan talatak di dakeknyo. Inyo takjub.

Karih tu ketek nyoh. Nyo pacik karih nan satali mato jo gagangnyo tu. Pas panjangnyo dari pagalangan tangan ka ujuang jari tangah. 

Nan ciek lai, tombak nan tabuek dari perak. Ujuangnyo runciang, tapi tak malukoi. Antaro ujuang tombak ka bateh gagang, samo panjang jo gagangnyo. Satali mato jo gagang, perak kasaluruhannyo.

Pramalayu malakek-an bajunyo. Sudah tu nyo sumbayang sunat syukur duo rakaat. Nyo lanjuik-an jo badzikir. 

Samantaro Angku Dt Maradjo masuak ka guo. Nyo iduik-an api, lalu badiang. Hati rang gaek tu sanang.

Tak lamo subuah pun datang. Lurah Salayang Awan masih sunyi. Sasakali ado tadanga suaro oto nan sadang sasak angok mandaki. Jauah di ateh.

Pramalayu minum kopi jo Angku Dt Maradjo. Lamak bana kopi tu. Lah ampek puluah hari urang Pramalayu tak mangopi. Tak makan. Hanyo minum ayie putieh satiok wakatu sumbayang. Lah kuruih badan Pramalayu. Tapi tagok. Segeh.

Babeda jo Angku Dt Maradjo nan mangawal prosesi batarak tu, liau lai makan juo. Walau hanyo abuih pelo atau abuih parancih. 

Di dalam guo tu liau buek tungku. Dari dalam Angku Dt Maradjo bisa mancaliek cucunyo nan sadang batarak.

Bukan karano ingin mamanjoan cucu. Tapi Angku Dt Maradjo sangajo manungguan di situ untuak manjago. Karano Lurah Salayang Awan tampek batarak tu adolah kawasan nagari para jin. Kok ado Angku Dt Maradjo di situ, tantu tak ado jin nan talok mandakok.

Sampai sudah luhue, urang baduo tu masih di bawah. Di dasar Lurah Salayang Awan. Pramalayu lah mandi. Lah pulo sumbayang luhue. Baitu pulo jo Angku Dt Maradjo.

Sakiro pukue tigo, urang baduo tu mandaki tabiang. Karano lah balatieh sagalo kapandaian, tak sulik dek Pramalayu maikuik-i langkah angkunyo. Tabiang licin tu murah dilalui.

Tibo di jalan. Oto tak banyak nan lalu. Pandakian Sitinjau lawik biasonyo rami dek oto lalu pado sanjo sampai malam, pagi sampai manjalang siang. Sakiro pukue tigo tu, oto sadang langang.

Urang baduo tu malinteh jalan. Taruih mamanjek tabiang di subarang jalan. Di atehnyo banyak samak jo babarapo batang kayu. Itulah rimbo Sitinjau Lawik nan lah botak.

Urang baduo tu taruih bajalan. Ado batang kayu gadang. Tenggi. Urang baduo tu mamanjek. Kini Pramalayu jo Angku Dt Maradjo duduak basabalahan. Masiang-masiang duduak di sabatang dahan, di rimbo ateh jalan Pandakian Tunggue, Sitinjau Lawik. Di ateh lurah Salayang Awan.

Kok dicaliek dari jalan, tak tampak rimbo tu, karano tenggih. Subalah kida pandakian, arah dari Padang, memang tabiang tanah nan tatahan dek batu-batu gadang. Kutiko ari paujan, acok tabiang tanah tu lonsor. Mungkin batu-batu gadang tu dak kuaso manahan tanah. 

Daolu, mungkin banyak batang kayu gadang nan manahan tabiang. Tapi, kok dicaliek kini, hanyo babarapo batang kayu kaciek se nan tampak tumbuah.

Salabiehnyo samak-samak se nan sakali sataun dibarasiehan dek urang PU. Kok lah sudah dibarasiehan, tampaklah tanah kuniang jo batu-batu gadang nan tasumbue!

Kok pai ka atehnyo, lai masih barimbo juo. Tapi idak banyak kayu gadang lai doh. Sahinggo baruak, simpay jo ongko ilang tampek bamain. Makonyo binatang-binatang acok bakaliaran di tapi jalan sapanjang pandakian. Banyak siso-siso makanan urang baoto nan dirimbek-an ka lua. Ado juo urang nan sangajo mancampak-an makanan ka binatang-binatang tu.

Pramalayu duduak maadok matoari tabik di ateh dahan nan gak gadang. Di dahan sabalah suoknyo, nan agak tenggih saketek, Angku Dt Maradjo duduak pulo baselo.

Urang baduo tu samo-samo mamiciangkan mato. Duduak baselo, maadok ka mato tabanam. Ka arah Pantai Padang. Lah sajak sasudah ashar tadi mereka duduak bakapiciang di ateh dahan batang kayu tu.

Sabalunnyo, urang baduo tu–angku jo cucu sakaligus guru jo murik-sumbayang Ashar di batu layah, nan tak jauah dari batang kayu gadang tu. Ado mato ayie di batu layah tu, di sinan lah mereka bawuduak. Lalu bajamaah sumbayang Ashar di ateh batu layah nan lumayan leba, nan talatak di dakek mato ayie tu.

“Kito panjek batang kayu tu. Di situ kito nantian Buyuang Itam,” kecek Angku Dt Maradjo.

Tak manunggu jawek, Angku Dt Maradjo mamanjek batang kayu tu.

Diikuik-i dek Pramalayu.

Urang baduo tu duduak baselo basabalahan di dahan nan gak gadang. Mereka karam dalam tarak. Aniang. Hanyo daru angin nan tadanga. Jo kicau buruang nan basiap-siap pulang ka sarang.

Tak lamo tibo angin limbubu. Sadarok se angin tu nyoh. Di pandangan batin urang baduo tu tampak duo ikue rimau putieh, sarupo tabang. Sakaki lompek, kaduonyo inggok tak jauah dari pangka batang kayu.

Baitu rimau-rimau tu tagak, dari kuduaknyo malompek duo urang lakilaki. Nan surang gak mudo, nan surang lai lah tuo. Kaduonyo malantiang, dan lansuang mandongkak tabang ka arah Pramalayu jo Angku Dt Maradjo. 

Masih dalam duduak baselo, Pramalayu mangapa-an tenju dan mandorong ka muko. Ado bunyi balambin, kutiko urang nan mandongkaknyo tajilapak ka bawah. Tapi dengan ligat, urang nan babaju sirah, basarawa itam, badeta sirah tu mambuek garak baputa di udaro. Dan mandarat di kuduak rimau putieh.

Samantaro urang nan kaduo, nan tuo, disambuik dek Angku Dt Maradjo jo sabalah tangan. Sarupo urang mausie rangik se. Tapi anginnyo manahan urang nan mandongkak tu, sameter di mukonyo. 

Karano dak jadi sampai, gaek, babaju itam, basarawa itam, badeta kain jao tu tagantuang di awang-awang. Nyo mangabik ka arah rimau putieh nan saikue lai, lalu jo kapalo ka bawah, gaek tu turun!

Sameter manjalang ka dakek kuduak rimau tu, rang gaek tu mamuta badannyo, baguluang. Lalu tibo di kuduak rimau nan lah mananti di bawah.

Angku Dt Maradjo mambukak mato. “Assalamualaikum Buyuang Itam,” kecek Angku Dt Maradjo tanang, sambie mancaliek ka bawah. Ado galak saangin di bibienyo. Sungguahpun matonyo tajam, tapi taduah, sahinggo Buyuang Itam nan di bawah malu muko.

“Iyo Ngku. Ambo jo anak ambo Rajo Kaciek, sangajo tibo sanjo ko untuak mamastian supayo Angku jo cucu tu sugiro barangkek dari wilayah kami. Paliang lambek, mugarik ko harus ka lua dari ulayek kami, nagari jin Sitinjau Lawik,” kecek Buyuang Itam jo suaro parau.

Angku Dt Maradjo galak dan maangguak-angguak. Lalu nyo mangecek,”Sakali bajanji, tantu ambo tapati. Kami lah salasai batarak di jurang Salayang Awan di sabalah tu, sajak malam tadi. Kami sangajo manunggu Buyuang Itam di siko.”

Rimau nan diduduak-i dek Rajo Kaciek malangkah lambek-lambek ka dakek apaknyo. Nampak duo urang tu saliang babisiek.

Lalu Buyuang Itam mangecek,”Kok Angku tantu punyo hak batarak dimanopun. Tapi, kami dak tarimo karano ado urang Jawa batarak di ulayek kami. Jaankan sabulan, sahari se kami tak nyio. Karano itu, nan Angku bulieh pai, tapi tinggaan paja tu di siko, untuak manjadi urang hukuman kami!”

Angku Dt Maradjo galak. Kini gak kareh galaknyo, sambie mancaliek tajam ka Buyuang Itam, liau bakato,”Kok cucu ambo, aratie adolah katurunan ambo. Walau apaknyo Jawa, tapi induaknyo anak kanduang ambo. Aratie, inyo usali Minangkabau.”

Buyuang Itam nan bagala Rajo Jin, kapalo nagari jin Sitinjau Lawik, tampak masih tak pueh. Kamangarengkang ka Angku Dt Maradjo, nyo takuik. Tapi anaknyo manyasak taruih.

“Kok apak dak barani, bia deyen nan mausie paja nan mudo tu,” baitu bisiek Rajo Kaciek ka apaknyo.

Buyuang Itam masih manimbang-nimbang. Apo nan dikecek-an dek anaknyo batue. Inyo memang jarieh. Tadi se, jo sabalah tangan se Dt Maradjo manahan dongkak tabangnyo. Itu pun jo tanago nan alum sapanuahnyo!

Buyuang Itam mambatin surang,”Kadiulang kok karalahan daolu baliek?”

Daolu, sakiro tujuah ratuih taun lalu, nyo pernah nyo mancubo-cuboi maukue dalam ayie Angku Dt Maradjo. Wakatu itu nyo mangandak-an Dt Maradjo di puncak Gunuang Salasieh nan kini banamo Gunuang Talang.

Buyuang Itam nan bakawan jo Radjo Salasieh, maraso bisa mangalahan Dt Maradjo. Apolai bacakak di Puncak Gunuang Salasieh nan ulayek sabalah baratnyo adolah daerah kakuasaan kawannyo, Radjo Salasieh tu, Buyuang Itam maraso tagak di tanah manang.

Tapi, dak sampai satangah hari bacakak, nyo tapaso mangaku kalah. Bahkan kawannyo Radjo Salasieh luko-luko parah. Radjo Salasieh itu tapaso maampun-ampun, dan marilakan ulayeknyo bisa jadi palintasan anak cucu Dt Maradjo. Untuak ka tando mangaku kalah!

Mako sajak itu, anak cucu Dt Maradjo nan dari Karajaan Dusun Tuo Surambi Duobaleh Koto, Karajaan Rumbio (di wilayah Kota Solok kini), Karajaan Cupak dan Karajaan Alam Jama (talatak di bagian selatan, puseknyo di Alahan Panjang kini) bisa mardeka malinteh di Lubuak Salasieh.

Lubuak Salasieh, pusek Karajaan Salasieh, sajak kajadian tu, jadi palintasan urang nan nak ka Indaruang, Pauah, atau ka Piaman.

Sajak itu pulo, Radjo Salasieh labieh banyak manguruang diri di istanonyo. Tak baraa lamo, rajo nan dak baranak itu pun mangkat. Basaratoan jo mangkatnyo Radjo Salasieh, mantagi karajaan ketek itu pun ilang. Sainggo Lubuek Salasieh jadi ulayek tak batuan. Tapi karano lataknyo nan di palintasan, Lubuek Salasieh nan panduduaknyo tak baraa banyak tu, dak pernah digaduah karajaan lain.

Sadangkan Buyuang Itam, dek elok hati Angku Dt Maradjo, nyo pabiakan se pamimpin kaum jin tu lari mambaok luko. 

Buyuang Itam itu pun lari manuruni bukik, ka arah Indaruang. Kiroe, di Sitinjau Lawik nyo bamukim. 

Mulonyo, ratusan taun nyo batarak manambah ilemu. Mukasuik nan mancabuik baleh. 

Tapi, dek ado batino nan maelo mato, Buyuang Itam lupo jo cito-cito. Nyo pabini jin padusi nan kabatulan tapasah di ulayek tu. 

Sungguahpun jin batino tu lah baranak surang, tapi rancaknyo labieh dari nan gadih. Buyuang Itam kanai hati. Barumah tanggo inyo jadie.

Sajak itu, Buyuang Itam mangumpue-an babarapo kaum jin. Mako Sitinjau Lawik mulai rami dek bangso jin. Mako tagaklah nagari jin Sitinjau Lawik.

Baa toh di nan kini? Zaman lah baubah. Angku Dt Maradjo nan kini, alun tantu ka sapandeka Dt Maradjo di maso tujuah ratuih taun lalu. Makonyo tadi, baru se tibo, Buyuang Itam jo anaknyo lansuang manyarang urang baduo tu. 

Tapi anaknyo tajilapak. Dan inyo kalah, hanyo dek sabalah tangan Dt Maradjo. Itu nan mambuek Rajo Jin lasi. Mangalahan kasumek nan nyo pandam salamoko.

Sabanae, Buyuang Itam lah tau kabaradaan Dt Maradjo jo Pramalayu di jurang Salayang Awan tu. Tapi, karano inyo masih takuik jo Dt Maradjo, sungguahpun nan manyandang gala Dt Maradjo tu kini lun tantu ka bisa mangalahannyo sarupo tujuah ratuih taun lalu, mako inyo tak lansuang mausie urang baduo tu. Malainkan maagieh tau supayo urang baduo tu barangkek dari nagari jin paliang lambek sabulan.

Dt Maradjo satuju jo pintak Buyuang Itam tu. Makonyo, Angku Dt Maradjo jo Pramalayu aman salamo ampek puluah hari batarak di situ.

Tapi salamo sabulan tu, Buyuang Itam disasak-an taruih dek anaknyo Rajo Kaciek jo bininyo Siti Rafa’ah. “Mambuek malu se! Kok lai sakadar urang Minangkabau se, masih bisa kito tarimo. Tapi kok urang lua, harusnyo sugiro kito usie dari ulayek kito,” kecek Rajo Kaciek.

Ampie satiok hari Rajo Kaciek jo mandehnyo Siti Rafa’ah manyasak-an Buyuang Itam supayo mausie urang nan batarak di lurah Salayang Awan tu. 

Apolai Rajo Kaciek, nyo berang bana ka laki-laki nan mudo tu. Karano ampie tiok hari Silila, polenyo, bakaliaran di sakitar lurah tu. Mangaa pulo nyo ka situ, kok idak maintai anak mudo nan tampak gagah tu! Rajo Kaciek cimburu!

Itulah sabeknyo tadi nyo babisiek ka apaknyo, nak mancubo lakek tangan cucu Angku Dt Maradjo tun. Tapi rupoe apaknyo ko masih takuik ka Dt Maradjo. 

Maliek apaknyo masih manimbang-nimbang. Banyak takuik dari bagak. Rajo Kaciek tak tahan diri. Sakali malompek, nyo tibo dari arah kuduak Pramalayu nan masih baselo tanang.

Mato Pramalayu masih tapiciang. Sajak tadi, jo mato batin, inyo manampak sagalo nan tajadi. Dan kutiko tadanga ado angin mandaru dari balakang, Pramalayu lah siap mananti.

Tapi sarangan tu tak kunjuang tibo. Pramalayu mambukak mato. Tampak dek inyo Angku Dt Maradjo maangkek kuduak baju Rajo Kaciek sambie malayang turun ka muko Buyuang Itam.

“Aja anak waang Buyuang. Atau nagari ko ambo lanyau. Nyio waang jo kaum jin di siko ambo usie,” kecek Dt Maradjo sambie maampok-an badan Rajo Kaciek ka arah apaknyo. 

Dt Maradjo maampok-an Radjo Kaciek tu jo tanago biaso. Antah mangapo, Dt Maradjo ibo malukoi Rajo Kaciek.

Alun sampai tibo di pangkuan apaknyo, ado urang nan labieh daolu manangkok tubuah nan malayang tu. Padusi kiroe. Rancak bantuak padusi tu, walau lah baumue. Itu lah Siti Rafa’ah, bini Buyuang Itam.

“Ampun tuan. Kini mungkin inyo kalah. Bialah kami mancari guru baliek. Ado kutiko, Rajo Kaciek manuntuik baleh,” kecek padusi tu sambie basimpuah di muko Dt Maradjo.

“Hmmm… Siti Rafa’ah… Lah banyak sejarah, tapi bialah Nan Satu nan ka manunjuak-an jalan kumbali,” kato Dt Maradjo sambie mamandang Siti

Rafa’ah jo hati ibo.

Buyuang Itam tacangang mandanga binie mamanggie tuan ka Dt Maradjo. Rajo Kaciek galinggaman karano mande nyo bukannyo mambantu. Malah mangecek jo suaro lunak!

Tapi Buyuang Itam tak sempat bapikie panjang. Nyo maambue ka kuduak rimau, karano Rajo Kaciek lah nyo elo dek Siti Rafa’ah ka rimau putieh nan saikue lai.

Mereka mangirok dari tampek tu. Pramalayu malompek turun. Tagak dakek angkunyo. Banyak tanyo di kapalo. Tapi Pramalayu tak tau dari maa ka mulai.

Samantaro hari makin barambang patang. Kok dilayangan pandangan jauah, tampak lawik laweh. Samudera Indonesia. Kini lawik tu tampak bakilau. Saabih-saabih pamandangan, tampak mulai timbue warna kamerahmerahan. Merah timbago. Sabanta lai matoari tabanam.

Angku Dt Maradjo bajalan ka arah batu layah tampek inyo baduo Sumbayang Ashar tadi. Pramalayu maikuik dari balakang. 

Di ateh batu layah tu, Angku Dt Maradjo duduak baadok-adok-an jo cucunyo tu. Hari mulai gak galok.

Angku Dt Maradjo mangalua-an sacabiek kain putieh. Nyo bakato,”Prapa, hari kini lah putuih kaji. Sangajo Angku dak mampabiakan Prapa bacakak jo jin tadi, karano salamo tujuah bulan dari kini, sagalo ilemu nan lah dipalajari tak bulieh dipakai.”

“Tu baa lai Ngku?”

“Kok lah lapeh tujuah bulan, baru bisa ilemu dipakai. Karano itu, jago diri jo caro aka. Tak bulieh mamakai tanago. Lai mangarati?”

“Lai Ngku,” kato Prapa sambie mamandang angkunyo nan masih tampak gagah tu.

Angku Dt Maradjo pun mamandang cucunyo tu jo raso sayang, lalu nyo mangecek,”Sasudah iko, Prapa harus lansuang barangkek. Batulak balakang jo arah angku barangkek. Kito dak bulieh basuo salamo tujuah bulan. Aratie, Prapa dak bisa pulang ka Dusun Tuo. Bialah Angku manyampaian curito jo salam Prapa ka Nyinyiek Puti Reno Ali.”

Sarupo urang bagageh Angku Dt Maradjo mangecek. Mungkin karano mangajaan jaan lewek mugarik. Liau nyio manyalasaian prosesi putuih kaji!

Putuih kaji tu sabanae pangakuan guru-murik sajo nyoh. Maknanyo adolah salasainyo saluruh ilemu diwarihkan. 

“Nah, kini pacik ujuang kain putieh ko arek-arek.”

Pramalayu patuah. Dipaciknyo paco kain putieh tu. Angku Dt Maradjo mamacik ujuang nan lain, dan bakato,”Hari kini ambo salaku guru angkau lah salasai maaja-an sagalo nan ado. Tarimolah sagalo ilemu. Pakai untuak di jalan Tuhan!”

“Ambo tarimo sagalo ilemu, in Sya Allah ka ambo pakai sasuai jo parentah Tuhan,” jawek Pramalayu.

Tapi urang baduo tu masih saliang mamacik ujuang kain.

Lalu Angku Dt Maradjo bakato,”Ado karajo nan dak sasuai jo ilemu di bangku kuliah, tapi itu nan mahasilkan pitih, itu karajo Prapa isuek nah. Dan babini, mungkin lah di ateh limopuluah taun nah. Bukan tak ado nan nyio, tapi talalai dek karajo sarato dek mancari pitih. Rintang dek cito-cito.”

Lalu Angku Dt Maradjo maelo paco kain tu. Pramalayu maelo ka arah balawanan. Baitu paco kain cabiek gak di tangah, Angku Dt Maradjo lansuang barangkek. Liau balari arah ka rimbo. Aratie Pramalayu bisa maambiek arah ka jalan di bawah. 

Mako Pramalayu pun balari ka arah jalan. Manuruni tabiang. Dan kutiko ado oto mambaok baro maenggok-enggok lambek. Manurun sambie ma rem. Pramalayu maloncek ka ateh tumpukan baro di bak oto fuso tu.

Nyo inggok di ateh terpal oto fuso. Memang oto fuso nan mambaok batu baro mamakai terpal. Supayo muatannyo nan sangaik panuah dak baserak sapanjang jalan.

Oto bajalan taruih. Di suok kida jalan Pramalayu taheran-heran. Ado banyak kaum jin bakaliaran, tapi maliek fuso nyo lari. Apo ko lah sabeknyo?

Dari jauah Pramalayu masih manampak kaum jin tu naiek rami-rami ka oto fuso nan di balakang. Dari mancaliek bantuak, fuso di balakang tu bamuatan panuah. Tapi idak batu baro doh. Bak nyo pun batutuik jo terpal.  “Tantu oto fuso di balakang tu muatannyo tak bulieh kanai ayie. Nan jaleh oto fuso tu tak mambaok batu baro,” pikie Pramalayu karano manampak ado kardus-kardus tasumbue di ateh kapalo oto. 

Pramalayu manakok-nakok, mungkin kaum jin takuik jo batu baro!

Salamek lah Pramalayu hinggo ka Indaruang. Dari situ, nyo naiek oto angkot ka tangah kota. Turun di hotel atau panginapan nan dilalui dek angkot tu.

Pramalayu bapikie, inyo paralu istirahat gak sahari duo hari ko. Inyo pareso saku-saku, masih ado pitih. Inyo pareso dompet, ado lo kartu ATM. “Alhamdulillah… Pitih jo ATM lai masih ado. Hp pun lai tabao. Mujue dak tacicie,” batinnyo.

Ado hotel, ehhh…panginapan ketek di daerah Gantiang. Di situ Pramalayu turun dari angkot.

Hari lum malam bana. Sakiro pukue sambilan. Pramalayu bajalan ka panginapan tu. Di situ inyo kabamalam. Nyo tamui resepsionis.

Sabalum ka kamar Pramalayu manyalang kain saruang jo sajadah ka patugeh panginapan tu. 

Mujue ado. Nyo baok sajadah jo kain saruang tu ka kamar. Inyo lansuang mandi. Nyo sasah pakaian sapatagak. 

Sakiro sajam, singletnyo mulai gak kariang. Bakain saruang jo singlet se, Pramalayu sumbayang. Nyo jamak sumbayang mugarik jo isya. Nyo lanjuikan jo badzikir. Sampai takaloknyo di ateh sajadah.

Lah tadanga adzan subuah, baru nyo tasintak. Nyo ulang bawuduak liek. Lalu nyo sumbayang subuah dan badzikir. Lamo laki-laki tu badzikir. Nyo lafazkan dzikir tu lambek-lambek. Nyo resapi tiok bacaan tu. 

Lah tadanga urang manokok pintu, baru Pramalayu baranti badzikir. Rupoe matoari mulai kalua.

Panjago hotel tu maantaan kopi angek jo sabungkuih roti sambok. Jo itu Pramalayu sarapan pagi. 

Sudah tu Pramalayu mambaok pakaian nan masih lambok tu kalua. Nyo jamue di ateh bonsai nan manjadi paga panginapan tu.

Jalan mulai rami. Oto angkot kaja bakaja. Pagi-pagi adolah wakatu nan dinanti dek para sopir angkot. Mambaok anak sakola jo urang kantue. Nah, angkot tu lah nan kaja bakaja.

Pramalayu masuak kamar. Inyo taingek maso sabulan inyo batarak di lurah Salayang Awan tu. “Mungkin kito dak ka basuo untuak babarapo taun lamonyo. Rajo harus rajin manuntuik ilemu jo Angku dih,” baitu kecek nyinyieknyo, Puti Reno Ali kutiko nyo malapeh Pramalayu.

“Jadih Nyiek,” kato Pramalayu wakatu itu. Tapi kini baru nyo sadar, Nyinyiek Puti Reno Ali lah tau juo kalau lah sudah putuih kaji, inyo dak bulieh basuo salamo tujuah bulan jo angkunyo. Aratie dak bisa pulang untuak basobok jo nyinyiek nyo tu.

Tapi baa kok nyinyiek nyo tu mangecek dak kabasuo salamo babarapo taun? Sadang tatagun-tagun mamikie-an itu, tadanga hp nyo babunyi. 

Pramalayu maangkek hp tu. “Assalamualaikum….”

“Waalaikum salam. Yo ma, lai segeh-segeh se mama jo papa,” kecek Pramalayu manjawek. Rupoe mamanyo yang manelpon.

“Alhamdulillah… Kami lai segeh-segeh. Bilo Prap pulang?”

“Lum tau lai ma. Paliang capek gak duo hari lai.”

“Bisa bisuek pulang?”

“Baa tu ma?”

“Kan tigo hari lai, adiek Prapa ka wisuda. Nyo nyio ado udanyo hadir di acara tu. Ko Shinta haaa…”

Tadanga suaro mamanyo mamanggie adiaknyo. Lalu,”Uda, hadir dong di wisuda Cin,” kecek adiaknyo manjo. 

Shinta nan ka wisuda di FKIP UNY itu, memang manjo bana ka kakaknyo tu. Inyo hanyo baduo basaudara. Mako Pramalayu sajak mulai baradiek, salalu manomorsatukan kapantiangan adieknyo. Inyo amuah mangalah ka adieknyo nan diimbau jo panggilan sayang, Cin.

“Iyo lah Cin. Bisuek uda pulang,” kato Pramalayu jo suaro sayang.

“Jan boong ya. Awas kalo uda ga tiba besok.” Cin memang maleh babahaso Minangkabau. Walau Cin lai mangarati jo bahaso Minangkabau, lantaran urang di rumah babahaso itu sahari-hari, tapi nak gadih tu mamilieh bahaso gaul tiok mangecek.

“In Sya Allah.”

“Oke uda. Tengkiyu yaa uda ganteng. Assalamualaikum…”

“Waalaikum salam…,” jawek Pramalayu sanang.

Pramalayu malatak-an hp. Nyo kalua mamareso pakaian nan dijamue tadi. Rupoe lah kariang. Nyo baok ka dalam.

Nyo lipek rapi, sudah tu nyo latak-an di ateh banta. Nyo rabahan badan di ateh kasue.

Hari pukue sabaleh kutiko nyo tasintak. Rupoe lah takalok laki-laki tu labieh duo jam.

Pramalayu bagageh mandi. Sudah tu nyo bapakaian. Lumayan, pakaian tu idak kusuik-kusuik amek. Karano lah “ditarika di bawah banta”.

Sudah mambayie seo panginapan, Pramalayu naiek taxi ka Tabiang. Inyo mambatin sambie badoa mudah-mudahan masih ado kapatabang ka Jakarta siang ko.

Tibo di Tabiang, nyo lansuang ka konter Lion Air nan baru sataun baoperasi wakatu tu. Alhamdulillah, masih ado tiket. Nyo pasan lansuang nan lanjuik ka Yogjakarta.

Lah dapek tiket, Pramalayu masuak ka ruang tunggu. Ado mushalla di dalam. Laki-laki tu sumbayang. Nyo jamak dzuhur jo ashar.

Sudah sumbayang, Pramalayu masuak ka restoran. Nyo makan kanyangkanyang.

Kurang dari pukue satangah duo, mulai ado pambaritahuan supayo panumpang naiek ka pesawat. Pramalayu pun tagak. Antri di balakang sapasang anak mudo. Bapacik-pacik tangan mesra anak mudo tu baduo.

Sarupo tak paduli ado banyak urang lain di situ. Mungkin iko nan disabuik urang nan sadang bapole-pole jo kato-kato “dunia taraso punyo baduo”!

Dek tagak di balakang paja-paja tu, Pramalayu tau kalau pasangan anak mudo tu adolah pengantin baru. Tadanga dari pambicaraannyo baduo,”Awak lansuang ka Bali se baa, Uda?”

“Ke Jakarta dulu, nginap samalam di rumah mak tuo. Habis tu baru ka Bali, bulan madu pueh-pueh,” kecek nan laki-laki ka bininyo.

Nan padusi maangguak-angguak. Mukoe gak sirah. Mungkin karano katokato lakinyo tu. Padohal inyo maajak ka Bali idak pakaro “pueh-pueh” tu doh. Tapi karano saumue iduik inyo alum pernah ka Bali. Makonyo kutiko lakinyo tu manawarkan babulan madu, inyo mintak ka Bali.

“Bahagia bana nak urang baduo ko. Ambo bilo ko lah,” batin Pramalayu sambie bajalan maikuik-i antrian.

Talinteh pakaro babini tu, Pramalayu galak surang. Karano nyo takana kecek Angku Dt Maradjo kapatang,”Ado karajo nan dak sasuai jo ilemu di bangku kuliah, tapi itu nan mahasilkan pitih, itu karajo Prapa isuek nah. Dan babini, mungkin lah di ateh limopuluah taun nah. Bukan tak ado nan nyio, tapi talalai dek karajo sarato dek mancari pitih. Rintang dek cito-cito.”

Kapatang tu Pramalayu galak sengeang se mandanga ramalan Angku Dt Maradjo. Baru lah duo taun sasudah putuih kaji dan pulang ka Yogja, takoktakok uwok, ntah iyo ntah tido dari Angku nyo tu mulai ado tando-tando.

10

Yogjakarta, 2008

Pramalayu memang layie dan gadang di Yogja. Mama jo papa nyo tingga di Yogja.

Papanyo, Suryo, adolah salah seorang karabaik dakek Kraton Ngayogjakarta. Tapi dak pernah amuah mamakai gala bangsawan lantaran Suryo babini jo urang Minang, Suryati–mama Suprapto Malayu, atau Pramalayu.

Tak hanyo Suryo nan maraso tak layak manyandang gala bangsawan, Suryati pun maraso diri tabuang dari Minangkabau.

Baa ka idak, ayah jo mande nyo, Angku Dt Maradjo jo Nyinyiek Puti Reno Ali adolah bangsawan di Minangkabau. Tantu dak satuju jikok anak padusinyo manikah jo urang Jawa.

Jaan kan jo urang Jawa, kok santano jo urang Minangkabau pun, tak sumbarang urang nan katalok maminang tu doh. 

Rajo asa ba asa, puti sunduik basunduik. Aratinyo, untuak manjago katurunan, mako anak rajo manikah jo anak rajo pulo. Anak puti jo anak puti.

Jarang bana tajadi anak rajo manikah jo anak urang biaso!

Mako, kutiko Suryati nan baru siap wisuda di UNY (wakatu tu banamo

IKIP Yogja)–dihadiri dek Angku Dt Maradjo jo Nyinyiek Puti Reno Ali-mampatamuan kawan laki-lakinyo, Suryo, jo ayah mandenyo tu, dak tangguang merah muko urang baduo tu manahan berang.

Walau Angku Dt Maradjo jo bininyo bamuko merah manahan berang, tapi Suryo malah malamar Suryati di kutiko itu juo.

“Ambo Suryo, bamohon ka ayah jo mande supayo maizinkan ambo jadi pandampiang iduik Suryati, sampai mati!”

Angku Dt Maradjo jo Nyinyiek Puti Reno Ali takajuik. Bukan dek bagak laki-laki tu maminang sajo, tapi kironyo anak Jawa ko lah fasieh bahaso Minangkabau.

Tantu sajo ayah jo mande Suryati tak satuju. Walau jo bahaso lunak, Angku Dt Maradjo manulak!

“Tak ka mungkin atah jo bareh dipasabawuekan! Rajo asa baasa. Puti sunduik basunduik,” jawek Angku Dt Maradjo.

“Sungguahpun ambo nan atah, ambo ko loyang, tapi di mato Tuhan samo. Ambo bamohon ka ayah jo mande untuak maagieh izin,” kato Suryo sambie basimpueh di kaki ayah jo mande Suryati tu!

Urang nan banyak mancaliek, tacangang! Baa ka idak, Suryo basimpuah di laman pakarangan kampus!

Angku Dt Maradjo tak dapek aka. 

“Di hati mati, di mato buto. Tak ado bakeh ka baralieh. Sungguahpun ambo loyang. Maadang matoari ambo lakukan,” kato Suryo sambie taruih basimpuah bamohon-mohon.

Suryati pun basimpuah di dakek Suryo. “Iyo yah, mande, agieh kami

restu…”

Kini lah baduo-duo anak mudo tu basimpuah. Nan surang masih mamakai baju itam wisuda. Nan laki-laki babaju batik.

Urang lah banyak bakarumun. Manguliliangi urang barampek tu.

Angku Dt Maradjo mancaliek ka bininyo. Nyinyiek Puti Reno Ali maangguak. Matonyo bakaco-kaco. Mungkin dek maraso baitu gadangnyo raso cinto anaknyo jo laki-laki tu, sahinggo tak malu basimpuah di ateh laman. Mamohon sambie manyambah.

Karano bininyo maangguak, Angku Dt Maradjo maraso dapek izin. “Kini baitu molah dek rang mudo. Kok ditagah indak tatagah. Tapi sabalun kami marestui, kami nyio basobok jo urang tuo rang mudo,” kato Angku Dt Maradjo mulai malunak.

Singkek curito, dapeklah izin. Mako Suryo jo Suryati pun manikah sacaro adaik Minangkabau.

Kini lah baduo anak Suryo jo Suryati. Sapasang. Pramalayu jo Shinta.

Mungkin dek panggilan darah, Pramalayu tumbuah jadi laki-laki nan condong ka Minangkabau. Kurenah, caro mangecek sarato pikirannyo lah Minangkabau. Sungguahpun inyo layie dan gadang di Yogja.

Karano itu, Pramalayu jadi cucu kasayangan dek Angku Dt Maradjo jo Nyinyiek Reno Ali.

Baitu sayangnyo, sahinggo Angku Dt Maradjo mambimbiang cucunyo tu dari jauah. 

Sampai Pramalayu lah punyo cukuik wakatu untuak baguru, mako diturunkanlah sagalo ilemu dek Angku Dt Maradjo ka cucu.

Sajak sudah manuntuik ka Angku Dt Maradjo, Pramalayu makin tabukak pangananyo mandalami hal-hal nan takaik jo Minangkabau. 

Salain manjadi dosen di babarapo perguruan tinggi, Pramalayu acok mangumpuan dokumen-dokumen sejarah lamo. Inyo suko mambaco bukubuku usang. 

Suryadi, nan jadi dosen di Leiden Balando adolah kawan diskusi pakaro sejarah-sejarah kuno tu. Dari Suryadi itu lah Pramalayu banyak dapek kiriman dokumen-dokumen sejarah kuno tu. 

Pramalayu suko mambaco sejarah Mesir kuno. Sejarah agamo-agamo nan turun di Arab. Tamasuak sejarah Suku Maya nan gamilang, tapi ilang misterius sakiro 20 taun sabalun masehi.

Inyo paliang suko jo sejarah Minangkabau. Sayangnyo, sejarah kampuang asa mamanyo tu sangaik saketek nan basuo. Tak banyak buku pakaro sejarah Minangkabau.

Mamanyo pun kutiko ditanyo tak dapek jawek. Sahinggo pangatahuan Pramalayu pakaro sejarah Minangkabau, hanyo sakadar nan dicurahkan dek Angku Dt Maradjo. 

Sungguahpun curito-curito sejarah Minangkabau tu elok didanga, tapi banyak nan tak masuak aka. Bukti-bukti pun tak ado. 

Babeda jo sejarah karajaan-karajaan di Jawa nan buktinyo masih tampak sampai kini. Ado Candi Borobudur jo candi-candi lainnyo. Itulah bukti daolu urang Jawa ko lah ebat-ebat. 

Tapi bukti ebat urang Minangkabau tak baiek tarupo doh!

Apokah itu nyato adonyo? Atau saroman jo dongeng Bawang Putieh Bawang Sirah sajo? Atau sarupo dongeng Cindirella?

Tapi Pramalayu manulak pandapek itu. “Minangkabau tu ebat. Kayo akan ilemu. Iduik salaras jo alam. Alam takambang jadi guru,” baitu kecek Pramalayu mambela Minangkabau kutiko badiskusi jo kawannyo Suryadi via email. 

Suryadi tak sapandapek. Tak ado bukti, tak ado sejarah. Baitu kato Suryadi.

Tapi Pramalayu tatek kukuah bapandapek. Sungguahpun inyo tau memang bukti-bukti ebat Minangkabau tu tak banyak nan mandukuang. Tapi dari pangalamannyo baguru dan manatek di Minangkabau, Pramalayu yakin suku nan badiam di Sumatera Barat ko daolunyo adolah urang-urang nan santiang.

Dan Pramalayu mambulek-an tekad di hatinyo untuak manulih sejarah Minangkabau tu. Salaku dotor sejarah, Pramalayu cukuik ilemu untuak manaliti itu.

Mako lah limo taun inyo mangumpua-an dokumen-dokumen nan takaik jo Minangkabau. Apo sajo nan babaun kaminangkabauan, pasti nyo lalah. Kok dak batanyo ka nan patuik, Pramalayu baburu ka pustaka-pustaka. 

Gajinyo nan tak sabarapo, abih untuak mancari itu se. Bahkan untuak babini se inyo tak maadok. Padohal umuenyo lah ampie 37 taun! 

Kecek-kecek urang, kok laki-laki lah labieh umuenyo 30 taun, lah tak basalero nyo nak babini. Kok lah labieh ampek puluah taun, mungkin tak kan amuah babini.

Ado babarapo gadih nan suko, tapi tak batahan lamo. Siapo pulo nan ka tahan, tiok basuo diajak mambahas Minangkabau se! 

Jaankan anak gadih, kawan-kawannyo nan laki-laki se lah bi pasai mandanga “dongeng” Pramalayu. Babarapo kawannyo malah maanggap Pramalayu mulai tenggen! Ampie gilo. Lah kanai sapadi!

Kok idak lah gak bagawue Pramalayu ko, iyo bisa gilo nah. Untuanglah inyo suko malagu. Gak tigo kali sapakan, Pramalayu bagabuang jo kawankawannyo mangamen di Malioboro!

Justru dek mangamen iko lah, curito Pramalayu nan ampie gilo baubah arah.

Suatu malam, kutiko grup nyo mangamen di muko lesehan di Malioboro, tibo-tibo ado surang laki-laki mandatanginyo. Laki-laki tu saumuran jo Pramalayu. 

Sarupo urang sadang mabuek, laki-laki tu minta lagu.

“Saya minta lagu Minangkabau,” kecek laki-laki tu sambie duduak di lesehan. Inyo lansuang manakue manunggu lagu. Antah makin mabuak, atau manunggu lagu, dak jaleh. 

Tapi, pitih sirah-sirah sakiro sapuluah alai, nyo paragoan. Dek mancaliek pitih tu, Bram lansuang mamainkan melody di gitar listriknyo. Dudung sampai pencong muncuangnyo maambuih saxaphone. Dan Pramalayu pun jo suaro lantang mandendangkan lagu Minangkabau tu.

Antah karamek sia nan dapek, lagu Minangkabau tu sarupo mamukau urang sabalik. Maa nan bajalan, baranti dan mandakek ka tampek urang mangamen tu. Nan jauah mandakek. Bamacam bantuak urang nan tibo. Bahkan babarapo bule jo urang cino ikuik asyik mandanga.

Antah baraa kali lagu tu diulang. Bram sarupo urang kamasukan, tak amuah baranti jo gitarnyo. 

Tantu Pramalayu taruih malagu. 

Dan urang nan tibo samakin basasak. Banyak.

Tibo-tibo turun ujan. Baitu turun, lansuang labek. Urang banyak baserak. Ado nan maninggaan pitih, ado juo nan idak. 

Tapi, laki-laki tadi masih manakue. Takalok nyo ko lah? Pitihe masih tapacik di tangan.

Karano Bram, Dudung jo Adit mamacik alat band, mereka sugiro pulo balari bataduah. Untuang Dudung masih sempat mangumpuaan pitih, sabalun bagabuang jo nan lain bataduah di mall di Malioboro tu.

Pramalayu mandakek-i laki-laki tu. Mangguncang-guncang badannyo. Laki-laki tu manangadah, sambie galak manih. “Saya Andi Mappa,” kecek laki-laki tu sambie maonyok-an tangan untuak basalam.

Duo laki-laki tu basalam dalam ujan nan makin labek. Kaduonyo tak mangecek. Tapi tangan inyo baduo sarupo malakek. Angek.

“Baik bung, mari kita berteduh,” kecek Pramalayu.

“Boleh. Sekalian saja ke situ,” kato Andi Mappa manunjuak hotel gadang nan ado di Malioboro tu.

Pramalayu tak manulak. Nyo iriangan laki-laki tu ka hotel. Di lobi hotel kaduonyo bacarito sambie mangopi. Sampai pagi.

Itu lah awal. Pramalayu pun bakawan dakek jo Andi Mappa, anak Bugih nan cinto Minangkabau.

“Ambo suko mandanga lagu Minangkabau tu, sajak ketek di Makasar,” kato Andi manjalehan mangaa kok inyo minta lagu Minangkabau kutiko agak mabuak malam tu.

Dan dari curito Andi pulo, Pramalayu tau bahwa anak Bugih tu mabuak karano putuih bapole jo gadih Minang. “Apak mande nyo dak satuju. Apo lai mamaknyo. Padohal ambo lah bausao jadi urang Minang. Baraja bahaso Minang. Mangecek jo bahaso Minang, dan baraja adaik Minangkabau. Tapi keluarganya tak jugo setuju,” kecek Andi jo bahaso Minang logat Bugih.

Baitu lah, duo laki-laki tu, ciek Minangkabau–labieh tapek disabuik badarah Minangkabau, karano mamanyo urang Dusun Tuo, Muaro Paneh-ciek lai Bugih, manjadi konco palangkin.

Andi Mappa nan sadang kuliah doktor di Teknik Kebumian UGM, adolah laki-laki nan ulet. Sungguahpun apaknyo kayo rayo di Makasar, tapi nyo sajak mulai kuliah lah biaso mancari pitih. 

Ado-ado se nan bisa nyo jadian pitih. Mulai dari jadi makelar fotocopy-maurus fotocopy kawan-kawan samo kuliah, sampai nyo punyo tigo masin fotocopy. Sudah tu nyo babisnis laundry. 

Bahkan bisnis makanan rantang untuak anak kuliah digarapnyo. 

Kini nyo lah punyo restoran Padang di lokasi strategis di Yogjakarta. 

Dari bisnis rumah makan tu lah nyo kenal jo cewek Minang, nan kuliah di UIN Suka. Andi Mappa sarupo taobsesi ka Minangkabau. Sahinggo kutiko tak bisa mangawini pole nyo tu, Andi frustasi barek.

“Kan ebat Andi mah. Labieh Minang dari urang Minang. Tapi ado duo nan kurang lai,” kecek Pramalayu, suatu kali, kutiko duo konco tu maabihan malam di lesehan Maliiboro.

“Apo nan duo tu?”

“Partamo, urang Bugih tak kenal manyarah. Caliek pak JK, baa kok bisa mampabini urang Minangkabau? Kan samo-samo Bugih mah!”

“Heeyei… Itu lain pulo kisahnyo nah.”

“Iyo lain kisah. Tapi substansinyo samo se tu nyoh. Baa strategi maambiek hati ayah, mande jo mamak paja tu. Itu intinyo!”

“Iyo lo nah dak! Tu, apo nan kaduo?”

“Oyo, nan kaduo, iko nan sangaik mamalukan bana mah!”

“Apo du?” Andi Mappa bangkik darah Bugihnyo disabuik sangaik mamalukan tu.

“Mau tau?”

“Iyo lah, apo du Prap?” Andi suko mamanggie konconyo jo panggilan Prap, karano manuruik laki-laki Bugih tu, Pramalayu adolah urang Jawa. Karano apaknyo Jawa. Dan Jawa tu patrilineal, manuruik garih apak. 

“Nan kaduo, awak ahli tambang, tapi bisnis induak-induak. Tukang cuci!!!” Pramalayu galak gadang maangek-angek konconyo tu.

Nan diangek jadi tabaka. “Waang caliek bisuek yo, den buek perusahaan tambang!” Wajah Andi Mappa manyirah dek bangih.

Capek-capek Pramalayu maumbuak malunak-lunak-i.

“Ndehhh… tu ambo tak dibaok sato mambuek perusahaan tu? Awas, dak ambo tunjuak-an kaji maumbuak keluarga paja tu baa?”

Andi Mappa capek sadar. Bukan karano nyo takuik dak diajaan caro maumbuak apak jo amak gadih Minangkabau nan nyo intai tu. Tapi nyo takuik tasingguang hati Pramalayu. 

Lah tigo bulan nyo bakawan dakek jo Pramalayu, ado chemistry diantaro kaduonyo. Mungkin karano Andi Mappa anak tungga, sahinggo baitu bakonco jo Pramalayu, nyo maraso dapek dunsanak.

Apo lai Andi tau pulo, Pramalayu adolah laki-laki nan punyo prinsip iduik. Kuek iman, sahinggo di umue nan lah manjalang tigo puluah tu, Pramalayu masih perjaka ting ting. Tak tagoda dek murahnyo roti abuih di Yogja maso itu.

Andi Mappa juo maraso Pramalayu ko idak sumbarang urang. Pandangannyo tajam, dalam. Tapi sajuak. Payah maukue apo nan ado di dalam hatinyo.

Kecek urang, mato adolah jandela batin. Nan mato Pramalayu, sungguahpun jandela, tapi Andi Mappa tak kuaso manakok dalamnyo. 

Jaan ka maukue dalam batin. Mamandang mato pun Andi tak talok lamolamo. Sahinggo anak Bugih tu acok mailak mamandang mato Pramalayu.

Bukan, bukan karano takuik jo ngari manantang mato Pramalayu tu. Tapi

Andi Mappa sarupo anyuik kok nyo balamo-lamo manantang mato laki-laki tu.

Andi Mappa makin sagan ka konconyo tu. Walau tampak di lua, Pramalayu sarupo anak-anak mudo lain gayanyo. Caro bapakaian jo caro bajalan idak lo tampak sarupo urang siak-siak bana. 

Tapi Andi Mappa pernah takajuik karano suatu kali nyo mancaliek Pramalayu sadang takun badzikir di ateh sajadah. Dalam pandangannyo, Pramalayu tabang malayang hinggo sameter dari lantai.

Andi Mappa mangiro nyo bamimpi. Nyo gosok-gosok matoe, tapi Pramalayu masih maapuang-apuang di ateh sajadah. 

Nyo nyio manyapo. Tapi lidahnyo kalu. Kutiko tampak dek inyo ado urang tuo badeta itam, babaju itam tibo dari balakang, mauluakan tangannyo sarupo ka mancukie ubun-ubun Pramalayu, Andi Mappa mamakiek. “Praptooo…,” keceknyo sambie bausao mangaja.

Dan…brukkk… Andi tasintak. Kiroe inyo memang bamimpi. Sabana aneh mimpinyo!

Mimpi tu tajadi sakiro sabulan sasudah urang baduo tu bakawan. Andi acok nyio batanyo tantang itu. Tapi, ntah baa, tiok basuo jo Pramalayu, lah lupo se nyo jo nan kaditanyo tu. 

Baitulah, mungkin karano samo-samo bujang lapuak tu lah, duo urang ko samakin kuek arek raso badunsanaknyo.

“Ahli sejarah maa bisa maolah tambang?” Andi mancubo baliek bagarah.

“Heyyy… picayo ka ambo dih. Ilemu sejarah ko bisa malangkok-i ilemu tambang mah. Contoh ketek, ambo tau sejarah tambang-tambang kuno di negara ko. Pasti informasi tu paguno untuak kito mah,” jawek Pramalayu serius, sambie mamacik bahu Andi.

Andi marasoan ado getaran energi nan tasalur ka bahunyo. Inyo takjub. Tapukau. Bukan karano sihir, tapi ado tekad jo kasungguahan dari kato-kato Pramalayu tu.

Sabulan sasudahnyo, tagaklah perusahaan tambang; PT BM. Sabanae buek inyo baduo, kapanjangan BM ko lah jaleh Bugih-Minangkabau nah. Tapi, untuak administrasi, perusahaan tambang tu banamo PT Bumi Murni.

Andi manjua aset-aset nyo, kecuali rumah makan. Ditambah jo tabungannyo nan taruih diisi ayahnyo, tapi jarang nyo pakai tu, PT BM punyo modal awal 500 juta. 

Dari modal pangka tu, bisa pulo manyeo ruangan di hotel terkenal di Malioboro tu untuak kantue. 

Jadilah PT BM nan baru layie, lansuang tacilak. Untuak usao baru, jo fasilitas nan lah ado tu, PT BM lah tampak tando-tando kamaju.

Karano Andi Mappa ahli tambang, tantu banyak koneksinyo nan sa almamater di kantue pamarentah. Andi mulai rajin manelpon kawankawannyo. Mangirim profile perusahaannyo tu. Idak sajo di dalam nagari, ka lua nagari nyo kirim pulo.

Sabulan balalu. Tanpa hasil. Tapi Andi Mappa tak patah sumangek. 

Pramalayu taruih maagieh sumangaik, sambie maubuangi kawannyo di Leiden. Pramalayu mamintak peta tambang zaman VOC. 

Sabulan sasudahnyo, Suryadi, kawannyo tu, mangirim fotocopy peta lamo tu. “Super secret!” kato Suryadi via WA untuak maingek-an Pramalayu supayo idak mambukak peta tu ka siapopun!

Pramalayu mampalajari peta VOC tu. Ado tigo alai. Ciek peta Borneo. Ado peta Papua. Dan ciek lai peta Andalas.

Peta Andalas tu nan nyo palajari serius. Dalam pangananyo, kok bisa manambang di Sumatera, apo lai di Sumatera Barat, tantu bisa sakali marangkuah dayuang. Bisa manambang, bisa pulo basuo jo Angku Dt Marajo.

“Nah, iko nyo,” sorak Pramalayu surang. Di peta tu, ado babarapo daerah nan dipakiro-an dek VOC manganduang ameh. Saidak-idaknyo ado limo titiek nan ditandoi dek VOC. 

Pramalayu mancocok an peta lamo tu jo peta kini. Alhamdulillah, Pramalayu bagumam surang kutiko di peta baru nan didempetkan jo peta VOC tu, ado limo daerah; Pasaman, Dharmasraya, Tanah Data, dan duo lokasi di Solok. 

“Iko nyo, ado duo di Solok. Kampuang Angku,” batin Pramalayu surang.

Sadang sanang-sanang ati, tibo-tibo ado nan manokok pintu kamarnyo. 

“Sadang mangaa du? Dari tadi mama panggie, baa kok aniang se,” kecek mamanyo sasudah pintu kamar dibukak-an.

“Iko maa, sadang mancaliek peta VOC.”

“Untuak apo peta panjajah tu dipareso?”

“Iko peta tambang maa. Kami, ambo jo Andi Mappa kan lah mambuek parusahaan tambang. Tapi lun jaleh dimaa ka manambang.”

“Tu dari peta tu lah ado pilihan?”

“Alah maa, ado duo lokasi di Solok. Mungkin di situ nan paliang pas.”

“Pas baa? Jaan-jaan karano nyio basuo Angku dak?” kecek mama Pramalayu sambie mampagarahan anak bujangnyo nan lun juo amuah babini tu.

“Kok bisa manyambie, rancak lah tu,” jawek Pramalayu sambie mamandangi mamanyo nan masih tampak rancak, walaupun umuanyo lah ampie anam puluah taun. 

“Iyo lah. Tapi makan lah dulu. Tu papa lah jak tadi manunggu untuak makan basamo.”

“Ehhh…papa lah pulang?”

“Ndehhh… iyo dak tau wakatu anak ko. Liek lah, lah lewek pukua lapan tu haa. Papa sudah magrib tadi lah tibo. Lah sudah pulo liau sumbayang Isya,” kecek Suryati, mamanyo Pramalayu.

Baduo, mandeh jo anak tu baranjak ka ruang makan. 

“Ndehhh…iyo manjo bana anak bujang mama,” kecek Suryo, papa Pramalayu baitu mancaliek anak jo mandeh tu mandakek ka meja makan.

Suryo memang labieh acok pakai bahaso Minangkabau jo anak-anaknyo. Alasannyo sederhana; nyio mampalanca babahaso bininyo tu, sambie maaja anak-anaknyo manguasai bahaso ibunyo. “Kok bahaso Jawa lah ka pandai juo anak-anak nah. Karano mereka bagawue jo anak-anak Jawa. Tapi bahaso Minangkabau, bilo lo inyo ka baraja. Makonyo kito di rumah pakai bahaso Minangkabau dih,” kecek Suryo kutiko Pramalayu lah mulai baraja mangecek. Tantu sajo Suryati satuju, dan bangga dapek laki nan bijaksano, walaupun karajonyo hanyo mangabdi di keraton dengan gaji ketek. Tapi, karano sandang pangan dan uang sakola anak-anak dibantu Sultan, iduik keluarga tu lai lanca-lanca sajo.

Bahkan, karano Pramalayu jo adieknyo–Shinta–anak-anak nan santiang jo elok laku. Tiok tarimo rapor taruih juara satu. Mako hinggo S3 dapek beasiswa. Ado dari Sultan untuak beasiswa sarjana. Dan untuak pasca sarjana jo program doktor, Pramalayu dapek beasiswa panuah dari Kemdikbud. Karano anak tu maambiek jurusan sejarah, dan sacaro khusus baraja sejarah kuno–bidang ilemu nan langka dimasuak-i urang.

“Ahhh… papa ko ado-ado se. Ka sia kabamanjo lai, kok dak ka mama,” jawek Pramalayu riang.

“Hahaha…makonyo babini lai. Lah sagaek ko lun juo nak barumah lai,” kecek papanyo agak saketek mangareh.

Urang tuo maa nan dak cameh jikok anak bujangnyo nan lah ampie baumue tigo puluah taun, lun juo nak babini. Samantaro Shinta, adiek

Pramalayu lah baranak surang. Tapi, Suryo sayang bana ka anak bujangnyo tu.

“Ndehhh… papa ko itu ka itu se. Bia lah inyo nak bausao, nak mancari pitih banyak-banyak dulu, baru babini. Kok dak bapitih, jo apo anak urang ka diagieh makan?” kecek Suryati mambela.

“Papa… Mama… Makan lah wak lai dih. Ko paruik lah lapa haaa. Papa jo mama maurus bini untuak ambo juo baru. Padohal calon bini ambo tu lum layie lai doh,” kecek Pramalayu riang.

“Iyo lah. Tapi jaan lamo-lamo bana dak? Beko jauah lo tuo anak Shinta dari anak Prap,” kato Suryati.

“Kok ditunggu calon bini nan ka layie, tu mamanggie apo anak Shinta ka bini mamaknyo isuek du? Mintuo kaciek mah dak?” kecek Suryo tagalak, sambie manyanduak nasi. 

Batigo baranak, mereka makan. Bahagia.

11

Gunuang Padang, 2013

Pramalayu masih duduak di ateh batu layah. Sayuik-sayuik nyo mandanga bunyi angin. Idak…idak bunyi angin doh, tapi mirip suaro saluang. 

Minangkabau… ranah nan den cinto…

Itu irama bunyi nan tadanga. Pramalayu mancaliek ka anak buahnyo. Kaduo anak buah tu samo-samo maangguak,”Ada bunyi, seperti seruling,” kecek anggotanyo tu ampie sarantak.

Tapi Pramalayu sarupo urang tapukau. Bantuak urang nana. Antah karano tacangang atau takajuik, dak jaleh.

Inyo aniang se. Tapaku. 

Lalu, mungkin tak nyo sadari, inyo lah baselo sarupo urang batarak. Kapalo tagak. Pungguang luruih. Mato mati, tabukak tapi tak mancaliek. Atau mancaliek nan tak tampak dicaliek?

Selo padek. Duo tangan di ateh duo pao. Jari-jarinyo kadang manggarik, sarupo urang bazikir. Kadang nyo padek-an mambuek tenju.

Matoari lah mulai tagilincie. Tapek di balakang pungguangnyo. Sahinggo di mukonyo mulai tampak bayangan badannyo. Mulonyo pendek. Sairiang matoari taruih manurun, bayangan badannyo batambah. Saketek-saketek.

Samili-samili. 

Tapi taruih, batambah panjang. Anak buahnyo tapaso aniang maliek kumandannyo tapakue baselo. Dalam pangana urang baduo tu mungkin kumandannyo ba-tapa mah. 

Nan sorang urang Sunda, Asep namoe. Dalam budaya Sunda, lah biaso juo ado ritual semedhi. Batarak caro Minangkabau. Kok ado urang ba semedhi, dak bulieh digaduah. Baitu Asep ado mandanga dari urang-urang tuo di kampuangnyo. Makonyo Asep badiam diri sajo. Sungguahpun inyo dak mangarati, baa kok tibo-tibo bos nyo tu ba semedhi.

Nan surang lai, Fachrul, urang Dayak. Sajak malang malintang di dunia tambang, Fachrul lah biaso juo jo ritual-ritual. 

Ampie di satiok tambang ka dimulai, Fachrul lah biaso jo adonyo ritual nan tun. Banyak pulo dari ritual tu dimuloi dari “urang pandai” nan ba semedhi di lokasi tu. Kecek “urang pandai” tu, iko adolah upacara untuak minta izin ka panghuni lokasi. Makhluk nan dak tampak.

Bagi Fachrul, di Dayak pun hal itu lazim sajo. Urang-urang tuo di kampuangnyo, di Pulau Borneo tu, banyak pulo nan ba ilemu sarupo itu. Acok semedhi. Bisa bakomunikasi jo alam ghaib. Bisa maubek urang. Bahkan masih ado nan bacakak sacaro batin. Parang batin.

Rupoe lai dak hal nan baru dek urang baduo tu pakara ba-tapa. Hanyo sajo mereka alum pernah mandanga ado urang ba-tapa di tangah hari pakak! Tak ado “urang pandai” nan ba-tapa di wakatu matoari tapek di ubun-ubun!

Namun itulah adonyo. Apokah induak samangnyo tu tamasuak “urang pandai” dari Minangkabau? Kok mancaliek nan tampak, iyo bantueknyo.

Sungguah samo sakali inyo dak manyangko bosnyo ko tamasuak “urang pandai” pulo. Salamo ko, nan nyo tau, bos nyo nan masih bujangan itu biasobiaso sajo nyo. 

Walau bukan ahli tambang, tapi bisa capek baraja, dan mampu mamimpin di lapangan. Makonyo bos nyo tu–Suprapto Malayu–acok ka lapangan dari Andi Mappa. 

Padohal nan ahli tambang sabanae adolah Andi Mappa. Laki-laki bugih ko lah bos gadang perusahaan tambang tu.

Andi Mappa dek “anak-anak tambang” digalai “Bos Satu”. Pramalayu Bos Dua.

Fachrul tak abih pikie. Tapi itu lah faktanyo. Ampie di tiok tambang nan dipunyoi dek perusahaan tampek nyo karajo tu, justru Pramalayu–“Bos Dua”-nan acok maunyian siang-malam. Dan urang-urang lapangan labieh dakek jo Bos Dua, walau Bos Satu itu pun adolah urang nan elok ati pulo.

Fachrul pernah mairiangan Pramalayu sabulan lamoe mancari ameh di Dompu Nusa Tenggara Barat. Inyo nan lah lamo karajo di tambang ameh, maraso aneh maliek Pramalayu mamareso lokasi. 

Bukannyo pakai alat-alat canggih. Tapi Pramalayu hanyo maliek peta, sambie marantangan tangan sarupo urang basenam. Kok lah maraso di suatu lokasi ado ameh, mako di situ disuruah manggali. 

Iyo bana aneh. Karano kutiko Pramalayu lah manunjuak-an lokasi, jarang maleset hasilnyo!

Asep lain pulo pangalamannyo. Itu tajadi limo taun lalu, di pinggang arah ka puncak Gunuang Pongkor, Jawa Barat. Di lokasi nan lah ditambang dek urang sajak taun 1994 tu, lah banyak lubang-lubang tambang nan ditinggaan. Tapi Pramalayu wakatu itu basikareh, di pinggang arah ka ateh gunuang tu masih banyak ameh.

“Paliang dalam sapuluah meter. Kali lah di siko,” kato Pramalayu sasudah marantang tangannyo, dan manyuruah urang marantang tali untuak mambuek lingkaran panggalian.

Lingkaran panggalian tu idak lo laweh bana doh. Paliang-paliang limobaleh meter garih tangahnyo. Tak mungkin dikali pakai eskapator.

Asep nan mangali basamo duo kawannyo. Tanah tu lunak. Lambuik. Dan, sakiro sambilan meter, anak-anak tambang tu lah basorak. Karano basuo jo tanah nan kuniang manganduang ameh!

Dari pangalaman lansuang nan dialaminyo, Asep jo Fachrul makin sagan ka laki-laki badarah Minangkabau tu.

Tak bisa dipungkiri, usao tambang PT BM tu bakambang karano Pramalayu. Bukan karano Bos Satu nan dotor tambang!

Walau lah jadi parusahaan tambang nan kayo rayo, tapi Pramalayu tak pernah maraso inyo nan paliang bajaso. Gayanyo jo anak buah tak baubah. Sarupo bakawan se. Sahinggo para anak buah sacaro baaniang-aniang maagieh gala “The Real Bos” ka Pramalayu.

Baitu pulo gayanyo sahari-hari. Kok Andi Mappa, si Bos Satu, tampak tacilak. Pakai oto nan paliang rancak. Harato bando lah sangaik banyak.

Namun Pramalayu tatek sarupo urang engak. Tak pandai malagak. Padohal haratonyo pribadi dari untuang parusahaan dak basiagak! 

Dari Andi Mappa, harato Pramalayu jauah labieh banyak. Karano inyo tak suko ma manggak-manggak. Bia disabuik urang engak. Sahinggo haratonyo banyak talatak. 

Antah untuak apo Pramalayu baimek-imek. Padohal tak paralu nyo bakulimek. Iduik surang, alum batampek. Tago kayo, lapehan salero bulekbulek. Daripado rugi, tibo kiamek.

Kok rumah induek lai nyo buek. Adiek jo kamanakan sarato dunsanak lai nyo usao-an salamek. Nak ilemu, nyo sakola-an sampai tamek. Nan bausao nyo bantu modal jo kiek.

Baitulah, walau lah lamo juo Pramalayu baselo, Fachrul jo Asep tatek tak bakato. Urang baduo tu samo anok. Mancaliek The Real Boss ba-tapa. 

Ampie sajam Pramalayu dibaok karam dek pikirannyo. Bunyi saluang nan mandayu, malagu-an nyanyi Minangkabau tak kunjuang ilang. Malah batambah syahdu suaroe. Batambah mambaok-baok untuak karam labieh jauah dalam alam malaqut–alam spritual nan sangaik personal nan tun.

Tak nyo tau, sajak tibo di bawah tadi lah ado urang maawasi. Tantu sajo tak tampak, karano urang tu datang dari maso lalu.

Urang padusi tu, tatagun-tagun mamandang Pramalayu sajak tadi. Nyo tiliek dari ujuang kapalo sampai ka ampu kaki.

Nyo maangguak-angguak. Kadang-kadang nyo mandakek. Nyo rasok kapalo laki-laki tu. Tampak padusi tu sarupo kamamaluak.

Pramalayu maramang badannyo.

Lalu, tibo-tibo nyo maraso ado raso angek manjala dari bawah batu layah tu. Lambek-lambek, angek tu baputa sabalik batu. Atau labieh tapek sabalik selonyo. Dak lamo, angek tu raso mangumpue dan batambah angek. Kiro-kiro saangek ayie ngilu-ngilu kuku lah.

Raso angek nan lah mangumpue tu raso bajalan mandaki malalui balahan ikuenyo. Ado raso gali, tapi angeknyo labieh dari gali. Dan raso angek tu mancucuak, masuak ka bagian runciang tulang sulbi!

(Tulang sulbi adolah tulang di puncak balahan ikue, pas di tangah-tangah. Urang-urang nan mayakini ilemu Reiki–samacam ilemu tanago dalam dari Japang–pacayo bahwa tulang sulbi ko salah satu dari babarapo pusek cakra, tampek energi takumpue. Di aliran ilemu tanago dalam lainnyo pun baitu. Samantaro dalam ilemu tubuah nan diyakini banyak ahli tareqat, tulang sulbi ko lah satu-satunyo bagian tubuah manusia nan dak ka lapuek. Wallahu a’lam).

Pramalayu takana malam manjalang putuih kaji jo Angkunyo, di Lurah Salayang Awan. 

Oyo, Angkunyo tu mangecek sabanae dak ado istilah putuih kaji, nan ado anyo lah kaputusan kaji–bisa dianggap sarupo urang manarimo rapor atau wisuda. 

Kutiko baselo di muko Angkunyo, ado raso angek manjala tatkalo tangan gaek tu ditempe-an di pungguangnyo. Raso ado nan manjala.

Takana jo Lurah Salayang Awan tu, taingek palajaran maatur angok nan diajaan Angku. 

Pramalayu mambuka pintu tubuah. Angek tu makin kancang manjala. Bagapuru manuju pusek. 

Di pusek, Pramalayu manjinak an energi tu. Caronyo sarupo manjinak-an kudo. Nyo pacik tali kekang. Nyo arahkan ka pusek. Di situ nyo suruah aniang.

Diam.

Kini, raso nan samo tu nyo rasoan baliek. Angek nan masuak malalui tulang sulbi tu manjala taruih. Dan sacaro otomatis, Pramalayu malafazkan doa untuak manguasai energi, manunggangi (maracak) energi tu. Lalu mambaoknyo ka terminal, di pusek.

Di pusek, energi tu nyo suruah aniang. Tapi, jaan ka aniang, energi tu malah mambanjir tiboe. Sarupo diambuihan dari dalam batu layah tu. 

Raso angek tu. Energi tu manggaporo masuak ka tulang sulbi. Manjala di sapanjang tulang balakang. Tibo di langkuangan pungguang, energi tu masuak ka rongga paruik. 

Raso kamalatuih paruik tu. Samantaro energi nan masuak tak kunjuang baranti. Malah makin banyak. Sarupo barabuik nak daolu tibo.

Pramalayu ilang aka. Nyo masih bausao mamacik tali kekang. Tapi energi tu lah bacampue aduek jo hawo nan nyo punyo di tubuah.

Paluah nyo mulai manitiek. Paneh matoari mambaka kuduak. Pramalayu mulai goyang. Badannyo raso tak bisa nyo kuasoi. 

Rasonyo mulai baputa. Yo, badan Pramalayu baputa. Batu layah tu ikuik baputa. Sarupo lah lakek ikue Pramalayu ka batu tu!

Urang nan baduo takajuik. Dek takuik, kaduonyo mulai manjauah. Tapi tantu dak takao pulo dek nyo maninggaan si Bos Dua.

Putaran batu makin kancang. Bantuak ado sumbu, batu tu mamuta Pramalayu co puta puputan kaliang di ayie dalam.

Beda-e, kok puputan kaliang putarannyo makin mangetek ka dalam. Batu layah ko justru baputa mangambang ka ateh. 

Sarupo naiek piriang tabang. Pramalayu kian ilang aka. Tapi nyo masih taruih mambaco doa dan badzikir. 

Dak juo mangkuih, nyo baco se dzikir Allah…Allah…Allah… Nyo matian dirinyo, nyo sarahan sadoe ka kuaso Tuhan. Mati sabalun mati. Lahawwla wala kuwwata illabillah…!

Tibo-tibo batu layah tu taambuang ka muko. Pramalayu sato taambuang. Tapi nyo masih baselo. Sarupo lakek ka batu palanta tu. 

Duo urang anggota tambang talongo. Tacangang. Tapi inyo baduo tak amuah baranjak dari tampek duduak surang-surang. Mungkin takzim mancaliek kajadian. Mungkin pulo tabik takuik. 

Dukkk…batu mandarat tapek di muko sabuah batu tagak. Sarupo menhir.

Pramalayu masih baselo. Kini duduaknyo samo tenggih jo batu tagak. Matonyo tabukak. Persis basobok jo lubang di ateh batu tagak nan tun.

Pramalayu tampak masih karam dalam lautan makrifat. Walau matonyo tabuka, tapi di batinnyo nyo manampak cahayo dari mato batu tu. 

Cahayo tu limbayuang rononyo. Idak tajam. Tapi sajuak. Lambek-lambek manarobos, masuak ka ronggo tulang di antaro duo matonyo. Tulang palipih.

Baitu masuak cahayo tu, taraso manjala ka talingo. Taruih ka kapalo Pramalayu. Sajuak rasoe. Mato Pramalayu pun tapiciang. Badannyo rabah.

Takulai. Sudah tu tatilantang di ateh batu. Antaro pingsan atau lalok. 

Sarampak jo Pramalayu takalok, tibo-tibo tadanga patuih tungga. Langsuang disambuik ujan labek. Sarupo batu kareke gadangnyo ujan. Maimpok badan Pramalayu nan tatilantang.

Ayie ujan, sarupo ayie gadang, manjadi sitawa sidingin untuak tubuah Pramalayu nan panuah energi. 

Ayie ujan tu mambaok energi abadi. Kini bapalun jo energi limbayuang. Saliang manukuak tambah. Saliang bilai mambilai.

Nan duo urang anggota tambang, anak buah Pramalayu tu tambah tacangang-cangang. Mereka pun ikuik basah, dan linu-linu kuliknyo surangsurang dek ujan labek tu. 

Dimaa ka bataduah di ateh puncak tu? Nan ado hanyo batu sansai se sabalik. Tapi ari masih tarang. Matoari masih badarang. Ujan paneh ruponyo nan tibo. 

Tak lamo ujan tu. Sakiro sapuluah minik lah rado. Baranti tagak se ujan tu. 

Langik masih sarupo tadi, cerah. Ado awan di bawah matoari. Sarupo jadi payuang. Mangurangi paneh matoari tangah ari.

Tibo-tibo duo anggota tambang tu mancaliek ado pelangi di ateh kapalo Pramalayu. “Ahhh…biasa lah, sebelum atau setelah hujan, sering ada pelangi,” baitu duo urang anak buah Pramalayu mancari logika dari kajadian aneh tu.

Kaduonyo saliang pandang. Tapi tak mangecek, karano mendadak Pramalayu bangkik dari laloknyo. Manangadah ka ateh. Sudah tu mamaluak batu tu. Sarupo mamaluak mandeh. Mamaluak jo kasieh sayang.

Makin heran urang baduo tu, karano mereka mandanga suaro,”…. Jadih Mandeh, sugiro ambo karajoan…” Urang baduo tu mancaliek Pramalayu masih mahadok ka arah batu. Mereka mandanga suaro Pramalayu, sarupo urang sadang mangecek. Ado lawan bicaro.

Tantu sajo anak tambang tu dak mangarati apo nan dikecek-an kumandannyo. Nan ado dalam pikirannyo surang-surang,”Apakah sudah senewen si Bos Dua ini, atau kesurupan…?” Mereka talongo-longo.

Apo sabanae nan tajadi. Kiroe saat ujan baranti tadi, Pramalayu mancaliek panampakan samar-samar. Urang tuo. Lah sangaik tuo. Padusi. Rambuiknyo putieh, bakabek di ubun-ubun, sarupo sanggue urang Cino. 

Urang tuo padusi tu mambaco Assalamualaikum… Dijawek Waalaikum salam dek Pramalayu. 

Sabanae Pramalayu heran jo panampakan tu. Tapi, dari pangajaran Angkunyo, Pramalayu lah tau ado kalanyo kito bisa maliek makhluk ghaib. Seperti setan atau jin. 

“Kok sempat Prapa mancaliek makhluk ghaib sarupo itu, bisa sajo itu karano yang basangkutan nyio basuo. Inyo nan bakandak basuo. Pasti ado nan kadisampaikan dek makhluk tu. Jadi kok basuo nan sarupo itu, jaan takuik. Tanang sajo, hadapi makhluk tu, dan jan lupo dzikir taruih di dalam ati.” Baitu kecek Angku Dt Maradjo maajaan ka Pramalayu, daolu.

Makonyo, Pramalayu manakan raso takuiknyo tu. Inyo taruih badzikir di dalam hati. Malah nyo barani mancaliek mato urang gaek padusi nan samarsamar sarupo bayang-bayang tu.

“Mandeh siapo? Ado paralu apo?” Pramalayu mulai mangecek. Tapi sarupo urang babisiek.

“Ambo Lenggeni, kok ditiliek-tiliek, masih tamasuak niniek moyang waang… Pernahkah Angku Waang, Dt Maradjo mancaritoan kisah Lenggeni?” Urang gaek padusi nan banamo Lenggeni tu mulai mambukak jatidirinyo ka Pramalayu.

Pramalayu memang pernah mandanga carito tu dari Angku Dt Maradjo. Lenggeni tu adolah salah satu anak padusi Angku Dt Maradjo pado periode sabalumnyo.

“Baa lo kok bisa ado periode lo Angku Dt Maradjo tu, Ngku,” tanyo Pramalayu kutiko mandanga curito Lenggeni.

“Oyo, untuak dipahami, nan gala tu tak pernah mati. Nan mati dan batukatuka adolah urang nan manyandang gala! Baitu pulo gala Dt Maradjo. Dulu, sabalum manyandang gala ko, mamak angku nan mamakainyo. Baitu taruih ka ateh,” jawek Angku Dt Maradjo ka Pramalayu kutiko itu.

Pramalayu maangguak-angguak tando mangarati. “Nah, Lenggeni adolah anak dari Dt Maradjo periode sabalumnyo. Ratusan taun nan lalu,” tukuak Angku Dt Maradjo.

Dan manuruik Angku Dt Maradjo, Lenggeni marantau sacaro ghaib, sajak gadih. Ado urang pernah bacurito kalau Lenggeni pernah ado di Cino. Dan terakhir Lenggeni labieh banyak manatek di Jawa.

Pramalayu takana curito tu, mako nyo manjawek,”Lai Nyiek… Angku Dt Maradjo pernah bacurito ka ambo… Hmmm… Kok baitu, ambo panggie Etek atau Mandeh yo???”

Lenggeni tagalak. Tampak rongga muncuangnyo nan ompong. “Hahaha… Waang capek paham…Tantu sajo waang mamanggie mandeh…”

“Jadi mandeh nan lah manyalurkan energi, mulai dari batu layah tadi, sampai nan dari mato batu tagak…?”

“Nan energi kecek waang tu, lah rasaki waang nah.”

“Baa kok bitu, Mandeh?”

“Waang duduak di tampek nan tapek, di wakatu nan tapek. Sagalo nan tapek itu lah nan manjadi rasaki waang. Itu namoe jodoh.”

“Kok urang lain nan duduak di ateh batu tadi, di wakatu nan tapek, baa du?

Bisa juo nyo dapek?”

Lenggeni taanok cacah. “Samustinyo iyo. Tapi, mungkin patalian darah bapangaruah pulo. Mandeh dak paham bana,” jawek Lenggeni.

“Jadi mandeh salamo ko badiam di siko?”

“Iyo, itu lah lamo bana kajadiannyo. Panjang caritonyo nah.” “Ooo… iyo lah mandeh…,” kato Pramalayu.

Lenggeni galak sangenek. Tapi tampak matoe bakaco-kaco. Tabaok raso. Raso sayang ka anak. Sayang ka katurunan. Siapo pulo urangnyo, apolai urang padusi nan dak sayang ka anak jo katurunan?

Diraihnyo kapalo Pramalayu. Nyo pangku laki-laki tu. Pramalayu bagasue ka muko, nyo paluak pulo Mande Lenggeni itu. Saat Pramalayu mamaluak itu lah, nan tampak dek Asep jo Fachrul, si Bos Dua ko mamaluak batu! Karano urang baduo tu dak bisa mancaliek Mande Lenggeni.

“Oyooo… waang lum bagala lai kan?”

“Alun Mandeh. Ambo kan layie di Yogjakarta. Marantau.”

“Hmmm… Iyo lah. Mandeh lai tau. Baa pulo waang ka bagala, babini se alum!”

Pramalayu galak sengeang mandanga cimeeh Mande Lenggeni.

“Pakaro gala tu, bia Angku waang isuek nan maurus… Kini ado nan paralu capek ang karajoan…”

Pramalayu maangguak-angguak, dalam posisi masih mamaluak batu! Mandeh Lenggeni malatak-an tangannyo di ubun-ubun Pramalayu,”Karano dak ado wakatu mancaritoannyo kini, waang tarimo sajo carito ko jo kapalo dan disimpan di hati. Jo ilemu waang salaku ahli sejarah, waang tulih curito tu. Iko sajarah samulo jadi. Sajarah awal Minangkabau. Banyak curito nan manuruik urang kini dak masuak aka. Tapi, curito nan lah waang tarimo jo kapalo tadi, itulah taambo. Taambo nan sabana taambo, diturun-tamurunkan idak jo tulisan doh. Tapi jo caro sarupo tadi. Makonyo taambo usali, hanyo bisa dicari di dalam hati.”

Baitu tajadi dialog ghaib antara Pramalayu jo Mandeh Lenggeni. 

Pramalayu masih duduak maadok ka batu tagak. “Karano karajo waang sungguah barek. Dan itu memang kakok karajo waang, makonyo waang paralu ditampo ulang. Energi nan tadi lah masuak ka saluruah tubuah waang, masih matah nah. Sungguahpun waang kini lah bisa mancaliek jauah, mancaliek nan tak tampak dek mato biaso. Lah bisa mandanga nan dak bisa didanga talingo biaso. Tapi energi ko paralu disamparonoan. Makonyo, sasudah iko waang langsuang mancari Angku Dt Maradjo, untuak pati ambalau ilemu. Tamasuak karajo-karajo apo nan paralu sugiro dikakok, bia liau nan manitahan ka waang…,” kato Mandeh Lenggeni.

Pramalayu maangguak-angguak. Dan inyo memang marasoan, mato jo talingonyo lah babeda dari nan biaso.

Pramalayu masih mamandang Mande Lenggeni. Manunggu kok ado titah lanjutannyo.

“Ado duo lai batu sagadang dan sarupo iko, tapi warnae babeda…,” kecek Mandeh Lenggeni kutiko Pramalayu mancaliek lubang nan tadi bacahayo tu, kini tingga batu hitam, bantuak batu akiak badar basi, tapi ado tando tambah di tangah-tangahnyo. Tando mirip simbol tambah (plus) tu kuniang ameh warnae. Batu tu tasumbue. Labieh gadang dari kalereang. Ketek dari talue puyueh lah gadangnyo.

“Iko namonyo Tapak Jalak Badar Ameh… Iko salah satu dari tigo batu Tapak Jalak nan jatuah ka dunia. Ado duo lai batu tu… Tapak Jalak Sulaiman Sirah, dan Tapak Jalak Dalimo. Nan Dalimo, daolu manjadi pakaian dek kapalo suku Maya. Kini mungkin tasimpan di musium di Amerika. Nan Sulaiman Sirah, mungkin ado di Guo Batu Biliek-Biliek di Gunuang Marapi, Minangkabau. Kok lah ado Dalimo jo Badar Ameh, baru bisa Sulaiman waang cari di Guo Batu Biliek-Biliek tu. Tugas waang mangumpuakannyo. Kok lah takumpue, waang pai ka Guo Batu Biliek-Biliek tu. Di dalamnyo ado tigo batu layah. Di situ beko waang tau apo nan ka waang karajoan nah. Nan paliang paralu waang ingek, tigo batu tu adolah inti ilemu Minangkabau. Nan diwarihkan dek angku nan batigo. Kok tigo batu tu lah basatu, di situlah ado ilemu Samulo Jadi. Dari mano tiliek palito, dari pelong nak batali, dari mano asa niniek kito, dari puncak gunuang marapi. Lah… Mandeh barangkek daolu…,” kecek Mande Lenggeni sambie manyarahan Tapak Jalak Badar Ameh tu ka Pramalayu. 

Lalu rang gaek padusi tu raib dari mato.

“Jadih Mande, sugiro ambo karajoan…” Suaro Pramalayu nan tarakhir ko lah nan didanga dek Asep jo Fachrul. Dan urang baduo tu lah manduga kalau Bos Dua tu senewen. Atau kamasukan…!

Kutiko itu lah Pramalayu bajalan ka arah inyo baduo. “Hei…kalian kenapa tidak berteduh?”

“Ehhh… ka…kami tak sempat bos. Lagipula tak ada tempat berteduh di sini,” jawek mereka sarantak, sambie mancaliek sakuliliang untuak manguekan bahwa iyo tak ado tampek nan bisa dipakai untuak bataduah.

Pramalayu tagalak. “Ayo, kita turun sekarang,” keceknyo, sambie lansuang bajalan ka arah bawah, di janjang batu tampek nyo naiek tadi.

Sabalun malangkah ka bawah, Pramalayu masih sempat mandongak ka langik. Matoari cerah. Tapi tatek ado awan mamayuangi. Bahkan kutiko nyo bajalan, awan tu ikuik bajalan!

Manjalang ka lereang, ado saikue alang bondo malayang. Bakulik-kulik.

Manukiek ka puncak kapalo Pramalayu.

Sarupo kamancotok. Kironyo inggok di bahu Pramalayu.

“Alhamdulillah… Masya Allah…” batin Pramalayu mamuji kabasaran Nan Kuaso.

Pramalayu baranti. Anak buahnyo nan baduo masih gak jauah di balakang 

Alang bondo tu nyo pasah-pasah kuduaknyo. Tadanga alang bakulik lunak. Sarupo anak nan manjo ka apaknyo, alang bondo tu manggosok-gosokan lihienyo ka tangan Pramalayu.

“Lah, Bondo Mudo, pai lah bakuliliang lai,” kecek Pramalayu.

Alang bondo nan lah banamo Bondo Mudo tu pun bakulik-kulik lunak.

Tabang baputa-puta tigo kali. Sudah tu mambubuang la langik. Lanyek.

Pramalayu malapeh Bondo Mudo ka langik. 

Lalu nyo caliek anak buah nan baduo tu masih maikuik di balakang. 

Sambie mambaok paralatan. Kaduonyo aniang. Sagan pulo batanyo. Apo lai caciang dalam paruik lah mulai banyanyi. Lapa!

Tibo di bawah, di tampek parkir oto, katigo urang tu lansuang naiek. Asep nan manyopir. “Kita cari mesjid dulu. Dzuhur, walau agak telat. Nanti kita jamak saja dengan Ashar,” kecek Pramalayu.

“Tapi bos…”

“Habis sholat, baru kita cari rumah makan Padang,” kato Pramalayu mandahului mukasuik Fachrul nan lah sangaik lapa.

Kiro-kiro pukue satangah tigo, oto Strada tu lah maluncue di tol, manuju Yogjakarta.

Sapanjang jalan Pramalayu sarupo urang takalok. Lalok-lalok ayam. 

Tapi di dalam kapalonyo, sarupo film. Tampak carito-carito maso lampau. Banyak caritonyo. Panjang film nyo. 

“Alhamdulillah… iko rancak dijadian tulisan. Iko sejarah nan ilang mah…,” kato Pramalayu dalam hati.

Tapikie itu, Pramalayu sanang atinyo. Karano ado bahan-bahan nan bisa ditulih. Apolai buku sejarah kuno memang tak banyak ditulih sejarahwan lantaran tak ado referensi, tak ado bukti. “Tak ado bukti, tak ado sejarah… Tapi, iko tugeh nan diagieh Mande Lenggeni…,” kecek Pramalayu mambatin.

Oto taruih maluncue. Co limbubu larie. Tapi Pramalayu galak riang, karano di mato batinnyo tampak Andi Mappa sadang baraja manyanyian lagu Minangkabau.

“Alhamdulillah…” Sakali lai Pramalayu basyukur dan mamuji Tuhan karano dari rangkaian kajadian di Gunuang Padang tadi, inyo maraso badannyo ringan, kudareknyo batambah. Dan tirai mato batinnyo tabukak.

Alhamdulillah…

Kini, nan tabayang dek inyo sugiro basuo jo Angkunyo, Dt Maradjo.

12

Dusun Tuo Surambi Duobaleh Koto, 2013

Pramalayu tibo di Muaro Paneh manjalang isya. Tadi nyo barangkek dari Yogja pukue sapuluah pagi. Transit di Jakarta duo jam. Pukue duo lewek, baru tabang ka Padang. 

Mandarat di Bandara Internasional Minangkabau (BIM) lah ampie ashar. Gak tasiantak kapatabang tu landing. Mungkin karano udaro gak bakabuik, sahinggo jarak pandang tak lapeh bana.

BIM adolah bandara gadang di Katapiang, Piaman. Bandara baru, manggantian bandar udara (bandara) Tabiang nan singkek landasannyo.

Pramalayu maimbau taxi. Banyak taxi manunggu panumpang. Para supir taxi tu barabuik maimbau. 

Pramalayu tak lansuang naiek. Nyo caliek oto nan gak segeh, lalu nyo naiek. “Ka Solok yo da… Baraa du?”

“Tigoratuih se da. Awak samo awak,” jawek supir taxi.

Pramalayu tagalak. Lawak se dek inyo caro basa-basi sarupo itu. “Karano awak samo awak, tigo suku se lah dih,” kecek Pramalayu maago.

“Dak baliek bali minyak tu doh, da,” kato supir taxi.

Pramalayu galak lo ciek lai. “Tu baraa doh?”

“Saringgik se lah yo da… Awak lun dapek sewa jak pagi lai,” kecek supir taxi marayu.

“Aaa, kok ambo bayie limoratuih, tapi kito baranti di babarapo tampek, baa, da?”

“Suai… barangkek wak lai?”

“Jadih da. Tapi, beko wak baranti di musajik yo,” kato Pramalayu.

“Di komplek BIM ko se lah da. Ado musajik di situ,” kato supir taxi tu basumangaik.

“Jadih molah,” jawek Pramalayu.

Di halaman musajik komplek BIM oto tu baranti. Pramalayu turun. Tapi supir tu idak. “Ambo lah jamak tadi,” keceknyo.

Pramalayu galak sengeang. Baa pulo kok ka bajamak sumbayang dek supir tu. Tadi nyo mangecek jak pagi lun dapek sewa. Aratie, dzuhur inyo mustinyo lah salat. Kok inyo memang lai sumbayang, dak mungkin nyo manjamak. Ado-ado se sopir ko.

Pramalayu sumbayang ashar di musajik nan cukuik barasieh tu. Maklum iko musajik bandara.

Sudah tu taxi maluncue ka arah Solok. Oto tu lalu ka jalan by pass. Luruih jalannyo. Duo jalur pulo lai. Di Simpang Ampek Unand, oto babelok ka kida.

Sudah tu luruih se, dan babelok ka Banda Buek. Oto tu masuak ka jalan jalur duo manuju Indaruang. Jalan mulai gak mandaki di Simpang Gaduik.

Taruih mandaki, tibo di Indaruang, oto tu baranti maisi minyak. 

Salasai manambah minyak, taxi tu pun bajalan. Manjalang mandaki, baru lapeh dari Gerbang Utama PT Semen Padang, lapeh simpang ka Karang Putieh stek, Pramalayu mintak baranti.

Di kiri tu ado rumah makan. Idak gadang bagai rumah makan tu doh, tapi Pramalayu lah pernah dibaok Angku nyo,  limo taun nan lalu, makan di situ.

Lamak.

Panggang ikannyo lamak. Panggang ikan usali masakan Minangkabau. Dak ado raso manih dek baagieh gulo doh. Padehnyo usali. Lamaknyo lamo tingga di karongkongan!

Kecek Angkunyo, rumah makan ko lah ado jak saisuek. Sajak urang Solok masih jo padati juo ka Padang, lah ado juo rumah makan tu. 

Daolu, padati dari Solok, sabalun manurun, baranti makan di Ayie Sirah. Tibo di bawah, biasonyo lah sanjo, baranti di rumah makan ko. Di siko tukang padati tu bamalam. Baru isuek pagi manaruihan pajalanan ka Pasa Gadang, di kawasan Permindo, dakek Pasar Raya Padang nan kini.

Baitu pulo kok ka Solok, padati baranti sanjo di rumah makan ko. Lalok di situ. Isuek pagi baru mandaki. Lalu baranti lo malapeh panek di Ayie Sirah. 

Iyo basejarah rumah makan punyo urang Koto Anau tu. Baitu curito Angku Dt Marajo.

Tapi, dak itu se nan takana dek Pramalayu doh. Inyo taingek pakaro istilah masakan Minangkabau jo masakan Padang. Pramalayu pernah protes ka mamanyo pakaro iko. Karano kato “Padang” idak mawakili

“Minangkabau” doh. 

Padohal, masakan nan lamak-lamak tu ado nan dari Kapau, Bukiktenggih, ado lo pangek Sasau dari Ombilin, pangek Rinuek dari Maninjau, atau gulai ikan karang rang Piaman.

“Tapi baa kok urang mampopulerkan namo Masakan Padang? Harusnyo kan Masakan Minangkabau. Mustinyo Rumah Makan Minangkabau, bukan Rumah Makan Padang! Baa dek mama du?” Tanyo Pramalayu suatu kali ka mamanyo, Suryati.

Suryati memang katurunan urang Minangkabau, tapi dak mangarati budaya Minangkabau. Mako sakalamak atie se manjawek,”Awak kan dak mamakan mereknyo doh. Mangaa pulo itu kadipakaroan,” kecek mamanyo wakatu itu, sambie galak manih.

Pramalayu tagalak kok mangana itu. Tapi, kok di Yogjakarta, atau dimanopun, bahkan di Makassar kutiko nyo baok dek konconyo Andi Mappa, Pramalayu tak amuah makan salain Rumah Makan Padang!

Pramalayu tagalak surang lo liek, karano di rumah makan Indaruang Raya nan nyo singgahi tu, tak ado tulisan Masakan Padang. 

Hahaha… hanyo di Sumbar se di dunia ko nan dak ado Rumah Makan Padang. Hehehe… Kok bisa manggaleh di bulan, pasti sambuah Rumah Makan Padang di bulan tu nah. Tapi tak basobok ado Rumah Makan Padang di Padang

Nah, takaik jo namo tu, Pramalayu ka mamaso Andi Mappa supayo manuka merek di restorannyo. Dari tatulih Masakan Padang diubah manjadi Masakan Minangkabau. Itu nan pas!

Pas? Iyooo, Masakan Minangkabau iyo sabana pas di lidah Pramalayu.

Duo piriang abih ikan baka dek inyo, tambah lo jo gulai paruik. 

Sopir taxi tu tacingangak se mancaliek salero makan panumpangnyo ko. Kok badannyo idak gadang bana doh, tapi tenggih, mungkin gak 170 cm tenggih laki-laki gadang salero ko. 

“Antah kok panjang galang-galangnyo,” pikie sopir taxi tu surang sambie mairuik rokok, sudah tu nyo taguak kopi steng.

“Samo panjang galang-galang awak nyoh da,” kecek Pramalayu sambie tagalak sengeang ka sopir tu.

Si sopir takajuik, dan mangecek surang dalam ati,”Kok nyo tau apo nan den pikia-an?”

Pramalayu mandanga kato batin sopir tu. Tapi dak nyio nyo mambahas lai doh. Astagfirullah… Ampun ya Allah…karano ambo lah balaku sombong.

Sirah muko Pramalayu dek maraso malu ka Tuhan.

“Baa kok sirah muko. Padeh ikannyo?”

“Idak da, mungkin karano talonsong banyak makan tadi. Ka muko pangaruahnyo,” jawek Pramalayu ka sopir taxi tu, sambie mambasuah tangan.

“Kopi steng dulu da. Rokok stang,” kato sopir.

“Yo lah rang kadai. Kopi steng, tapi dak bagulo doh…!” Pramalayu mamasan kopi satangah ka urang kadai tu.

“Dak bagulo, dan jaan diagieh ayie yo diek,” kato si sopir malawak.

Nak gadih nan manjadi pelayan di rumah makan tu galak se. 

Tapi Pramalayu galak-galak gadang. Sanang bana atie dapek bagurau jo bagarah lapeh, sarupo garah kudo, jo sopir taxi tu. “Beko jo bungkuihbungkuihnyo kopi tu nyo baok dek adiek tu! Uda ko babagai saan mah,” garah Pramalayu.

Sopir taxi tu tagalak pulo. Sanang atie. Nak gadih tu galak saangin, sambie maantaan kopi steng angek-angek ka hadapan Pramalayu.

“Awak tunggu bana mugarik yo da. Sudah sumbayang baru wak barangkek,” kecek Pramalayu sambie manyasok kopi angek tu di bibie cangkie.

Sopir tu maangguak. Nyo masih marokok. Mungkin lah tigo batang abih dek inyo sajak sudah makan.

“Uda ka manjamak lo liek dak?”

Si sopir galak manyarengeh. Malu tampaknyo. “Sabanae den dak pandai sumbayang doh. Apo lai mangaji,” keceknyo jo suaro lunak.

Pramalayu takajuik. Tapi capek nyo bausao bijaksano. “Alun talambek untuak baraja da, tiangnyo lai amuah,” kato Pramalayu jo nada tak manggurui. Si sopir maangguak. Sudah tu nyo diam. Ntah apo nan nyo pikie-an.

Dak lamo tadanga azan mugarik. Pramalayu tagak. Nyo bayie makan baduo jo sopir. Lalu oto tu baputa ka bawah. Di musajik di muko Gerbang Utama PT Semen Padang tu Pramalayu sumbayang bajamaah.

Salasai sumbayang, nyo pupuah manggas dek sopir tu. Cigin lari otoe. Ado truk-truk gadang bararak bairiang, nyo potong sadoe. Dek ari lah mulai kalam, sero mamotong-motong oto karano ado padoman lampu oto lain nan dari muko.

Lah lewek Lubuak Paraku. Mulai mandaki gak tenggih di Panorama Satu. Oto tu cigin taruih larie. 

Tibo di Taman Raya Bung Hatta, Pramalayu mintak baranti. Oto pun manapi.

Pramalayu turun. Nyo kambangan tangannyo sambie marasoan udaro sajuak. Nyo iruik udaro tu dalam-dalam.

Lalu nyo tapaku, takjub. Nampak dek inyo urang rami di situ. Sacaro pandangan batin, Pramalayu maliek komunitas linteh nagari jo suku ado di situ. 

“Iko nagari baru. Daolu, ado Buyuang Itam namoe, inyo nan mamuloi bamukim di siko. Mulai dari Panorama Satu, sampai ka bateh Ayie Sirah, itu daerah kakuasaan Buyuang Itam tu,” kecek Angku Dt Maradjo wakatu mambaok inyo batarak di lurah nan ado di Pandakian Tunggue. Lurah Salayang Awan.

Bagi urang awam, tantu tak tampak kabaradaan karajaan jin di lokasi tu. Hanyo sajo, acok urang nan lalu di situ tagak ramang. Ado pulo nan tagagau dek maraso manampak nak gadih baabuak panjang duduak di ateh batang kayu!

Pandakian Sitinjau Lawik memang angker. Bajurang dalam di sabalah suok dari Padang, tabiang tenggih di kidae. Sapanjang pandakian tu memang ado kesan mistis! 

Baa ka idak. Dak pagi, dak siang, apolai malam, acok bana lokasi tu tatutuik awan putieh. Kadang-kadang dak ado ujan, baawan putieh juo di pandakian tu. 

Nan jaleh, banyak tajadi kacalakaan oto di sinan. Umumnyo oto nan manurun dari Ayie Sirah, acok tarambau masuak jurang. Banyak korban mati. 

Bahkan sajak saisuek, sajak bapadati urang ka Padang, banyak pulo padati nan nyo baok dek kabau tabang ka lurah tu. Mungkin dek kabau tu payah manahan baban nah. 

Kutiko oto mulai ado ciek-ciek, di taun anam puluahan jo tujuah puluahan, tasabuik lah istilah “sopir batak stokar kaliang” nan luar biaso barani mandaki jo manurun di Sitinjau Lawik.

Oto nan wakatu itu baengkol iduiknyo, kok mandaki taruih bairiangan jo ganja dari balok kayu sagadang pao. Baitu pulo kok manurun. Stokar kaliang siap sadio maloncek ka jalan mambaok ganja kayu, diiriangan jo caruik bungkang sopir batak. 

Istilah “sopir batak stokar kaliang” ko hanyo sabutan sajo untuak panggambaran kalau pandakian tu iyo babaun maut! 

Karano itulah, Pandakian Sitinjau Lawik tasabuik bana kaangkerannyo. Sampai kini. Sahinggo tiok sopir nan tau, taruih maiduik-an klakson di tampek-tampek tatantu. 

Nan jaleh sacaro kondisi alam, Pandakian Sitinjau Lawik memang barek medannyo. Jauah labieh barek dari pandakian Alas Roban di Jawa. Mungkin dek barek medannyo itu pulo, banyak oto nan cilako di situ.

Dan, di pusek nagari jin Sitinjau Lawik itulah kini Pramalayu barado. Inyo sangajo turun untuak banostalgia. Karano limo taun nan lalu, inyo jo Angkunyo ado sabulan batarak di situ. 

Taun 2008 daolu, Pramalayu sempat kenal jo bangsa jin nan mambuek nagari di situ. Inyo masih tabayang, Angkunyo Dt Maradjo mangalahan kumandan jin tu. Wakatu itu Pramalayu sempat sato sakalabuang. Tapi sudah tu Angku Dt Maradjo nan manyalasaian.

Tibo-tibo Pramalayu mambaco Assalamualaikum wakatu tampak dek inyo Buyuang Itam tibo maracak rimau putieh. Buyuang Itam galak se, dan mangambangkan sabalah tangan tando maizinkan dan manarimo Pramalayu di situ.

Pramalayu maangguak. Sudah tu nyo naiek oto. Nyo caliek sopir tu basanda-sanda se sambie kadang-kadang malambaikan tangan ka arah lua.

Padohal tak ado oto, ataupun onda nan lalu.

Masya Allah…

“Bari maaf ambo da,” kecek Pramalayu.

“Baa kok minta maaf?”

“Karano kito lah baranti tadi. Tambah banyak wakatu uda tabuang, tantu talambek lo pulang ka rumah anak,” jawek Pramalayu.

Sopir tu galak-galak gadang. “Iko kampuang den. Itu rumah bini den,” jawek sopir tu sambie manunjuak ka batang kayu gadang nan ado di Taman Hutan Raya Bung Hatta tu.

Pramalayu mangucap. Minta ampun ka Tuhan. Sudah tu, dalam hati nyo baco lahawla walakuwwata illabillah…

Lansuang aniang galak sopir tu. Dan jo suaro lunak nyo mangecek,”Ambo di suruah Angku untuak manjapuik tuan,” keceknyo.

“Hmmm…kiroe Rajo Kaciek, anak mak Buyuang Itam tadi?” Pramalayu takana pangalamannyo jo Angkunyo di Nagari Jin Sitinjau Lawik. 

Pramalayu tau, Buyuang Itam si rajo jin, baranak surang, laki-laki, nan banamo Rajo Kaciek.

Sopir tu galak dan maangguak. Kaduonyo basalam. Nyo karameh tangan Pramalayu dek jin nan banamo Rajo Kaciek tu. Pramalayu galak se, nyo lunak-an se tangannyo. Makin lunak saraso kapeh. Rajo Kaciek galak lo liek.

“Lah du. Masih banyak wakatu untuak mancubo,” kato anak rajo jin nan banamo Rajo Kaciek tu.

Lalu Pramalayu naiek oto. Kok tadi cigin lari oto, kini co patuih kancangnyo. Pramalayu aniang sajo. Nyo bia-an sajo anak rajo jin tu mampacaliek-an kasaktiannyo. 

Jaan ka cameh jo takuik, Pramalayu malah sarupo urang takalok. Nyo mandaolui tibo di Dusun Tuo. Mamaluak Angkunyo jo neneknyo, Nyinyiek Puti Reno Ali.

Dek tau kalau Pramalayu lah daolu tibo, Rajo Kaciek bangkik suganyo. Nyo elo tangan suok Pramalayu, sambie manyumpah,”Ang kicueh lo den!”

Tapi lah sakuek-kueknyo maelo, tangan tu dak baransak doh. Baa pulo tangan tu ka bakisa, karano itu hanyolah panampakan. Nan Pramalayu sabanae lah duduak batigo jo Angku dan Nyinyiek nyo. Etan di Rumah Gadang Malayu, di Dusun Tuo!

Angku Dt Maradjo mamacik kapalo Pramalayu nan masih manunduak takzim. Nyo kisai-kisai jo raso kasieh sayang abuak cucunyo tu. Tampak mato Angku Dt Maradjo bakaco-kaco. Baa ka idak, iko cucu kasayangan. Ubek ati palarai damam. 

“Baa kaba mama Rajo?” kecek Nyinyiek Puti Reno Ali mamacah suasana haru tu. 

Nyinyiek tu jak daolu memang mamanggie Rajo ka Pramalayu. Itu panggilan gala untuak laki-laki suku Malayu. Sungguahpun Pramalayu lun ado batagak gala lai doh. Karano alum babini.

Ditanyo Nyinyieknyo, Pramalayu mangaluaan bungkusan dari tas ranselnyo. Ado duo bungkusan. “Iko untuak Nyinyiek, dari mama… Liau manyampaian salam hormat. Alhamdulillah… liau lai segeh-segeh se,” kecek Pramalayu sambie maagiehan bungkusan tu ka Nyinyieknyo.

“Dan iko dari papa, untuak Angku,” kato Pramalayu manyodorkan bungkusan tu ka Angkunyo.

Sapasang laki-bini tu galak sanang. Bungkusan dibukak. Nyinyiek dapek sampiang batik tulih, asli Yogjakarta.

Sadangkan Angku dapek kain saruang sutera, dominan itam warnae. Tapi ado baragi merah bata jo garih-garih putieh tipih. Kain saruang tu kaluaran paliang baru dari pabirik kain saruang paliang tanamo di Jawa. 

Nyinyiek Puti Reno Ali baranjak ka biliek. Dak lamo sasudahnyo Nyinyiek tu lah baganti baju nan sapadu jo kain sampiang Jawa nan dikirim anaknyo tu. 

“Batambah mudo Nyinyiek nampak dek ambo,” kecek Pramalayu. Nyinyiek Puti Reno Ali galak sanang. 

Idak maopok-opok bagai Pramalayu ko doh. Nyinyiek nyo tu memang padusi nan cantik. Tapi nan mambueknyo bamantagi adolah wajahnyo nan anggun, mato nan taduah tapi tajam. Sarupo ratu, siapo nan talok malawan mantagi ratu?

Bahkan Angkunyo acok mangalah ka Nyinyiek tu. Sungguahpun Angku tu badalih untuak manyanangan bini, tapi Pramalayu jak daolu tau bana, ado kiramek Nyinyiek Puti Reno Ali nan mangabek hati Angku Dt Maradjo arekarek!

Sungguah, laki-bini nan manjadi sejarah iduik kabaradaan Minangkabau tu adolah pasangan nan sarasi. Masiang-masiang saliang kurang-manukuak. Sapasang tapi satu. Sarupo karih jo tuahnyo. Ilang tuah, karih pun tak mangkuih. Tak ado karih, tuah pun dak batampat!

Tibo-tibo mangecek Angku Dt Maradjo,”Kaciek, tabang se lah waang ka mari. Beko bulieh waang lapehan galinggaman jo sagalo ilemu waang ka si

Prapa…,”

Mandanga suaro tu, malunak Rajo Kaciek nan sadang maelo-elo tangan Pramalayu. Tak lamo, taxi tu lah parkir se di muko Rumah Gadang Malayu, di Dusun Tuo–Muaro Paneh namo nagari tu kini.

Anak jin tu–anak satu-satunyo dari Rajo Jin Nagari Sitinjau Lawik, Buyuang Itam–naiek ka ateh rumah. Rajo Kaciek tu galak masam se mancaliek Pramalayu nan lah daolu tibo. Kini lah duduak bacarito jo Angku Dt Maradjo sarato Nyinyiek Puti Reno Ali.

“Duduak lah waang,” kecek Dt Maradjo sambie galak manih.

“Iyo Ngku. Mokasi Ngku,” jawek Rajo Kaciek. Inyo duduak dakek Pramalayu, maadok ka urang gaek laki-bini tu.

“Takana dek ambo, iyo lah tibo wakatu untuak waang mambalehan karalahan apak waang, Buyuang Itam. Tapi mangaa pulo waang mangicueh kalau ambo nan manyuruah waang manjapuik Prapa,” kato Dt Maradjo. 

Rajo Kaciek manakue se. Tak tatantang dek inyo mantagi rang gaek tu. Sambie manakue nyo mangecek,”Sarupo kaji Angku juo nah. Agieh sarugo urang, ambiek sarugo awak!”

Dt Maradjo galak gadang. Inyiek Puti Reno Ali maangguak-angguak se. Tapi mato padusi nan masih rancak, walau dak ka kurang umue liau lapan puluah taun tu, tajam manusuak jantuang Rajo Kaciek.

Maraso dicucuak jantuangnyo, Rajo Kaciek manyambah,”Ampuuun

Nyiek…!”

“Lah kok langkok isi paruik waang? Lah ka patuik manjapuik malu?” Bakato Nyinyiek Puti Reno Ali jo suaro lunak, tapi manggigie jantuang Rajo Kaciek dibueknyo.

“Alah du Puti. Iko garik Nan Satu juo mah. Bilo pulo si Prapa ko kadiuji lai,” kecek Angku Dt Maradjo sambie mamandang binie jo raso kasieh sayang.

Nyinyiek Puti Reno Ali maangguak dan galak manih ka lakie tu.

“Buyuang Itam. Kamari lah. Baok sagalo dubalang di Nagari Sitinjau Lawik tu. Iko kutiko nan tapek untuak pakaro nan tak sudah daolu tu,” kato Angku Dt Maradjo sambie mancaliek ka lua.

Dak lamo antaronyo, taraso angin limbubu datang tibo-tibo. Mahoyak rumah gadang tu. Antah kok ka patah gonjongnyo?

Tapi sabanta se limbubu tu nyoh. Sakali mandaham se Angku Dt Marajo, ilang angin tu. Pramalayu jo Nyinyiek Puti Reno Ali tanang-tanang se duduaknyo. Pramalayu baselo. Nyinyiek basimpuah.

“Masuak lah Buyuang,” kecek Angku Dt Maradjo tanang. Selonyo dari tadi tak baranjak-ranjak.

Badan Angku Dt Maradjo nan tenggih, dan masih tampak badagok. Tapi muko jo mariehnyo lah mulai barendo. Bakaruik. Tando lah tuo. 

Matonyo masih tajam. Angku Dt Maradjo baselo jo badan tagak. Tak tampak pungguang nan bengkok. Babaju itam, endong itam. 

Badeta itam pulo di kapalo. Tampak abuak lah banyak lo nan putieh.

Baitu pulo sunguik liau, nan lah banyak putieh dari nan itam, mulai manipih. 

Tapi bibienyo nan gak tipih adolah siso-siso gagahnyo nan masih ado. Rahangnyo nan kokoh nan ditumbuahi jangguik nan lah banyak lo warna putiehnyo, tak mangurangi kasan urang kuek prinsip iduik. 

Tangan suok talatak di pao. Ado batu cincin di jari manih. Ketek akiek tu. Agak itam warnae, tapi dak bakilek sarupo akiek kabanyakan doh. Itu idak batu Mantiko Bingkaruang doh, tapi Mantiko Da’bu–kadal gurun.

Angku Dt Maradjo duduak tanang. Matonyo nan tajam, manunggu. Dak lamo sasudahnyo, rumah tu panuah dek para dubalang, tamasuak Buyuang

Itam jo binie, Siti Rafa’ah. Pasangan jin laki-bini tu tibo maracak rimau putieh!

Nyinyiek Puti Reno Ali basimpuah di sabalah kida Angku Dt Maradjo. Pramalayu baselo di sabalah suok angkunyo tu.

Sadangkan Rajo Kaciek, nan tadi duduak dakek Pramalayu, maadok ka pasangan laki-bini nan manjadi legenda iduik di Minangkabau tu, kini dikawani apak mandenyo.

Memang suasana tampak tanang-tanang sajo. Malah talalu tanang. Bahkan cacak se tak tadangan bunyie. 

Urang-urang nan duduak di ateh rumah tu, sakileh caliek, juo tampak tanang. Bahkan sarupo urang “takalok dalam jago”. Mukasuiknyo, mato tabukak, tapi hati nan mancaliek. Mereka nan di dalam ruangan tu mamandang sacaro batin.

Tantu se lah iyo. Dak ka mungkin manusia bisa mancaliek jin jikok dak mamandangnyo jo mato batin. Kacuali kok jin itu bana nan nyio dicaliek.

Pakaro jin atau panampakan-panampakan ko memang banyak nan gagal paham manilieknyo. Samo rato se antaro jin, syetan, ibilih, cindaku, siampa, dst.

Padohal itu adolah makhluk latif, tak tampak dek mato biaso. Satu jo yang lain babeda.

Kutiko Allah manciptakan Adam, sabalunnyo lah ado makhluk ciptaan Liau, yakni malaikek jo ibilih. Jibril adolah kapalo kaum malaikek, dan Azazil adolah kapalo kaum ibilih.

Tatkalo Allah manyuruah para malaikek jo para ibilih manyambah ka Adam, Azazil tak amuah. Azazil maraso dirinyo labieh mulie karano barasa dari api. Sadangkan Adam diciptakan Allah dari tanah. Kecek Azazil, api labieh mulie dari tanah.

Adopun para malaikek, kutiko disuruah tunduak ka Adam, inyo lansuang patuah. Walau sabalunnyo Jibril sempat protes saangin jo caro batanyo,”Untuak apo diciptakan manusia ko, nan bakamungkinan ka engkar juo ka Engkau ya Allah?”

Dalam riwayat disabuik-an, Allah manjawek,”Angkau tak tau apo nan Ambo tau!” 

Mandanga jawek sarupo itu, Jibril pun tak batanyo lai. Para malaikek pun takluk ka Adam.

Akan halnyo Azazil, karano lah malawan parentah Tuhan, inyo pun kanai hukum buang dari sarugo. Dengan mangka, Azazil manarimo hukuman tu, dan minta ka Tuhan supayo kaumnyo diagieh kaabadian di ateh dunia. Tak mati-mati. Tapi bisa baranak pinak.

Karano hanyo Azazil nan malawan ka Tuhan, mako para ibilih nan lain tak kanai hukum. Jadi masih ado kaum ibilih nan taat ka Allah. Ibilih nan taat ko disabuik jin.

Sadangkan Azazil jo katurunannyo, nan engkar ka Allah tu, disabuik syetan! Jadi, syetan adolah ibilih nan engkar. 

Pakaro cindaku, siampa atau makhluk latif nan tasabuik dalam curitocurito rakyat (folklore), itu tak lain adolah bangsa ibilih. Kok lai tak sarupo syetan karajoe, mako itu masuak golongan jin. Jadi panggolongan ibilih ko adolah dari kurenah jo tabiatnyo.

Namun baitu, sungguahpun jin adolah ibilih nan taat, ado juo diantaronyo nan jaek ka manusia. Samo pulo jo manusia, ado nan elok ado nan jaek. Ado nan taat, ado nan kapie!

Nah, baitu pulo jo kaum Buyuang Itam tu. Mereka adolah jin. Sungguahpun nyo maakui Tuhan, tapi tabiat jo kurenah samo pulo jo manusia. Ado nan jaek. Ado nan elok.

Tamasuak Buyuang Itam sandiri. Kutiko inyo dikalahan dek Angku Dt Maradjo tujuah ratuih taun lalu, jin ko mulai sadar. Lalu mambangun nagari di Sitinjau Lawik. 

Tak lamo sasudah nagari jin badiri, inyo babini jo Siti Rafa’ah nan baru baranak kaciek. Baitu basuo jo Siti Rafa’ah nan rancak tu, hati Buyuang Itam pun lansuang tapikek. (Kisah langkok Buyuang Itam ko ditulih tapisah, in Sya Allah judulnyo Salubuak Sarindu)

Sungguahpun tak baranak, Buyuang Itam amuah maakui Rajo Kaciek sabagai anak kontannyo. Buyuang Itam sayang ka Rajo Kaciek, sarupo inyo sayang ka Siti Rafa’ah. Apo se kandak, nyo bari.

Tapi, kutiko Rajo Kaciek bakandak nak mauji ilemu jo cucu Angku Dt Maradjo, Buyuang Itam gak badabok darahnyo. Kajadian lamo tabayang dek Rajo Jin tu. Lah baduo nyo jo kawannyo mangaroyok Angku Dt Maradjo, tatek juo kalah.

Nan mambueknyo malu, kutiko lah kalah dan luko parah, Angku Dt Maradjo malah malapehannyo. Kawannyo dilapehan pulo. Itu nan marumik di hati Buyuang Itam.

Sahinggo, pintak Rajo Kaciek nyo undur-undur jo bamacam ilah. Bahkan kutiko Siti Rafa’ah sato manyasak-an hal nan samo, Buyuang Itam masih juo mancari-cari alasan.

Sampai tadi, kutiko sacaro batin Dt Maradjo maimbaunyo, Buyuang Itam pun tak dapek alasan. Jo binie, inyo pun tibo di Rumah Gadang Malayu, di Dusun Tuo Surambi Duobaleh Koto.

Baa toh di nan kini, Buyuang Itam, Siti Rafa’ah jo Rajo Kaciek lah baadok-adok an jo Dt Maradjo, Puti Reno Ali dan Pramalayu. Kabasosoh kok cakak ko? Atau batandiang surang-surang?

Samantaro Buyuang Itam mangiro-ngiro, tadanga suaro Dt Maradjo.

Bukan ka Buyuang Itam Angku Dt Maradjo mamulangkan kato. Tapi ka Siti Rafa’ah. “Lah panjang sejarah, alun juo kok tibo hidayah, Siti?”

Siti Rafa’ah mancaliek ka Dt Maradjo jo mato lindok. Nyo caliek anaknyo Rajo Kaciek lalu nyo caliek Dt Maradjo, dan bakato,”Kabau dipacik talinyo, Tuan!”

Angku Dt Maradjo tampak pucek. Baganti-ganti nyo pandang bininyo Puti Reno Ali jo cucunyo Pramalayu. 

Matonyo nan tajam tu, sakutiko lindok. Tapi nyo taguah-an hati, dan bakato,”Basabab bakarano, mako kabau batali. Daolu kabau tu kabau lia nan mardeka. Dek manih bujuak rumpuik, talalai kabau di lambah. Tali dibuek urang kubalo. Baitu bana lah parasaian diri!”

Tasakek-sakek suaro Dt Maradjo mangecek. Salamo mangecek tadi, sabalah tangannyo batalakan ka lantai. Sarupo mancari pegangan di lapiek nan nyo karumeh. Manggarumuak lapiek tu. Manggigie lantai. Baroyak rumah gadang!

“Usah Tuan mailak di lalang salai. Tangan mancancang, bahu mamikue. Antah kok ka basampiang Tuan kini lai,” kecek Siti Rafa’ah jo mato manyalo. Tampak urek bangihnyo mulai kalua. 

Dan, sambie mamandang Puti Reno Ali, nyo bakato,”Kini lah di siko kabau batali. Antah kok rumpuik nan mandayo, atau urang kubalo nan mamaso?”

Nyinyiek Puti Reno Ali bukan urang bodoh. Sabalieknyo, padusi nan tasabuik pandeka sati ko labieh tarang pikirannyo. Cadiek sarato pandai. Tapi karano nyo dak tau pangka masalah, nyo jawek sacaro data,”Utang budi babaok mati. Tapi bukan dek santano hati buto paralu sangketo. Iyo batarangan bak ari nyoh!”

Puti Reno Ali tak mamanggie namo, karano inyo alun saliang tau. Tak pulo ba kakak, atau ba aciek. Tapi arah matoe se nan manunjuak an ka siapo arah kecek.

Siti Rafa’ah galak. Tapi dak manih galaknyo. Malah tampak kalek galak tu. Galak urang nan lah lamo sansaro. Galak manggalak-an diri surang.

Angku Dt Maradjo mancaliek ka binie. Nan lain taheran-heran. Dak jaleh ujuang pangka curito.

Rajo Kaciek nan dak tahan hati. Inyo bapikie, kok bacakak mangaa pulo kabakato-kato. Karano dak saba, Rajo Kaciek lansuang maambue sarupo baruak. Malantiang sakiro sameter, sudah tu turun jo tangan tajulue ka ubunubun Pramalayu.

Puti Reno Ali sacaro reflek lah maejang langkah pulo. Nyo kambangan tangannyo, tadanga bunyi mandaru ka arah Rajo Kaciek. Tapaso anak jin tu mailak sambie duo tangannyo mancari andasan ka lantai. 

Siti Rafa’ah mancuek sambie rabah. Nyo sapu kaki Puti Reno Ali kuekkuek. Tapi Pramalayu nan lah siap-siap dari tadi, lah tibo se di muko nyinyiek. Nyo sambuik cuek Siti Rafa’ah. Dapek dek nyo kaki nan bagalang ameh tu.

Maraso kakie ditangkok urang, Siti Rafa’ah mairiangan jo kaki nan sabalah lai. Tangannyo batalakan ka lantai, kaki kida manyuek ka arah daguak Pramalayu. 

Tanpa mailak, Pramalayu mamuta kaki suok Siti Rafa’ah nan nyo pacik tu. Tantu sajo gerakan tu sakaligus manggagalkan cuek kida. Karano, apobilo cuek kida tu nyo taruihan, mako salain dak ka tapek sasaran, juo baresiko kaki takilie. 

Mako Siti Rafa’ah tak jadi mancuek jo kaki kida. Tapi kaki suoknyo tu nyo elo jo kakuatan panuah. Pramalayu nan masih mamacik kaki ketek tu takajuik dek tanago nan tibo-tibo tu. Namun Pramalayu masih manahan kaki tu. Tajadi adu kakuatan. 

Tibo-tibo Pramalayu maraso kaki tu licin. Maluncue se dari pagangannyo. Tapi, galang kaki Siti Rafa’ah putuih. Nyo ganggam. Dan jo galak manih, Pramalayu mangecek,”Nek, kok kumuah di ulu, mangaa pulo muaro nan dikacau? Sagalo nan tajadi, kuaso Allah samato. Sagalo nan tajadi, itulah takdir!”

Siti Rafa’ah takajuik. Angku Dt Maradjo tagagau. Nan lain tadiam, tak mangarati kamaa arah kecek. 

“Hahahaha… Prapa batue. Hahaha… dunia…dunia… Hahahaha…!”

Gak lamo juo Angku Dt Maradjo galak gadang. Sampai barayie matoe. Tapi nyo taruih se galak-galak. Pilu. Sadieh bunyi galak tu. 

“Nah… Siti… muaro tak bulieh dikaruah. Elok ulu nan kito pelok-i.” Baitu kato Dt Maradjo sambie mancaliek sayu ka Siti Rafa’ah. 

Siti Rafa’ah tahanok. Hanyo inyo jo Dt Maradjo nan tau mukasuik pambicaraan tadi. Tapi, kecek cucu Dt Maradjo tu sarupo mangatoan kalau laki-laki tu mangarati pulo curito lamo tu. 

Namun Siti Rafa’ah mambantah kamungkinan itu. Jin padusi nan masih tampak rancak dan mudo tu yakin Dt Maradjo tak kan bacurito. 

Bahkan ka binie surang, Puti Reno Ali, tak ka mungkin diagieh tau. Buktinyo, dari kecek-keceknyo tadi lah jaleh kalau bini Dt Maradjo tu pun dak tau inti masalah.

Dan Rajo Kaciek, anaknyo tu pun dak tau. Mungkin Buyuang Itam nan agak tau. Karano hanyo Buyuang Itam surang nan tau kalau Rajo Kaciek adolah anak Siti Rafa’ah jo urang lain.

Kutiko nyo basuo jo Siti Rafa’ah daolu, nagari jin Sitinjau Lawik alum badiri. Hanyo Buyuang Itam surang nan sadang batarak di Lurah Salayang Awan, maubek badannyo nan luko-luko karano bacakak jo Dt Maradjo. 

Mandanga suaro paja kaciek, Buyuang Itam kalua dari tampeknyo batarak–di guo batu, jauah ka dasar lurah tu. Itu lah sakiro saratuih taun sajak nyo dikalah-an Dt Maradjo.

Di ateh, dakek batang kayu gadang, nampak dek inyo urang padusi sadang manyusuan anak. Tapi nan anak tu tak amuah antok. Lah panek padusi tu maumbuak. 

Dari baunnyo, Buyuang Itam tau padusi tu adolah jin. Rancak. Mudo. Tapi dak itu nan mambueknyo tagarak. 

Buyuang Itam ibo mancaliek padusi jo anaknyo nan sadang manangih kareh-kareh tu. Tapi apo dayonyo ka manolong?

Tibo-tibo nyo nampak saikue ongko (sajenis baruak, tapi badannyo labieh kaciek) sadang tatagun pulo di ateh batang kayu di dakek nyo tagak tu, mancaliek ka bawah.

Sacaro baaniang-aniang nyo cakau ongko tu. Tak malawan. Ongko tu aniang se. Jo ongko nan dipaluaknyo, Buyuang Itam mandakek ka urang padusi tu.

Ampie dakek, ongko tu malompek. Tapek di dakek padusi nan sadang manyusuan anak tu. Padusi tu takajuik. Tapi tangih anaknyo lansuang antok. Mungkin dek ongko tu manguik-nguik sambie marasok-rasok tangan paja ketek tu? Atau mungkin dek paja ketek tu paralu kawan.

Baitulah, sajak itu urang padusi tu mambuek pondok di pangka batang kayu gadang. Ongko jadi kawan anaknyo. Dan Buyuang Itam mancaliekcaliek se dari jauah. Tapi sagalo kabutuhan makan minum padusi tu nyo carian.

Tabantuaklah hubuangan nan aneh di pinggang Sitinjau Lawik tu. Kirokiro di Pandakian Tunggue kini lah. 

Urang batigo tu sarupo lah jadi kaluarga. Apak, mande, anak. Barampek jo ongko. Anak laki-laki kaciek tu pun suko pulo dakek-dakek jo Buyuang Itam. Apo lai inyo acok dibaok-an sampelo masak. Sanang bana hati anak laki-laki nan mulai baraja tagak tu.

Lah babulan-bulan sasudahnyo, ampie sataun, baru lah nan padusi tu mambukak hati. Nyo cangahan pintu. Pas kutiko paja kaciek nan lah bisa bajalan tu sadang bamain-main jo ongko, Buyuang Itam mambaka kumayan, masuak pintu!

Siti Rafa’ah mamiciangan mato, manganang kisahnyo hinggo tapasah di Sitinjau Lawik. 

Karano inyo memang tak nyio baranak lai, basamo jo Buyuang Itam nyo kumpuaanlah sagalo jin. Dari situlah bamulo nagari jin Sitinjau Lawik.

Buyuang Itam pun jadi rajo di nagari jin tu. Siti Rafa’ah jadi ratu.

Walau lah barami-rami. Lah mulie pulo di nagari. Tapi kasumek Siti Rafa’ah ka Angku Dt Maradjo tak kunjuang ilang!

Sabalieknyo, kian hari kian batambah. Dan Rajo Kaciek pun jadi korban dandam kasumek mande. Sarupo nan baru sajo tajadi.

Untuang cakak alum bajadi-jadi. Untuang ado Pramalayu nan babudi. Jo sapatak kato sajo, cakak pun baranti.

Kini Siti Rafa’ah tasintak. Untuak apo maaru-aru di muaro? Padohal lah jak di ulu tu bana nan karuah.

Siti Rafa’ah tabik ayie matoe. Tagalincie maniek ayie mato di pipinyo nan licin. Dt Maradjo manakue. Puti Reno Ali maukue-ukue. Buyuang Itam maangguak-angguak. Rajo Kaciek panasaran.

Pramalayu galak manih, sambie mancaliek ka Rajo Kaciek, sudah tu ka angkunyo, dan mamulangan kato ka Siti Rafa’ah,”Ado maso, ado kutiko. Sadonyo punyo Nan Satu. Kito tak tau, apo nan katajadi isuek… Bari maaf ambo Nek!”

Siti Rafa’ah manyeka ayie matoe, lalu jo galak manih nyo bakato,”Tolong waang simpan galang kaki tu. Kok untuang, barasieh di hulu…”

Sudah mangecek tu, Siti Rafa’ah maambue ka pungguang rimau putieh, sambie maajak anak jo lakie. Sakijok mato se, ilang jin batigo baranak tu!

Para dubalang jin pun ijok. Mangirok.

Angku Dt Maradjo tadiam. Nyo mancaliek ka Pramalayu. Ado raso takjub jo tarimokasi ka cucunyo tu. 

“Yo Ngku, samo-samo. Salah di maso lalu, tak bisa dipelok-i kini ataupun isuek.”

Angku Dt Maradjo takajuik. Ruponyo Pramalayu lah bisa bakomunikasi sacaro batin. Urang gaek tu sanang atie, lalu nyo mambatin pulo,”Mujue ado Prapa, kok idak ntah ka baa jadie.”

“Nenek tu rancak juo yo Ngku. Ntah maa nan rancak dari nyinyiek,” batin Pramalayu sambie mancaliek nyinyiek nyo nan anggun tu.

Angku Dt Maradjo manggadangan mato. Urang baduo tu galak. Pramalayu galak gadang. Angku Dt Maradjo galak malu.

Takuik balaruik-laruik nyo pagarahan dek cucunyo, Angku Dt Maradjo basuaro,”Bilo Prapa basuo Lenggeni?”

Pramalayu masih galak, dan nyo jawek,”Sasuai parentah Angku lewek talepon daolu tu. Ambo basuo liau di Gunuang Padang. Tanah Sunda.”

Mandanga namo Lenggeni, batanyo Nyinyiek Puti Reno Ali. “Sabanae lah Rajo. Bilo pulo kabasuo jo Geni, inyo kan dak ado lai.”

“Ampun Nyiek. Ambo basuo liau sacaro ghaib, kutiko malakukan panggalian di Gunuang Padang tu,” jawek Pramalayu.

“Iyo Puti. Cucu kito ko rupoe lah dapek kiramek Lenggeni. Sataun nan lalu, ambo bamimpi. Geni manyuruah datang ka Gunuang Padang, di Tanah Sunda. Maaf, ambo dak bacurito tantang itu ka Puti.”

“Dan ambo nan disuruah ka sinan dek Angku, Nyiek. Liaupun dak bacarito doh. Tapi mamaso ambo, harus kasitu,” mangadu Pramalayu ka nyinyiek nyo.

“Angku ko iyo lo. Sudahlah ka ambo dak bacarito, ehhh…cucunyo nan nyo suruah. Pakai barasio lo gai nah!”

Angku Dt Maradjo galak manih. “Maafkan hamba Tuan Puti,” kecek Dt Maradjo mampagarahan bininyo.

Puti Reno Ali icak-icak mangambok. Tapi matoe babinar-binar. Pramalayu tangango maliek mato nyinyieknyo nan sarupo sinar bulan tu. Taduah dan indah.

Angku Dt Maradjo mangecek,”Jaan tangango sarupo itu Prapa. Dak ado nan mangalahan kaindahan mato nyinyiek di dunia ko doh.”

“Apo ko? Samo se angku jo cucu. Tukang ambok!”

“Dak ma-ambok doh nyiek. Sabanae mah. Ambo se dak sadar tadi lah tangango mancaliek mato nyinyiek tu. Makonyo, angku harus acok-acok mambuek mato nyinyiek jadi bulan yo,” kato Pramalayu maaliahan garah ka angkunyo.

“Maa pulo angku tu ka namuah. Tiok hari karajoe bakuruang se di kamar balakang!”

“Ndehhh…lah kanai adu lo wak dek cucu tangka ko! Maaf sayang, mulai kini ambo dak kabakuruang surang lai doh. Karano Prapa lah pulang, mako kito baduo harus manyamparonoan ilemunyo.”

“Haaa…itu baru angku jo nenek yang elok hati,” kato Pramalayu.

Urang batigo tu galak sanang. “Ehhh…lai ko lah ado juo sarikayo kapatang, Puti? Lah jak tadi cucu tibo, ayie sagaleh se lun baagieh lai,” kecek Dt Maradjo.

Puti Reno Ali malu. Sajak tadi dek bagadang hati cucu tibo, apolai dapek kiriman pulo dari anaknyo, Suryati, lalu tibo Rajo Kaciek, diikuik-i dek apak jo mandehnyo, mako talupo malatak-an ayie jo pangacok.

“Lah makan Rajo tu?”

“Alah nyiek. Tadi makan kanyang di Indaruang.” “Kok baitu mangopi se lah dak? Kopi dak bagulo kan?” “Iyo nyiek. Mokasi banyak nyiek,” jawek Pramalayu. 

Nyinyiek Puti Reno Ali pun bajalan ka dapue. Tadanga suaro kompor gas baiduik-an. Dak lamo, harum kopi pun sampai ka ruang tangah.

Batigo bacucu, mereka mangopi dan manikmati sari kayo. Tampak bana katigonyo basanang hati. Sambie saliang mancaritoan kaadaan masiang, lah hampie sajam mereka mangecek.

“Jadi lum juo babini?”

“Alum nyiek. Kecek angku, mungkin duopuluah taun lai!

“Baa pulo kok angku nan basalahan? Prapa tu bana nan tak laku! Atau takuik jo padusi?” Bakato Angku Dt Maradjo sambie manggalak-an cucunyo.

“Tu baa, kabacarian di siko? Banyak nak gadih rancak-rancak di Dusun Tuo ko mah,” kato Nyinyiek Puti Reno Ali.

“Dak usah nyiek. Mungkin batue kecek angku nah. Umue limo puluah isuek, baru babini. Kini rintang bakureh se. Tamasuak mausaokan tugeh nan diagieh Nyinyiek Lenggeni,” jawek Pramalayu.

“Oyo, baa curito basuo jo Geni tu?”

Pramalayu mancaritoan sacaro singkek kisahnyo basuo jo Mande Lenggeni. Nyinyiek Puti Reno Ali maangguak-angguak.

“Sabanae, siapo Mande Lenggeni tu, Nyiek,” tanyo Pramalayu ka nyinyieknyo. 

Sabanae Pramalayu lah tau curito singkek tantang Mande Lenngeni tu.

Tapi inyo nyio labieh tarang. Mako nyo tanyoan ka Nyinyiek Reno Ali.

Nyinyiek Puti Reno Ali tadiam. Sarupo bapikie. Rono wajah liau baubahubah. Kadang mamerah, tapi acok muram. Ado pulo bantuak urang berang. 

Bacampue-campue ekspresi Nyinyiek Puti Reno Ali kutiko Pramalayu batanyo curito Mande Lenggeni. Baa kok baitu?

Ibo mancaliek ekspresi Nyinyiek Puti Reno Ali nan bakacamuak tu, Angku Dt Maradjo manangahi. Liau mangecek,”Panjang curitonyo. Iko sejarah lamo nan kaik bakaik. Tak banyak urang nan tau. Iko tajadi di awal maso kalam Minangkabau.”

Sambie bakatao, Angku Dt Maradjo mambatin supayo Pramalayu tak batanyo labieh jauah ka nyinyieknyo. Pramalayu mangguak-angguak. “Sejarah bukan untuak diulang, Ngku. Tapi mawariskan sejarah, itu paralu.

Makonyo ado taambo.”

“Itu batue, tapi tanyo lah ka nyinyiek daolu, lai dak baa curito ko dibaco?”

Angku Dt Maradjo mancaliek ka Nyinyiek Puti Reno Ali untuak minta pandapek.

Maraso ditunggu pandapeknyo, nyinyiek bakato,”Usah maimbauan

busuak ka langau. Nan lah tajadi, tak bisa dipelok-i!”

Pramalayu tacangang. Ado apo sabananyo? Inyo pun mambatin,”Ngku, sejarah tatek ka jadi sejarah. Baitu sajo adonyo. Tak kan baubah. Antah kok satuju angku, sejarah tu kito ubah manuruik kapantiangan kito?”

Angku Dt Maradjo nan mandanga suaro batin Pramalayu tu manjawek,”Iyo juo. Tulih se lah sarupo nan lah angku curitoan. Kok lah ado izin nyinyiek, bia liau nan manukuak tambah.”

“Pas nah Ngku. Nan dari sisi nyinyiek, isuek-isuek ambo tulih tapisah.” Angku Dt Maradjo maangguak. Pramalayu sanang.

Tibo-tibo Nyinyiek Puti Reno Ali bakato,”Lenggeni pai mambaok berang. Tapi, karano inyo pai itu lah, Minangkabau tarang di nagari urang!” (Riwayat Lenggeni dan maso kalam Minangkabau tu, in Sya Allah akan ditulih di kisah tasandiri, judulnyo Salubuak, Sarindu).

“Iyo Nyiek. Liau dak sapatahpun badandam ka apo nan lah tajadi. Liau sabanae nyio pulang. Tapi sabalun pulang, ado tugeh nan harus ambo karajoan labieh daolu,” kato Pramalayu.

“Apo tugeh nyo agieh dek Lenggeni?” Kini Angku Dt Maradjo nan bakato.

“Sarupo nan ambo curitoan tadi, Mande Lenggeni manyurahan sacaro ghaib satantangan sagalo hal sejarah maso lalu. Liau mamindahan curito tu dari tapak tangan ka ubun-ubun ambo. Sajak itu lah, dalam kapalo ambo banyak curito maso lalu. Dan balambek-lambek mulai ambo tulih,” kecek Pramalayu.

“Ooo…jadi tugeh manulih tu nan disuruah Geni?” Bakato Nyinyiek Puti Reno Ali sambie mamandang Pramalayu lakek-lakek, untuak maniliek kabanaran pakaro curito nan lah disurahkan Nyinyiek Lenggeni tu.

Manjawek Pramalayu,”Iyo Nyiek. Tapi tak itu sajo. Ado ciek lai. Ambo disuruah mangumpua-an batu cincin. Ado tigo batu parmato tapak jalak nan ado di ateh dunia ko. Katigo-tigonyo harus ambo kumpua-an. Kini baru ado ciek, Tapak Jalak Badar Ameh!”

Mandanga itu, bakato Angku Dt Maradjo,”Alhamdulillah…rupoe Lenggeni lah amuah mangalah. Batulak ansua. Alhamdulillah ya Allah…”

Pramalayu mambaco alhamdulillah pulo. Nyinyiek Puti Reno Ali baitu pulo. Masiang-masiang urang nan batigo tu tadiam. Laruik jo pikiran surangsurang.

Lamo tadiam, Angku Dt Maradjo pun badendang,”Dari mano tiliek palito. Yo dari pelong nak batali. Dari mano asa niniek kito, yo dari Puncak Gunuang Marapi…!”

Sudah badendang tu Angku Dt Maradjo bakato,”Sungguah lah banyak versi sejarah kito. Tiok-tiok versi mambaok tuah surang-surang. Tak bisa disalahkan, karano baitulah adonyo. Warih baturunan jo babisiek. Iko lah adonyo… Namun samantang dek baitu, ado tonggak nan ka jadi padoman. Itulah pepatah, petitih, pituah jo mamang. Itu adolah bahaso tenggi, bahaso aluih, bahaso kieh… Ado nan diwarihkan sacaro bapantun, ado nan tido….Itulah bungka nan piawai…”

Pramalayu mangarati. Lalu nyo manyolo,”Mungkin bungka nan piawai ko nan paralu disurahan mah dak Ngku?”

“Iyo. Tapi di situ rumiknyo. Karano, kecek baliau Angku Dt Katumangguangan, ado ampek makna dalam bahaso tenggi tu. Ado makna nan tasurek. Ado makna tasirek. Ado makna tasuruak. Ado pulo makna tasaarak…!”

“Hmmm… kok baitu, apobilo urang dak paham, bisa marusak arati jadinyo, Ngku?”

“Itu lah rumiknyo. Apolai kok kito maniliek ka periode sabalum Islam masuak. Tambah rumik!”

“Baa du Ngku?”

“Karano nan ado hanyo dalil adaik samato!”

“Mukasuiknyo Ngku?”

“Dalam Islam, ado Al Quran jo Hadist. Itu disabuik dalil Naqli. Kalaupun sasudah itu ado tafsir Al Quran, padomannyo adolah hadist. Jadi tak sumbarang mambuek tafsir se. Tafsirkan Al Quran, jo Hadist… Tapi baa caronyo manafsir pituah, pepatah, petitih jo mamang tu? Apolai ado ampek lenggek tafsirnyo! Mako di situ rumiknyo…!”

“Kok dak ado tafsir, tantu samo se jo maagieh judul dak Ngku? Isi bisa tasarah dek kito surang-surang!”

“Kan dek itulah… Mako, manuruik ambo, Prapa, kito hanyo bisa mamakai Al Quran jo Hadist untuak padoman manafsir pituah, pepatah, petitih jo mamang tu!”

“Berarti sajak Islam masuak ka Minangkabau du Ngku?”

“Iyo, itu di pangujuang abad katujuah!” Pramalayu maangguak-angguak. 

“Karano syarak mangato, adaik mamakai, mako filosofi nan kito akui jadi suluah urang Minangkabau hanyo nan ado dalil Naqlinyo. Ado di Al Quran jo Hadist!”

“Jadi, pituah, pepatah, patitih jo mamang tu tak balaku kalau tak ado dalil naqli, baitu Ngku?”

“Iyo… labieh dari itu, jo dalil naqli itulah kito manafsirkan nan ampek tu!”

“Lai dak tabaliek du Ngku? Nan di bawah ditafsirkan dek nan di ateh?”

“Iyo tabaliek. Tapi hanyo itu satu-satunyo caro untuak manafsir nan ampek tadi,”

“Ooo… iyo nah Ngku… baru ambo mangarati… Karano nan ampek tu, yakni pituah, pepatah, petitih, jo mamang adolah padoman urang Minangkabau. Mako sasudah Islam masuak, padoman tu lah disasuaikan jo agamo Islam. Karano itu, kok hari kini kito nak manyurahan nan ampek tu, padomannyo adolah Al Quran jo Hadist. Baitu kan Ngku?”

Angku Dt Maradjo galak manih, sambie maangguak. Sarupo itu pulo Nyinyiek Puti Reno Ali.

“Nah, dendang nan angku nyanyian tadi adolah dendang samulo jadi. Itu dibuek dek niniek moyang kito ka jadi pangaja untuak manjalehan pakaro asa muasa kito. Asa muasa alam semesta. Tatkalo Tuhan manciptakan Nur Muhammad!”

Pramalayu tambah dalam angguaknyo, sambie galak sanang. Memang laki-laki badarah Jawa ko punyo kurenah baitu. Kok nyo lah mangarati, mako kalua lah angguak sambie galak sanang!

“Kini babaliek ka curito Tapak Jalak tu. Mungkin itu adolah ka tando dari curito samulo jadi. Mako paralu dicari nan ampek tadi nan kiro-kiro bakaitan jo samulo jadi tu!”

“Kok alum dapek, apokah kito tak bisa manjalehan samulo jadi tu Ngku?”

“Prapa kini lah duduak paham pakaro samulo jadi, kan?” 

“In Sya Allah Ngku. Kito ko bagian dari Alam Semesta nan banamo Nur Muhammad. Nur Muhammad itulah nan diciptakan Tuhan. Baitu yo Ngku?”

“Iyo… tapi itu kan karabangnyo nah. Isinyo kan paham tauhid. Sahinggo tabik raso ba Tuhan di dalam nurani!”

“Ooo… itu mukasuik Angku. Iyo nah. Kok baitu, mangaa pulo kadicari

Tigo Tapak Jalak tu, Ngku?”

“Hadddehhh… baa Prapa ko? Ilang sinyal yo…?”

Pramalayu galak malu. Agak merah mukonyo. “Iyo batarangan bak hari nyoh Ngku…”

Tabik galak gadang Angku Dt Maradjo mancaliek cucunyo agak mangka.

Tasumbek kalang!

Nyinyiek Puti Reno Ali pun galak pulo. 

“Tapi Rajo disuruah dek Geni mah! Karajoan itu…,” kato Nyinyiek Puti Reno Ali.

Pramalayu maangguak. Lalu nyo galak manih. Mamandang ka angkunyo, dan bakato,”Jo tigo tapak jalak tu kok ka labieh tarang tafsir samulo jadi nah

Ngku!”

“Alhamdulillah… iyo itu…!”

Pramalayu jo Nyinyiek Puti Reno Ali samo-samo mambaco hamdalah.

“Makonyo Lenggeni manyuruah Prapa mampadalam kaji dari ilemu nan nyo pindah-an ka kapalo tu! Basurah…!”

“Manuruik Angku, apo hubuangan parmato Tapak Jalak tu jo kaji samulo jadi?”

Angku Dt Maradjo galak manih. Maangguak-angguak surang. Mato liau gak tapiciang. “Prapa nan ka manjaweknyo nanti. Kok lah tibo ukue jo jangkonyo. Kok lah tibo wakatu. Di situlah mako ka sokah…!”

Pramalayu tadiam. Inyo mambatin,”Awak batanyo, tapi dijawek jo karajo!”

Mandanga suaro batin tu, Angku Dt Maradjo mambatin pulo,”Kabangkitan Minangkabau, ka bamulo dari kaji samulo jadi tu. Pakai ilemu-ilemu kini, untuak manggali…!”

Mandanga suaro batin angkunyo tu, Pramalayu bakato,”Baitu molah Ngku.

Tapi ado nan marusuah… Tolong curitoan pakaro tapak jalak tu…”

“Ooo itu… Batu tapak jalak tu adolah batu nan di tangah-tangahnyo bagarih sarupo tando tambah. Dek pandai tukang asah, di tangah-tangah latak patamuan duo garih tu. Banyak batu tapak jalak tu dijua dek tukang batu di pasa. Namun, tigo tapak jalak nan dimukasuik Lenggeni adolah batu parmato nan batuah. Ado parmato Tapak Jalak Dalimo. Merah sarupo dalimo, bagarih hitam sarupo tando tambah. Ado Tapak Jalak Badar Ameh, garihnyo bawarna ameh. Dan Tapak Jalak Sulaiman Sirah. Batunyo agak maarah warna ameh, garihnyo bawarna merah. Jadi nan tigo tu adolah kombinasi tigo warna; hitam, merah, ameh atau kuniang ameh!”

Pramalayu takajuik, lansuang manyolo,”Wahhh… itu warna marawa kito nah Ngku!”

Angku Dt Maradjo maangguak,”Mudah-mudahan Prapa bisa mambeda-an mano batu nan batuah, mano nan idak…”

“In Sya Allah Ngku. Itu pakaro energi nah. Samakin kuek energi nan takanduang di batu, aratie kuek pulo energi nan bapindah ka situ.”

“Apobilo energi tigo batu tu basatu, apo jadinyo,” panciang Angku Dt Maradjo.

“Oooh… babaliek ka asa yo Ngku?”

Angku Dt Maradjo manggeleang. “Bukan babaliek ka asa Prapa. Jaan salah! Bukan baitu mukasuiknyo! Tapi tarang tampak asa. Itu nan pas!”

“Yooo… paham Ngku… Janieh di ulu. Kok janieh di ulu, in Sya Allah janieh sampai ka muaro!”

“Tagantuang manjagonyo Prapa! Makonyo, kini karajoan se lah tugeh nan dibari Lenggeni. Kok surahnyo lah cukuik sahinggo iko…!”

Pramalayu tamanuang. 

Nyinyiek Puti Reno Ali galak manih, dan bakato,”Baranak mangko babuai. Malangkah mangko baranti. Karajo-an se lambek-lambek. Mulai jak kini!”

“Jadih Nyiek. Mokasi Nyiek. Ngku…”

Angku Dt Maradjo jo Nyinyiek Puti Reno Ali samo mamandang. Laki bini tu sanang. Dek cucu lah makin tarang. Sungguahpun banyak karajo nan ka marintang. Tapi Pramalayu lah tangguang baranang!

Tibo-tibo Pramalayu takana kecek Siti Rafa’ah sabalun barangkek tadi. Galang kaki jin padusi nan tampak mudo tu masih dalam ganggamannyo.

Tangiang-ngiang kecek Nenek Siti Rafa’ah tu,”Tolong waang simpan galang kaki tu. Kok untuang, barasieh di hulu…”

Pramalayu maulang-ulang kecek nan kudian tu,”…Kok untuang, barasieh di hulu…” Apo mukasuiknyo jo kato “barasieh di ulu”? Baa pulo kok mamakai kato “kok untuang”?

“Kok dikaik-an jo kecek Nyiek Puti Reno Ali nan mangecek: /…Lenggeni pai mambaok berang. Tapi, karano inyo pai itu lah, Minangkabau tarang di nagari urang!…/, sudah tu dikaik pulo jo kato angku: /…Alhamdulillah…rupoe Lenggeni lah amuah mangalah. Batulak ansua. Alhamdulillah ya Allah…/, dan jo apo nan dikatoan Siti Rafa’ah nan mangecek-an: / …Kok untuang, barasieh di hulu…/, iko tampaknyo jalan nan harus dikaji,” kato Pramalayu mambatin.

Mandanga kato batin cucunyo tu, Angku Dt Maradjo mambatin pulo,”Ayie tu ilemu murni. Itu adolah enegi positif nan lah Prapa tarimo. Kutiko ayia gadang nan bagalombang tibo, jan sakali-sakali diambek atau dipacah-pacah. Tapi alie kan sajo sasuai jalur nan dikahandaki. Di situ sanggo naturalnyo!”

Pramalayu bakato pulo di batinnyo,”Ayie? Sanggo natural? Oooh… iyo Ngku, wakatu ambo basobok jo Mande Lenggeni, tibo-tibo hari hujan labek! Tapi sadarok se nyoh! Apokah itu nan Angku mukasuik?”

Manjawek Angku Dt Maradjo,”Ayie adolah ilemu nan abadi, salamo dunia ko masih takambang. Samo pulo jo matoari, abadi pulo salamo dunia ko ado. Nah, pakai ayie, atau matoari, in Sya Allah maso lalu tu basuo.”

“Tarimo kasi banyak Ngku. Tapi galang kaki ko raso mambaok curito,” kato Pramalayu dalam batinnyo. Salain itu, Pramalayu takana baa inyo manarimo energi dari batu tagak. Sasudah cahayo limbayuang nan mambueknyo pingsan tu, tadanga patuih tungga. Sudah tu ujan labek, sajadijadinyo. Iyo sarupo ayie gadang. Tapi dari langik. 

“Ayie gadang jaan diambek… Ayie adolah ilemu nan abadi…”

Pramalayu kini paham. Rupoe inyo bisa mancaliek maso lalu karano ilemu dari niniek moyang nan dipadek-an di Tapak Jalak Badar Ameh. Dan ilemu tu disamparono-an dek ayie ujan, sarato ilemu Mande Lenggeni.

Aratie, pado kajadian di Gunuang Padang tu, Pramalayu dapek tigo ilemu. Cahayo limbayuang dari Tapak Jalak Badar Ameh, ayie gadang-ujan labek nan dibaok patuih tungga, sarato ilemu dari Mande Lenggeni. 

“Patuiklah sarupo iko,” kato Pramalayu mambatin.

“Alhamdulillah… Takadie Nan Satu, mungkin Prapa nan ka mambangkik batang tarandam,” kato Angku Dt Maradjo nan mandanga kato batin cucunyo tu.

“In Sya Allah…,” kecek Pramalayu jo Angku Dt Maradjo dalam hati.

Nyinyiek Puti Reno Ali nan masih tadiam di alam pikienyo surang tak tau kalau Angku Dt Maradjo sadang bicaro sacaro batin. Hanyo urang baduo tu nan tau apo nan dipabincangkan. Dek Nyinyiek Puti Reno Ali hanyo manampak urang baduo tu sadang bapikie se nyoh. 

Tibo-tibo tadanga suaro Angku Dt Maradjo. “Puti, tolong ambiek ayie dingin nan batengkan jo embe di janjang tu cah. Ambiek se gak sagaleh,” kato Angku Dt Maradjo ka rang rumahnyo.

Nyinyiek Puti Reno Ali sugiro ka barando. Nyo bukak pintu. Di janjang ado embe untuak manampuang ayie hujan. Liau baok jo baskom ketek. Sudah tu liau latak-an di muko Angku Dt Maradjo.

“Nah Prapa, masuak-an galang kaki tu ka dalam baskom ketek ko,” kato Angku Dt Maradjo ka Pramalayu.

Pramalayu patuah. Nyo latak-an galang kaki nan tabuek dari ameh tu ka dalam baskom. Tadanga dek Pramalayu suaro batin Angku Dt Maradjo,”Siti, sadok nan tajadi, lah tajadi. Kini bari izin kami mambukak tambo ko…”

Tibo-tibo ayie tu baputa-puta. Mungkin tigo minik lamoe. Sudah tu, balambek-lambek pas disambuangan galang kaki nan lah putuih tu, tabukak ronggoe. Sarupo ado nan manumpu sumbek ronggo tu dari dalam.

Baitu sumbek ronggo tabukak kasaluruahannyo, dari dalam galang kaki tu tajulue kain putieh. Lah kalua sadonyo, kain putieh baguluang tu dikambangan dek Angku Dt Maradjo di dalam ayie tu.

Lah tabukak. Kiro-kiro saukuran tapak tangan lawehnyo. Kain putieh tu takambang samparono dalam ayie. Sarupo dirakek-an ka dasar baskom.

Ayie nan barasieh tu, kanai cahayo lampu listrik nan talatak di jariau loteang rumah gadang, samakin mampajaleh panampakan kain putieh nan lah mulai kusam tu.

Pramalayu tacangang. Nyinyiek Puti Reno Ali takajuik. Angku Dt Maradjo takjub. Karano di kain putieh tu ado coretan-coretan. Ado pulo gambar-gambar.

“Alhamdulillah… iko curito di hulu. Tantu Prapa bisa mambacoe,” kato Angku Dt Maradjo.

“In Sya Allah Ngku. Iko tulisan jo simbol-simbol mah. Kok dak salah, iko tulisan Minangkabau kuno. Mambaconyo dari kida, ka bawah, tu taruih ka suok nan paliang ateh. Baitu sataruihnyo…”

“Baco lah,” kecek Nyinyiek Puti Reno Ali tak saba.

“Jadih Nyiek. Tapi izinkan ambo sumbayang dulu. Ambo lum sumbayang Isya lai doh,” kato Pramalayu.

“Iyo pulo nah. Kito kan lum bi sumbayang Isya lai doh. Mari kito ba imam-imam sumbayang,” kato Angku Dt Maradjo.

Nyinyiek Puti Reno Ali lansuang tagak, nak bawudhuak. Sambie tagak, liau bakato,”Rajo jadi imam yooo…!”

Pramalayu galak se marespon pintak nyinyiek nyo. Salamo iduang ditampuah angok, lum pernah nyo jadi imam sumbayang lai. 

Sungguahpun sumbayangnyo lai tajago, bahkan taruih badzikir tiok sudah sumbayang, tapi lum ado nyo jadi imam lai. Kok di Yogja, ado papanyo nan taruih ma-imami anak bininyo.

Salabiehnyo Pramalayu acok sumbayang surang. Bahkan kutiko Andi Mappa manyuruah inyo jadi imam pun, Pramalayu manulak. “Sumbayang surang-surang se lah…,” baitu Pramalayu mailak.

Pakaro paribadatan, sungguahpun inyo lai dak tingga sumbayang jo puaso, sarato acok pulo mangaji Al Quran, tapi ilemu agamo laki-laki nan lah baumue kapalo tigo ko masih sangaik dangka. Ado tapikie dek inyo untuak baraja ka kiyai-kiyai nan banyak di Yogja tu, tapi tu mah lum talakik juo hinggo kini.

Padohal, sacaro paham ilemu, Angku Dt Maradjo lah maajaan Pramalayu ilemu thariqat sarato ilemu spritual Islam. Sagalo ilemu kabatinan Islam lah nyo tarimo dari angkunyo. Sampai-sampai batarak salamo ampek puluah hari pun lah nyo karajoan. Tamasuak ilemu “mamatian diri sabalum mati”, itu lah putuih kajie dek Pramalayu kutiko batarak di Lurah Salayang Awan.

Tak lamo tibo Nyinyiek Puti Reno Ali nan lah mamakai talakuang. Sudah tu Angku Dt Maradjo tibo pulo, babaju guntiang cino, bakain saruang jo kupiah. 

“Tu lah nyiek sadiokan kain saruang, di biliek ujuang tu. Ado pulo kupiah angku bagai. Pai lah Rajo bawudhuak dulu ka balakang,” kato Nyinyiek Puti Reno Ali ka Pramalayu.

“Jadih. Mokasi banyak, Nyiek,” jawek Pramalayu sambie tagak, dan bajalan ka kamar mandi di balakang.

Dak lamo sudah tu, urang batigo tu pun sumbayang ba imam-imam. Pramalayu jadi imam. Sabalum mulai sumbayang, Angku Dt Maradjo mangumandangkan kamat.

Antah karano lum pernah jadi imam, atau dek ma-imami urang-urang nan nyo sagani, acok tabata-bata bacaan Pramalayu. Bahkan kutiko nyo mambaco ayat Kursi, ado nyo nan lupo. Untuang dibatue-an dek Angku Dt Maradjo.

Sudah sumbayang, urang batigo tu badzikir surang-surang. Pramalayu khusyuak badzikir. Sabalun badzikir, nyo mintak kakuatan ilemu ka Tuhan Nan Maha Alim, supayo bisa mambaco nan tatulih di kain putieh.

“Nah, kini cubo lah baco,” kato Angku Dt Maradjo ka Pramalayu sambie manyorongan baskom tu ka dakek cucunyo nan masih duduak di sajadah. 

Pramalayu mamuta duduaknyo. Urang batigo tu maadok ka baskom. Kain putieh tu masih lakek di dasar baskom. Tulisan jo coretan-coretan tu, lai dak luntur kanai ayie.

“Bisa mintak pena jo karateh, Nyiek?”

Nyinyiek Puti Reno Ali pai kabiliek. Nyo baok buku jo pena. Lalu diagieh-an ka Pramalayu.

Jo bismillahirrahmanirrahim mamuloi, Pramalayu mulai kosentrasi. Nyo tiliek tulisan tu lamo-lamo. 

Ado tujuah onggok tulisan. Nyo cubo maujo-ujo mambaco tulisan tu. Mulai dari nan paliang kida, nyo baco ka bawah saonggok. Tu nyo mulai lo dari ateh, barih ka duo dari kida. Baitu sataruihnyo.

Tiok barih nan nyo baco, nyo catat. Ado gak sajam nyo bausao. Banyak diam dari bakato. Kasudahannyo tujuah barih tu lah tacatat nyato:/tapak jalak, tigo satali… batu sabingkah, mandikan diri… cahayo ka langik, mambukak puri… batu biliek-biliek, samulo jadi…tajam di garih, tangah hari… di salo batu, jalan baduri…di marapi, samulo jadi/

Lah sudah. Pramalayu manyeka paluahnyo. Hari malam, tapi nyo bapaluah. Mungkin karano panuah kosentrasinyo tadi, sahinggo kudareknyo takureh. Paluah pun kalua.

“Itu gak nyo Ngku,” kato Pramalayu ka angkunyo.

“Masya Allah… Subhanallah…!”

Angku Dt Maradjo takjub mambaco tujuah barih rangkaian kato nan sarupo pantun tu. Tampak matonyo babinar-binar. “Iko nan sabana kaji. Kaji samulo jadi,” kecek angku tu sarupo ka dirinyo surang.

“Baa surahannyo du Ngku? Ambo dak mangarati,” kato Pramalayu.

Angku Dt Maradjo pun maambiek buku jo pena. Liau mancaliek ka Pramalayu nan sadang manunggu jawek. Dan mamandang Puti Reno Ali jo kasieh sayang.

Lamo juo angku tu manulih. Samo jo Pramalayu tadi, banyak aniang dari manulih. Acok mamacik kaniang tando bapikie.

Lah sudah, Angku Dt Maradjo mancaliek-an hasilnyo ka Nyinyiek Puti Reno Ali. “Cubo baco Puti. Lai ko lah dak salah ambo du?”

Nyinyiek Puti Reno Ali mambaco ciek-ciek. Mulai dari nan nyo tulih dek Pramalayu sampai ka surahan nan dibuek dek Angku Dt Maradjo. Basuaro nyinyiek tu mambaco. Tadanga jaleh karano nan lain tak ado nan basuaro. Malam di lua pun haniang. 

Angku Dt Maradjo manyurahan takah iko: //#Tapak jalak = patamuan

Allah jo Muhammad

#Tigo satali = Allah – Muhammad – Adam (balayia, babatin, didalam batin babatin pulo).

# batu sabingkah atau batu kaduduk an = pamahaman/tauhid nan kokoh

#mandikan diri = sucikan diri

# cahayo ka langik = kato kieh dari Manusia samparono manusia/insan kamil

#mambuka puri = istano sakaligus benteng yaitu duo kulimah syahadat kaduduakannyo pado titik “Ba”/hati nurani

#batu biliak-biliak = kalam khadim/rahasia ana rahasia anta

#samulo jadi = Nur Muhammad

# tajam digarih = tegas jo adie

# tangah hari = satu manusia jo bayangnyo

#di salo batu = pabandaharaan nan tasambunyi

# jalan baduri = rintangan nan kan manjadi ayie mandi

# di marapi = jantuang tampek pusek darah nan ka mangalie/warih dari ande

# samulo jadi = matrilinial ( ande/ibu )//

Sudah mambaco, Nyinyiek Puti Reno Ali masih maulang-ulang kato-kato tu. Tambah lamo Nyinyiek Puti Reno Ali manakuni kato-kato tu, tambah tatunduak liau ka buku. 

Dak tulisan di buku nan liau baco lai doh. Karano kaniang nyinyiek tu lah tacacah ka buku. 

Bukan pingsan. Tapi tatunduak dalam. Lalu liau bakato,”Kok raso lai tibo. Tapi nyiek dak bisa manjalehannyo doh Rajo,” kato liau kutiko lah basimpuah sarupo samulo.

Pramalayu nan lah bisa mambaco kato hati, paham jo nan dikatoan nyinyieknyo. Karano inyo tadi pun manyimak nan dibacoan dek Nyinyiek Puti Reno Ali.

Tibo-tibo bakato Angku Dt Maradjo ka Pramalayu. “Bisuek pai awak ka Koto Hilalang. Manuruik Guru. Angku baguru agamo ka liau juo. Liau adolah kiyai nan masih agak mudo. Liau punyo pesantren. Ka situlah Prapa harus manuntuik kaji agamo.”

“Iyo nah, Rajo. Wakatu sumbayang tadi, jaleh nah. Banyak tajwid nan paralu dipelok-i,” kato Nyinyiek Puti Reno Ali.

“Kini, istirahat kito daolu. Galang kaki jo kain putieh tu masuak-an baliek sarupo samulo. Simpan lah dek Puti elok-elok. Latak-an di dakek karih Kambang Bulan jo tombak Mantiko Geni di dalam lamari tu.”

Nyinyiek Puti Reno Ali mangarajoan suruahan Angku Dt Maradjo. “Lah Rajo, istirahat kito dulu. Rajo lalok di biliek ujuang tu yo. Nyiek ka kamar lai.”

Pramalayu maangguak. Tapi Angku Dt Maradjo masih baselo. “Jaan dipasoan bana. Kini Prapa simpan se karateh ko. Usah dibaco sabalun salasai baguru ka Syekh di Koto Hilalang tu.”

“Kato-kato tadi tu bukannyo mambukak tabir tantang tigo tapak jalak tu, Ngku? Baa kok ka palajaran agamo lo surahnyo dek Angku?”

“Iyo, itu kaji Tauhid nah. Kok lah mangaji jo Syekh di Koto Hilalang tu isuek, mangarati Prapa nah.”

“Tapi baa nan batu tapak jalak tu Ngku? Kan ambo disuruah mangumpuaan dek Mande Lenggeni mah.”

“Tadi kan lah angku surahan sapanjang nan angku tau. Kok lah dapek kaji tauhidnyo, batambah murah Prapa manyurahannyo labieh dalam nah.”

“Rupoe tigo parmato tapak jalak tu manyangkuik kajadian ‘alam semesta,” kato Pramalayu gak ragu-ragu. Padohal tadi sabalum sumbayang isya lah nyo katokan juo.

Karano manampak paham Pramalayu masih kalua masuak. Sarupo sinyal hp di pasawangan. Mako Angku Dt Maradjo bakato,”Nyo baitu mah. Tiok kaji balahie, babatin. Di dalam batin babatin pulo. Ado zahir ado batin. Di zahir pun ado latif, nan dak tampak dek mato biaso. Padohal nan latif tu ado. Nyato. Lain pulo jo nan ghaib. Pokoknyo panjang kajie. Bialah jo Syekh di Koto Hilalang tu baraja daolu. Syekh Abdurrahman namo baliau.”

“Baitu molah Ngku. Tapi ko ado juo nan marumik pangana mah. Pakaro tapak jalak nan diagieh dek Mande Lenggeni tu. Iyo dak tangguang-tangguang energinyo Ngku. Kabaa pulo ko lah nan duo lai?”

“Prapa…iko mungkin batu nan tajadi tatkalo tigo Angku nan mancancang malatieh Minangkabau ko batarak di Gunuang Marapi. Sajak liau batarak, mungkin ribuan taun lalu, hinggo kini dak ado liau tampak lai doh. Banyak urang baranggapan liau tu lah mangkat. Ado lo nan manyabuik liau tu raib. Nah, batu tapak jalak nan tigo tu, mungkin adolah pati kaji liau masiangmasiang.”

Pramalayu maangguak-angguak. Karano angkunyo pernah bacurito tantang tigo niniek moyang urang Minangkabau. Yakni Angku Dt Katumangguangan, Angku Dt Prapatieh Nan Sabatang jo Angku Sri Maharadjo Nan Bamego-Mego. Angku nan batigo tu lah nan mambuek Adaik Minangkabau. Itulah samulo jadi. Ribuan taun nan lalu! (Carito Samulo Jadi ko, in Sya Allah jadi judul paliang kudian dari curito-curito kito).

Jauah sabalum suku Maya ado di Mexico, suku Minangkabau lah jaya jo adat dan kahidupannyo. Lah baaksara surang. Lah bisa tulih baco. Lah manguasai ilemu maniliek bintang. Makonyo ado pituah, ‘Alam Takambang Jadi Guru.

“Kok baitu, tantu ilemu liau nan batigo tu nan mamadek jadi energi nan takanduang di tapak jalak tu, yo Ngku?”

“Mungkin baitu. Wallahu a’lam. Lum sampai kaji ambo ka situ,” jawek Angku Dt Maradjo.

“Iyo baitu nampaknyo nah,” kecek Pramalayu basikareh jo pandapeknyo.

Angku Dt Maradjo galak se. Pramalayu manyambuang,”Mangaa Mandeh Lenggeni manyuruah kumpuaan? Apokah untuak manyatuan tapak jalak nan tigo tu? Kok disatuan, apo nan tajadi? Baa caro manyatuannyo? Dimaa disatuan???”

“Lah tu. Barasok kapalo Prapa ko. Ncak lalok daolu. Jaan mamasoan diri. Tiok nan dipasoan, dak samparono hasienyo. Malah mudarat nan tibo!” Baitu kato Angku Dt Maradjo jo suaro gak kareh!

Sudah mangecek, liau lansuang tagak. Diikuik-i dek Pramalayu nan masih panasaran. Masiang-masiang manuju biliek.

Malam makin tuo. Rumah Gadang Malayu tu pun galok. Dusun Tuo Surambi Duobaleh Koto sunyi. 

***

Kukuak ayam di bawah kandang manjagoan Prapa dari lalok lamak. Tadanga dek inyo lah mulai ado kahidupan di rumah gadang tu. Ado suaro kompor gas diiduik-an di dapue. Tantu Nyinyiek Puti Reno Ali nan manjarangan ayie.

Tadanga pulo suaro batuak-batuak dari kamar mandi. Rupoe Angku Dt Maradjo sadang maambiek wudhuak.

Tak lamo tadangan azan. 

Pramalayu pun turun dari tampek tidue. Basobok jo Angku Dt Maradjo nan baru kalua dari kamar mandi. Angku jo cucu tu samo galak ramah.

Angku Dt Maradjo nan jadi imam sumbayang subuah. Fasieh dan jaleh bacaan liau. Walau tak merdu dan kurang bairama, tapi taraso khusyuaknyo.

Sudah badzikir, lah talatak kopi angek-angek di sampiang tampek sumbayang tadi. Rupoe Nyinyiek Puti Reno Ali baitu sudah sumbayang, lansuang ka dapue. Liau dak sato badzikir.

Sudah mairuik kopi saraguak, Angku Dt Maradjo bakato ka

Pramalayu,”Baa, lah segar raso badan?”

“Alhamdulillah, Ngku. Tapi ambo lum talakik mandi lai. Masih baun kapatang,” jawek Pramalayu gak malu-malu.

“Daolu pi sarupo itu juo nyoh. Wakatu Rajo pulang nan partamo daolu, kan tak juo pernah mandi subuah-subuah doh,” kato Nyiek Puti Reno Ali.

“Sasalah-salah cucu, salah juo nyinyieknyo. Harusnyo dijagoan cucu tu,” kato Angku Dt Maradjo manyolo.

“Itu tugas angku nah. Tugas nyinyiek pi manjagoan angku,” jawek nyinyiek riang.

Pramalayu sato sanang. Rang gaek laki-bini tu iyo riang iduik mereka. Banyak garah jo kucindan. Bahaso pun manih manyanangkan hati. Muluik manih kucindan murah.

“Oyo Rajo, kan lai ka lamo di rumah?”

“Lai Nyiek. Mungkin bisa gak sataun nah. Sampai nyinyiek pasai lah!”

“Lah jaleh se nyinyiek pasai nah. Sia nan katalok maabehan jantan baduo ko. Nan surang gaek, lain lo lague. Nan kaciek, lah patuik ka rumah urang, masih sanang juo di rumah rang gaek,” kato Nyinyiek Puti Reno Ali sambie galak manih.

“Aaa…co itu Nyinyiek Prapa nah. Kok dak dek matoe nan sarupo bulan, jo galaknyo nan labieh manih dari madu tu haaa, mungkin lah jak daolu angku lari mah,” kato Angku Dt Maradjo riang.

Badarai-darai galak urang batigo tu. Hari pun mulai pagi. Lah mulai tarang-tarang kacang.

“Ngku, pukue baraa wak ka Koto Hilalang?”

“Nan rancak, sabalun luhue kito lah tibo di situ.”

“Kok sudah luhue bana wak barangkek, baa Ngku? Bisa satangah hari ko ambo mangarajoan babarapo hal,” kato Pramalayu.

“Apo du,” kecek Angku Dt Maradjo.

“Nan partamo, ambo nyio bajalan, bakuliliang Dusun Tuo ko. Nan kaduo ziarah ka Kubue Rajo. Nan katigo, ambo nyio manelpon kawan di Yogja satantangan jo rencana nak mambukak tambang ameh di Sungai Abu jo Alahan Panjang.”

“Jadih juo. Kini kan Sanayan, hari pasa mah. Sakalian mancaliek pasa bagai. Baa pulo pasa di nagari awak,” kato Angku Dt Maradjo.

“Jadi baa tambang ameh tu Rajo? Lai ka jadi? Lah sataun lo sajak Rajo kabari daolu, kini lum juo,” kecek Nyinyiek Puti Reno Ali.

“In Sya Allah Nyiek. Kini kami sadang fokus manambang di Jawa Barat jo NTB. Tapi rencana untuak Sungai Abu jo Alahan Panjang lah prioritas nah. Tagantuang izin pamarentah daerah se lai. Makonyo ambo ka manalepon kawan tu, Andi Mappa namoe. Urang Bugih.”

“Yo lah. Karano Prapa lai ka lamo di rumah, rancak suruah se nyo kamari,” kato Angku Dt Maradjo.

“Iyo nah Rajo. Suruah se nyo kamari. Batambah juo dunsanak kito.” “Hmmm… Iyo lo dak. Pasti Andi Mappa lansuang satuju. Nyo lah lamo nak mintak dibaok ka Minangkabau nah.”

“Telpon se lakeh, Rajo. Kok yo baitu, duo hari lai tibo nyo nah,”

“Jadih Nyiek.”

Salasai manelpon, Pramalayu bagabuang di ruang tangah. Rupoe lah siap nasi goreng.

Mereka pun sarapan pagi. Jo muko baseri-seri. Walau Pramalayu lum mandi! Dan ntah pabilo ka babini!!

Sambie makan, Pramalayu mancaritoan parusahaan tambang. “Kami fokus manambang ameh. Alhamdulillah. Mudah-mudahan bisa mambiayai karajo gadang nan disuruah Mande Lenggeni,” kato Pramalayu.

Angku jo nyinyiek mambaco aamiin. “Jadi bilo Andi tu tibo, Rajo?”

“Keceknyo lapeh bulan kini Nyiek. Inyo sadang sibuk maurus parusahaan baru. Kami sapakek manambah usao di bidang lain. Doa kan yo Nyiek, Ngku,” jawek Pramalayu.

“Aamiin…,” kato suami istri tu sarantak.

“Tapi jaan ditanyo pakaro babini dak Nyiek. Itu urusan Angku nah. Kok nyinyiek nyio capek bacucuang, sasak-an angku,” kecek Pramalayu.

“Karajoan ciek-ciek dulu!” kato Angku Dt Maradjo.

Pramalayu maangguak patuah. Nyinyiek Puti Reno Ali manggeleanggeleang.

“Saba Puti. Akan indah pado kutikonyo. Sarupo kisah kito,” kecek Angku Dt Maradjo.

Pramalayu galak. Nyinyiek Puti Reno Ali malu, tapi sato pulo galak.

Angku Dt Maradjo riang.

13

Koto Hilalang, 2013

Koto Hilalang bisa ditampuah jo oto, apolai jo onda. Dari Muaro Paneh, Dusun Tuo Surambi Duobaleh Koto, paliang lamo 45 minik lah tibo. 

Tapi dek Angku Dt Maradjo, tigopuluah minik sajo dek liau nyoh. Manyetir oto surang. Pakai pulo kacomato reben hitam. Batopi gaya nak mudo. Bantuak baradiek kakak jo Pramalayu!

Pramalayu galak se mancaliek angkunyo nan talen tu. Sapanjang jalan nyo anok se. Asyik maliek kiri kanan. 

Sapanjang jalan Pramalayu maliek rumah-rumah panduduak. Lah banyak rumah gaduang rancak-rancak. Tando ekonomi elok. Padi masak, jaguang ma upieh. Taranak pun bakambang biak.

Tapi, rumah gadang banyak nan tingga. Sabagian malah lah manunggu rubuah se lai. 

Dari Salayo, taruih ka Sawah Suduik. Babelok suok ka Koto Hilalang. 

Kok kayo hanyo sakanyang paruik.

Nan pusako lah banyak hilang!

Dari Sawah Suduik ka Padang Kunik

Mandaki jalan di salo parak

Sakik iduik kok diparumik

Lupo makan, acok basiarak

Dari Padang Kunik ka Kapeh Balirik

Jurang di kida, di suok tabiang

Supayo nan rumik dak jadi panyakik

Sanang badoa, rajin sumbayang

Lah tibo di Simpang Tigo

Ka kida jalan ditampuah

Kok bacito-cito masuak sarugo

Usah mangakok sagalo nan kumuah

Sudah babelok, jalan manurun

Belok kida, musajik ba halaman

Lamo di oto Pramalayu malamun

Kironyo basuo jo Syekh Abdurrahman

Tibo di muko pintu rumah Syekh Tengku Abdurrahman, Angku Dt Maradjo manokok pintu, dan mambaco”Assalamualaikum…” Pramalayu maikue di balakang.

Tak lamo pintu tabukak. Ado laki-laki, sakiro ampek puluahan lah umuenyo, mambukak-an pintu. 

Laki-laki tu, Syekh Tengku Abdurrahman wajahnyo barasieh. Wajahnyo gagah, khas urang dari Tanah Aceh. Matonyo lambuik, tapi dalam. Badannyo tenggi, agak kuruih.

“Waalaikum salam… Ooo Baliau Dt Maradjo rupoe. Mari ka dalam,” kecek Tengku tu sambie galak ramah.

Angku Dt Maradjo basalam. Mancium tangan ulama mudo tu. Pramalayu basalam. Lalu katigonyo duduak di barando.

Baa kok mancium tangan? 

Sungguahpun sacaro adab Angku Dt Maradjo ko adolah bangsawan, tapi karano Syekh Tengku Abdurrahman adolah guru baliau, mako Datuek tu mancium tangan!

“Itu adab nah Prapa. Adab di ateh ilemu. Karano liau adolah guru angku, mako ambo manjago adab,” kato Angku Dt Maradjo sacaro batin manjalehan ka Pramalayu nan tampak tacangang dek manampak angku mancium tangan guru!

Pramalayu maangguak. Paham.

Lalu inyo mairiangan Angku Dt Maradjo masuak ka rumah tu.

Rumah tu, tak cukuik gadang. Rumah gaduang nan alum ba cat. Hanyo balepoh se. Ado tigo biliek. Duo bajejer di muko ruang tangah nan marangkap ruang tamu. Ciek talatak di ujuang, dakek pintu masuak, dan maadok ka arah ruang makan.

Di ruang tangah tu ado kurisi sederhana. Di tigo suduik tagayuik tigo sangkak buruang. Tapi buruangnyo ado ampek. Nan ciek, di balakang kurisi, di suduik arah ka halaman, ado saikue buruang nan hanyo batali dan tampek inggok. Tak basangkak bagai doh.

Baitu urang-urang tu duduak, buruang nan saikue tu babunyi. Kicaunyo lunak, tapi bairama. Sarupo sanang mancaliek tamu nan tibo.

Angku Dt Maradjo mancaliek ka buruang tu. Lalu liau galak sanang, dan mambaco”Alhamdulillah…”

“Iyo baitu nah, Datuak…,” kato Tengku.

“Iyo Guru. Alhamdulillah…kito lai segeh-segeh sajo. Guru pun tampak dek ambo masih sarupo daolu juo. Tak ado batambah tuo,” kato Angku Dt Maradjo.

“Apo lo nan kadirusuahan Datuak? Kok makan, dak baraa suok doh. Kok anak-anak, alhamdulillah lai segeh-segeh pulo. Hanyo induak bareh nan gak paniang-paniang lalek.”

“Ooo… alhamdulillah… ka batambah tangguang jawek Guru diagieh dek Tuhan nah,” kato Angku Dt Maradjo nan mancaliek sakileh ka rang rumah Guru tu kutiko malatak-an kopi angek.

“Mokasi Umi. Tapi kok lai bulieh bakandak, nan ciek ko tak usah pakai gulo. Cucu ambo ko dak suko kopi bagulo,” kecek Angku Dt Maradjo ka Umi, rang rumah Guru.

“Alhamdulillah Datuak. Mudah-mudahan taun kini batambah anggota… Oyo, Umi, kopi nan lah tabuek tu, bia sajo di siko. Mungkin ado urang katibo. Buek se ciek lai nan tak bagulo,” kato Guru.

Pramalayu nan duduak dakek angkunyo, dari tadi mamatuik-matuik se nyoh. Hatinyo sanang barado di rumah tu. Sungguahpun rumah sederhana, tapi sanang hati di situ. Mungkin karano pahuni rumah adolah urang-urang nan rajin baibadah. 

Tapi, baa kok dak ado foto tapampang di dindiang yo? Salain kurisi sa set, tigo buruang dalam sangkak, saikue tak basangkak, di ruang tangah tu hanyo ado lamari duo pintu nan lah tampak usang. Tapi tampaknyo panuah isi lamari tu. 

Di sabalah kida tampek Guru biaso duduak, ado akuarium. Sapatigo lamari tinggie. Tapi tak barisi. Tak barayie!

“Foto memang tak ado… Isi lamari, sabanyak nan ka tabaco… Kok ikan baitu pulo, tak barayie ikan tiado,” kato Guru tu maadok ka Pramalayu.

Pramalayu takajuik. Lalu nyo mambatin,”Bari maaf ambo Guru. Foto sadok nan tamuek di hati. Nan tabaco, sapanuah-panuah hati…Kok ikan baitu pulo, sadok nan tamuek dek ayie…”

Guru gak tacangang. Angku Dt Maradjo malu karano cucunyo sarupo mampalagak-lagak an ilemu. Lalu nyo bakato,”Maaf Guru. Iko Pramalayu, cucu ambo. Prapa panggilannyo. Maaf Guru, maklum buruang baru ka basayok.”

Pramalayu malu mandanga kato angkunyo. Inyo sadar lah talonsong. Karano itu, dengan muko sirah dan manakue, inyo mangecek,”Maaf Guru, maaf Ngku. Ambo lah talonsong.”

Urang baduo tu galak sajo jo wajah saba. Lalu Angku Dt Maradjo mangecek,”Mohon maaf Guru, ambo sangajo manggaduah Guru siang kini, untuak maantaan cucu ambo ko, Prapa, untuak baraja agamo. Mohon karelaan Guru manarimo.”

Tengku Abdurrahman dak manjawek, karano tibo Umi maantaan kopi tak bagulo. Umi lah ka balakang, baru Guru bakato,”Tuah kopi, paik. Paik tu raso nan dititipkan dek Tuhan di lidah. Silakan diminum, Prapa.”

Dibasoan sarupo itu, Pramalayu sarupo dielo-elo untuak mangecek. Mako nyo jawek sadok nan tagurieh di hati. “Mokasi Guru. Tapi sungguahpun manih di lidah, tibo di karongkongan abih manihnyo. Mako paik tu samintaro dak Guru?”

Guru tu galak gadang. Sanang hati liau tampaknyo. “Hahaha… kok baitu, bulieh kok kito mangecek-an nan paik tu manih?”

Angku Dt Maradjo ka manague cucunyo. Tapi dek mancaliek Guru lai basanang hati mailiaan katalonsongan Pramalayu, mako angku tu diam se.

Manunggu jawek Pramalayu. Sakalian manunggu surahan Guru. 

Liau maraso, mungkin sarupo iko pulo jalannyo untuak Pramalayu baguru. Maklum, anak-anak kini rintang dek ilemu di sakola. Sahinggo kaji agamo-kaji nan sabana kaji–banyak timbangnyo dek generasi kini. Nyo timbang jo aka. Jo saganok pabandaharaan ilemu nan dapek di bangku sakola!

Liau sandiri acok dak dapek jawek, kutiko Pramalayu mampatalian ilemu ilmiah jo warih adat. Kini, kok Pramalayu ka mambaok kaji agamo ka ilmiah, co apo lah ka berang Guru du?

Tapi, idak. Syekh Tengku Abdurrahman, walau masih mudo, namun lai bijaksano. Lah paham saurang Guru bana nan baliau pakaikan. Dakwah bil hal (kurenah) Guru, tantu iyo sarupo itu.

Masih jo galak manih, Guru bakato,”Ka baguru apo juo lai. Kan lah langkok ganok nan ado nah.”

“Banyak nan kurang dari nan lai, Guru. Tajwid se dak duduak. Hafalan ayat tak samparono. Alum kok kito bacarito tauhid. Lum ado samo sakali. Makonyo mohon Guru manarimo cucu ambo baraja,” jawek Angku Dt Maradjo.

“Sabananyo lah langkok ganok nah. Kok paham ilemu, tantu cari surang,” baleh Guru sambie mancaliek tanok-tanok ka Pramalayu.

Dicaliek tanok-tanok dek Guru, Pramalayu mambatin surang,”Tuah guru maaja, tuah murik baraja…!”

Guru mambatin pulo,”Adab di ateh ilemu. Kaji cari surang!”

Pramalayu mangecek dalam hati,”Bari maaf ambo Guru. Kan lai tarang dek Guru mancaliek ambo. Dari ujuang kaki sampai ka sampai ka ujuang rambuik. Tapi pakaro yakin, mustinyo baiek tarupo.”

Angku Dt Maradjo nan sato mandanga urang baduo tu mangecek dalam hati mulai gak bangih. “Alah nah Prapa. Jan sampai rimau tadorong dek balangnyo! Di ateh langik ado langik!”

Baitu Angku Dt Maradjo salasai mangecek, tadanga suaro buruang nan ado di ruangan tu eboh. Apolai nan saikue nan tak basangkak, paliang kareh suaroe.

Guru tanang se, sambie marasok jangguiknyo nan tak baitu panjang. Pramalayu tatagun karano tampak dek inyo ado laki-laki nan sapangkek jo inyo tagak di muko pintu!

“Masuaklah Mambang. Ko kopi lah tasadio,” kato Guru.

Pintu takuak. Masuak lah laki-laki mudo, wajahnyo tak sasuai jo namonyo.

Iduang pesek, leba dan sarupo tabanam di pipinyo nan semok. Kuliknyo itam.

Tapi badannyo kukuah. Badagok. Satinggi Pramalayu lah.

Si Mambang mambungkuak. Manyalami Guru sambie mancium tangan. Lalu duduak di ateh lantai, di muko Guru. Inyo manakue. Mungkin malu mampacaliek-an mukonyo nan buruak tu.

Tak sakatek pun inyo mamandang ka Angku Dt Maradjo jo Pramalayu. Si Mambang tu baselo tapi manakue.

“Iko Si Mambang. Pauni Rimbo Imang. Mungkin Datuek lai takana kisahnyo?”

Angku Dt Maradjo bapikie. Lalu nyo tagak, mandakek ka Si Mambang. Mangusau-ngusau abuak anak mudo tu. “Mokasi Guru. Ambo mangiro

Bujang Itam lah tiado. Kironyo lai jo Guru nyo di siko.”

Guru galak manih. “Sajak Marah Selu maasiangkan diri dari dunia rami, Bujang Itam ko tibo ka ambo. Inyo nan capek kaki ringan tangan, lah labieh dari adiek dek ambo.”

Pramalayu tasirok darahnyo kutiko Guru manyabuik namo tu. Lalu nyo bakato,”Marah Selu? Siapo du Ngku?”

“Hmmm… Maafkan ambo nak. Takadie Nan Satu tak bisa kito ilak-an. Waang Bujang, baa kok batinggaan inyo? Dimaa junjuangan waang kini bamukim?”

Si Mambang, atau Bujang Itam masih manakue. Tadanga suaronyo taisakisak. “Liau di Danau Baruah, Ngku…”

“Ooo…lai dakek mah. Ndehhh… iyo badoso gadang ambo. Lah manyionyiokan anak…” Angku Dt Maradjo bakato jo suaro parau. Tampak liau bausao untuak manahan tangih!

Pramalayu nan dak tau ujuang pangka curito, tacangang-cangang surang. 

Guru mamandang takzim. Lalu liau bakato,”Iyolah Datuek. Usah diri dipasalah. Marah Selu lai acok kamari. Inyo lai segeh-segeh se. Tampaknyo, inyo kabamukim tatek di Danau Baruah nah. Sambie manjago anak cucu.”

Lalu Guru bakato ka Bujang Itam,”Baok tuan waang ko ka Rimbo Imang. Imbau kawan-kawan sadoe. Patang Kamih malam Jumek isuek, ambo ka situ!”

Ka Angku Dt Maradjo, Guru bakato,”Tinggaan Prapa di siko. Saratuih hari sajak Kamih isuek, bulieh dijapuik ka Rimbo Imang.”

Angku Dt Maradjo maangguak paham. “Mokasi banyak Guru. Mokasi banyak-banyak.”

Lalu Angku Dt Maradjo mancaliek ka Pramalayu,”Baraja elok-elok. Tarutamo pakaro adab.”

Lalu Angku Dt Maradjo mancaliek ka Guru, dan bakato,”Baitu lah Guru, karano nan diama lah pacah, nan dituju lah sampai, ambo mohon izin pulang ka Dusun Tuo.”

“Baitu molah Datuek. In Sya Allah lah tibo ukue jo jangkonyo isuek, kito basuo di Bukik nan ado di Rimbo Imang tu. Ambo maagieh namo Bukik Nurul A’la,” jawek Guru.

“In Sya Allah Guru,” kato Angku Dt Maradjo sambie tagak manyalami dan mancium tangan Guru tu.

Pramalayu pun tagak. Manyalami angkunyo. 

Guru masih duduak di kurisinyo. Pramalayu baitu pulo. Tapi si Mambang, si Bujang Itam masih manakue duduak di lantai. Lum juo nyo tagak lai, padohal lah disuruah barangkek jo Pramalayu ka Rimbo Imang.

“Di siko duduak Jang. Ko kopi untuak Bujang mah. Lai masih gak angek,” kato Pramalayu ka si Bambang Bujang Itam.

Bujang Itam maliek ka Pramalayu. Sudah tu nyo mancaliek ka Guru. Guru mancaliek ka Bujang Itam, lalu liau bakato,”Duduak lah di ateh tu. Dakek Prapa. Minum kopi lah dulu. Sangajo disadiokan dek Umi tadi mah.”

Lah disuruah dek Guru, baru si Mambang tagak. Tu nyo duduak dakek Pramalayu. Tapi masih manakue. “Ko kopi, minumlah Jang,” kecek Pramalayu maadok-an cangkie kopi tu ka Bujang Itam.

Bujang Itam manarimo galeh tu. Sakali duduik, tandeh dek nyo kopi sacangkie. Tapi lai dak jo dadak-dadak-e doh!

“Nah, Prapa, di Rimbo Imang tu ado pondok. Di situ ambo biaso duduak. Barangkek lah ka sinan. Tapi jan lupo bali bareh, garam, kopi jo gulo bagai. Agak se untuak kaparaluan salamo sapakan. Kok lah abih, pakan ka tibo kito bali lo.”

“Jadih Guru. Tago hari lai siang juo, kami barangkek lai.”

Dilapeh dek Guru di pintu, barangkek lah Pramalayu jo si Mambang alias Bujang Itam ka Rimbo Imang. Bajalan kaki.

Di simpang tigo, Pramalayu baranti. Nyo mambali sagalo kaparaluan untuak di rimbo. Panuah ranselnyo dek pakaian jo barang-barang langkoklangkok nan dibalinyo.

Dak sampai duo jam bajalan, urang baduo tu lah mulai masuak rimbo. Jalan mulai mandaki. Untuang ado jalan satapak nan lai pasa. Jalan ketek tu manyaruak di samak-samak. Batang kayu tak baitu rapek. Itu pun tak banyak nan gadang-gadang bana.

Cahayo matoari masih tampak di salo-salo daun kayu. Rimbo Imang memang bukan hutan labek. Itu adolah ulayek nagari. 

Tibo di puncak bukik, Bujang Itam baranti. Ado pondok di situ. Talatak di kaki batang kayu rimbun. Di balakang batang kayu, ado pancuran kaciek.

Bunyinyo tadanga jaleh.

Bujang Itam naiek ka pondok. Ado janjang untuak naiek ka pondok nan dibuek agak tenggi tu. Ado sakiro satu satangah meter jarak lantai pondok ka tanah.

Ado dapue ketek di pondok nan maadok ka matoari tabik tu! Ado ruang lapeh sakiro 4×5 meter lah lawehnyo. 

Di ruang lapeh tu ado jandela panjang. Mamanjang manuruik panjang ruang lapeh tu. Sahinggo ruangan tu bisa pueh dek cahayo matoari.

Kok pagi, cahayo matoari lansuang masuak ruang tangah. Kok sanjo, ruang tangah tu mulai galok.

Lah sanjo urang baduo tu tibo di pondok. Lah hampie abih wakatu ashar.

Pramalayu bakato,”Dimaa maambiek ayie sumbayang, Jang?”

Bujang Itam manunjuak ka arah balakang. Pramalayu pun bawudhuak.

Lalu sumbayang ashar.

Sabanta lai mugarik. Ari tambah galok.

Mugarik tibo. Pramalayu sumbayang.

Bujang Itam manyadiokan nasi jo samba. Campin juo jin nan surang ko mamasak. 

Lah sudah lo makan jo minum. 

Lah salasai pulo sumbayang isya, Pramalayu duduak di muko jandela.

Ado palanta panjang di situ. Sahinggo lapeh pamandangan ka bawah.

Tampak cahayo bakelap kelip subalik. Sarupo kunang-kunang raksasa. Takjub Pramalayu mancaliek.

Ado nampak Kota Solok jo kijok-kijok lampu nan banyak. Sahinggo Solok sarupo mandi cahayo. 

Arosuka, ibukota Kabupaten Solok pun tampak. Agak saketek cahayo tampak. Maklum pusek pamarentah Kabupaten Solok tu alum bisa disabuik kota. Sungguahpun lah banyak komplek parumahan di situ, tapi aktifitas malam alum sabarapo. Mungkin dek di situ dingin, sahinggo urang maleh kalua. Rancak bakaluak di baliek salimuik. Lalok.

Di lua Solok jo Arosuka, tampak pulo Salayo, Koto Baru, Cupak jo Talang. Nampak pulo Muaro Paneh, Kinari, Sirukam jo Bukik Sileh. Tapi dak satarang Kota Solok tampaknyo.

Bujang Itam sadang manjarangan ayie kutiko tadanga kawan-kawannyo tibo. Pramalayu maliek ado babarapo urang laki-laki, rato-rato saumue inyo, lah tagak malingka di halaman.

Halaman tu cukuik laweh. Sarupo lapangan bola, rumpuiknyo rancak. Tapi lawehnyo hanyo sakiro-kiro lapangan futsal.

Tampak Bujang Itam mandakek. Tibo di halaman, Bujang Itam mancaliek ka Pramalayu,”Kamarilah tuan…”

Pramalayu turun janjang. Nyo mandakek ka lingkaran tu bakaki ayam.

Karano urang-urang tu nyo caliek tak ado nan batarompa.

Lingkaran bakuak kutiko Pramalayu tibo. Bujang Itam tagak manunggu di tangah. Tibo di tangah, Bujang Itam bakato,”Kawan-kawan, iko tuan kito, Pramalayu namo liau. Guru nan manyuruah ambo mambaok liau kamari.”

Maraso lah dipanggie namo, Pramalayu mangecek,”Assalamualaikum dunsanak sadoe…”

Urang-urang tu manjawek salam, dalam posisi tagak nan masih malingka. 

“Tuan, kami adolah murik-murik Guru dari golongan pareman. Kami dak mangaji di pesantren doh. Di siko kami mangaji,” kato Bujang Itam.

Pramalayu maangguak-angguak. Nyo caliek urang-urang tu salayang. Iyo gaya pareman sadoalahe. Tapi lai dak tampak sanga lai doh. Mungkin karano lah dibimbiang dek Guru.

Nyo etong, ado salapan urang sadoe. Sambilan jo Bujang Itam. 

Rato-rato badagok badannyo. Tapi kulik jo bantuak tak ado nan saroman.

Ado nan itam pakek, itam manih, kuniang, putieh, malah ado nan bakulik bule.

Ado pulo nan gak sirah kuliknyo.

“Nah, kawan-kawan, sabalum kito lanjuik, rancak kito duduak.”

Bujang Itam duduak. Nan lai baitu pulo. Pramalayu duduak baadok-adok an jo Bujang Itam. Dalam pangananyo Bujang Itam nan jadi kumandan di grup ko. Nan didaolu-an salangkah. Makonyo Pramalayu maadok ka laki-laki tu.

“Karano liau baru, tantu paralu saliang kenal. Ambo mintak kawan-kawan manyabuik namo, gala jo suku sarato nagari asa surang-surang.”

Para laki-laki tu sacaro bagantian mangarajoan nan disuruah. Pramalayu manyimak. Rupoe urang-urang tu baasa dari banyak nagari. Tak ado nan sanagari. Malah ado nan dari Riau, Jambi, bahkan Malaysia!

“Nah Tuan, kami memang barasa dari nagari nan babeda. Bahkan ado nan dari Malaysia. Tapi sadonyo adolah urang Minangkabau.”

Pramalayu manyolo,”Malaysia Minangkabau juo?”

“Iyo. Riau jo Jambi masuak Minangkabau juo, daolunyo… Kini iyo lah baubah. Tapi kami bagala sadonyo. Basako, basoko!” Sudah mangecek tu, Bujang Itam mancaliek tanok-tanok ka Pramalayu.

Pramalayu tanang-tanang sajo dicaliek tanok-tanok sarupo itu. Baru nyo sadar, rupoe Bujang Itam ko ado mukasuik. Ka mauji, atau ka mancilakoi?

“Jadih, baitu molah Jang,” kecek Pramalayu majawek. Sudah tu nyo caliek subalik, sakileh. Dan nyo baco Assalamualaikum warahmatullahi wabarakatuh.

Lah sudah salam dijawek, Pramalayu malanjuik-an,”Ambo Pramalayu, sadoe gala ambo punyo. Sadoe soko ambo juo nan punyo. Tapi, ganggam bauntuak nan alum dibari. Ambo Minangkabau usali karano mande usali Minangkabau. Ambo usali Jawa, karano ayah usali Jawa. Lah kok pueh Bujang du?”

Bujang Itam mancaliek Pramalayu dari ateh ka bawah. Dari bawah ka ateh. Maukue-ukue. Mamatuik-matuik. Sarupo urang ka mambali jawi.

“Bulieh sajo mangaku urang Minangkabau, tapi lai ko lah tapakaian sisampiang Minangkabau?”

Pramalayu galak tasengeang. Nyo mangarati nan dikiehkan dek Bujang Itam tu. Di situ nyo takana pasan Angku,”Lawan tak dicari, tapi basuo pantang diilakkan. Hanyo sajo, silek nan paliang santiang tu adolah silek lidah!”

Silek lidah tu nan ka nyo pakai. “Ambo tak basampiang, tapi basarawa. Ambo pulang ka Minangkabau untuak mancari dunsanak. Karano kito sadoe urang Minangkabau, ancaklah kito bakawan daripado balawan,” kato Pramalayu.

Baitu sudah Pramalayu mangecek, Bujang Itam lansuang maloncek. Inyo mancuek, Pramalayu manggelek. Cuek tu lapeh ka ujuang, Bujang Itam ampie takongkang.

Tak tarimo diilak-an sagelek sajo, Bujang Itam maejang langkah. Badannyo marandah. Tangannyo mancakam tanah. Lalu nyo malompek bantuak ka malunyah. Tangannyo manabeh sarupo urang manarah.

Pramalayu mailak sambie galak. Kaki nyo angkek, Bujang Itam tajilapak. Pramalayu tagak bantuak urang litak.

Mancaliek Bujang Itam tajilapak, laki-laki nan salapan urang tu kini mamasang kudo-kudo. Nyo maejang langkah sambie bakuliliang. Bujang Itam nan lah kumbali tagak, bagabuang ka sampiang. Kini Pramalayu tagak di tangah. Surang!

“Adaik silek mancari kawan. Tapi tak bakawan kok tak basilek. Dunsanak-dunsanak sadoe. Kok lai jo iko caro bisa bakawan, ambo cubo jo bodoh ambo,” kato Pramalayu sambie duduak baselo di tangah-tangah lingkaran tu. 

Pramalayu duduak sarupo urang batarak. Mato tapiciang, tubuah diam haniang. 

Lalu, sambilan laki-laki tu baganti-ganti manyarang. Satiok nan tibo, satiok nan tajangkang. Pramalayu basilek dalam haniang!

Satiok nan tajangkang, nyo lansuang tagak maulang. Ado nan manyuek ka arah pinggang. Ado nan manenju arah ka kaniang. Ado pulo nan mancido dari balakang.

Tapi Pramalayu tatek haniang. Hanyo tangannyo nan malayang-layang.

Kadang-kadang selo baputa arah ka balakang.

Sampai tabik paluah, nan sambilan laki-laki tu masih alum patuah. Mungkin dek salero urang-urang tu sadang amuah. Jaan ka kalah, podo se tak amuah!

Pramalayu kini nan rusuah. Kok sasek tangan jadi pambunuah. Mako nyo cari aka marangkuah. Jo dzikir kok lai ka patuah.

Pramalayu malafaskan dzikir yaa Rahman… yaa Rahim…yaa Qodir… Nyo bulek-an yakin bahwa laki-laki nan sambilan urang tu pangasieh jo panyayang…

Hanyo rahim jo rahman se nan tampak dek inyo. Alhamdulillah… itu pulo nan tampak dek para laki-laki tu. Rahman. Rahim.

Lalu urang-urang tu duduak sarupo tadi. Baselo sarupo Pramalayu. Dan laruik pulo dalam dzikir yaa Rahman… yaa Rahim…yaa Qodir…

Sarupo urang badzikir basamo jadie. Karano lah samo-samo badzikir, Pramalayu maambiek kasampatan,”Alhamdulillahirabbil alamin…Lahawwla walakuwwata illabillahi ‘aliyil ‘adziim…!”

Urang-urang tu baranti badzikir. Pramalayu mangecek,”Dunsanak sadoe, maafkan ambo…”

Sudah mangecek tu Pramalayu lansuang marapek-an tangan. Dan manyambah sabalik.

“Ampun Tuan. Ambo nan salah. Bukan dek Tuan nan disalahi, tapi junjuangan ambo nan disasali… Ampun Tuan…,” kato Bujang Itam.

Sudah tu tibo baun bungo cimpako. Harum mambubuang masuak ka iduang.

Sakutiko itu Pramalayu manampak sakileh. Ado urang padusi bapakaian limbayuang. Abuek bagerai. Bamakhkota di kaniang. “Assalamualaikum… Ampun ambo mandeh… Takadie Tuhan lah tasurek… Kini wakatunyo untuak sakabek arek…”

Tibo-tibo tadanga bunyi batang kayu di balakang pondok baroyak. Tampak cahayo limbayuang tabang. Sambilan laki-laki tu tacangang. Tapi Pramalayu baselo tanang. Tangannyo masih sarupo urang manyambah. Sarupo juaro pidato mamulangkan sambah.

“Waang nan dicuritoan kakak denai, Lenggeni kiroe. Iyo bana kecek baliau, waang lah nan ka mambangkik batang tarandam…”

“Ampun mande… Apokah ambo sadang basuo jo mande Marah Selu?” “Hmmm… waang lah tau namo denai. Tantu waang lah paham pulo curitonyo?”

“Ampun mande… Bagi ambo, tiok kito punyo batu ujian surang-surang. Tapi punyo padok, ganggam bauntuak pulo surang-surang… Tak ado nan salah…”

“Hahaha… Tantu Angku Dt Maradjo lah mambimbiang waang… Kak Lenggeni lah pulo baragieh… Hahaha… yo rancak rasaki waang…”

Padusi tu galak-galak surang. Baunnyo nan harum, justru mambuek urang nan ado di situ tabik gaca. Banyak antu padusi nan babaun harum! 

Sungguahpun mereka ado mandanga suaro padusi, tapi dek takuik antu, tak ado nan talok mambukak mato! Mereka masih duduak baselo. Tapi mamiciangkan mato.

Hanyo Pramalayu jo Bujang Itam nan tak takuik. Karano urang baduo tu tau kalau nan tibo tu idak antu!

Lah pasai galak, mande Marah Selu bakato,”Waang Bujang Itam. Mulai kini waang ikuik jo inyo. Kawan-kawan waang ko, ikuik jo inyo. Kalian kini jadi Bujang Sambilan. Bantu inyo mambangkik batang tarandam!”

“Ampun Tuan Puti. Tapi…”

“Dak ado tapi-tapi… Denai dak paralu waang urus. Denai lai tanang di Danau Baruah. Banyak pulo anak cucu nan kadikasuah…!”

“Baitu molah Tuan Puti. Titah ka ambo lakukan. Kok siang ka ambo patungkek. Malam ka ambo pakalang. Tapi kawan-kawan ko…?”

“Itu jaan waang rusuah. Bia denai mambimbiang malakik anak denai ko salasai manuntuik. Nan jaleh, mulai kini lah jago baliek Bujang Sambilan. Mujue kok elok takadie Tuhan, ka mamaga nagari nan ko,” kato Marah Selu.

(curito Puti Marah Selu jo pasukan Bujang Sambilan di maso itu, in Sya Allah ditulih dalam kisah Salubuak Sarindu)

Pramalayu anok se mandanga titah Marah Selu. Inyo alum dapek kisah langkok tantang adiek Puti Lenggeni ko. Baru siang tadi inyo mandanga namo.

Wakatu di rumah Guru.

“Ehhh… tu baa kok Guru tau lo jo liau ko? Bukankah Guru urang Aceh? Bahkan Guru mangecek, liau ko acok tibo ka rumah Guru,” kato Pramalayu mambatin dalam hati.

“Usah waang bapikie panjang. Guru tu nan manyaru denai. Dek liau ado sejarah. Ado tambo nan mampatalian. Tibo kutikonyo isuek, waang ka tau juo. Kini waang bulieh tingga surang di pondok. Hari Kamih, Bujang Sambilan ko denai antaan kamari,” kato Puti Marah Selu mangecek ka Pramalayu sacaro batin.

Pramalayu kamanjawek, tapi didaolui dek Mande Marah Selu,”Guru lah tau nah. Waang tunggu se disiko. Karajoan apo nan bisa. Tu ado ladang supadeh. Waang barasiehan ladang tu. Oyo… tu cincin Sari Limbayuang namoe. Waang simpan dalam saku. Isuek, kok waang nak mancaliek Alam

Jama, pakai cincin tu di suok!”

“Alam Jama?”

“Iyo, itu tampek waang ka manambang ameh isuek nah. Ado adiek waang di situ, Radjo Alam Jama. Kok takadie Nan Satu, basobok waang jo baliau.”

Pramalayu maangguak-angguak takzim dapek curahan curito sacaro batin tu. Inyo mambukak mato. Ado cincin limbayuang di dakeknyo baselo. 

Tapi laki-laki nan banyak tu tak ado di situ lai. Dari jauah tadanga suaro dari jauah,”Dak usah banyak tanyo. Batanyo se waang ka hati surang. Itu jawek nan sabananyo! Denai barangkek ka Danau Baruah yooo…!”

Pramalayu maangguak angguak dan galak takzim. Tapi sudah tu nyo malu surang. Karano maangguak dan galak surang! Bantuak urang gilo.

Laki-laki tu mamandang sabalik. Tak ado urang. Dari jauah tampak kijokkijok cahayo lampu. Sarupo mangijok-ngijok pikiran Pramalayu nan masih batanyo-tanyo.

Tapi kini nyo tingga surang. Di langik tampak bulan sakarek. Suaro binatang malam se nan tadanga. Sakali-sakali angin mandasau. 

Masih jauah dari pagi. Pramalayu bajalan ka pincuran di balakang pondok.

Nyo iduik-an senter hp. Rupoe batray abih. Low bat. Nyo lupo mancas tadi. Kok di pondok ko baa lo caroe mancas. Jaan kan listrik, sulueh se tak ado.

Pramalayu mancubo mambulalangan mato. Dibantu cahayo bulan sarato mato nan dibulalangan, salasai juo inyo manjawek ayie sumbayang.

Nyo naiek ka pondok. Kalam. Nyo raso-rasoi se lambek-lambek. Tarasok ransel. Nyo bukak. Nyo kaluaan kain saruang jo sajadah. 

Pramalayu sumbayang sunek. Sudah tu nyo laruik dalam dzikir. Baselo. Sarupo duduak urang batarak.

Suaro azan subuah nan sayuik-sayuik tadanga, itu nan manyudahi dzikir Pramalayu. Baitu suaro azan salasai, Pramalayu sumbayang subuah. Sudah tu nyo badzikir. Manunggu ari tarang.

***

Salamo tigo hari, Pramalayu lah tabiaso di situ. Inyo lah biaso juo iduik di rimbo wakatu mangubaloi anak buah di wilayah tambang. Bahkan rimbonyo labieh labek dari Rimbo Imang nan lah mulai botak.

Salamo di wilayah tambang tu, Pramalayu lah tabiaso pulo batanak jo mambuek samba. Sarato mamakai lampu togok kalau malam. Bedae, kok di wilayah tambang banyak kawan. Kini di Rimbo Imang hanyo inyo surang!

Untuanglah ado ladang supadeh nan paralu disiangi. Sasudah batarak batalanjang badan maadok ka matoari tabik mulai pukue salapan sampai pukue sapuluah, Pramalayu manyiangi ladang jahe. Itulah nan maisi hari siang. 

Kok malam, salain sumbayang jo badzikir, Pramalayu maulang-ulang kaji malatieh parnapasan. Nyo kana patunjuak-patunjuak parnapasan nan diajaan Angku Dt Maradjo, itu nan nyo pamasak.

Hasilnyo, badan taraso makin ringan. Kudarek jadi balipek-lipek. Kapalo tarang. Hati pun tarang. Tapi kulik jadi maitam!

Karano lah lamak lo manjalani iduik sarupo itu, tak taraso lah tibo Kamih. Pramalayu sadang batilanjang badan maadok ka matoari tabik, kutiko batang kayu baroyak. Tibo baun harum.

Lakeh-lakeh Pramalayu tagak. Nak malakek-an baju. Tantu sajo nyo malu batilanjang dado di muko mande.

Tapi tadanga suaro mandaolui,”Usah lakek-an baju. Kini cubo caliek matoari tu tapek-tapek,” kecek mande Marah Selu dari arah balakang Pramalayu.

Sacaro mambatin, Mande Marah Selu maagieh parentah,”Pandang tanoktanok. Jaan sampai mangijok. Tahan sampai matoari tampak lindok…!”

Pramalayu patuah, karano taraso dek inyo ado energi dari Mande Marah Selu mambantu dari suok kida mato. Mako nyo tahan padieh mato. Nyo lawan silau tu jo hati yakin. Tapi matonyo tak kuaso. 

Hampie manyarah, tadanga suaro Mande Marah Selu di talingo suok,”Salah. Jaan dilawan. Tapi dibaok baiyo jo saba. Dibaok bakasieh sayang…!”

Pramalayu mangarati. Kini matoari tu tak nyo lawan. Tapi nyo pandang sarupo mamanyo. Nyo caliek jo kasieh sayang… Nyo yakini kasieh sayang matoari tu nyato adonyo. Sampai matoari tu tampak lindok. Makin lindok.

Dan jadi cahayo biaso se taraso dek inyo. Ilang silau. Batuka jo sajuak.

“Kok lah taraso sajuak, sajuak sasajuak-sajuaknyo, baru baranti…!”

Pramalayu maangguak. Matoe taruih mamandang matoari pagi tu. Tubuahnyo lah mandi paluah. Tapi matoe masih nyalang. Sakiro gak satangah jam, baru nyo baranti.

“Hahaha… kini mato waang lah samo tarang jo mato kuciang. Jaan kan di nan kalam, dalam ayie di dasar danau pun waang bisa mancaliek,” kato Mande Marah Selu.

Pramalayu mamuta badan. Malangkah ka dalam. Nyo pakai baju. Baru sudah tu nyo barani mancaliek ka Mande Marah Selu.

“Alhamdulillah… Tarimo kasi mande,” kato Pramalayu sambie mambungkuak hormat. 

Tadanga galak merdu Mande Marah Selu. “Bujang Sambilan tu daolu adolah para dubalang pangawal denai. Ampek mayandang tandu, ampek mangawal suok kida, surang di muko sabagai kamudi. Kini, dubalangdubalang tu waang nan punyo. Kok ilemunyo lah cukuik nah. Tingga waang tambah jo ilemu caro kini!”

“Tarimo kasi banyak mande. Tapi…”

“Usah waang ba tapi-tapi juo lai. Mambangkik batang tarandam tu dak ka salasai dek waang surang. Banyak musuah nan kadiadang! Karano waang banyak di subarang, cukuik Bujang Itam se waang baok pulang.”

“Jadi… Bujang Itam tu…”

“Iyo, Bujang Itam tu tamasuak bangsa jin. Inyo lah mangawal denai sajak layie. Kini inyo denai suruah pai jo waang,” kato Mande Marah Selu mandaolui pangana Pramalayu.

Pramalayu pun mandaolui pangana Mande Marah Selu,”Nan salapan lai ka mande latieh taruih, sahinggo bisa sarupo Bujang Itam kan?”

Mande Marah Selu galak gadang. “Waang yo sarupo bana jo inyo.

Pantang kalah, tapi amuah mangalah… Prapa namo waang kan?”

“Suprapto Malayu, Nde…”

“Iyo, Prapa tu angku waang surang nan maimbau waang jo namo itu kan?”

“Iyo Ndeh…”

Tadanga galak Mande Marah Selu. Galak bacampue jo tangih. Antaro sadieh jo sanang. Lalu nyo mangecek surang,”Nan Satu maha pamaaf, mangapo Tuan malacuik diri…?”

Lalu suaro merdu tu manangih taisak-isak. Lamo juo liau manangih. Tapi sudah tu liau bakato,”Angku waang nan bijaksano, Tuan Prapatieh nan taniayo. Baitu rupoe Nan Satu maukum kami…”

Pramalayu tak mangarati. Nyo cubo manyambuang-nyambuang, mulai tampak tarang-tarang kacang. Tapi tagaduah dek suaro Mande Marah Selu,”Usah waang tanyo kasiapopun. Kasimpulan waang surang, simpan surang. Denai lah rila jo nasib diri. Iduik di karando sampai mati…”

“Jadih Ndeh. Maafkan ambo Ndeh. Maafkan baliau Angku Prapatieh Nan Sabatang. Maafkan baliau Angku Katumangguangan…”

Puti Marah Selu takajuik, dan mancaliek ka Pramalayu. Lalu nyo bakato,”Lah padek di Tapak Jalak Badar Ameh. Itu nan Tuan denai. Duo lai ka waang cari…”

“Iyo mande. Itu pulo nan dititahkan dek Mande Lenggeni,” jawek Pramalayu.

Mande Marah Selu galak manih. Tampak lasuang pipik liau di sabalah kida. Satuo iko, liau masih tampak mudo. Masya Allah…

“Oyo, ciek pasan denai ka waang. Kok padusi urang nan mandapek Tapak Jalak Dalimo, itulah nan ka waang pabini. Kok inyo alum basyahadat, minta Guru maajaan. Kok inyo dak basuku, ka Angku Dt Maradjo waang pulangkan…”

Pramalayu maangguak-angguak. Malu karano mande tu mambaco pakaro bini.

“Lah du. Kini denai nak babaliek ka Danau Baruah. Manjalang mugarik beko, Bujang Itam tibo… Kok ado kutiko, kito basuo…”

Pramalayu tak takaja manjawek. Karano liau lah raib. Tapi baun masih tingga. Baun bungo cimpako. Bungo limbayuang.

Baun itu pulo nan ditanyo dek Guru kutiko liau tibo di pondok barabuik mugarik. “Alhamdulillah…,” kecek Guru baitu masuak ka pondok.

Pramalayu icak-icak dak paham. Nyo salami Guru, sambie duduak di muko liau. Pramalayu lah bakain saruang. 

Tadi, sabalum Guru tibo, nyo sumbayang ashar gak talambek. Bahkan ampie tagiliang dek mugarik! 

Karano mangajaan batanak jo manyamba, dek Guru ka tibo, ampie talewek sumbayang ashar. Untuang Bujang Itam tibo. Pramalayu manyuruah dubalangnyo tu malanjuik an karajo. 

Lah sudah mandi lalu bawudhuak, Pramalayu sumbayang ashar. Baru limo minik sudah sumbayang, Guru tibo.

Lah duduak baduo jo Guru. Pramalayu anok, sambie manunggu. 

Karano Pramalayu aniang se, Guru bakato,”Bungo Cimpako di sampiang pondok lah kambang lo liek. Makonyo harum baun pondok. Alhamdulillah…”

“Alhamdulillah…,” sambuik Pramalayu.

Pramalayu jo Guru saliang mancaliek. Lalu samo-samo galak mangarati. 

“Nah, Prapa, sabanta lai mugarik tibo. Daripado takalang-kalang di lidah, pai lah ka bawah. Ambiek bungo cimpako tu gak limo tangkai,” kato Guru.

Pramalayu patuah. Inyo pai ka bawah. Di sampiang pondok, dakek dari pincuran iyo ado bungo cimpako. Nyo etong, ado limo rumpun. Ado bungo nan gak kakuniang-kuniangan, ado pulo nan limbayuang ka merah-merahan-limbayuang mudo. Ado cimpako putieh. Nyo ambiek bungo nan paliang tenggi di tiok rumpun. Limbayuang mudo warnanyo.

Sudah tu nyo naiek ka pondok. Sayuik-sayuik tadanga azan. Sambie manunggu sudah azan, nyo latak-an bungo tu di tiok suduik ruang lapeh tu.

Nan ciek nyo salek-an di kupiah.

Guru jo murik tu pun sumbayang mugarik. Guru nan jadi imam.

Sudah mugarik, tibo Bujang Itam mangokohan nasi. Makan lamak urang tu batigo. Cepak cepong kuleknyo. Sungguahpun hanyo jo sambalado jo uwok parancih.

Salasai makan, Pramalayu duduak ba-adok-an jo Guru. Pramalayu mambalakang ka jandela. Guru basanda di dindiang, maadok ka jandela.

Bujang Itam duduak di lua.

“Kawan-kawan waang nyo baok ka Danau Baruah yo Jang?” “Yo…,” jawek Bujang Itam dari lua.

Guru maangguak-angguak. Sudah tu liau bacurito pakaro paremanpareman nan jadi murik baliau. “Kasalapan urangnyo adolah pareman gadang. Pamakan masak matah. Sadoe bailemu tenggi. Lah lamo bakubang luluek. Alhamdulillah, hidayah hak Allah. Dapek hidayah urang-urang tu. Ado sajo jalannyo, mako tabao urang-urang dek ambo, nak baraja agamo. Nak tobat. Karano dak mungkin dipabawue-an jo santri, makonyo di siko nak urang tu ambo bimbiang,” curito Guru ka Pramalayu.

Pramalayu maklum. Itulah sabeknyo, pareman-pareman tadi langkok kapandaiannyo. Kok dak jo kasieh sayang, jo dzikir ya Rahman… yaa Rahim… yaa Qodir…mungkin lah bakalukoran inyo kanai tangan.

“Jaan salah. Pakaro Prapa kanai karoyok, itu titah Puti Marah Selu. Liau mintak izin ka ambo untuak mauji Prapa. Karano nak urang nan sambilan tu lah dalam bimbiangan liau juo salamoko. Ambo mambimbiang sacaro baagamo, Puti Marah Selu mambimbiang nak urang tu untuak kadijadian pasukan Bujang Sambilan!”

Pramalayu maangguak tando mangarati. Sakaligus inyo makin suko ka ulama nan masih tampak mudo tu. Kiroe lah tajalin patalian karajosamo antaro Tengku Abdurrahman jo Puti Marah Selu.

Antah baa lo kaik-kaiknyo, baa kok bisa Guru nan barasa dari Aceh tu bakatauan jo Puti Marah Selu nan lah mangkat ratusan taun lalu. Iyo ebat liau.

Guru nan tau kato hati Pramalayu tu, mambatin,”Panjang curitonyo. Bialah Puti Marah Selu nan manjalehan.”

Mandanga kato batin Guru tu, Pramalayu maangguak-angguak. Masya Allah… Subhanallah…

Takana pakaro Bujang Sambilan tu, Guru pun takada ladang supadeh. Karano ladang tu ditokak dek Bujang Sambilan. Bujang Itam, dkk. Mereka lah nan iduik di pondok tu sajak sataun nan lalu.

Sambie mangopi, Guru mulai bacarito kanapo liau mambuek ladang di puncak bukik tu. “Dak kaiduik pesantren kalau hanyo maarok sumbangan. Ka maadok ka pamarentah, tantu dak kabaraa dapek. Bukan karano pamarentah kikik, tapi banyak pesantren nan harus dibantu. Karano itu lah, kito baladang di tanah ulayek nagari ko,” kato Guru.

“Dan tarimo kasi karano Prapa lah manyiangi supadeh tu,” tambah Guru.

Pramalayu galak se, dan siap-siap mandanga kaji dari Guru.

Tapi nan kaji tak kunjuang kalua. Guru asyik se mancaliek ka lua jandela. Mungkin mancaliek lampu nan bakijok-kijok di bawah. Sambie mairuik rokok dalam-dalam.

Lalu Guru bakato,”Manuruik Prapa maa nan kekal rokok ko dari cincin di jari ambo ko,” tanyo Guru sambie mampacaliek-an cincin Lumuik Sungai Dareh nan liau pakai.

Pramalayu manjawek,”Tantu cincin nan labieh kekal. Kok rokok dek tabaka, bisa abih.”

Guru tu galak mandanga jawek Prapa. Lalu liau mambuka cincin tu, dan malatak-an di lantai,”Nah, labieh kekal rokok kan?”

Pramalayu maangguak. Tapi binguang. Tak mangarati arah kaji. 

Manampak Pramalayu binguang, Guru bakato,”Ado duo palajaran dari curito tadi. Partamo, kekal dak kekal sasuatu itu tagantuang ka nan punyo. Sungguahpun bukik tampek kito ko kokoh tagaknyo, samantaro samuik nan ketek rapuh adonyo, namun kekalnyo tagantuang ka nan punyo. Kok nan punyo nak mamusnahkan, musnah lah sasuatu tu!”

“Ooo… yo Guru. Iko kaji tauhid yo Guru?”

Guru maangguak. “Palajaran kaduonyo adolah, jaan mahakimi sasuatu yang awak dak bakuaso tantang itu. Mukasuiknyo, kok awak sejarahwan, jaan mahakimi pakaro fiqh pulo!”

Pramalayu sirah mukoe. Karano maraso tasindie. Guru manih galaknyo. Pramalayu dak pueh,”Tapi kok urang tu lai mangarati, kan dak baa doh Guru. Sejarahwan nan mangarati fisika, kan bulieh se bakomentar tantang fisika nyoh Guru!”

“Nah, disitu kanai galeh! Satarang-tarang dek alang, tantu labieh jaleh dek ayam nan mangakeh. Baitu kecek angku Datuek kan?”

Pramalayu mambatin,”Mangarati pulo Guru ko jo pituah Minangkabau mah? Padohal liau ko urang Aceh!”

Guru galak mandanga kato hati Pramalayu, lalu liau bakato,”Ambo iyo urang Aceh. Tapi ambo lai inggok mancakam tabang basitumpu lo mah, Prapa.

Gala ambo Pakieh Batuah. Suku Jambak.”

“Apo mukasuik inggok mancakam tabang basitumpu tu Guru?”

“Hahaha…hahaha… ko lah malang mah. Malu Datuek Maradjo punyo cucu sarupo iko. Tak ado nan mangarati pakaro Minangkabau!”

Pramalayu paneh hatinyo. Manggarumeh paruiknyo! Dek saking paneh hati, nyo bayangan Angku Dt Maradjo, sudah tu sacaro mambatin nyo batanyo.

Spontan tadanga jawek angkunyo sacaro batin. Itu pulo nan nyo kecek-an dek Pramalayu ka Guru,”Dek kasieh ayam itiek manateh, Guru!”

Mandanga itu Guru agak tamanuang. Tapi liau tatek galak jo hati damai. Gak lamo liau tadiam.

Pramalayu nan dak mangarati bahaso kieh, dak tantu ereang jo gendeang, sato tadiam pulo. 

Tibo-tibo nyo takana jo bungo cimpako nan disuruah ambiek limo tangkai dek Guru tadi. “Guru, bungo nan limo tangkai tadi lah ambo latak-an di tiok suduik. Nan ciek iko nyo,” kato Pramalayu sambie maambiek satangkai bungo cimpako nan tadi disalek-an di kupiah. Bungo tu masih harum. Khas harumnyo.

Guru manarimo bungo tu. “Cincinnyo maa?”

Pramalayu tasentak. Rupoe Guru nan sungguah tarang pandangan batinnyo, mungkin mancaliek curitonyo jo Mande Puti Marah Selu siang tadi. 

“Iko Guru,” kato Pramalayu sambie malatak-an cincin tu di lantai. Di muko Guru.

Guru mamacik batu tu. Mancaliek sakileh, lalu mangecek,”Jo Bujang Itam bagai disuruah ikuik Prapa kan?”

“Iyo Guru, si Mambang Bujang Itam liau suruah ikuik jo ambo,” jawek Pramalayu sambie mancaliek ka arah jin itu duduak di lua.

“Alhamdulillah… Rupoe baitu kalanjutannyo,” kato Guru.

“Mukasuiknyo Guru?”

“Iyo baitu nah,” kato Guru sambie galak dan maagieh-an cincin limbayuang tu ka Pramalayu.

Pramalayu nan tak paham kato-kato Guru, kini diam sajo. Nyo alieh curito, dan batanyo,”Oyo Guru. Ambo lah basuo jo Mande Lenggeni. Ambo lah basuo pulo jo Mande Marah Selu. Padohal baliau-baliau tu lah lamo mangkat. Sabanae apo nan nampak dek ambo tu, Guru? Apokah arwah liau tu? Atau itu jin yang manyarupoi liau. Atau malaikat yang manyarupoi liau?”

Guru tadiam sabanta. Lalu liau manjawek,”Ooo itu. Nan jaleh, kok ado urang maningga, arwahnyo paliang lamo saratuih hari barado di sakitar rumah urang nan maningga tu. Bahkan ado ulama yang mangatoan 14 hari, ado pulo nan bapandapek 40 hari. Itu makonyo di Minangkabau ado acara ma ampek baleh, ma ampek puluah dan manyaratuih hari. Nah, tarok lah salamo saratuih hari arwah tu masih ado di sakitar rumah si mayat. Lewat dari itu, arwah nan tun dilatak-an di tampek nan sasuai jo amalannyon kutiko iduik. Kok nyo siak, dilatak-an dek malaikat di tampek nan paliang tenggi, ilyin namoe. Kok inyo banyak doso, dilatak-an di tampek nan paliang randah dan hino, sijjin namo tampeknyo. Aratie bana, tak ka mungkin ado arwah nan bagantayangan!”

“Jadi siapo nan basuo dek ambo tu, Guru?”

“Ado babarapo istilah nan paralu dipahami definisinyo daolu. Antaro lain istilah zahir, batin dan ghaib. Zahir tu arati katonyo pungguang. Batin tu arati katonyo adolah paruik. Mukasuiknyo, zahir tu aratie nan tampak nyato dek mato kito. Batin tu aratie paruik. Makna paruik adolah di dalam paruik. Mukasuiknyo tak nampak. Jadi zahir aratinyo sagalo sasuatu nan tampak dek mato. Batin adolah sagalo sasuatu nan tak tampak dek mato. Sadangkan ghaib arati katonyo adolah sasuatu nan jauah. Lawan katonyo syahadah, aratie dakek.

Nan ghaib adolah nan jauah. Sadangkan syahadah adolah nan dakek.”

Spontan Pramalayu batanyo,”Kok baitu apokah Allah itu ghaib atau batin, Guru?”

Sambie galak sanang, Guru manjawek,”Batin nisbahnyo ka hati. Raso. Ghaib nisbahnyo ka mato. Tampak nyato! Kok urang lah tenggi pamahaman, nan ghaib pun bisa tampak nyato. Nyato di mato batin!”

Pramalayu agak tasandek hinggo di situ. Karano tasandek tu, Pramalayu batanyo,”Guru… Kok baitu, apokah batin itu pasangannyo ghaib. Dan zahir itu pasangannyo syahadah?”

Guru tadiam. Mungkin liau sadang mancari kato nan pas untuak manjawek. Sudah tu liau galak manih, dan bakato,”Hanyo jo mato batin bisa mancaliek nan jauah. Atau jo raso mancaliek nan ghaib.”

Pramalayu maangguak-angguak pueh. Tak nyo sangajo, ilemu sabanta ko lah babuah kaji. Lah babuah paham. Kok ka mancaliek jin, tak ka mungkin jo mato. Hanyo bisa jo hati. Jo mato batin. Apolai mancaliek batin, harus jo batin pulo. Tak mungkin mancaliek batin jo mato. Mato hanyo bisa mancaliek nan zahir.

Tapi Pramalayu masih alum pueh. Nyo batanyo lo ciek lai,””Kok baitu, makhluk ghaib tantu mukasuiknyo adolah makhluk nan tak tampak karano jauah. Iyo baitu Guru?”

“Ooo…dak bisa dimaknai lansuang sarupo itu. Dalam bahasa Arab, acok manganduang parumpamaan atau majas. Ado pulo nan babantuak qiyas atau kieh. Maaratian kato atau kalimat dalam Bahasa Arab tak bisa lansuang baitu sajo. Makonyo Al Quran paralu ditafsirkan. Alat untuak manafsirkan Al

Quran adolah Hadist.”

“Baa kok Hadist, Guru?”

“Karano Hadist tu kan adolah apo nan dikatoan dek Nabi Muhammad, apo nan liau lakukan, dan apo nan liau idak malarang, idak pulo manyuruah. Singkeknyo, Nabi Muhammad adolah tafsir dari Al Quran! Kini, karano

Rasulullah lah wafat, mako kito manarimo barang jadi. Itulah Al Quran jo

Hadist.”

“Tu baa pulo jo kitab-kitab tafsir nan dikarang dek ulama-ulama kini, Guru? Apokah itu bisa dipatangguangjawek-kan? Atau, karano lah ado Al Quran jo Hadist, dak paralu kitab tafsir?”

“Sacaro hukum agamo, pegangan kito memang nan duo tu se nyoh. Tapi, karano ilemu bakambang taruih, manusia makin maju, mako kitab tafsir bisa dijadian rujukan. Tapi tantu dak murah manyusun kitab tafsir. Paralu banyak ilemu pandukuang, sarupo ilemu nahu, syaraf dan bayan.”

“Ndehhh… tambah laweh yo Guru. Kini baliek kan nan tadi, jadi nan ambo caliek siang tadi tu apo Guru? Apokah nan basobok jo ambo  tu jin nan sabangso jo Bujang Itam? Atau malaikat?

“Indak. Babeda nah. Tapi rancak lah ka Datuek Maradjo ditanyoan,” jawek Guru.

      Pramalayu       maangguak       takzim.       Lalu       Guru         malanjuik-

an,”Lah…Prapa…Malam kini kito mulai baraja. Karano Prapa bukanlah santri, mako kito mangaji di Pondok ko salamo saratuih hari. Salamo itu, Prapa harus tingga di pondok ko. Iduik dari apo nan ado di siko. Lai katalok?”

“In Sya Allah Guru.”

“Mungkin babeda jo mangaji di kampuang, mangaji agamo ko ijab kabue nyo di awal,” kato Guru sambie manjalehan bacaan jo taratik ijab kabue, sarato baa hubuangan guru-murik.

“Dalam kabaikan kito basamo, dalam kamaksiatan kito bacarai! Aratinyo, kok Prapa malenceng dari kaji, atau babuek maksiat, mako ambo salaku guru lapeh dari tangguang jawek. Bahkan patalian murik-guru putuih! Karano di ijab kabue tu kito lah samo-samo maikek janji. Lai mangarati?”

“Lai Guru. In Sya Allah ambo jauah dari maksiat. Mudah-mudahan ambo dijago Allah dari kemaksiatan. Karano itu mohon bimbiangan dan doa yo Guru.”

Lah sudah paham pakaro ijab kabue tu, mako Pramalayu malafazkan katokato ijab kabue sambie basalam jo Guru.

Salasai ijab kabue, Guru manjalehan pakaro patalian guru-murik sarato ranji ilemu. “Ado tigo ilemu nan paralu dipunyoi, supayo salamek iduik di dunia dan akhirat. Ilemu itu adolah Fiqh, Tasawuf dan Tauhid. Tiok ilemu ado ranjinyo. Ranji tu adolah patalian dari murik-guru, sampai ka Sahabat Nabi Muhammad. Aratinyo, ranji atau sanad tu manunjuak-an patalian sampai ka Nabi Muhammad, malalui salah satu dari ampek sahabat Baliau,” kato Guru.

Lalu liau manjalehan sanad ilemu fiqh, mulai dari liau sandiri–Tengku Abdurrahman–sampai ka Rasulullah. Baitu pulo sanad ilemu tasawuf dan tauhid. Ado 42 patalian sampai kutiko itu.

Guru pun manjalehan pakaro rabithah nan manjadi patalian batin murikguru. “Sanad atau ranji manunjuak-an garih ilemu, tapi rabithah adolah patalian batin. Sungguahpun lah ijab kabue, jaleh pulo ranji ilemu, tapi kok dak ado rabithah, mako tak samparono dapek ilemu,” kato Guru.

“Baa caro supayo tabantuak rabithah atau patalian batin tu Guru?”

“Patuah ka Guru. Manjago adab ka Guru. Manjago parasaan Guru. Itu halhal nan mamunginkan timbuenyo rabithah. Tamasuak mandoakan Guru, akan samakin capek tabangun rabithah tu. Tantu sajo dak bisa capek. Kok lai dilakuan nan tadi tu, in Sya Allah rabithah tabantuak surang se.”

“Baa manantuan lah tabantuak rabithah tu?”

“Itu raso. Kok lah ado raso ka guru, itu nan rabithah. Sungguahpun guru dak bakato, tapi lah tau apo nan disuruah atau ditagah, itu aratie lah tabantuak rabithah.”

“Oyo Guru. Ado kato-kato adab di ateh ilemu, apo lo mukasuiknyo du Guru?”

Guru maminum kopinyo nan lah ampie abih. Pramalayu mancaliek. Sudah tu nyo tagak maambiek termos, kopi jo gulo satato cangkie. “Tambah Guru?”

Guru tu galak manih. “Nah, nan Prapa karajoan sabanta ko, itulah adab. Taratik.”

“Mukasuik Guru, karano ambo manampak kopi Guru lah hampie abih, lalu ambo sadiokan supayo bisa mambuek kopi baru, itu adab?”

“Ndak. Itu akhlak. Nan adab di ateh itu lo lai. Akhlak bisa didapek dari ilemu. Makonyo ado palajaran akhlak di sakola. Tapi adab di ateh ilemu. Mukasuiknyo, sungguahpun Prapa lah tau ilemu akhlak, tapi kok dak ado adab tadi tu, tantu Prapa lansuang mambuek kopi. Dek lai batanyo sabalum mambuek, itulah nan adab!”

Pramalayu maangguak-angguak. Walau beda tipih akhlak jo adab tu gak payah dipahami. Tapi nyo inok-inok an juo.

“Kan ado tigo ilemu nan ka dipalajari salamo saratuih hari ko. Lai cukuik wakatu du Guru?”

“Kan dek itulah. Itu pulo nan sadang ambo pikie-an. Di pesantren se, lah limobaleh taun baraja, lum juo dapek kaji lai doh!”

“Kok itu kan iyo nah Guru. Ilemu nan bisa dicari, tapi kaji cari surang!”

Guru tagalak dek kato-kato Pramalayu. Dalam hati Guru manduga, tantu Angku Dt Maradjo nan alah maagieh pamahaman pakaro ilemu jo kaji ka Pramalayu. Guru maangguak-angguak. Tapi liau lum dapek aka baa caro mamadek-an ilemu nan sabanyak itu hanyo dalam wakatu saratuih hari?

Tibo-tibo Guru dapek jalan, lalu liau mangecek,”Kan ado Rukun Islam jo Rukun Iman. Lai apa rukun-rukun tu dek Prapa?”

Pramalayu maangguak. Inyo mangarati arah kecek Guru. Mako Pramalayu bakato,”Rukun Islam jo Rukun Iman tu se dibahas jo ilemu nan tigo tu yo Guru?”

Guru maangguak sambie galak manih. “In Sya Allah. Mudah-mudahan jo jalan iko bisa salasai saratuih hari,” kecek liau.

Sungguahpun wakatu saratuih hari tu samulo Guru nan manatek-an, dasarnyo karano ka mangaji tauhid sajo. Tapi, kok ilemu tauhid se diagieh, tanpa paham fiqh jo tasawuf, akibeknyo bisa fatal. Bisa sasek kaji murik dibueknyo. Bisa kanai tali satu. Tenggen salayang, kok dak ka gilo.

Karano itulah mako jarang urang mangaji tauhid. Nan banyak urang mangaji fiqh. Baraja syariat sajo. Baraja wajib, sunat, makruh, mubah jo haram sajo. 

Bahkan baraja tasawuf se pun jarang. Padohal, tiok-tiok kito paralu tigo ilemu tu supayo salamek dunia jo akhirat.

Alhamdulillah, kini lah dapek jalannyo. Yakni manyurahan duo sandi padek Islam tu–Rukun Islam jo Rukun Iman–sacaro ilemu fiqh, tasawuf jo tauhid.

“Alhamdulillah, iko jalannyo,” kato Guru dalam hati.

“Alhamdulillah,” kato Pramalayu manyambuang suaro batin Guru.

Guru pun mambatin,”Hidayah hak Allah. Lum babilang hari, nan rabithah lah mulai tampak… Alhamdulillah…”

Pramalayu bakato,”Alhamdulillah…”

Murik jo guru tu saliang pandang. Kaduonyo galak manih tando saliang mangarati. Mato Pramalayu bakaco-kaco. Mungkin karano bahagia. 

Inyo mandakek ka Guru sambie manunduak. Nyo paluak pinggang Guru. Guru mamacik kapalo Pramalayu jo kasieh sayang. 

Liau pun tabaran ayie mato. Takana wakatu jadi murik dari angku baliau di Aceh. Mirip jo iko pulo kajadiannyo.

Sabanae ayah Guru ulama tanamo di Aceh. Tapi sajak kaciek, Abdurrahman tamasuak anak nan tangka. Urang mangaji, inyo bamain. Bahkan sampai jadi pareman pasa lah liau cubo.

Sang Ayah nan paham jo kurenah, tak sakalipun mamberangan Abdurrahman. Sabalieknyo malah dibela jo kasieh sayang. 

Itulah, karano hanyo Allah Nan Maha Maatur, kutiko Abdurrahman lah baranjak remaja, inyo pai manamui angkunyo. Dari angkunyo itu lah Abdurrahman dapek sandi-sandi kailmuan. Dan ayahnyo nan manuangkan ilemu salangkok ganok.

Jadi Syekh Tengku Abdurrahman, kutiko lah dapek hidayah dari Allah, liau dapek duo guru sakaligus. Kaduo-duonyo ulama gadang nan tasabuik di Aceh. Harum namonyo, karano kadalaman ilemu dan arif bijaksano. Arif billah.

Salapeh mangaji jo angku dan ayahnyo, Tengku Abdurrahman masih manambah ilemu ka babarapo ulaman di Aceh. Sarupo kito tau, Aceh adolah Surambi Makkah. Sambuah ulama di sinan. Tiok desa ado ulama nan disagani.

Nan jadi suluah bendang dalam nagari.

Lah cukuik jangko jo kutiko, Tengku Abdurrahman minta izin nak marantau. Tibo lah liau di Minangkabau di awal taun 1997. Babarapo lamo maaja di sabuah pesantren di Padang, akhirnyo sajak 2003 dimintak mangasuah pondok pesantren di Koto Hilalang.

Baitulah kisahnyo. Kini Guru manarimo murik baru. Nan lah bagala dotor.

Itulah garak dari Nan Satu. Manjadi guru dari Pramalayu.

Sajak malam itu, Pramalayu manarimo pangajaran agamo dari Guru, Syekh Tengku Abdurrahman. Sakali tigo hari Guru tu tibo. Tiok tibo, mangaji sampai pagi.

Karano ilemu agamo tu iyo banyak. Tak ka mungkin salasai dalam saratuih hari. Mako Pramalayu manarimo dasar-dasar ilemu. Salabiehnyo, Pramalayu disuruah maulang-ulang kaji tu surang. 

Untuang ado si Mambang, Bujang Itam nan bisa disuruah disarayo. Sahinggo apo kabutuhan nan paralu, inyo nan pai mambali.

Jadi salamo tigo bulan tu, Pramalayu iduik di bukik Nurul A’la di Rimbo Imang. Dasar-dasar ilemu agamo lah nyo tarimo. Bagulambek paham nyo mulai duduak. Lah tarang-tarang kacang, kaji mulai basuo. Alhamdulillah…

Mako, lah cukuik bilangan, lah saratuih hari sajo Pramalayu baraja agamo.

Malam tadi, Guru lah mangecek kalau hari kini Pramalayu lah salasai baraja agamo. “Tapi, bisuek malam, Prapa ka kami uji. Sabalun diuji, mungkin sudah luhue bisuek, Datuek Maradjo tibo di siko. Mungkin kok ado tukuak tambah dari Datuek tu,” baitu kato Guru ka Pramalayu tadi malam.

Kini, Pramalayu lah sudah mandi. Lah sumbayang luhue pulo. Bujang Itam nyo suruah pai mambali kopi, gulo jo minyak manih. Ado ubi jala nan elok digoreang. Tak lupo nyo manyuruah bali rokok guru.

Pramalayu duduak di dakek jandela. Matoari lah mulai condong di balakang pondok. Hari sajuak. Angin baambuih lunak. Sasakali tadanga bunyi alang bakulik. 

Sadang surang mancaliek ka bawah, tibo-tibo Prapa mancium baun cimpako. Bulu kuduaknyo lansuang maramang. 

“Assalamualaikum Mande…”

“Hmmm… lai lah batambah kaji waang mah,” tadanga suaro dari pintu nan tabukak. Pramalayu manampak Mande Puti Marah Selu nan tibo. 

Di bawah janjang, ado suaro babarapo urang nan bausao aniang. Mungkin mamakai ilemu si ringan-ringan. Tapi Pramalayu tau, itu salapan urang lakilaki nan lah nyo latieh dek mande Puti Marah Selu nan tibo.

Pramalayu maklum. Rupoe nan salapan tu lah tamek kaji. Lah siap jadi Bujang Sambilan.

Pramalayu mancaliek ka pintu. Kini nyo mancaliek tanok-tanok, tapi tantu jo mato batinnyo.

Ruponyo masih mudo mande tu. Kok ditakok umue, mungkin alum ampek puluah. Saumue pinang sirah ikue lah istilahnyo. Badan samampai. Abuek gak bagalombang, itam tagerai. Di kaniang lakek parmato limbayuang nan satali jo mahkota. 

Anggun bana liau tu. Rancak. Manih. Pokoknyo langkok ganok lah. Bau tubuah pun harum, sabaun jo bungo cimpako!

Dicaliek tanok-tanok, mande Puti Marah Selu malu. Pipinyo manyirah. Tapi bibienyo mauleh sanyum. Galak salayang. Ndehhh… mande… rancaknyo mande ko…!

“Tu makonyo waang babini lai. Supayo jaan tangango mancaliek rang padusi!”

“Masya Allah… Astagfirullah… Maaf mande, ampun…!”

Tadanga suaro galak. Merdu suaro tu. Riang dan merdu. Lum pernah Pramalayu mandanga suaro sa merdu itu. Apolai inyo memang jarang bakatauan jo padusi.

“Waang dak salah. Denai pun dak berang. Mujue waang lai laki-laki nan taguah hati. Sahinggo lai salamaik sampai kini. Tapi, masih panjang wakatu waang untuak puaso nah. Karano itu waang paralu hati-hati jo padusi. Sarupo kini sajo, bia lah dak bagawue jo batino. Kok lah tibo wakatunyo isuek, nyo ka tibo se nah…”

Pramalayu malu. “Mande-mande ko samo se sadoe. Bini ka bini se nan nyo sabuik…!”

Mande Puti Marah Selu tagalak. “Tantu iyo. Kami nan gaek-gaek ko lah tacinto nak bacucu,” keceknyo.

“Kok andai kini ambo lah babini, lah baranak pulo gak tigo, tak kan ado urang picayo kalau itu cucu mande. Paliang anak mande, atau anak adiek mande kecek urang nah,” kato Pramalayu mampagarahan Mande Marah Selu.

“Hihihihi… lai pandai waang marayu kiroe. Bisa sakampuang bini waang isuek nah…”

Sambie galak riang, Pramalayu bakato,”Ampuuun Nde, ciek se ntah dimaa paja tu, apolai sakampuang. Lai katakamehan cucu sanagari dek mande tu?”

Mande Puti Marah Selu galak pulo. Duo urang tu sanang. Galak-galak riang. 

“Lah nah… bisa lupo denai jo mukasuik datang kamari. Nah, kini waang danga elok-elok… Bujang Sambilan lah langkok. Daolu jadi dubalang denai, kini waang nan punyo. Tapi, karano sabanta lai angku waang tibo, mako bisuek malam denai tunggu waang di Danau Baruah. Datang manjalang tangah malam. Surang! Kini denai nak pulang ka Danau Baruah. Bujang Sambilan denai baok langkok. Ado nan paralu dijalehan ka nak urang tu. Pakaro barih jo balabeh. Adab jo kurenah bajunjuangan… Lah du, denai barangkek…!”

Alum sudah Pramalayu maangguak, Mande Puti Marah Selu tu lah ilang. Suaro-suaro di bawah janjang pun ilang. Tapi harum bungo cimpako tu masih taganang-ganang.

Sadang sarupo itu, Angku Dt Maradjo tibo. “Assalamualaikum, Prapa…”

“Waalaikum salam, Ngku. Naieklah Ngku,” jawek Pramalayu sambie manyonsong angkunyo kalua.

Di muko pintu, Pramalayu manyalami angku. Urang baduo tu saliang mamaluak. Sudah tu bairiangan bajalan ka dalam pondok.

Sasudah Angku Dt Maradjo duduak, Pramalayu maambiek termos, kopi jo gulo. Nyo buek kopi duo galeh. Ciek dak bagulo, untuak inyo. Ciek lah saketek gulo, untuak angkunyo.

Kini urang baduo tu duduak baadok-adok-an. Di tangah-tangah antaro urang baduo tu lah talatak kopi duo cangkie. Ado pulo goreang parancih angek-angek sapinggan.

Angku Dt Maradjo mamandang cucunyo tu lakek-lakek. Sarupo nak manjanguak isi hati. Lalu liau mangecek,”Lah duduak paham?”

“Kok pakaro ba-Tuhan, in Sya Allah lah tarang-tarang kacang nah Ngku.”

“Alhamdulillah… ntu apo lai?”

“Ado babarapo nan paralu surahan. Tapi itu rancaknyo kok lah tibo Guru beko malam kito kaji. Tapi ado nan paralu ditanyo ka Angku mah…”

“Apo du..cubo sampaian…”

Pramalayu mamelok-an selo, sambie bapikie, sudah tu nyo mangecek,”Ambo lah basuo jo Mande Puti Lenggeni, lah basuo pulo duo kali jo Mande Marah Selu. Angku mangatoan kalau urang nan baduo tu lah ratusan taun nan lalu mangkat… Lalu, nan basuo jo ambo tu siapo?”

Angku Dt Maradjo tadiam. Lalu maangguak-angguak,”Itu kok baun bungo cimpako mah yo?”

“Iyo Ngku,” jawek Pramalayu gak malu-malu.

“Lalu, apo nyo nan kaditanyoan?”

“Nan ambo caliek tu arwah liau kah. Atau jin nan manyarupoi liau. Atau apo, Ngku?”

“Nan jaleh bukan arwah. Karano arwah tak ado nan gentayangan.

Kamungkinannyo hanyo duo, kok dak jin, tantu malaikat.”

“Baa mambedakannyo, Ngku?”

“Kito gak payah mambedakannyo. Karano samo-samo makhluk ghaib.”

“Iyo Ngku. Nan ghaib hanyo bisa dicaliek jo mato batin. Tapi baa mambedakannyo?”

“Itu tagantuang caro mandapek-annyo daolu. Kok jo antaran, atau urang di Jawa manyabuik sesajen, mako pasti nan tibo tu jin. Kok didapek dari hadiah Tuhan karano rajin baibadah jo badzikir, mako nan tibo adolah malaikat.”

“Apo jin jo malaikat bisa maniru rupo manusia?”

“Bisa lah. Dalam riwayat-riwayat banyak dicuritoan ado ibilih nan manyarupoi manusia untuak manggoda. Nah, jin itu adolah ibilih nan patuah ka Tuhan karano namuah tunduak ka Adam. Ado ibilih nan banamo Azazil, tak amuah tunduak. Azazil jo katurunannyo nan engkar tu nan disabuik syetan!”

“Tapi baa kok ado lo jin nan jaek Ngku. Padohal inyo kan dak engkar doh!”

“Walau jin tu amuah tunduak ka Adam, tapi bukan tak mungkin inyo jaek. Samo pulo jo manusia, ado nan taat, ado nan kapie, bahkan ado pulo nan munapiek!”

“Jadi, mande nan tampak dek ambo tu, jin atau malaikat?”

“Mungkin jin nah. Tapi iko takok-takok se mah yo. Sabek kok malaikat kan dapeknyo dari ibadah jo badzikir. Puti Lenggeni jo Puti Marah Selu tu ado sabalum Islam masuak ka Minangkabau,” jawek Angku Dt Maradjo.

Pramalayu maangguak-angguak… Patuiklah para jin tu tak manjawek salam. “Tapi untuak apo inyo manyarupoi manusia, Ngku?”

“Itu mungkin karano inyo lah basumpah untuak mangabdi ka junjuangannyo. Itu pulo nan disabuik dek urang Jawa jo sabutan khodam. Jadi khodam adolah bangsa jin atau malaikat nan mangabdi ka manusia. Ado tigo caro khodam tu didapek. Partamo dijapuik, kaduo diagieh, katigo tibo surang.”

Pramalayu maangguak-angguak paham. Tapi tibo-tibo nyo takana jo sako atau gala. “Gala atau sako tu tamasuak khodam dak Ngku?”

“Sabalun angku manjawek itu, takaik khodam tu, ado paham nan patuik dipacik. Yakni nan khodam tu hanyolah pakaian. Inyo ado di lua tubuah manusia. Mustahil dalam ciek tubuah ado duo nyawo. Makonyo, khodam tu labieh pas disabuik pakaian manusia. Idak di dalam tubuah, tapi malakek ka tubuah!”

“Bisa dak khodam tu mampangaruahi manusia?”

“Salamo manusia tu sadar sacaro batin, mako inyo dak bisa mampangaruahi. Kok batinnyo rapuah, tantu bisa sajo!”

Pramalayu pueh. Kini nyo lah paham kalau nan Mande Puti Lenggeni jo Mande Puti Marah Selu nan basobok jo inyo tu adolah khodam. Bukan nan usali. Paralukah dihormati sarupo nan usali?

Angku Dt Maradjo nan mandanga suaro hati Pramalayu lansuang manjawek,”Kok angku mati, kiro-kiro foto-foto, pakaian jo sagalo barang angku, lai ka Prapa simpan elok-elok? Lai kabaharagoi sarupo mahormati angku?”

“Tantu lai Ngku…”

“Nah, apolai khodam. Sabulek langkok adolah pakaian baliau-baliau tu. Bahkan bisa lo manyarupoi, mako salayaknyo kito maharagoi sarupo nan usali!”

Pramalayu makin pueh. Karano parlakuannyo ka khodam baliau-baliau tu lai panuah hormat.

Agku Dt Maradjo malanjuik-an. 

“Kini gala atau sako lai. Manuruik ambo, gala tu adolah pambagian sipek

Tuhan nan diturunkan ka manusia!”

“Wahhh… iko baa pulo surahnyo du Ngku?”

“Beko lah, kok tibo Guru kito bahas,” jawek Angku Dt Maradjo.

“Oyo, nan ka Prapa tanyoan ka Guru beko, apo du?”

“Pakaro energi Ngku. Apokah energi tu ghaib? Kok iyo, aratie hanyo bisa dicaliek jo mato batin. Sungguahpun bisa dirasoi jo kulik, misalnyo raso paneh!”

“Tanago dalam tu energi juo dak Prapa?”

“Iyo Ngku. Karano bisa mambuek sasuatu pindah. Satiok karajo paralu energi. Karajo tu samo jo usao. Satiok usao paralu energi. Untuak bisa bausao, paralu energi. Usao, bisa mambuek sasuatu pindah. Misalnyo, ambo angkek cangkie ko, dari tangah ka tapi, itu paralu energi. Karano ambo bausao mambuek cangkie pindah latak.”

Kini Angku Dt Maradjo nan maangguak-angguak lai. Sarupo dapek paham baru. Gaek tu tampak pueh. Dalam hati, liau bakato,”Alhamdulillah… Ciek diaja, tigo dapek…”

Pramalayu manjawek,”Alhamdulillah… Ambo suko mangaik-ngaik-an jo Fisika, Ngku. Wakatu SMA, ambo jurusan IPA. Ambo suko baraja fisika.

Walau ambo kuliah sejarah, tapi ilemu fisika tatek ambo ikuik-i pakambangannyo. Dari mambaco buku-buku. Dari internet. Kadang-kadang batanyo ka urang nan tau… Nah, baitu baraja tauhid, baraja kabatinan sarato baraja adat, ambo tapikie untuak manilieknyo jo teori-teori energi.”

Angku Dt Maradjo mulai mangarati jo jalan pikiran cucunyo tu. “Rancaklah tu. Sacaro sako, kito ko diagieh langkok ganok dek Tuhan. Kok Tuhan Maha Alim, mako kito alim. Kok Tuhan Maha Kuek, kito pun punyo sipek kuek. Sagalo sipek Tuhan ado dek manusia. Bedae, kito dak pakai kato maha! Nah iko nan ka angku tanyo ka Guru beko.”

Pramalayu maangguak tando paham. Bahkan inyo galak manih. Sarupo dapek paham baru. “Nan ka kito tanyo babeda. Tapi ujuangnyo batamu tampak dek ambo, Ngku,” kato Pramalayu.

Angku Dt Maradjo tak manjawek. Liau galak se. Lalu managuek kopi. Sudah tu makan parancih goreang. Nikmat.

Tak lamo tadanga azan ashar. Lalu angku jo cucu tu baganti-ganti maambiek ayie sumbayang ka pincuran. Mereka sumbayang bajamaah. Pramalayu nan disuruah jadi imam. 

Ado hampie sajam sumbayang jo badzikir. Lalu angku jo cucu tu duduak sarupo tadi. 

Takuik ayie di termos kurang, Pramalayu minta izin manjarangan ayie.

Sakalian nyo batanak. Manyamba.

Baun goreang lado manyanak. Sampai baunnyo ka ateh pondok. Manjalang mugarik sadoe salasai. Ayie angek lah panuah di termos. Di dalam cerek ado pulo. Nasi masak. Samba pun lah masak. Goreang lauak kariang balado. Ado pulo abuih pucuak parancih.

Barabuik mugarik, tibo Guru, Syekh Tengku Abdurrahman. Sabalun naiek ka pondok, Tengku Abdurrahman pai ka pincuran. Agaknyo liau lansuang maambiek ayie sumbayang.

“Assalamualaikum…”

“Waalaikum salam… Lah tibo Guru kiroe,” kato Angku Dt Maradjo manuruik Guru ka palanta, sambie basalam, mancium tangan.

Pramalayu nan masih di dalam pondok, kalua ka palanta. Inyo pun manyalami Guru.

Lalu urang batigo tu duduak baselo. Basanda ka dindiang. Mancaliek ari mulai mangalam.

“Ambo lah manjawek ayie, Datue jo Prapa baa?”

“Alun Guru. Ambo ka pincuran cah,” kato Angku Dt Maradjo, sudah tu lansuang tagak. Turun janjang. Taruih ka pincuran.

Pramalayu mintak izin ka Guru untuak malanjuik-an karajo. Nyo manyiapkan lapiek pandan untuak sumbayang bajamaah. 

Lah tadanga angkunyo naiek janjang, Pramalayu bagageh lo ka pincuran. Kutiko Pramalayu naiek ka janjang, tadanga azan mugarik.

Bajamaah urang batigo tu sumbayang. Guru nan jadi imam. Sabalunnyo, Pramalayu nan malafazkan kamek.

Suaro guru janieh. Idak capek, idak lambek. Sungguahpun tak balagulaguan bana, tapi satiok ayat al fatihah nan liau baco raso mambaok ka makna tiok ayat. 

“Bismillahirrahmanirrahim al-ḥamdu lillāhi rabbil-‘ālamīn ar-raḥmānir-raḥīm māliki yaumid-dīn iyyāka na’budu wa iyyāka nasta’īn ihdinaṣ-ṣirāṭal-mustaqīm ṣirāṭallażīna an’amta ‘alaihim gairil-magḍụbi ‘alaihim wa laḍ-ḍāllīn…”

Walau suaro binatang malam maningkahi, tapi sarupo jadi musik pangiriang dari bacaan nan dilafazkan Guru. Urang batigo tu khusyuak.

Sampai badzikir surang-surang pun raso khusyuak tu makin dalam. Walau ado tadanga suaro babisiek nan kalua dari bibie urang-urang tu, dan suaro cingkariek mulai rami, tapi tak manggaduah. 

Lah lewek pukue tujuah malam, baru urang batigo tu salasai. Pramalayu malipek lapiek. Lalu mampasilakan Guru jo Angku Dt Maradjo makan.

“Takah iko nan bisa nyoh Guru, Ngku,” kato Pramalayu sambie mambasuah tangan sasudah nyo caliek Guru jo Angku Dt Maradjo mulai manyuok.

Guru mancaliek ka Pramalayu. Tampak sanang hati liau, lalu mangecek,”Urang dak babini iyo takah iko. Harus pandai batanak jo manyamba!”

“Kan lai dak masin samba tu Guru, Ngku?”

“Iko manunjuak-an kandak mah. Baa dek Datuek du,” kato Guru mancaliek ka Angku Dt Maradjo.

Angku Dt Maradjo maangguak, tu liau mangecek,”Santano lah sajalan kapalo jo hati, nan raso manuruik se nah Guru.”

Guru tagalak sambie makan. Pramalayu galak malu. Inyo tau kalau goreang lauak kariang balado tu iyo agak masin. Untuang ado abuih pucuak parancih.

“Karik ayie ka pamatang, karik minyak ka kuali. Iyo baitu nah Datuek,” kato Guru jo galak sanang.

“Mujue pucuek parancih manolong,” jawek Angku Dt Maradjo.

Baitulah urang-urang nan lah tenggih paham mamgecek. Kok ado urang lain nan mandanga, sungguahlah ka payah mangaik-ngaik-an kato-kato antaro urang baduo tu.

Tapi Pramalayu tau, angkunyo mambela. Dan inyo pun tau, Guru manyindie pakaro babini. 

Mako nyo bakato,”Sasuai kaji Guru juo mah, kok lum takao, bae puaso!”

Guru jo Angku Dt Maradjo tagalak mandanga kato Pramalayu. Tapi Guru manyolang,”Kok kaji ambo, iyo capek babini. Kini lah maaram lo rang rumah nah!”

Sambie galak, Angku Dt Maradjo baranti manyuok. Liau mancaliek ka Pramalayu, lalu mangecek,”Kok lah duduak paham, nan kaji tu punyo awak. Jaan sakali-sakali mambaok urang lain kutiko manyabuik kaji. Kok ilemu nan disabuik, bisa lah dikatokan manuruik si anu… manuruik si badu…!”

Pramalayu jadi tambah malu. Mukasuik hati nak mambela diri. Kiroe tabatu tajak.

Sungguahpun angkunyo mangecek sambie galak, tapi itu manohok hati. Karano memang banyak tajadi urang balinduang di kato-kato urang lain. Kato urang nan nyo katokan! Galeh basambuik lah namoe.

“Bari maaf ambo Ngku, Guru…”

Guru jo Angku Dt Maradjo hanyo maangguak. Urang batigo tu manaruihan makan. Tapi Pramalayu masih dak sanang hati. Karano maaf nyo tak dijawek.

Lah sudah minum jo makan, Pramalayu maabehan piriang jo cangkie. Nyo latak-an ka tapi. Sambie duduak nyo kamehan rimah-rimah. Jo kain lap, nyo seka siso-siso.

Sudah tu nyo buek kopi tigo cangkie. Nyo latak-an pulo goreang parancih tadi. Tantu lah dingin. Tapi mujue lai masih ado untuak ka kawan kopi. Untuang tadi Bujang Itam lai talakik manggoreang parancih tu. Lai sacalenang kaciek nyo buek.

Lalu Pramalayu mambantangan lapiek pandan tadi di tangah. Kopi dilatak-an di sampiang urang tu masiang-masiang. Langkok jo goreang parancih dingin, sapiriang kaciek surang.

Lah umpamo sudah, inyo pun duduak. Maadok ka Guru jo Angku Dt Maradjo. Sarupo sagitigo urang tu duduak. Sagitigo samo kaki. Karano Pramalayu duduak agak jauah. Urang baduo tu duduak labieh dakek.

Pramalayu maraso ka ujian disertasi! Bahkan labieh dari itu. Tiok sabanta nyo pelok-an latak kupiah. Atau marasok-rasok iduang. Rasah nyo manunggu sidang!

Daolu, kutiko sidang disertasi, ado batujuah urang nan diadok-i. Baduo promotor. Limo tukang uji. Tapi Pramalayu santai se nyoh. Kok ado saketek hati badabok, itu sugiro lanyek kutiko inyo mulai presentasi.

Tapi kini? Hati badabok. Darah tasirok. Apo nan ka tibo susah ditakok. Nan Guru sadang marokok. Nan angku bantuak urang takalok!

Nan Pramalayu manahan harok. Walau ka baa se hati akok. Tapi nyo takuik kanai tokok. Mako nyo tahan kuok. Sambie manakok-nakok.

Rupoe Guru manunggu wakatu sumbayang. Mako liau padie se urangurang tu mamanuang surang. Liau marokok haniang-haniang. Baliau Angku Dt Maradjo pun marokok sambie marasok kaniang. Untuang azan isya mandayu riang. Mambaok umek untuak sumbayang.

Sarupo mugarik tadi, di ateh lapiek pandan urang batigo tu bajamaah.

Pramalayu mambaco kamek. Guru jadi imam. 

Sabana khusyuak sumbayang tu. Labieh sajam, baru urang batigo tu salasai. Lalu duduak sarupo tadi. Duduak sarupo mambantuak sagitigo samo kaki.

“Bismillahirrahmanirrahim… Lah… kito mulai lai Datuek,” tanyo Guru ka Angku Dt Maradjo.

“Bismillahirrahmanirrahim… Baitu molah Guru,” jawek liau sambie manyambah jo duo tangan, kapalo ditakue-kan.

“Bismillahirrahmanirrahim….” Tadanga suaro Pramalayu sambie mamelok-an selo.

“Tiliek… Pandang… Yakin… Rasoan…,” kato Guru mamacah haniang. Liau mancaliek jauah ka bawah. Etan ka arah lampu-lampu nan sarupo kunang-kunang manari. Indah…

“Ado raso nan ditumpangkan di kulik. Ado raso nan ditumpangkan di lidah. Ado raso nan ditumpangkan di hati. Ado pulo raso nan ditumpangkan di nurani atau jiwa…,” kato Guru. Lalu haniang sabanta. Liau mancaliek ka Pramalayu. Lalu ka Angku Dt Maradjo.

Sudah tu liau lanjuik-an,”Adokah raso bisa dicaliek, Prapa?”

“Idak Guru. Hanyo bisa dirasoan. Raso nan tibo fi kulik, di lidah, di hati jo di nurani tu hanyo bisa dirasoan, Guru. Walau bisa juo disabuik-an, tapi idak ka langkok ganok sarupo nan dirasoan tu doh,” jawek Pramalayu. 

Memang agak panjang jaweknyo. Dan itu nyo sangajo. Karano inyo takana kutiko ujian disertasi tu. Kok pendek-pendek jawek, bisa co ramo-ramo tanyo tibo dari tukang uji.

Guru mangguak-angguak. Angku Dt Maradjo tanang-tanang sajo.

“Jadi raso hanyo bisa dirasoan. Bisa dikatokan, tapi tak cukuik kato untuak manggambarkan. Iyo payah manggambarkan raso masin samba tadi. Mako kito maumpamokan samba nan masin tu jo kato-kato sarupo urang nan tasasak nak balaki, atau tasasak nak babini. Itu parumpamaan dari raso nan dialami. Iyo baitu Datuak?”

“Iyo Guru,” jawek Angku Dt Maradjo.

Lalu ditambah dek Guru,”Kunun kok raso ba Tuhan pulo nan kadikatokan! Tiok-tiok kito mungkin ado maraso ba Tuhan. Tapi kok disuruah mauraikan, lai kok ka samo kiro-kiro du?”

“Tantu idak Guru. Tapi lai kok bulieh raso ba Tuhan tu dikatokan, Guru?”

Manyolang Angku Dt Maradjo,”Nyo balahie babatin mah Prapa. Tapi dalam batin babatin pulo. Puncaknyo haniang. Kok masih bakato, tangga iman!”

“Tapi kok untuak maajaan ka urang, mustinyo bulieh. Samo pulo daolu mande kito manunjuak-an raso manih, raso masam jo raso masin ka kito wakatu ketek-ketek,” kato Pramalayu manyolang.

Guru tagalak. Angku Dt Maradjo raso kanai lapak. Tapi dek cucu, liau tahan bangih nan manyanak.

“Maaf ambo Ngku,” kato Pramalayu manjapuik langkah tingga. Inyo maraso kurang adab ka angkunyo nan sangaik manyayangi nyo tu. Bakacokaco mato Pramalayu mintak maaf. Dalam hati nyo mambaco istigfar.

Astagfirullahal adzim. Ampun ya Allah…

Mancaliek kurenah sarato kasadaran akan diri dari Pramalayu tu, Guru sanang. Liau mamandang ka Angku Dt Maradjo nan tampak sanang pulo. 

Sudah tu Guru mancaliek ka Pramalayu, dan bakato,”Bulieh dikatokan raso ba Tuhan tu. Tapi sakadar ka gambaran samato. Itu pun untuak badiskusi sarupo kini. Tapi, di tampek-tampek umum, usah bacarito pakaro raso ba Tuhan. Karano tiok urang punyo raso. Pasti babeda-beda. Makonyo puncak raso ba Tuhan tu adolah haniang dalam haniang. Dalam batin babatin pulo. Sarupo kulik bawang nan balapih-lapih. Tiok dikubak, ado juo kuliknyo. Tiok dikubak, barayie mato!”

“Alhamdulillah… Tapi Guru… Sabalumnyo ambo mintak maaf. Takaik jo raso tu, nan hanyo bisa dicaliek jo mato batin… ambo nyio mangaik-an nyo jo energi, Guru. Mudah-mudahan mangaik-ngaik-kan ko idak tamasuak doso syirik. Lai kok bulieh ambo bacurito agak panjang, Guru, Ngku? Iko takaik jo paham ambo pakaro ba Tuhan dikaik-an jo keilmiahan. Karano manuruik ambo, agamo ko ilmiah. Kok kini alum ado bukti nan mangaik-an, itu bukan karano agamo tak ilmiah. Tapi hanyo karano tabatehnyo aka manusia.”

“Silakan,” kato Guru. Angku Dt Maradjo maangguak tando mambuliehkan. Liau pun galak, karano tadi siang cucunyo tu lah bacurito juo pakaro energi tu.

Karano lah dapek izin, Pramalayu basiap-siap nak bacurito. Nyo pelok-i kupiahnyo. Nyo patapek selo. Lalu nyo bakato,”Tuhan babuek sakandak-Nyo. Manjadikan alam semesta nan banamo Nur Muhammad. Dari tiado manjadi ado. Mako untuak ma-ado kan tu Tuhan basipek Al Khalik. Dalam teori fisika ado dikatokan bahwa sagalo nan dibuek atau diusaokan tu paralu energi. Karano itu, untuak manjadian sasuatu tu, tantu Tuhan mangaluakan energi.

Aratinyo Tuhan punyo energi. Kito agieh banamo energi illahiyah… Nah, jo energi illahiyah nan Liau punyo itu lah Nur Muhammad dibuek. Sampai di siko, lai pas ko lah du Guru?”

Guru tak maiyo-manido kan. Liau tadiam se, sambie manunggu kalanjutan surahan paham Pramalayu. Angku Dt Maradjo galak sanang.

“Dari Nur Muhammad atau alam semesta sarato isinyo nan dibuek dek Tuhan tu, ado matoari, ado ayie, dll. Matoari jo ayie tu tak abih-abih sampai kini. Baitu juo sabanae nan lain. Kok abih bana lah minyak tanah, sabanae tak habih bagai doh. Tapi energi nan nyo kanduangnyo tu baubah jadi angek.” Sampai di situ Pramalayu baranti. Sambie mangumpua-kan pikiran.

“Jo energi illahiyah, Tuhan manciptakan Nur Muhammad. Mako, sabagian energi illahiyah nan tak bahinggo bateh tu, pindah ka Nur Muhammad. Atau pindah ka alam semesta jo isinyo ko! Lalu, karano energi illahiyyah tu tabaok dalam dzat Tuhan, itu nan manjadi sipek-sipek Tuhan nan diabadikan dalam Asmaul Husna. Sahinggo iko, masih sasuai jo kitab kan

Guru?”

Guru masih tanang-tanang sajo. Mungkin bagi liau iko sasuatu nan baru. 

Kiroe bukan baitu. Karano tibo-tibo liau bakato,”Samulo jadi,  Sirrullah, Dzatullah, Sifatullah, Wujudullah, Af’alullah… Nur illahi… Nur Muhammad…

Titiek ba… Energi… ‘alam…!”

“Alhamdulillah…,” kecek Pramalayu.

“Alhamdulillah…,” kato Angku Dt Maradjo.

Urang batigo tu galak tak basuaro. Samo sanang. Samo paham. Samo kaji.  “Ambo lanjuik-an yo Guru, Ngku?”

Guru jo Angku Dt Maradjo samo maangguak.

“Di dalam fisika, ado babarapo teori takaik jo energi ko. Partamo teori nan mangecek-an tiok benda punyo energi. Itu dibuek rumusnyo dek Einstein untuak manggambarkan kesetaraan massa jo energi. Tiok nan punyo massa, pasti punyo energi. Satiok benda, tantu punyo massa. Massa ko bulieh disabuik sipek nan malakek ka benda. Sadangkan benda adolah gabungan atom, molekul, dan sataruihnyo… Mako dari itu, benda punyo energi. Tak peduli benda iduik, ataupun benda mati!”

“Benda mati punyo energi pulo,” tanyo Angku Dt Maradjo.

“Iyo Ngku. Batu cincin angku tu punyo energi nah. Cubo rasoan di tapak tangan, ado getaran taraso tu… Co cubo Ngku.”

Angku Dt Maradjo mambukak cincin akiek liau. Mantiko Da’bu. Pramalayu mamacik cincin tu. Sabalah tangan nyo tangkuik-an ka bawah. Lalu Mantiko Da’bu tu nyo pacik jo tangan kida, sakiro sapuluah senti dari tapak tangan suok nan maadok ka bawah. Nyo rasoan ado getaran. Ado nan manggaranyam.

Nyo agieh-an Mantiko Da’bu tu ka angkunyo. Angku Dt Maradjo mancubo hal nan samo. Liau maangguak-angguak tando maraso.

Guru mancubo pulo. Lalu liau bakato,”Raso nan dipataruahkan ka kulik, itu lah nan maraso energi batu cincin ko!”

“Alhamdulillah… Karano itu, mako sabanae energi tu bisa diraso kan Guru? Sahaluih-haluih raso, di jiwa. Baagieh surahnyo nah Guru,” kato Pramalayu.

Guru mancaliek ka Pramalayu, lalu liau bakato,”Iyo itu nah. Taruihan

sajo…!”

Dek disruruah taruih, mako Pramalayu malajuik-an,”Nan kaduo, ado Hukum Kekekalan Energi. Isinyo, energi tak bisa diciptakan! Tak bisa dibuek! Hanyo bisa baubah bantuak. Misalnyo cahayo dari energi matoari nyo pakai dek daun parancih untuak bafotosintesis–maolah makanan dari babagai unsur nan tabaok dek ayie nan nyo iruik dek aka parancih tu. Lah jadi makanan, dikirimlah ka saganok batang parancih, sampai ka aka. Baitu pola iduik sagalo tumbuahan. Apokah energi matoari bakurang, kiroe lah 18 miliar taun umue matoari, energinyo sabanyak itu juo nyoh. Lalu apo sabanae nan tajadi? Kiroe energi matoari tu nyo tangkok dek daun nan hijau, nyo ubah jadi energi kimia, lalu jadi makanan parancih tu. Siso makanan nan balabieh, disimpan di dalam aka. Itulah nan kito goreang. Dan tadi lah kito makan. Jadi energi lo dek kito. Sahinggo kito bisa manggarik, mangecek. Karano ado energi lah kito iduik!”

Gak sasak angok Pramalayu manjalehan. Mungkin karano pikirannyo labieh capek dari kato-kato!

Tibo-tibo Angku Dt Maradjo batanyo,”Jadi kok urang mati, aratie karano lah abih energinyo du?”

“Idak Ngku. Idak abih doh. Kok urang mati, kan arwahnyo diambiek dek malaikat, diantaan ka haribaan Tuhan. Innalillahi wainna ilaihi rojiun. Datang dari Allah, kumbali kapado Allah. Arwah manusia tu punyo Allah. Jasad busuek, nyo makan dek caciang. Tajadi parubahan energi di situ. Jadi kutiko urang mati, iyo abih energinyo, Ngku! Tapi dak lanyek do. Tapi ado nan pindah ka haribaan Allah. Ado nan baubah jadi energi lain.”

“Hmmm… makin dakek nah… taruih… taruih…,” kato Guru.

“Jadi sacaro jumlah total, sajak samulo jadi sampai kini, nan energi tu kekal. Tak baubah total jumlahnyo. Nan tajadi hanyo baubah bantuak,” lanjuik Pramalayu.

“Baa pulo jo khodam, atau soko Guru,” kato Angku Dt Maradjo nan punyo kasampatan mananyoan diskusi nan tagantuang tadi ka Guru.

“Kan lah ambo katokan tadi,”Samulo jadi,  Sirrullah, Dzatullah, Sifatullah, Wujudullah, Af’alullah… Nur illahi… Nur Muhammad… Titiek ba… Energi…

‘alam… Di situ juo duduak pahamnyo nah!”

“Cubo taruihan dulu, Prapa. Sakalian kaik-an jo soko dan sako tu bagai…”

“Ampun Guru. Rancak lah Guru nan manyurahan…”

Guru galak manih. Inyo mulai suko jo adab dan kurenah nan dipakai Pramalayu. Guru tu bagadang hati. Tak sio-sio liau mambimbiang saratuih hari.

Angku Dt Maradjo baitu pulo. Prinsip adab di ateh ilemu ko yo nyo pakai bana dek Pramalayu. 

Sungguah salamo ko banyak urang nan lupo jo adab kutiko lah bailemu. 

Azazil dihukum Tuhan karano tak ba adab, walau ilemunyo mungkin jauah labieh banyak dari Adam. 

Adam pun kanai hukum. Karano malangga adab ka Tuhan, sahinggo dibuang dari sarugo. 

Karano tak ba-adab, dibuang sapanjang adat! Aratie, Tuhan lai mangasiahi Adam, tapi paralu diagieh sanksi supayo baraja dari kasalahan!

“Ambo lah pernah manjalehan, ka Datuek lah babarapo taun nan lalu. Mungkin karano Datuek lah maraso tamek baraja, jadi lah lupo,” kecek Guru sambie manyindie Dt Maradjo.

“Maaf Guru. Sasek di ujuang jalan, kumbali ka pangka jalan. Maa lah di siko ambo kini. Sarato jo cucu ambo bagai,” kato Dt Maradjo jo muko agak malu. 

Guru galak manih. Lalu liau bakato,”Allah punyo dzat. Allah punyo sipek. Dzat jo sipek Allah basatu padu. Manusia baitu pulo. Dzat bagi Allah, jirim dek manusia. Sipek bagi Allah, ‘aradh dek manusia. Nah, soko jo sako kecek Datuek tadi, itu lah sipek manusia. Soko pambaok sipek, sako namo sipek! Kan baitu kaji Datuek dak?”

“Iyo Guru. Di Minangkabau, pambagian sipek itulah nan manjadi gala. Karano tiok kito punyo tugeh babeda-beda, iduik bapadok-ganggam bauntuak. Makonyo bagala tiok-tiok laki-laki di Minangkabau. Nan masiang-masiang gala tu mambaok ciek sipek utamo,” kato Angku Dt Maradjo.

Angku Dt Maradjo baranti. Maambiek angok. Lalu liau malanjuikan,”Manusia tu adolah alam, bagian dari Nur Muhammad nan dibuek dek Allah. Karano itu, sipek-sipek Allah pun jadi warih dek manusia, kan iyo baitu Guru?”

Guru maangguak.

Angku Dt Maradjo malanjuik-an,”Apo bukti kalau kito manarimo warih sipek tu… Contohnyo, kito punyo raso kasieh jo raso sayang, Tuhan Maha Pangasieh jo Maha Penyayang… Bedanyo, Allah punyo sipek nan Maha

Sagalo-Galonyo, langkok ganok dan tak bisa dibilang…. Iyo kan Guru?”

Guru maangguak. Satuju.

Lalu Angku Dt Maradjo malanjuik-an,”Manuruik ambo, kalau Allah punyo sipek nan tak bahinggo, nan kito manusia punyo babarapo sipek utamo sajo. Iko nan iduik bapadok, ganggam bauntuak… Daolu, kutiko samulo jadi, sipek utamo iko lah nan dilakek-an manjadi namo gala… Soko jadi sako… Tiok-tiok urang nan lai manjalanan sipek tu sacaro samparono, mako nyo sokah…,”

Kumbali Angku Dt Maradjo baranti. Liau taguak kopi. Lalu liau lanjuikan,”Bungo lah suko jadi putiek. Putiek lah suko jadi buah. Buah lah masak ranum pulo. Itulah nan sokah… Kok lah sokah, baru ado manfaat bagi urang banyak… Ado karya atau parbuatan… Dan, kok lah sampai ukue jo jangko, lah ado izin dari Nan Punyo, iyo gugue sandirinyo. Itulah innalillahi wainna ilaihi rojiun…”

“Nah… kan lah du. Lah sokah nah,” kato Guru.

Angku Dt Maradjo galak manih. Agak malu. Takuik ka diri kok tagurieh sombong atau ria di hati!

Tapi Pramalayu masih bapikie, sudah tu nyo batanyo,”Apokah soko tu

‘aradh, Guru?”

“Tadi kan lah ambo katokan, soko tu pambaok sipek, gala tu namo sipek.

Tantu soko tu lah ‘aradh. Jirim nyo adolah urang nan manyandang gala.”

“Apokah sipek tu energi, Guru?”

“Iyolah… Allah basipek Maha Maubek, mako tantu ado energi untuak maubek! Baa dek Datuek du?”

“Alhamdulillah… Iyo baitu nah Guru,” jawek Angku Dt Maradjo.

Nyo caliek Pramalayu galak manih, Angku Dt Maradjo galak pulo, dan mangecek,”Karano energi kekal, mako soko tak mati! Kok urang nan manyandang soko bapulang, arwahnyo kumbali ka nan satu, soko nyo lakek ka kamanakan. Ramo-ramo si kumbang janti, katik endah pulang bakudo, patah tumbuah hilang baganti, nan soko turun ka nan mudo.”

“Alhamdulillah…Lah tajawek nah, Ngku,” kato Pramalayu sambie mancaliek ka angkunyo.

Tapi nyo lansuang manyambuang,”Tadi Guru manyabuik, samulo jadi, 

Sirrullah, Dzatullah, Sifatullah, Wujudullah, Af’alullah… Nur illahi… Nur Muhammad… Titiek ba… Energi… ‘alam… Nah, nan titiek ba ko, baa surahnyo Guru?”

“Tadi pun ambo manyabuik Ado raso nan ditumpangkan di kulik. Ado raso nan ditumpangkan di lidah. Ado raso nan ditumpangkan di hati. Ado pulo raso nan ditumpangkan di nurani atau jiwa… Lalu ado Nur Illahi… Nur Muhammad… Titiek ba… baru sudah tu energi nan ado di alam… Lah tarang,

Prapa?”

Pramalayu maangguak, lalu nyo mangecek,”Ado energi illahi nan dipitaruahkan Tuhan di jiwa. Titiek ba tu maknanyo satu noktah di dalam hati, nan banamo roh atau nyawo. Hati tu kan jantuang kito nan sarupo huruf ba…

Titiek nyo tu nan jiwa atau nurani. Tampek nyawo atau roh… Iyo baitu Guru?”

“Ooo idak baitu doh! Nyawo atau roh tu malingkupi saluruah ronggo, mamanuahi saluruah tubuah. Noktah tu tampek Tuhan mampitaruahkan raso ba Tuhan. Ado urang manyabuik titiek ba tu jo hati nurani. Ado juo nan manyabuiknyo jiwa. Lah jaleh?”

“Alah Guru. Aratie, kok ka marasoan ba Tuhan, tantu iyo payah. Karano titiek ba tu jauah di dalam hati. Karano itu, urang nan hatinyo hitam, susah marasoan adonyo Tuhan. Kalau nak nyio marasoan adonyo Tuhan, hati paralu dibarasiahan. Mambarasiahan hati adolah sacaro ijtihad dan mujahadah. Ijtihad adolah bausao sacaro pisik. Misalnyo ibadah. Sadangkan mujahadah aratinyo bajuang sungguah-sungguah sacaro batin. Iyo baitu, Guru?”

“Ado paham nan paralu dijalehan takaik raso ba Tuhan tu nah… Sarupo ambo sabuik, ado raso nan dipitaruahkan di kulik, itu adolah raso ba Tuhan juo, di kulik… Raso nan dipitaruahkan di lidah, itu raso ba Tuhan juo. Baitu juo di hati. Karano Tuhan itu maliputi sakalian alam. Dakeknyo Tuhan ka kito bisa digambarkan; idak basisi, idak baantaro, tapi idak basatu, idak bapadu. Lah paham, Prapa?”

Karano Pramalayu masih diam, Guru malanjuik-an,”Raso di kulik tu disabuik jasadi, raso di lidah disabuik lisani, raso di jiwa disabuik ruhani. Dan ado raso di nurani nan pado samulo jadi di titiek awal ruh dari Muhammad

Hakiki…!”

Pramalayu manyolo,”Jadi Nur Muhammad tu ado pambagiannyo pulo du Guru?”

“Iyo… ado Muhammad Suri, itulah Muhammad Bin Abdullah. Ado Muhamnad Nuri. Ado pulo Muhammad Hakiki…!”

Manyolo pulo Pramalayu,”Apokah Muhammad Nuri itu nan energi nur muhammad. Atau energi muhammad, Guru?”

Guru galak manih se nyoh. Angku Dt Maradjo maangguak-angguak. Pramalayu manunggu jawek!

Lalu Guru bakato,”Kok bulieh diumpamoan, jasadi tu bodi oto, ruhani tu masin oto, nurani tu aki oto, Nur Muhammad tu kunci kontak oto. Antaro bodi, masin, aki dan kontak tu satu kasatuan. Tapi iduik-matinyo di kontak oto. Siapo nan maiuduik mamatian oto? Itulah supir. Aratie, bukan kito nan jadi supir doh. Tapi Allah Subhanawata’ala. Baitu kiro-kiro parumpamaannyo. Allahu a’lam bisshawab…”

Pramalayu tadiam. Kok parumpamaan jo oto tu, lai bisa nyo pahami. Tapi gak payah nyo mamaknai kato-kato “idak basisi, idak baantaro, tapi idak basatu, idak bapadu” tu! Kok dak basisi, idak pulo baantaro, aratie kan dakek du? 

Tapi dak basatu dak bapadu, aratie idak dalam satu kasatuan. Ibarek ayie, itu kan rumus kimianyo H2O. Antaro unsur Hidrogen (H) jo unsur Oksigen (O2) itu basatu dan bapadu nah.

Pramalayu dapek contoh, mako basumangek inyo mangecek,”Idak basisi, idak baantaro tu sarupo ayie di daun kaladi dak Guru? Idak basatu, idak bapadu tu, sarupo gulo jo ayie. Atau sarupo garam di lawik.  Sungguahpun gulo ado dalam ayie, laruik dalam ayie, tapi masih idak basatu, idak bapadu doh. Tatek juo ayie gulo tu adolah ayie tambah gulo! Baitu pulo garam di lawik, kok diganang ayie lawik tu di paneh matoari, basuo garam nah. Baa kiro-kiro, Guru?”

Guru tak manjawek, tapi liau mambaco,”Alhamdulillah…” Angku Dt Maradjo malafazkan hamdalah pulo.

Pramalayu maangguak-angguak. Gak tasadu di dadonyo. Raso ka runtuah ayie mato. Dek raso haru.

Pramalayu masih bapikie. Bisakah digambarkan kabaradaan Tuhan tu dalam teori Medan Energi? Takana itu, inyo mangecek,”Dalam fisika ado teori Medan Energi, Guru. Kecek Einstein, kito ko tahubuang jo maso lalu, maso kini dan maso datang dalam Medan Energi nan samo. Pas bana dikaikan jo kato-kato tadi mah Guru.”

Guru jo Angku Dt Maradjo tampaknyo dak nyambuang jo nan disampaikan Pramalayu. Makonyo urang baduo tu aniang sajo. Pramalayu dapek aka. Nyo ambiek buku jo pena di dalam ransel nyo. Lalu nyo buek gambar. Gak lamo nyo manggambar dan manulih.

Lah sudah gambar tu.

Image 1024x576

“Dalam medan energi tu ado masa lalu, maso kini jo maso datang. Karano namonyo medan, aratie iko tigo dimensi. Di dalam itulah sagalonyo tajadi, sajak samulo jadi. Nan Energi Illahi ado di dalam Medan Energi tu, karano Liau kan maliputi saluruah alam. Tapi Energi Illahi tu manambuih Medan Energi tu ka lua, jauah tak bahinggo. Nah, Medan Energi tu lah nan Nur Muhammad atau ‘alam semesta, dan dikulik lua–tak basisi tak baantaro jo ‘alam semesta tu–masih ado Energi Illahi nan dak bahinggo bateh. Tak bisa dibayangkan. Baa kiro-kiro Guru, Ngku?” 

“Wallahu a’lam. Iko masih bisa didiskusikan labieh jauah mah. Tapi tantu jo para ahli fisika pulo. Tapi hati-hati yo, jaan sampai batuka paham. Mangaji tauhid ko ibarek rambuik di balah tujuah mah. Kok dak hati-hati, bisa jatuah ka syirik! Kok mangaji tauhid tu ibareknyo kito jadi talue di ujuang tanduak! Kok tak saimbang, tak bisa manyubalahkan, bisa jatuah talue tu. Kok talabieh takan, pacah talue tu… Makonyo, puncak paliang tenggi dalam marasokan ba Tuhan, adolah haniang!”

Pramalayu maangguak. Tapi inyo yakin, akan ado titiek tamu teori-teori fisika dan ilemu sains lainnyo jo ilemu tauhid. Inyo baprinsip, salagi mangaji bukti-bukti adonyo Tuhan, itu malah dianjurkan! Dan Pramalayu taobsesi untuak manggali itu.

Tibo-tibo Angku Dt Maradjo manyolo,”Karano soko adolah pambaok sipek, sako namo sipek, mako kok urang bagala Radjo Adie, tapi tak tampak di parbuatan jo kurenahnyo, baa lo du Guru?”

Bapikie sabanta, lalu Guru bakato,”Manuruik riwayat, kutiko Adam diciptakan, Tuhan kan mangecek-an bahwa Adam adolah ciptaan Liau nan paliang samparono. Dimaa latak samparononyo? Karano Adam diagieh napasu. Langkok ganok napasu tu. Di antaro napasu nan banyak tu, ado induak balanyo nan banamo cinto dunia. Karano napasu cinto dunia itulah, Adam tagalincie. Adam mangarajoan nan dilarang Tuhan. Mako Adam diusie dari sarugo. Nah, mangapo dikatokan manusia adolah ciptaan nan paliang samparono? Karano ado napasu itulah… Dek ado napasu, mako manusia harus baparang jo dirinyo surang. Mangandalikan napasunyo surang! Aratie bana, surang manusia dikatokan samparono apobilo nyo bisa mangandalikan napasunyo surang. Lah tarang, Datuek?”

Angku Dt Maradjo maangguak-angguak, lalu liau bakato,”Ooo baitu… Jadi kok ado urang bagala Radjo Adie, tapi tak adie. Kurenah jo parbuatannyo tak sasuai jo sipek nan tabaok dek sokonyo, bukan gala atau sako nan salah. Bukan pulo soko nan salah. Tapi tak lain karano nan manyandang gala tak bisa mangandalikan napasunyo. Baitu kan Guru?”

Guru galak sanang karano maliek Angku Dt Maradjo pueh jo paham nan tibo. Pramalayu sanang karano sato dapek kaji. Sato dapek paham.

Angku Dt Maradjo mambaco hamdalah,”Alhamdulillah… Batambah pulo

kaji…”

Pramalayu mambaco hamdalah pulo. Baitu pulo Guru.

Sudah tu, urang batigo tu tadiam. Guru managuak kopi. Angku Dt Maradjo marokok sambie maikuik-i garik asok.

Gak lamo antaranyo, Pramalayu batanyo ka angkunyo,”Kini iko lai Ngku.

Baa pulo surahnyo dari kato sajalan pikiran jo hati, raso jo pareso?”

“Raso tu kan adonyo di hati. Pareso di kapalo. Karano ado utak di situ. Lalu ado pituah, raso dibaok naiek, pareso dibaok turun. Aratie, bamulo dari hati, dipareso di kapalo, diputuihan dek hati. Atau bamulo dari raso, dipareso jo utak dan diputuihan dek raso. Mako raso tu nan utamo. Dek itu pulo ado pituah jago tali jaan putuih, jago raso jaan hilang,” kato Angku Dt Maradjo.

“Apo mukasuik jago tali jaan putuih, jago raso jaan hilang tu du, Ngku?”

“Kok itu bialah Guru nan manyurahan beko. Tapi sacaro warih nan bajawek, pusako nan ditarimo, tali jaan putuih tu mukasuiknyo tali antaro hati jo kapalo. Jago raso jaan hilang tu aratinyo jaan sampai hati tatutuik doso! Itu nah, Prapa. Ka Guru kito mintak surahannyo lai,” kato Angku Dt Maradjo ka Prapa sambie mancaliek ka Guru, bamohon untuak disurahan labieh lanjuik.

“Kendala urang nan manyandang gala Radjo Adie adolah manyamoan kapalo (pareso) jo hati (raso). Kok lah sajalan, mako tawujuik soko adie, itu nan sokah, makonyo batuah!!! Untuak manyamoan kapalo jo hati, paralu jambatan, itulah thariqat. Kok lah ba-thariqat, in Sya Allah basuo hakikat. Itulah nan musyahadah… Ilemu untuak bathariqat, namonyo tasawuf. Daolu ambo lah mambahas ilemu syariat jo ilemu tauhid. Dan jo Prapa salamo saratuih hari kito lah mangaji Rukun Islam dan Rukun Iman jo ilemu nan tigo tu. Jadi lah langkok ganok! Tingga maulang-ulang ilemu se lai, sampai dapek kaji. Mudah-mudahan kito basamo tatek dalam lindungan Nan Kuaso, dan Prapa bisa pulo mancari kaji jo paham surang. Tamasuak jo mancari kailmiahan agamo. Ciek pasan ambo, kok pakaro ba-Tuhan, itu puncaknyo dak bakatokan doh. Haniang. Kalau dikatokan juo, bata iman! Lah du?”

Pramalayu maangguak. Angku Dt Maradjo maiyoan. 

Lalu Guru manyuruah Pramalayu mandakek ka muko liau. Lah dakek, Guru manyalami Pramalayu. Urang baduo tu basalam, lalu Guru bakato,”Lah Prapa… malam kini ambo ijazahkan kapado engkau tigo ilemu sacaro dasardasarnyo. Pagunoan ilemu tu di jalan Allah. Dalam kabaikan kito basamo, dalam kamaksiatan kito bacarai…!”

“Ambo tarimo sagalo ilemu dari Guru. In Sya Allah akan ambo pagunokan hanyo di jalan Allah… Tarimo kasi banyak-banyak, Guru.”

Baitu salasai ijab kabue tu, Angku Dt Maradjo lansuang manyambuik jo kalimat hamdalah… Pramalayu jo Guru pun mambaco,”Alhamdulillahirabbil alamiiin…”

Dalam masih basalam, Pramalayu bakato,”Guru, salamo saratuih hari ambo di siko, tantu banyak parbuatan jo kurenah nan salah. Ambo minta maaf Guru. Dan, sakalian mohon izin, karano bisuek pagi ambo ka bajalan…

Doakan ambo, Guru…”

Bakaco-kaco mato Pramalayu. Naiek sadu-sadunyo. Tabaram ayie mato.

Baa ka idak, walau hanyo saratuih hari, tapi tak tangguang banyak ilemu nan dapek. Salamo ko inyo baagamo sacaro kabiasaan sajo. Sungguahpun inyo lai baibadah, dan badzikir karano diaja dek Angku Dt Maradjo, tapi nan tauhid tak jaleh samo sakali. Thariqat pun baitu pulo. Tak pernah nyo baraja ilemu tasawuf. Kok ilemu syariat lai sajak SD nyo baraja. 

Makonyo hari nan saratuih hari tu lah mampatagok sandi-sandi iduiknyo. Dan inyo pun mambuek tekad untuak manggali sisi-sisi ilmiah raso ba Tuhan dikaik-an jo energi tu!

Pramalayu punyo firasat, justru jo teori-teori energi ko pulo, tak hanyo raso ba Tuhan nan tagali, tapi tamasuak manamukan sejarah Minangkabau maso lampau. 

Jalannyo jo mangumpua-an tigo parmato tapak jalak! In Sya Allah…

14

Danau Baruah, 2013

Danau Baruah tu acok disabuik urang Danau Dibawah. Ado pulo Danau Diateh jo Danau Talang. Ado tigo danau di sakitar itu.

Ado duo kecamatan tampek tigo danau tu barado. Yakni Kecamatan Danau Kembar jo Kecamatan Lembah Gumanti.

Danau Baruah lawehnyo maliputi duo nagari. Yakni Nagari Simpang Tanjuang Nan Ampek jo Nagari Kampuang Batu Dalam.

Samantaro Danau Talang, nan paliang kaciek dari tigo danau tu, barado di kaki Gunuang Talang arah ka selatan. Di Nagari Kampuang Batu Dalam lataknyo.

Adopun Danau Diateh, nan paliang gadang dari tigo danau tu, talatak diapik dek Nagari Alahan Panjang jo Nagari Simpang Tanjuang Nan Ampek.

Nah, nan Danau Baruah ko sajak saisuek iyo tasabuik panuah misteri. Baa ka idak, ayienyo nan kalam, mungkin karano sangaik dalam, ado pulo puputan kaliang di tangah. Banyak urang nan dilulue puputan kaliang tu, tak basuo jasadnyo. Ado nan mangecek jasad-jasad atau bangkai-bangkai nan nyo lulue dek puputan kaliang tu tasumbue di Nagari Rangkiang Luluih. Jauah di timur danau tu.

Di lua curito-curito misteri tu, sabanae Danau Baruah ko sungguah indah. Walau jauah ka bawah dari daratan kuliliangnyo, tapi dak mangurangi rancak pamandangan. 

Kok siang sarato paneh, ayie Danau Barueh bantuak kaco gadang nan bakilauan. Sarupo mangijok matoari di langik biru.

Kok hari hujan. Danau Baruah bakabuik.

Walau ayie danau tasuruak kabuik, tapi urang nan mancaliek dari ateh-arah ka kaki Gunuang Talang–saraso barado di ateh awan.

Nah, kutiko danau tatutuik awan tu, adokalonyo urang nan sadang mangayie basobok jo ikan gadang. Ikan raksasa. Kecek babarapo urang nan pernah mancaliek, sakiro sagadang nak gadih lah gadang ikan tu.

Dan ikan gadang tu, tiok bulan ampek baleh acok tasuo dek urang mangayie. Badan ikan gadang tu barubah jadi nak gadih rancak. 

Mungkin nan tampak dek urang adolah nak gadih rancak nan malayang. Sarupo bajalan di ateh danau. Karano dak tampak kakinyo, mako urang manyangko nak gadih tu adolah ikan babadan manusia!

Tak tangguang-tangguang, gadih rancak tu barambuik tagerai. Bagalombang. Ikal panjang. Di kaniangnyo ado parmato. Limbayuang warnanyo. 

Mungkin dek cahayo limbayuang tu, urang sakitar maagieh namo ikan gadang tu jo Puti Limbayuang!

Kok nyio mancaliek Puti Limbayuang tu, pai lah ka Danau Baruah. 

Di situ, ado gurun ketek manjorok ka danau. Ado kayu gadang di tapi arah ka danau. Kecek urang sakitar danau, ka situ Puti Limbayuang acok malayang!

Arah ka barat danau, ado namo daerah Ayie Tawa. Itu adolah salah satu jorong dari Nagari Kampuang Batu Dalam. Di situlah gurun kaciek nan ado batang kayu gadang tu.

Di bawah batang kayu gadang itu lah Pramalayu manapati janji, nak basuo jo Mande Puti Marah Selu.

Hari lah lewek pukue tigo dinihari. Pramalayu manunggu subuah.

Siang tadi, sasudah bapisah jo Guru di Pondok, di Bukik Nurul A’la di Rimbo Imang, Pramalayu jo Angku Dt Maradjo jo oto pulang ka Dusun Tuo. 

Pukue salapan pagi, angku jo cucu tu lah duduak mangopi di ruang tangah Rumah Gadang Malayu. Nyinyiek Reno Ali basumangek mangokohan pangacok. Maklum lah tigo bulan bapisah jo cucunyo tu.

Saharian urang batigo tu saliang bacurito. Kailie-kamudiek pai curito.

Sakali-sakali tadanga suaro galak. Iyo sabana riang urang batigo bacucu tu.

Kok dak dek tanyo Pramalayu, mungkin riang tu tak baranti-baranti.

Kajadiannyo sudah mugarik. Lah sudah minum jo makan, urang batigo tu duduak maota. Di situlah Pramalayu batanyo,”Ooo Nyiek, baa curito Mande Marah Selu tu sabanae?”

Mandanga namo tu disabuik, Nyinyiek Reno Ali lansuang mambulalang. “Untuak apo waang tanyo paja tu!”

Kasa jawek Nyinyiek Reno Ali. Dek dak rancak suasana, Pramalayu maalieh curito. Tapi Nyinyiek Reno Ali lah ilang cerianyo. Tak lamo liau mintak izin ka kamar. Dan tak kalua-kalua lai!

Tingga lah Angku Dt Maradjo jo Pramalayu. “Mangaa pulo itu nan batanyo. Padohal Prapa lah tau langkok ganok, bahkan labieh tau dari kami.”

“Maaf, Ngku. Iyo ambo nan salah nah. Tantu sajo ambo lah tau sadonyo. Bahkan tamasuak kisah angku jo nyinyiek ratusan taun lalu, ambo lah tau. Tagambar se di kapalo. Mungkin karano transfer energi dari Mande Puti Lenggeni daolu,” jawek Pramalayu sambie mangakui sagalo nan nyo tau ka angkunyo.

“Sarupo nan lah ambo curitoan ka angku, ambo lah duo kali basobok jo Mande Puti Marah Selu. Memang dak sabantuak, tapi samo-samo rancak jo Mande Puti Lenggeni. Tapi kurenah babeda. Nan surang pandiam tapi tageh dan anggun. Nan Mande Puti Marah Selu pariang, romantis dan suko badandan gak balabieh.”

“Alhamdulillah Prapa lah basuo jo khodam baliau. Tapi, nan ka datang dak usah manyabuik curito ko ka siapopun. Salain curito ko banyak urang nan dak tau, karano memang disuruak-an, pakaro khodam tu pun bisa mambuek banyak tafsir nah. Mako, angku minta Prapa, dari iko ka ateh supayo imekimek mangecek. Tak sadonyo nan kito tau paralu dikecek-an! Tapi nan ka dikecek-an harus nan awak tau. Kok galeh basambuik nyoh, usah dikecek-an. Karano barito salalu dak sarupo nan sabananyo!”

“In Sya Allah Ngku. Tolong doakan ambo supayo tahindar dari katalonsongan itu yo Ngku.”

Angku Dt Maradjo galak manih. Dari matonyo tampak bana gaek ko sangaik sayang ka cucunyo. “Nah, kini basiap-siap lah. Baok oto angku. Kan

Prapa bajanji subuah beko jo puti kan?”

“Iyo Ngku. Danau Baruah tu, kamaa arah jalannyo du?”

Pramalayu tak batanyo baa kok angkunyo tu tau pakaro janjinyo jo Mande Puti Marah Selu tu. Mungkin sajo Bujang Itam nan mangecek. Karano angku tu tibo sabalun Bujang Itam pai. Dubalang jin tu talambek barangkek ka Danau Baruah karano sadang manggoreang parancih!

Lalu Angku Dt Maradjo manunjuak-an arah jalan ka Danau Baruah tu. “Kok ragu, batanyo sajo. Urang-urang arah ka ateh tu tau jo oto angku nah.”

Baitulah, Pramalayu manyetir surang. Dari Dusun Tuo Surambi Duobaleh Koto–Muaro Paneh–taruih ka Koto Anau nan mandaki. Sajak dari Koto Anau tu, mandaki se taruih ka Batu Banyak, Koto Laweh, dan tibo di Pasa Bukik Sileh.

Ambiek jalan di kida dari pasa. Tibo di Batu Bajanjang, Salayo Tanang, Kampuang Dalam, Kampuang Batu. Dan Pramalayu baranti di kelok sabalun Ayie Tawa, karano ado baun bungo cimpako.

Bau harum cimpako itulah nan manuntun. Lah sudah oto diparkir di tapi jalan nan gak leba, Pramalayu bajalan kaki maikuik harum cimpako tu.

Tak ado surang pun urang basuo. Tapi kok balangang-langang Pramalayu lah biaso. Mako jo hati tanang, bahkan riang, nyo taruih bajalan. Sampai ka tapi danau.

Pramalayu duduak basanda di batang kayu gadang tu. Angin maambuih talingo. Untuang nyo lai mambao jeket taba. Lumayan mausie dingin.

Hari lah hampie satangah ampek. Angin baambuih mambuek riak. 

Tibo-tibo danau baombak

Angin lanyek, ayie bagolak

Di ateh danau urang bararak

Bujang Sambilan kapalo arak

Mande Marah Selu datang jo galak

Pramalayu sadang maagak

Tibo-tibo nyo lah tagak

Di dakek mande nan sabana rancak

Bau cimpako makin manyanak

Pramalayu lupo sadang diarak

Manuju Puri Alih Takarak

Etan di bawah Ayie Rarak

Di sinan rombongan baranti tagak

Ado puri sarupo istano

Ado gonjong pancarono

Pramalayu dijapuik jo carano

Sapurinyo galak, tak ado nan muno

Disitulah upacara lakek lancano Bujang Sambilan, sambilan rono

Kini baanjuangan tareh sampono

Ka bakeh Pramalayu, ahli sejarah kuno!

Sairiang suaro azan subuah, Pramalayu raso jago lalok. Inyo bagageh ka tapi jalan. Bujang sambilan takileh-kileh di muko, balakang, kida jo suok.

Di tapi jalan, Pramalayu naiek oto. Nyo taruih bajalan arah ka Simpang Tanjuang Nan Ampek. 

Di bawah, nyo belok kida. Ado musajik dakek pasa. Di situlah Pramalayu baranti. Masih takaja baimam-imam.

Sudah sumbayang, hari lah pagi. Pramalayu mancari lapau untuak minum kopi. 

Lah sudah minum, hari mulai tarang. Tampak Danau Diateh di kajauahan. Oto taruih arah ka Alahan Panjang. Baranti malakik muaro danau.

Pramalayu turun oto. Di kida ado jalan satapak. Ka situ kaki mambaok diri. Sampai di dataran paladangan. Ado batu tagak di ujuang jalan. Tapek di tapi ladang.

Tak disuruah, Bujang Itam mambaok kain saruang ka aleh duduak. Di sinan Pramalayu baselo. Di dakek batu tagak tu. 

Nyo baco doa jo fatihah. Sambie manakue nyo bakato,”Assalamualsikum… Alam Jamal sarugo Minangkabau. Salam hormat dari ambo Angku!”

Lalu tadanga suaro, sarupo dari dalam batu!

“Kok dak dek batu limbayuang di saku waang tu, haram deen kamanjawek!”

Pramalayu takajuik. Nyo rasok saku. Rupoe batu limbayuang masih di dalam saku sarawa. “Alhamdulillah… mokasi Ngku.”

“Kan waang nan kamanambang ameh di Pulau Pasie ko?”

“In Sya Allah Ngku. Tantu kok lai izin dari Angku…”

“Nan di Bukik Okoh bulieh waang gali. Nan di Bukik Kuduek Jawi untuak ka patalasan dek anak cucu.”

“Mokasi banyak-banyak Ngku. Ambo pamit nak mancaliek rumah dunsanak di Malayu.”

“Pai lah. Tapi jaan waang bacurito pakaro ameh tu. Anak cucu sadang banyak nan sakik.”

Pramalayu maangguak tando paham. Sudah tu nyo minta izin. 

Lalu nyo bajalan ka oto. Nyo manuju ka arah Malayu, di dakek pasa. Lamo oto tagak di situ. 

Dalam pangana Pramalayu sarupo sadang diputa film. Nampak dek inyo rumah gadang panjang. Maadok ka Gunuang Talang. Di muko jo balakang ado batang ayie. Janieh ayienyo.

Sudah tu nyo maliek gonjong di ujuang arah ka batang kayu aro, patah dek angin. Tak lamo sasudahnyo tampak urang parang jo Balando. Ado pulo musuah dalam salimuik.

Rumah gadang dibaka. Batang ayie di muko jadi jalan. Lalu batang kayu aro rabah.

Tapi ado padusi tuo nan masih manjago. “Assalamualaikum Nyiek,” kato Pramalayu nan sadang duduek di ateh oto. 

Pramalayu manampak takileh surang urang tuo, batalakuang nan lah lusuah. Lah manguniang warnanyo. 

“Waalaikum salam…”

“Ambo Pramalayu, cucu Angku Dt  Maradjo. Kamari untuak mancaliekcaliek se nyoh. Ruponyo masih ado Nyiek Gegek manjago.”

“Alhamdulillah… Kini alum masonyo waang singgah. Bia lah gak babarapo taun lai, kok lah tagak rajo kami.”

“Baitu molah Nyiek. Ambo parmisi. Assalamualaikum…”

“Waalaikum salam…”

Pramalayu maiduik-an oto. Antah dek nyo jago dek para dubalang Bujang Sambilan, atau memang tak ado urang, oto Pramalayu tak ado dicaliek urang. Walau babarapo kali baranti, tak ado urang nan paduli. Padohal Pramalayu manampak urang ilie mudiek. Maklum hari lah manjalang tangah hari.

Maraso tak lamak hati, sarupo bajalan di alam lain, Pramalayu mamarentah Bujang Sambilan untuak mambaoknyo sugiro ka Dusun Tuo.

Sakijok mato, oto tu lah tibo di pakarangan Rumah Gadang Malayu, di Dusun Tuo Surambi Duobaleh Koto.

Manjalang naiek ka rumah, tibo talepon dari Andi Mappa. Inyo mangabaan kalau lah di ateh oto manuju Solok. “Ko lah di Arosuka kini. Lamo dak lai ka Dusun Tuo,”

“Paliang lamo satangah jam. Tu ambo kirim lokasi. Turuik se itu,” jawek Pramalayu.

Di pintu, Pramalayu disambuik Nyinyiek Reno Ali. “Siapo nan manelpon du, Rajo?”

Karano lah dipanggie Rajo–panggilan kasayangan Nyinyiek Reno Ali ka Pramalayu–idak dipanggie waang sarupo malam tadi, Pramalayu pun galak manih sabalun manjawek tanyo liau.

Lah duduak nyo, dan lah talatak lo kopi angek, baru Pramalayu mangecek,”Andi Mappa nan ambo curitoan tigo bulan lalu, sabanta lai tibo di siko Nyiek.”

“Ooo… Alhamdulillah… Jadi juo kalian manambang ameh di ateh, di Alahan Panjang mukasuik Nyinyiek.”

“Kok lai dapek izin, in Sya Allah Nyiek. Tapi, kok bulieh mamilieh, sarancaknyo dak usah manambang di daerah awak ko. Lah ambo pikie-pikie, rancak manambang di nagari urang!”

“Iyo nah Prapa. Kok ado pun ameh di nagari kito ko, sabanae itu kacio untuak anak cucu,” kato Angku Dt Maradjo nan baru tibo.

Pramalayu maangguak maklum. Tadi wakatu di Alam Jamal inyo lah manampak kalau ameh tu bukanlah barang tambang. Tapi ameh lah jadi nan sangajo dikubua-an dek niniek moyang.

Apo lai Angku Tuanku Alam Jamal Tuanku Rajo Disambah, nan nyo ziarahi tadi lah mangecek pulo,”Waang gali lah…” Aratie bukan ditambang!

Tak lamo tibo Andi Mappa. Ruponyo inyo manyeo travel premium. Alphard otoe. Iyo karancak-rancak-an konconyo ko!

Pramalayu jo Andi Mappa basalam. Bapaluak. Kaduonyo samo-samo galak manih. Bahagia. Karano lah samo-samo taragak!

“Iko angku ambo, Dt Maradjo gala liau. Dan iko Nyinyiek Puti Reno Ali,” kato Pramalayu ka Andi Mappa. 

Andi Mappa manyalami pasangan suami istri nan tampak kosen tu.

Sibuk Nyinyiek Puti Reno Ali manyiapkan makan siang. Lalu makan basamo lah urang tu. Ado samba randang. Ado sambalado jo uwok taruang. Ado pulo kalio jariang. 

Nan duo tu nan tandeh capek–sambalado jo kalio jariang. Pramalayu jo Andi Mappa bapacu-pacu maabihannyo. Angku jo nyinyiek galak sajo.

“Andi ko lah pueh makan samba randang Nyiek. Inyo kan punyo rumah makan Padang di Yogja. Makonyo Andi pandai bahaso Minangkabau. Baraja ka urang awak nan bakarajo di restorannyo. Tamasuak baraja ka calon mintuo dak jadi,” kecek Pramalayu sambie mampagarahan Andi Mappa.

“Bungkuihan sajo Nyiek. Kami ka baliek siang kini juo. Ambo sangajo manjapuik Prap, karano ado proyek gadang nan harus kami putuihan baduo. Karano Prap alum tau gambarannyo, makonyo ambo ka mari, japuik tabao,” kato Andi sambie manyeka tangannyo.

“Baatooo…tibo-tibo main japuik tabao se mah,” kecek Pramalayu.

“Iko tasasak Prap. Lai ambo talepon jak sapakan lalu, tapi hp Prap mati se!”

“Ooo…iyo lah. Baitu molah,” kato Pramalayu sambie mamandang angku jo nyinyiek nyo.

“Kok baitu, lah patuik lo Rajo barangkek nah. Kato angku, karajo Rajo makin barek. Nyinyiek lapeh jo doa yooo…,” kato Nyinyiek Puti Reno Ali.

“Iyo nah Prapa. Daolukan nan paralu didaolukan. Kami badoa supayo Prapa segeh-segeh. Kok pulang isuek, lah tabao nan ka calon induek bareh,” kato Angku Dt Maradjo.

Prapa maangguak. Tak lamo antaronyo, urang baduo tu naiek oto Alphard nan lah manunggu dari tadi.

Angku Dt Maradjo jo Nyinyiek Puti Reno Ali malapeh cucu di pintu.

Pramalayu jo Andi Mappa barangkek. Bujang Sambilan takilek. Dubalang-dubalang tu lah taikek. Untuak manjago junjuangan supayo dak tabarek. Manunaikan tugeh nan amek barek. Malawan urang sabalik nan kamangabek. Supayo karajo labieh capek!

Kapatabang sanjo tabang mulus. Lawik kamerah-merahan. Maantaan matoari ka ujuang pandangan. 

Maantaan Pramalayu nan dikawal Bujang Sambilan.

15

Sabuah Apartemen di Jakarta, 2 Maret 2020, malam

Zeya Sofia agak sakik ati karano laki-laki tu sarupo manjago jarak. Padohal hanyo inyo baduo di kamar tu. Sungguahpun Zeya pun dak talinteh bapikie jauah satantangan hubuangan jo laki-laki tu, tapi kok mangecek formal atau singkek-singkek sarupo iko, gadih nan kini tampak jenggo tu maraso dak lamak ati.

Memang inyo datang ka Indonesia sacaro sukarela, karano tagarak nak mambuktikan teori sejarah kuno, tarutamo kaitan-kaitan antaro suku-suku bangsa. Labieh khusus lai pakaro ilangnyo suku Maya sacaro misterius.

Padohal suku bangsa nan iduik di Meksiko tu lah manguasai teknologi tenggih.

Bisa mambuek bangunan gadang dan kompleks strukturnyo. 

Salain itu, Zeya tagarak nak manatek lamo di Indonesia, tarutamo Minangkabau, takaik jo urusan batu cincin. Parmato. Makonyo Zeya amuah mangorbankan identitasnyo, maubah identitasnyo, supayo urusan batu cincin tu salasai.

Urusan parmato tu memang prioritas dek gadih bule tu. Maklum, angoknyo pernah tarancam wakatu di ateh keretapi daolu. Dek gara-gara parmato nan ditumpangan dek rang gaek bule tu–daolu kutiko ado tugeh ka kantue Unesco di Paris–Zeya makin yakin kalau inyo harus bisa manguak tabie batu cincin tu! 

Inyo nyio tau, kok iyo batu cincin tu manganduang energi, baa mangaluakannyo? Baa manggunokannyo? Kecek Pramalayu manunggangi energi!

Dan itu nan disapakati jo Pramalayu via email dan chatting-chatting di WA ataupun medsos lainnyo. Inyo nyio datang ka Indonesia, bahkan maubah identitas, untuak bisa baraja ilemu manunggangi energi. 

“Energi kekal adonyo. Dak bisa dibuek. Dak bisa diilangan. Energi hanyo bisa baubah dari suatu bantuak, ka bantuak lain. Iko adolah Hukum Kekekalan Energi.” Itu kecek Pramalayu via email.

“Batue Pak. Iķo ilmuwan Inggirih nan manyimpulkan, Joule namoe,” kato Zeya nan wakatu itu mangaku banamo Zeya, padohal namonyo adolah Yalla Nayeer.

“Satiok benda punyo energi. Benda iduik ataupun benda mati, punyo energi. Benda (materi) adolah energi nan tapadek-an. Aratie, karano benda iduik ataupun mati adolah materi, mako pasti kaduonyo punyo energi. Batua dak?”

“Yuppp… Makonyo ado persamaan Einstein takaik massa jo energi,” jawek Zeya. Inyo takana palajaran Fisika di sakolah manangah.

“Sabanae, sabalun Hukum Kekekalan Energi tu disimpulkan, Joule manamukan paristiwa adonyo energi nan baubah, dari satu bantuak ka bantuak lain. Itu nan nyo sabuik Perubahan Energi,” kato Pramalayu.

“Iyo pak. Tu apo kaitannyo jo batu cincin?”

“Batu punyo energi dak?” Kecek Pramalayu baliek batanyo.

“Ado lah. Kan tiok benda punyo energi, iduik ataupun mati,” baleh Zeya.

“Dalam kajian Islam, tiok benda tadiri dari zat jo sifat. Zat (materi) dari benda disabuik jirim. Sifat dari benda disabuik ‘aradh. Jirim manyatu jo ‘aradh. Karano benda punyo energi, mako di jirim dan ‘aradh ado energi. Baa manuruik Zeya?”

“Tantu iyo. Kok baitu, mako total energi benda adolah jumlah energi jirim jo ‘aradh. Tapi, apokah energi jirim tapisah jo energi ‘aradh?”

“Santiang… Itulah kuncinyo. Kok jirim tu adolah batang tubuah kito, kirokiro apo yang manjadi ‘aradh kito?”

“Wahhh… Itu barek kajinyo nah. Atau nyawo nan ‘aradh tu?” Walau mulai paniang maikuik-i caro bapikie Pramalayu, tapi Zeya mancubo juo manjawek.

“Nan jaleh, ‘Aradh bukan nyao. Atau mungkinkah ‘aradh tu adolah kode genetika?” Pramalayu mulai bimbang jo kalanjutan diskusi tu. Karano kok jirim lah jaleh jasad atau batang tubuah manusia nah. Nan maa nan ‘aradh?

Pramalayu pun ragu juo. Karano kutiko nyo mangaji thariqat jo Angku Dt Maradjo, sudah tu nyo baguru pulo ka Tengku Abdurrahman, ado kaji “insan satu, nyawo sarupo”. Sudah tu ado pulo kaji kok diibaraikkan manusia ko adolah oto, mako “roda oto jo bodynyo” itulah jasad. “Aki oto” itulah hati. “Kontak atau starter oto, itulah titiek ba–tampek raso ba Tuhan, tampek Muhammad Nuri. 

Dan iduik-mati (on off) oto tagantuang ka starter. Nan maiduik mamatian starter tantu sopir. Itulah Allah. Tapi, nan maa nan sifat atau ‘aradh?

Pramalayu binguang pulo dibueknyo.

Tibo-tibo di komputernyo tibo email Zeya,”Nyawo tu nan ‘aradh kan?”

“Baa ko lah yooo?” Pramalayu manjawek ragu. Inyo masih tarang-tarang kacang jo kaji tu. Nan pasti, bukan nyawo nan ‘aradh. Karano kaji tadi, “insan satu nyawo sarupo”. Padohal sifat tiok urang babeda.

Karano buntu, Pramalayu ma searching di Google. Nyo ketik kalimat, sifat atau ‘aradh adalah…

Google maagieh babarapo pilihan. Dan Pramalayu mangklik portal alhaj.blog. Dari bahasonyo, Pramalayu tau, blog tu dipunyoi dek urang Malaysia, iko nyo: https://alhaj.blog/2018/12/07/makrifat-6-aradh-jirim-jisimdan-jauhar/

Image 4 473x1024

Tambah nana Pramalayu dek artikel tu. Rupoe “aradh dalam konteks artikel di ateh gak babeda jo nan tapikie dek inyo. Karano Pramalayu mamulai marangkai kaitan-kairan tu dari kaji kalau Allah punyo sifat, mako manusia punyo ‘aradh. Allah punyo zat mako manusia punyo jirim.

Dalam artikel ko, tanyato jirim tu salah satu bagian pulo dari ampek unsur nan dipunyoi ‘alam. Yakni jirim, jisim, jauhar, jo ‘aradh. 

Pramalayu takana, dalam kajian Tauhid, ado duopuluah sipek-sipek Tuhan nan wajib sacaro aka. Kaji “Sipek Duopuluah” itu adolah maniliek kabaradaan Allah sacaro aka. 

Manuruik aka, Allah basipek qidam (daolu), mustahie Allah adolah hudus (baru, kudian). Baitu sataruihnyo, aka maniliek sacaro logika, dan itu tatarimo pulo sacaro umum (general).

Jikok Allah punyo sipek, manusia punyo ‘aradh. Sipek atau ‘aradh manusia tu takaik jo parasaan, caro bapikie, dan caro batindak nan alami adonyo.

Lamo tamanuang, bapikie-pikie surang untuak manjawek tanyo Zeya. Akhirnyo Pramalayu manulih,”Yaaa… ‘aradh tu labieh takaik ka parasaan, caro bapikie, dan caro batindak–balaku, bakurenah nan alami. Karano itu alami, mako labieh mungkin ‘aradh tu takaik jo genetik. Diturunkan. Diwarihkan…”

Tapi sudah manulih tu, Pramalayu takana ilemu tauhid dari Guru, Syekh Tengku Abdurrahman. Wakatu itu ado dibahas pakaro energi nan ado di soko. Soko pambaok sipek. Sako namo sipek. Urang nan manyandang sako sabagai jirim. Jadi ‘aradhnyo adolah soko.

Sadangkan sako atau gala ko sacaro adat dituruntamurunkan. Dari mamak ka kamanakan. “Lalu apo kaiknyo jo genetika yo,” pikie Pramalayu.

Raso ka nyo ralat email tu baliek. Tapi nyo taruih bapikie. Bisakah sako dapek, soko dak tabao? Bukankah nan inti gala tu ado di ‘aradh? Bukankan nan mambaok sipek tu adolah soko? Lalu, kok gala tu dak pas disandang di nan saharusnyo, manuruik garih katurunan matrilineal, apokah otomatis soko (pambaok sipek) tu lakek pulo?

Pramalayu bakato dalam hati,”Ooo iyo mah! Alhamdulillah… Daolu Angku Dt Maradjo ado manyabuik, soko tu iyo energi. Dalam energi tu tabaok sipek. Sadangkan nan manyandang gala adolah jasad–atau dalam konteks iko disabuik jirim. 

Jasad adolah karabang. Atau wadah. Jadi, kalau karabang tu dak pas jo soko, sarupo mor jo baut, mako jirim jo ‘aradh tak ka manyatu! 

Kalau jirim jo ‘aradh dak manyatu, tantu tempang jadie. 

Nah… kok baitu, tantu pangaruah gen nan tabaok di jasad ko cukuik gadang. Karano itu nan ka jadi wadah untuak manarimo sipek. 

Aratie, urang nan manyandang gala baru samparono bilo tapanuahi duo pakaro. Partamo gala disandangkan ka inyo. Kaduo memang garih sacaro genetika iyo ka inyo. Kok kurang salah satu, tempang jadie!”

Karano lum juo ado balasan email Zeya, Pramalayu taruih bapikie. Kok sacaro genetika urang tu memang warih dari sako, tapi dak ka inyo lakek gala, baa? Apokah energi soko masih lakek ka urang tu? Apokah energi ‘aradh tu manyatu jo energi nan tabaok dek gen?

“Karano ‘aradh manyatu jo jirim, tantu hanyo di jirim nan cocok pulo. Aratie, tak bagala pun, kok garih soko tu memang ka inyo, mako tuah soko dapek dek urang tu. Gala dek urang, tuah di awak! Bisa baitu dak yo? Ahhh… iko jo angku bisa duduak mah. Nan jaleh, kini lah dapek kaji ciek, genetika salaku pambaok soko. Dan soko pambaok sipek!”

Pramalayu galak surang jo buah pikienyo tu. Inyo maangguak-angguak. Sadang sanang karano dapek paham baru tu, masuak email Zeya.

“Kok bitu, bukan nyawo nan mambaok sipek. Tapi gen nan diturunkan dari apak-mandenyo nan takaik pulo jo apak-mande dari apak-mande, taruih ka ateh, ka niniek moyang. Baitu mukasuik apak?”

“Yooo… Alhamdulillah… Masya Allah… Lah dapek kaik-kaiknyo nah…” “Kaik-kaik apo mukasuik apak,” tanyo Zeya.

Pramalayu taanok sabanta, sudah tu nyo manulih,”Karano benda punyo energi, tamasuak manusia, mako energi manusia tu tapadek-an dalam jasad jo ‘aradh. Karano ‘aradh tu diwarihkan, mako sabananyo kito manarimo energi dari niniek moyang kito sacaro proses biologi-genetis.”

Capek Zeya mambaleh,”Wowww… Iko sasuatu nan baru. Mungkin teori baru mah pak. Tapi, baa jo lingkungan? Tak kah ado pangaruah lingkungan, tamasuak sakola ka sipek manusia?”

Pramalayu lah mambayangkan apo nan kaditanyo Zeya, mako nyo sugiro manulih,”Kini kito pakai asumsi, yakni ‘aradh tu adolah sipek utamo.”

“Sipek utamo ko baa pulo mukasuiknyo, pak?”

“Nan diwarihkan malalui ‘aradh adolah sipek-sipek utamo. Sipek substansi. Sipek fundamental. Dan sipek tu bisa se saketek baubah, karano tapangaruah dek lingkungan! Tapi, kok ka baubah juo, tak jauah jatuah buah dari batangnyo!”

“Mmm… bisa juo…pas nah. Asumsi se dulu. Tu, karano ‘aradh adolah energi, sadangkan energi tu kekal. Hanyo bisa baubah bantuak. Baa pulo surahnyo du pak?”

Pramalayu makin basumangaik karano Zeya santiang manggali. Inyo bapikie, sudah tu nyo tulih,”Sacaro Hukum Kekekalan Energi, Kutiko materi musnah–misalnyo tubuah (jasad) urang mati lapuak di dalam kubue–aratie energi yang ado di materi tu idak musnah. Sabagian ado yang baubah jadi energi nan tapadek-an di tanah, dan nan banyak enrgi tu tabaok dek ‘aradh (sipek).

Dalam paham Minangkabau, ado namonyo soko. Soko ko adolah ‘aradh nan manjadi sipek bagi sako (gala), dan langkok ganok tapadek-an di batang tubuah urang nan manyandang gala. Karano itu, sipek urang nan bagala Radjo Adie, misalnyo, akan langkok ganok tapadek-an di batang tubuah urang nan manyandang gala nan tun saat kini.

Dan sako (gala) tu diturun-tamurunkan sajak daolu, dari mamak turun ka kamanakan. Karano itu, soko pun turun dari mamak ka kamanakan.

Aratie ‘aradh nan tabaok dek sako idak pernah musnah. Mako urang nan bagala, sacaro Hukum Kekekalan Energi tasambuang sacaro lansuang ka ‘aradh tatkalo partamo gala tu dibuek.”

Lamo Zeya mambaco balasan Pramalayu tu. Tak manunggu baleh, Pramalayu manulih,”Dalam Islam, Allah Nan Maha Pencipta manciptakan ‘alam. Allah tidak samo jo ‘Alam. ‘Alam adolah sagalo sasuatu nan salain Allah. ‘Alam dibuek dek Allah.

Manusia jo makhluk iduik sarato makhluk mati lainnyo adolah ‘alam. 

Mako sacaro Hukum Kekekalan Energi, jumlah energi sajak ‘alam dijadikan dek Allah, sampai kini, samo banyaknyo.

Harus dipahami, energi ‘alam sandiri. Energi Allah nan Maha Tak Babateh, sandiri pulo. 

Namun, karano Allah nan manjadian ‘alam, nan partamo dibuek banamo Nur Muhammad, mako sabanae energi ‘alam barasa dari energi Allah. Dan kutiko kito bisa bakoneksi jo Nan Satu–umpamonyo kutiko sumbayang–di situlah taraso keluarbiasaan ateh Maha Gadangnyo Baliau.

Sajak ‘alam dibuek dek Allah, sampai kini, sabanae kito tasambuang dalam “medan energi” yang samo. Iko pernah disabuik dek Albert Einstein; We are unified by Field of Energy…

Karano itu, idak mustahie jikok saat kini kito bisa maliek maso lalu, mandanga maso lalu, dan bainteraksi jo maso lalu. Baitu pulo, idak mustahie jikok kito bisa mandanga maso datang, maliek maso datang, dan bainteraksi jo maso datang.

Dalam ilemu spritualitas urang Minangkabau, kaji iko daolu banyak dikuasoi dek urang nan bajinih. Sayangnyo, kamampuan iko acok dituduah buruak. Negatif. Padohal, caro-caro sarupo itu hanyo pakaro koneksitas di

“medan energi” nan samo sajo. Dan iko ilmiah bana!”

Zeya masih tak manjawek. Karano kapalonyo sadang tarang, pamikirannyo sadang nyalang, Pramalayu manulih lo liek,”Jo kamampuan mamindahkan energi, sarupo urang mamakai tanago dalam, mako ‘aradh bisa dipadek-an ka materi lain. Contohnyo ka batu cincin. Parmato. 

Jo kamampuan manguasai koneksitas dalam “medan energi” kito bisa malanglangbuana ka maso lalu, atau ka maso datang.”

Sudah manulih tu, Pramalayu tagak dari muko komputer. Inyo yakin Zeya agak payah mamahami apo nan lah nyo tulih tadi. Karano, inyo surang pun baru tadi pulo tapikie kaik-kaik sarupo itu. 

Padohal lah lamo Pramalayu bapikie takaik warih nan bajawek, sarupo gala tu. Mangaa kok gala tu dituruntamurunkan di Minangkabau? Mangaa pulo kok harus dari garih mande (matrilineal)?

Dari diskusi sacaro daring tadi, dapek lah kaik-kaik nan bisa didiskusikan labieh lanjuik. Pramalayu sanang. Hatinyo riang. 

Alhamdulillah…Inyo basyukur lah dapek ilemu. Lah dapek kaji. Tak salah Angku Dt Maradjo pernah mangecek, ilemu bisa dituntuik, tapi kaji cari surang. Nah, nan tadi tu adolah kaji nan nyo dapek dari diskusi jo Zeya.

Pramalayu pun bawudhuak. Inyo sumbayang sunat syukur duo rakaat. Sudah tu badzikir. Lamo Pramalayu badzikir, sahinggo nyo dak tau, ado email Zeya masuak.

Lah labieh sa jam sumbayang jo badzikir, baru Pramalayu duduak di muko komputernyo. Nyo baco,”Mamindahan energi ka batu cincin, parmato?

Jadi curito di artikel suku Maya nan apak tulih tu, iko mah yoo?”

Pramalayu takajuik mambaconyo. Karano inyo surang lah lupo jo artikel tu lantaran tulisan tu nyo buek dari “kato hati” nan dipindahkan dek Nyinyiek Lenggeni daolu. Tapi, karano dari diskusi tadi, sacaro dak sangajo lah dapek surahnyo, mako Pramalayu manjawek,”Iyo. Urang daolu bisa mamindahan ilemunyo ka batu cincin.”

“Mmm… dalam artikel apak tu tatulih parmato tu ado tigo kan pak?”

“Iyo… parmato tapak jalak namoe. Apak ado ciek…”

Sudah manakan tando sent untuak mangirim email tu, baru Pramalayu takajuik surang. Inyo maraso talonsong mambukak rasio ka gadih bule tu.

Padohal tapak jalak itam tu paragiehan Nyinyiek Lenggeni.

“Zeya ado pulo ciek…”

Pramalayu makin takajuik. Baa kok ado lo dek inyo? Pramalayu tau, batu tu memang baserak. Nan ciek dibaok dek “anak nan marantau” nan kamudian tapasah jauah. Itu nan baranak pinak jadi suku Maya.

Kini nan ciek tu ado dek Zeya, ciek ado dek inyo. Tingga mancari nan ciek lai nah. 

“Baa kok aniang pak? Karano di dalam batu tu ado ilemu nan dipadek-an dalam energinyo, bisakah energi di batu tu dibukak?”

Pramalayu makin takajuik. Tapi, ko lah kapalang basah mah. Mako nyo jawek,”Bisa lah. Tapi tantu ado caronyo. Ado prosesinyo. Karano tigo batu tu adolah inti ilemu Minangkabau!”

Baitulah nan manjadi sabek. Nan mambaok Zeya ka Indonesia.

Itulah nan kini takana dek gadih bule ko. 

Zeya tamanuang. Inyo takana chatting-chatting via email tu. Makonyo Zeya pun tagarak nyio mancaliek panyatuan tigo batu. Tigo parmato. 

Tigo batu? Iyo…komunikasi inyo jo Pramalayu balakangan ko makin intensif, sampai mambahas pakaro tigo batu parmato nan manyimpan energi maha ebat tu. 

“Bukan karano energi nan maha ebat tu sabanae. Tapi, kutiko tigo batu tu nanti dipasatuan di Gunuang Marapi, di Minangkabau, akan mambukak taambo lamo.” Baitu email Suprapto Malayu ka Yalla taun lalu!

16

Kantue pusek Unesco, Paris, Oktober 2017

Yalla Nayeer tibo di Paris, sasudah tabang dari New York salamo tujuah jam. Sajak mulai tabang (take off) pukue 19.00 waktu New York jo kapatabang La Compagnie, di Paris lah sakiro pukue 09.00.

Paris sadang musim gugur di bulan Oktober. Udaro sajuak, cocok bana untuak kunjuangan romantis di kota mode tu. 

Tapi, Yalla Nayeer datang surang. Bukan kunjuangan romantis. Tapi ateh parentah katua tim riset Suku Maya–penelitian nan dibiayai PBB–untuak mangumpuaan dokumen dan bahan-bahan takaik nan di simpan di kantue pusek Unesco. 

Di bandara Charles de Gaulle, Paris, inyo disambuik dek staf Unesco, Miss Jeanette, di pintu kalua kadatangan internasional. 

Jeannette adolah padusi nan lah agak baumue. Sakiro-kiro ampek puluhan lah umue padusi tu. Ramping, malah agak kuruih tapi tampak ligat. Tak banyak mamakai make up, hanyo badak tipih dan lipstik tipih mambuek bibienyo dak tampak kariang. Itulah ciri-ciri padusi nan santiang. 

Sasudah saketek babaso basi jo bahaso Inggirih, inyo baduo lah maluncue di ateh sedan. Jeannette nan manyupir.

Sakiro sajam dari bandara, oto tu mulai masuak ka pusek Kota Paris nan sadang rami-raminyo. Maklum musim gugur masih ado, kasampatan untuak maabihan wakatu sabalun Paris dibungkuih salju.

Idak lansuang ka kantue pusek Unesco di 7 Place de Fontenoy oto tu manuju doh. Jeannette mambari tau Yalla bahwa inyo kaditarimo dek tim ahli dan babarapo staf Unesco, siang, sakiro pukue 13.00. Jadi masih ado babarapo jam untuak maisi paruik, sakalian mailangan rangkik-rangkik sasudah tabang tujuah jam tu.

Yalla Nayeer manuruik sajo. Oto tu manapi di Restaurant De L’unesco. Restoran bagaya klasik, dan tak jauah dari kantue Unesco. Di situlah Yalla dan Jeannette maisi paruik. 

Jeannette maagieh tau, bahwa makan pagi di Restoran De L’unesco tu dibayie dek Unesco. Itu bagian dari komitmen Unesco nan manjadi salah satu pendonor penelitian Suku Maya.

Inyo baduo maambiek meja di dakek jandela, sahinggo karamaian nan baru mulai, di pagi musim gugur tu nampak jaleh dari dalam.

Yalla mambiakan sajo Jeannette nan mamasan makanan jo minuman.

Inyo tadi lah mangecek, paralu kopi angek. 

Tak lamo, meja itu panuah dek pasanan Jeannette. Yalla manikmatinyo. Dan manutuik makan manjalang siang nan mewah tu jo minum kopi.

Restoran mulai rami. Tapi urang baduo tu lah sudah makan. Tingga mangecek ilie mudiek sambie managuak kopi. 

Kutiko itulah, tibo-tibo datang surang laki-laki lah gak gaek, satangah balari maampiri meja urang baduo tu. Pakaian laki-laki tu kusam. 

Tapi, nan mambuek Yalla tacangang, adolah nan di onyok an dek laki-laki tu ka inyo sacaro sambunyi-sambunyi. Laki-laki tu tagak dakek Yalla sambie tangannyo mancari tangan Yalla, dan manyorongan sasuatu nan babungkuih jo karateh. 

Laki-laki tu mangecek jo bahaso Perancis ka Jeannette, nan Yalla tak mangarati. 

Sakijok mato se kajadian tu. Baitu Yalla manarimo sasuatu tu, laki-laki tu lansuang lari ka pintu sampiang restoran. 

Yalla nan tacangang, manyimpan pambarian tu dalam saku jeans nyo. Sadangkan Jeannette nan sadang maikuik-i jo matonyo ka arah laki-laki gaek tadi, tibo-tibo mamakiek, karano tampak dek inyo laki-laki tu takulai di teras restoran. 

Dan surang laki-laki nan gak mudo, marogoh saku-saku gaek tu. Ado nan nyo ambieknyo, sudah tu mailang ka dalam oto nan manunggu di tapi jalan. Tampak jaleh, laki-laki gaek tu dirampok!

Jeannette balari kalua. Urang-urang pun datang. Polisi tibo tak lamo sasudahnyo. Jeannette masih manampak gaek tu galak sengeang, sarupo urang pueh. Sudah tu gaek tu pingsan.

Yalla dak ikuik kalua. Tapi marogoh pambarian nan lah tasimpan dalam sakunyo. Rupoe ado karateh pambungkuihnyo. Diambieknyo karateh tu.

Tanyato ado tulisan, dan dibaco.

“Ado duo, nan usali adolah palasu. Nan iko usali…”

Kutiko Jeannette tibo, Yalla lah sudah maliek pambarian tu. Rupoe batu parmato, sirah warnae. Yalla aniang sajo kutiko Jeannette bacarito kajadian barusan sambie manggarutok baa kok ado juo urang nan marampok urang gaek nan tampak bansek tu!

Yalla tatek aniang, dan maangguak-angguak balam se mandanga carito tu. Tapi dalam utaknyo bapikie, urang gaek tadi tu mungkin dikaja-kaja karano parmato tu. 

Dan karano dari karateh pambungkuih nan dibacoe tadi, Yalla bakasimpulan, parmato ko nan usali. Gaek tu antah baragieh, antah manumpangan ka inyo. Yalla mamacik parmato dalam saku tu, sambie maajak Jeannette untuak manyudahi acara makan tu.

Sabalun kalua, sambie manunggu Jeannette mambayie ka kasir, Yalla masih sempat maliek ka tiok suduik. Ado babarapo CCTV di situ. “Bisa kacau mah,” pikie Yalla mambayangkan akan ado urang nan kamancarinyo lantaran kutiko gaek tu mamacik tangannyo, tantu tarekam dek salah satu CCTV di restoran tu!

Apo aka? Kutiko oto tu lah malaju ka arah kantue pusek Unesco, Yalla minta Jeannette baranti di sabuah hotel nan tampak dek inyo. Nyo kecek an inyo lah mamasan kamar di hotel tu. Dan inyo nyio manuka pakaian.

Jeannette nyo minta manunggu di lobi.

Yalla mamacik kunci kamarnyo. Nyo caliek Jeannette sadang manelpon. Yalla balari ka pintu ka arah parkir. Sudah tu nyo bajalan ka lua. Taruih bajalan sambie mancaliek hp. Inyo manuju ka outlet pangiriman barang nan dak jauah dari hotel tu. 

Dak sampai satangah jam, Yalla lah tibo di lobi jo pakaian baru nan dibalinyo di dakek outlet pangiriman barang tu.

Tapi inyo dak sempat masuak kamar. Namun, kunci kamar tu nyo titip di resepsionis!

Manjalang tibo di dakek Jeannette, Yalla lah mamasan tiket keretapi malam untuak ka Koln, Jerman!

Dan, diskusi jo tim ahli Unesco tu dak masuak bana dalam pangana Yalla. Sungguahpun riset Suku Maya tu adolah fokusnyo sajak bakarajo untuak PBB, tapi dokumen-dokumen dan kajian-kajian Unesco sadonyo lah nyo pahami!

Makonyo Yalla heran, mangapo katua tim riset tu manyuruahnyo ka Paris. Padohal, dak ado sasuatu pun nan patuik dicatat dari diskusi nan satangah ari baneneang tu. Justru Yalla nan banyak mangecek jadie.

Kaheranan Yalla tajawek, kutiko ado notifikasi di hp nyo dari induak samang, katua tim riset tu. Katua tu manyuruahnyo capek pulang ka New York, dan baok parmato tu!

Yalla bakasimpulan, gaek tadi tu adolah urang suruahan si katua.

Konspirasi? Jua bali benda kuno? Atau apo?

Yalla bapikie surang. Tapi, hatinyo lah kareh nak pulang ka Koln daolu. Mako dijaweknyo pasan katua tu jo foto karateh tadi. Dan nyo kecek an, tak ado parmato, nan ado hanyo karateh tu.

Sabalun naiek keretapi malam tu, Yalla ma searching barito-barito kriminal sapanjang siang tadi di Paris. Dan link-link barito tu sadonyo mangutip parnyataan polisi tantang pambunuhan laki-laki gaek nan tacatat sabagai tukang barasieh-barasieh di kantue pusek Unesco.

Yalla manyimpulkan, idak aneh jikok Jeannette dak kenal jo tukang sapu di kantue pusek Unesco nan gadang tu. Siapo pulo nan paduli jo tukang sapu?

Link barito tu pun nyo kirim ka si Katua.

17

1New York, Oktober 2017

Si Katua bangih-bangih. Bryan Benson tatunduak se, dek takuik. Inyo tau bana, kok si Katua ko sadang sensa, caro paliang aman adolah aniang.

Itu nan nyo lakuan dek Bryan Benson. Sagalo sumpah serapah si Katua nyo lulue se. Bukan inyo dak amuah manjawek, tapi kok dijawek malah bisa batambah lamo sensa rang gaek tu.

Tapi Bryan Benson mangarati baa kok bangih bana bosnyo tu. Karano tujuan si Katua mandapek-an parmato sirah tu gagal lantaran Yalla hanyo mangirim foto karateh.

Si Katua basikareh mangecek-an bahwa dak mungkin parmato tu ilang. Inyo manduga, Yalla manyuruak-an. Tapi untuak apo? Apokah Yalla tau kalau parmato tu adolah satu dari tigo parmato nan bilo disatuan energinyo, bisa mambuek “jambatan wakatu”. Samo jo dongeng sains, kito bisa malinteh ruang jo wakatu bilo ado energi nan bisa manjambatani.

Baranjak dari teori Hukum Kekekalan Energi, Albert Einstein pernah mangecek kalau kito ko tasambuang dalam “medan energi”. Dari pamikiran itu, banyak urang mulai manakuni baa caronyo mangusai “medan energi” tu, sahinggo bisa bajalan malinteh ruang jo wakatu.

Nan tapikie dek para ilmuwan adolah mausaokan naiek-turun frekuensi jo energi yang dituju. Hinggo kini, lum ado alat nan bisa dibuek untuak itu.

Tapi, dunia intelijen sempat eboh, kutiko ado prasasti nan digali di Meksiko, bahwa suku Maya bisa mamadek-an energi ka materi (zat), sahinggo energi tu bisa tasimpan abadi.

Dan dunia makin eboh karano tulisan seorang sejarahwan asa Indonesia manulih bahwa suku Maya punah karano dimusnahkan dek suku lain malalui wabah nan diteba-an malalui angin.

Dalam artikelnyo nan diupload di internet sacaro bebas, Suprapto Malayu, sejarahwan itu pacayo bahwa sabalun musnah, para tetua suku manyatukan energinyo surang-surang dan mamadek-an ka batu tagak nan paliang gadang di situ.

Meskipun Suprapto dak tau, tapi kalangan intelijen Amerika bakasimpulan bahwa batu nan dimukasuik tu adolah parmato bawarna merah. 

Bisa dimaklumi Suprapto dak tau, karano panamuan parmato tu tajadi kabatulan, kutiko tim ahli Unesco malakukan panggalian arkeologi di Meksiko. Dari sabuah batu tagak (menhir) nan paliang gadang, ado batu parmato bawarna merah. Ado duo garih itam nan mambalintang data (horizontal) dan tagak (vertikal) di batu dalimo tu. Sarupo tando tambah duo garih tu saliang basilang.

Itulah Tapak Jalak Dalimo!

Dan batu parmato tu dak pernah diekspose dek Unesco. Mungkin karano batu tu dianggap sabagai parmato biaso sajo. Samo se jo cincin akiak, misalnyo Lumuik Sungai Dareh atau Solar Garabak Data.

Walau itu parmato biaso, parmato sirah tu tatek dicatat sabagai hasil panggalian arkeologi, dan disimpan di gudang khusus lembaga di bawah PBB tu.

Artikel Suprapto itulah nan mamicu kalangan intelijen Amerika mamburu parmato tu. Tak lain tak bukan, tujuannyo untuak maniliek parmato tu, sakalian mauji apokah bisa jadi “jambatan energi”.

Dan si Katua, salah seorang agen senior intelijen Amerika sangajo diatur bakarajo di PBB. Dan mangapaloi tim peneliti Suku Maya. Tujuannyo sabananyo adolah mandapek-an batu tu.

Babarapo hari nan lalu, agen di Paris malaporkan kalau batu tu lah diamankan. Makonyo si Katua mautus Yalla ka Paris. Tujuan resminyo pai badiskusi sakalian mangumpua-an suku Maya nan ado di kantue pusek Unesco. 

Tujuan tak resmi, dan iko dak diagieh tau ka Yalla sakalipun, adolah mambaok parmato tu ka New York.

Si Katua mamilieh Yalla untuak tugeh itu, karano nyo tau anak gadih putri wartawan parang tu sangek loyal jo karajo. Dan idak kadicurigai dek intelijen manopun. Lantaran inyo memang urang nan samato-mato bakarajo sasuai ilemunyo, sejarah. 

Salain itu, apo lo sariknyo, hanyo manarimo parmato dan mambaok ka New York. Kok disuruah agen resmi, lah jaleh manampak-an busuak ka langau nah.

Tapi skenario si Katua dak bajalan mulus. Gaek tu, salah seorang agen yang disusupkan karajo di Unesco, justru bakreasi surang pulo. Disuruah mambuek ciek duplikat parmato tu, inyo pasan duo. 

Mungkin gaek tu malakukannyo karano instingnyo salaku urang intelijen bakato kalau komunitas intelijen dunia, salain Amerika, juo mamburu batu tu.

Makonyo gaek tu maninggaan pasan,”Ado duo, nan usali adolah palsu. Nan iko usali…”

Pasan iko, dek si Katua nyo aratian kalau agen tu lah mambuek duo tiruan parmato. Itu mukasuiknyo apo?

Si Katua manyimpulkan kalau paburuan parmato tu idak dilakukan dek Amerika se doh. Ado lo nan lain nak nyio.

Dan itu tak paralu wakatu lamo untuak mamastikannyo. Karano si Katua dapek kiriman video CCTV takaik kajadian di Restaurant De L’unesco tu.

Tampak jaleh, gaek tu lah maagiehan parmato tu ka Yalla Nayeer. Tanpa satau Jeannette, staf Unesco tu.

Ado pulo video di teras, tampak ado laki-laki mangaruak saku gaek tu. Lalu bagageh pai. 

Dari alat pangenal wajah, tanyato laki-laki tu adolah palarian intelijen Israel–Mossad–nan kini bakarajo sacaro free lance. 

Si Katua bapikie, kondisi tambah runyam. Apolai Yalla pun tak mangaku ado parmato. Hanyo karateh.

Si Katua maagieh babarapo parentah ka Bryan Benson. Sudah tu nyo manguruang diri di ruang karajoe.

Nan disuruah, Bryan Benson pun manelpon. Tapi inyo hanyo mandanga pasan suaro.

Dak lamo sasudahnyo, Benson manarimo WA dari nomor tak dikenal. Rupoe Yalla nan mangirim. Pasannyo singkek se, hanyo mangecek bahwa inyo nyio bapasiar di Paris sampai akhir minggu. Tolong dilaporkan ka personalia.

Salaku staf tak tatek di PBB, Yalla memang ado hak untuak dak rutin masuak kantue asa lai malapor tantang kabaradaan. 

Dan itulah nan dikarajoan dek Bryan Benson, malaporkan pasan Yalla tu ka bagian personalia. Tamasuak ka si Katua dilaporkannyo pulo.

Si Katua mancatat nomor WA Yalla nan nyo pakai mangirim pasan ka Bryan Benson.

Baitu Bryan Benson kalua dari ruangannyo, si Katua manelpon. Dak baraa lamo sasudahnyo, si Katua lah tau kalau Yalla sadang di ateh keretapi dari Paris manuju Jerman.

Thalys namo keretapi tu. Rutenyo Paris-Brussel-Amsterdam/Koln. Dari Paris ka Koln, kurang ampek jam lamo parjalanan. Ado puluhan stasiun nan dilalui.

Ado banyak kamungkinan tujuan Yalla. Tapi, si Katua nyio maikuik-i sacaro sambunyi-sambunyi. Dan itu dak sulik, karano di stasiun parantian partamo dari Paris, urang suruahan si Katua lah babaue jo para panumpang keretapi capek tu. 

Dak baraa lamo antaronyo, Bryan Benson pun manalepon urang,”Thalys, Paris-Koln. Tuka. Ambiek parmato usali!”

18

Keretapi Malam, Thalys, Paris-Koln, Oktober 2017

Yalla tak bisa lalok, padohal keratapi tu lah ampie sajam maninggaan stasiun Gare du Nord, Paris.

Salaku peneliti sejarah, Yalla tau kalau stasiun Gare du Nord tu tamasuak ikon Paris. Dibangun taun 1864 tu stasiun itu manjadi saksi sejarah mobilisasi urang-urang di Eropah sajak ratusan taun lalu.

Tapi, pangananyo baa nan ka capek tibo di stasiun Cathedral, Koln se. Inyo nyio capek-capek tibo di rumah nan lah labieh sataun ditinggaan.

Sungguahpun rumah tu lai diabehan dek kenalan ibunyo, dan sacaro rutin inyo mangirim pitih ka Miss Margareth–yang maabehan rumah tu–tapi karinduannyo akan rumah tampek inyo layie tu, sarato teka-teki gadang pakaro parmato, mambuek Yalla karam dalam pangana nyo surang.

Yalla dak tau kalau di stasiun Brussel Zuid, di bateh Perancis-Belgia, ado duo urang laki-laki naiek.

Nan surang mungkin urang Jerman, atau saidak-idaknyo panyuko Joachim Loew–palatieh tim sepakbola Jerman–karano potongan abuaknyo mirip jo palatieh nan tun. 

Inyo mamakai baju kaus dan jeans, sarato mamakai jaket tim sepakbola Jerman. Sakileh caliek, urang-urang tantu manyimpulkan kalau laki-laki nan rambuiknyo mirip Joachim Loew itu adolah pemain sepakbola. Atau, sakurang-kurangnyo hobi main bola. Kiro-kiro tigopuluah taun umue laki-laki tu.

Laki-laki kaduo, naiek di barih kalimo di balakang si panyuko Joachim Loew, agak tuo saketek. Mungkin lah kapalo ampek umuenyo. Mamakai jas jo kameja kotak-kotak. Gaya umum untuak laki-laki saparo baya di Paris, kota mode tu.

Si laki-laki panyuko Joachim Loew bajalan di sapanjang gerbong sambie mancaliek hp. Mulo-mulo nyo bajalan arah ka muko. Tapi, sasudah nyo mancaliek hp, inyo babaliek arah. 

Sambie manelpon, nyo taruih bajalan. Sabanta se nyo manelpon, sasudah tu nyo maikuik sinyal hp nan manunjuak arah ka balakang. Laki-laki tu lah tau ciri-ciri Yalla.

Ado kurisi kosong di sampiang Yalla, tapi laki-laki tu mamilieh duduak di subarangnyo, sajajar jo kurisi Yalla. Kabatulan kurisi itu pun kosong. Dan laki-laki tu mamilieh duduak di arah gang, bukan di arah jandela. 

Sambie marabahan sandaran kurisi, laki-laki tu sarupo urang ka lalok. Kapaloe miriang ka arah Yalla. Matoe tapiciang, tapi kadang-kadang nyo mancibuak juo, mancaliek nak gadih tu tampak gelisah.

Tapi Yalla hanyo sakileh mancaliek ka inyo. Pandangan Yalla adok ka laki-laki tu data se, tanpa manilai. Sudah tu nak gadih nan tun maliek ka jandela se. Walaupun di lua kalam samato. Kadang-kadang tampak lampu di kajauhan. Keretapi Thalys tu malaju kancang, 300 km/jam kecepatan standarnyo.

Dak lamo, tibo laki-laki ba jas. Tanpa minta izin, inyo lansuang duduak dakek Yalla. Karano kurisi-kurisi nan di muko Yalla panuah, daripado duduak dakek laki-laki nan lah mulai takalok, di subarang kurisi Yalla, laki-laki ba jas tu mamilieh duduak dakek nak gadih tu.

Yalla manoleh sabanta ka urang tu, sambie maangguak manjawek isyarat parmintaan izin laki-laki ba jas tu. Inyo gak marapek ka dindiang. Mancaliek kalam nan bapacu jo keretapi.

Nan laki-laki mirip Joachim Loew, sungguahpun sarupo urang lalok, tapi matoe mancibuak taruih. Talingonyo nyo pasang di tingkek waspada. Karano nyo tau, laki-laki ba jas tu adolah urang nan mangaruak saku-saku rang gaek nan rabah di teras Restoran De L’unesco, Paris, manjalang tangah ari tadi.

Dari rekaman CCTV nan dikirim dek si Katua dari New York tu, nyo tau laki-laki tu masih mamakai jas yang samo. Untuak kelas urang nan bakarajo di intelijen, laki-laki nan mangkie (desersi) dari Mossad ko tamasuak cayah. Atau mungkin nyo dak mangiro ado urang lain yang disuruah maikuik-i Yalla tu, sahinggo inyo dak mamikie-an protokol standar agen intelijen pakaro batuka pakaian tu. 

Agen-agen nan cermat, inyo pasti manuka panampilan (pakaian dan kalau paralu maubah muko atau mangganti cat rambuik) satiok baganti momen. Sakali lai, mungkin bagi laki-laki ba jas tu dak paralu managak-an protokol, karano inyo manyangko Yalla adolah buruan nan gampang.

Iyo gampang jikok disuruah mambunuah nak gadih tu. Tapi disuruah marabuik parmato, itu lain pulo sariknyo. Apokah ka dipaso, atau ado caro lain?

Nah caro lain ko nan sadang nyo pikiean. Nyo caliek nak gadih tu masih mancaliek kalam di jandela. Ntah apo nan dicaliek paja tu. Atau inyo tabik sombong, takuik ka dirayu?

Laki-laki ba jas tu maliek panampilannyo surang. Rasoe dak manakuik-an. Sabalieknyo, banyak padusi nan tarayu dek panampilannyo. Apo lai kok inyo lah mangecek. Babayo jurus rayuan laki-laki ba jas tu. Banyak padusi nan kalimpasiangan dek ulah biso muluiknyo.

Tapi untuak nak gadih ko, apo caro nan ka dipakai? Laki-laki tu bapikie sambie mancaliek ka suok. Tampak dek nyo laki-laki bajeket tim sepakbola Jerman tu lah lalok lamak. Bahkan tadanga karuahnyo saangin.

Dek maraso lai aman, laki-laki ba jas batuak-batuak saangin, sambie mangaruak saku sarawa. Dek batuak-batuak nan disangajo tu Yalla mancaliek. Sakatiko itu pulo nyo paragoan parmato sirah tu ka Yalla. 

Yalla tagalenjek. Takajuik. Laki-laki tu galak manih sambie malakok-an pisau lipek di pinggang nak gadih tu. Dan nyo mangecek jo suaro lunak, supayo kok Yalla nyio aman, mako tatek lah basikap biaso-biaso sajo, dan amuah manuka parmato tu jo nan nyo punyo!

Tantu sajo Yalla panik. Tapi inyo takana ajaran papanyo; apopun situasi bilo direspon jo panik, karugianlah nan ka dapek. Karano itu Yalla mancubo manguasai diri, sambie babisiek maagieh tau kalau inyo dak paham jo kecek laki-laki tu.

Laki-laki ba jas tu mancaliek an rekaman CCTV kutiko Yalla manarimo sasuatu dari rang gaek tadi. Dan laki-laki tu babisiek jo maancam Yalla. Nyo kecek-an, Yalla dak punyo pilihan; ka mati di ateh keretapi, atau amuah manuka parmato tu!

Yalla tadiam. Ujuang pisau lipek tu mulai manggores pinggangnyo.

Tibo-tibo laki-laki di subarang tajilapak dari kursinyo. Tagolek di ateh lantai, di gang antaro duo barisan kurisi. 

Laki-laki ba jas sacaro reflek maelo kaki suoknyo nan dipagayuik dek paja nan barambuik mirip Joachim Loew tu. Pisau manjauah dari Yalla.

Saat itu, Yalla tagak, dan balari ka arah muko. Nyo caliek urang-urang sadang lamak lalok di kurisi surang-surang. Inyo sampai di ujuang gerbong.

Ado toilet di situ, dan ado pintu kalua untuak pindah ka gerbong di muko. 

Yalla mamilieh bajalan ka pintu kalua. 

Di balakangnyo, tampak laki-laki ba jas bajalan. Tapek di balakangnyo ado laki-laki nan abuaknyo mirip Joachim Loew tu. Tantu Yalla dak manampak, ado pistol di pungguang laki-laki ba jas tu nan dipakai dek lakilaki panyuko der Panzer untuak manggaham. 

Si “Joachim Loew” manodong laki-laki ba jas.

Laki-laki ba jas baretong surang. Kamalawan jo pisau lipek nan masih di tangannyo, atau manuruik sajo karano ditodong pistol?

Tantu inyo dak amuah mati konyol. Dari garik laki-laki lawannyo tu, mulai dari icak-icak rabah dan maelo kakinyo, sampai malantiang tagak sarupo pesenam, dan manodongnyo jo pistol persis saat nak gadih tu balari ka muko, lah jaleh panyuko der Panzer ko urang talatieh mah. 

Makonyo laki-laki ba jas tu manuruik sajo digiriang ka muko. Ampie ka tibo dakek toilet, laki-laki ba jas tu punyo paluang untuak maambiek alieh kendali. Ado kaki urang di muko tajuntai ka arah gang. Sangajo nyo lando kaki tu kareh-kareh.

Nan punyo kaki tapakakiek. Ado panumpang nan lain tajago dan mangijok-ngijok-an mato. Tapi laki-laki ba jas kalah ligat. Pinggangnyo dikapik, dan jo sakali bantiang, laki-laki ba jas tu tasorong ka dalam kakuih. 

Laki-laki nan rambuiknyo mirip Joachim Loew ikuik maambue ka dalam kamar ketek tu. Urang nan tajago maupek-upek sambie bagumam mancimeeh kalakuan gay maso kini! 

Tasasak manembak matoari paja ko mah, baitu urang-urang nan tajago tadi manyimpulkan sambie mamelok-i rabah kapalo surang-surang. Lalok.

Di dalam kakuih tu, laki-laki ba jas tasungkue. Pisaunyo lapeh. Tapi sudah tu nyo aniang saan. Rupoe saputangan laki-laki panyuko der Panzer lah maantaannyo talalok panjang. Kanai bius.

Kiro-kiro tigo minik se kajadiannyo. Laki-laki tu capek kalua pintu. Dan masuak ka gerbong muko. Rupoe gerbong restoran. Nampak dek inyo Yalla sadang duduak di suduik sambie mamacik galeh kopi angek.

Baitu nampak laki-laki nan tadi tajilapak dek lamak lalok tu bajalan ka arah inyo, Yalla lansuang tagak. Tapi laki-laki tu lakeh mangecek,”Ko ado talepon dari si Katua…”

Yalla agak tanang. Labieh aman jikok ditangkok si Katua daripado dipaso paja ba jas tadi.

Mako, jo saketek senyum, Yalla manarimo hp laki-laki tu.

“Yop pak. Siap pak…”

Yalla maagiehan hp ka laki-laki tu. Inyo diparentahkan turun di stasiun barikuiknyo–stasiun Saint-Gilles di Avenue Fonsny/Fonsnylaan 47B, B-1060, Brussels–basamo jo laki-laki tu. Dan lansuang ka bandara Luchthaven Zaventem–sabutan lain untuak Bandara Internasional Brussel.

Kecek si Katua, tiket untuak inyo baduo sadang dipasan untuak kapatabang partamo manuju New York.

Yalla tak mambantah. Pisau lipek tadi mambueknyo tak bakutik, dan mamilieh patuah ka si Katua, sambie marangkai curito nan masuak aka untuak mangicuah kalau parmato tu memang dak ado nyo tarimo dari laki-laki tu.

Nan jaleh, Yalla makin yakin ado sasuatu takaik jo parmato tu. Kok dak sangek paralu, untuak apo si Katua mangaluakan biaya tambahan manyuruah urang untuak mambaoknyo pulang ka New York. 

Dan, laki-laki ba jas tadi, makin manguek-an kasimpulan Yalla kalau parmato tu memang dicari, diparabuik-an dek banyak urang.

Yalla pun manjadi tambah mangarati kalau kadatangannyo ka Paris, dan rentetan paristiwa di restoran tu adolah skenario si Katua. 

Tapi untuak apo? Mangaa kok dak liau sajo lansuang manjapuik parmato tu? Atau dikirim se jo jasa pangiriman barang?

Yalla lun dapek jawek. Bahkan kutiko lah tabang manuju New York, dikawal dek laki-laki nan bajeket der Panzer tu, Yalla masih pusiang mamikieannyo. 

Maraso buntu jo kaitan-kaitan paristiwa tu, Yalla mamilieh kasimpulan samantaro untuak dirinyo. Bahwa inyo dak ka mangaku lah manarimo parmato tu. Itu sajo. Titiek!

19

New York, Oktober 2017

Laki-laki gaek tu, si Katua manyambuik Yalla nan tibo di kantuenyo. Laki-laki nan nyo suruah mangawal Yalla sampai ka New York hanyo maantaan nak gadih sampai ka oto nan manjapuik. Tantu sajo Yalla tak mungkin lari, karano di ateh oto nan manjapuik ado Bryan Benson. Satusatunyo kawan dakeknyo di New York tu.

Bryan Benson nyio batanyo, siapo laki-laki nan maantaan Yalla tu? Inyo juo nyio batanyo, mangaa kok Yalla tibo dari Brussel? Padohal inyo pai ka Paris.

Tapi partanyaan tu dak sempat kalua dari muncuangnyo. Inyo ibo maliek Yalla kuyu dan latieh. Mungkin kurang lalok. Makonyo Bryan Benson aniang se, dan manyetir oto ka kantue PBB.

Dan tibo di kantue, Bryan Benson heran pulo. Karano si Katua lansuang mandominasi Yalla jo caro panyambutan jo muko manih nan bapasoan. 

Bryan tau, si Katua tasasak nan batanyo pakaro parmato tu. Makonyo Bryan Benson sugiro kalua dari ruangan si Katua. Ditinggaannyo Yalla jo si Katua baduo.

Dan, sasuai jo nan ditakok Bryan, memang si Katua batanyo pakaro parmato tu. Namun, sungguahpun disasak-an jo bamacam caro, Yalla tatek tak mangaku. Inyo malah baliek manyalahan si Katua nan lah manyuruahnyo untuak karajo baresiko dan dak ado kaitan jo urusan panalitian Suku Maya tu! “Ooo…rupoe ambo apak suruah untuak manjapuik parmato yo??? Mangaa kok apak pakai rasio-rasio pulo? Baa kok dak dari awal se apak kecek-an?!!!” Yalla mambombardir si Katua jo kato-kato.

Si Katua tak dapek jawek. Baa lo ka manjaweknyo? Inyo bana nan manandotangani surek tugeh Yalla. Di situ jaleh bana kalau nak gadih tu disuruah mangumpuaan dokumen takaik jo Suku Maya sarato badiskusi. Dak ado disabuik-sabuik pakaro parmato doh!

Karano itu, kok Yalla bangih gadang, itu lah sapatuiknyo. Padohal, Yalla pun bangih icak-icak untuak mailak dari tanyo si Katua.

Dak ado nan tau kalau inyo bangih babuek-buek. Ebat nak gadih tu basandiwara. Maklum, paja ko kan artis nan mulai tanamo di dunia.

Nah, siapo nan talok malawan artis nan sadang tabik suga? Apolai artis tu salain rancak ko haaa, juo santiang dan manjadi staf kunci dalam tim peneliti nan dikapaloi dek si Katua.

Mako, si Katua mangalah. Nyo tarimo se berang paja tu. Tapi di dalam banaknyo, lah ado skenario untuak mamanfaatkan kareh angok Yalla. 

Apolai Yalla dak tau, kalau si Katua adolah agen senior nan disangajo disusupkan ka PBB. Tantu sajo untuak manguasai batu parmato bawarna merah tu.

Yalla, walau tak tau kalau si Katua adolah agen senior dari unit intelijen paliang rahasio di Amerika, tapi nalurinyo mangecek-an supayo inyo ati-ati ka gaek tu.

Karano itu, kutiko si Katua idak lai manyasak batanyo parmato, Yalla icak-icak lunak lo atie. Dirangkulnyo rang gaek tu, sambie nyo mangecek banyak tarimo kasi karano lah dijago dari marabahayo.

Sudah tu, tanpa diduga dek si Katua, Yalla malah batanyo pakaro parmato tu. Baa mangko paralu bana parmato tu? Apo ubuangannyo jo panalitian Suku Maya? Atau itu tugeh pribadi si Katua surang?

Kalangkabuik si Katua mandanga tanyo nan tibo-tibo tu. Tantu sajo inyo tak amuah mancaritoan nan sabanae. Tapi mancari curito nan pas lun tapikie dek inyo lai!

Untuanglah ado talepon dari atasannyo, komunitas intelijen paliang rahasio di Amerika. Itu manyalamek an si Katua dari kajaran tanyo Yalla.

Inyo minta Yalla ka lua, karano ado talepon pribadi. Yalla galak manih sambie manyorongan hp keteknyo nan lah diiduik-an parekamnyo ka dalam kotak-kotak nan barisi baragam alat tulih. Kotak tu talatak di tapi meja karajo si Katua. Yalla malenggang kalua.

Di lua ado Bryan Benson mananti. Tapi Yalla lun ado wakatu untuak mangecek jo laki-laki nan bawajah bayi (baby face) tu. Karano inyo nyio capek-capek ka ruangannyo surang. Maagieh kaba dan parentah Miss Margareth. Karano iko agak detail, inyo nyio manelpon. Dan hanyo ruang karajonyo nan aman. Ka situlah Yalla baranjak.

Samantaro Bryan Benson kecewa ditinggaan. Hanyo wangi parfum nak gadih tu nan mangurangi kecewanyo. Masih banyak wakatu, pikie Bryan Benson maibur dirie surang!

Bryan Benson nyio mangecek khusus jo Yalla. Tapi nak gadih tu capekcapek se pai ka ruangannyo.

Karano memang paralu nan ka nyo sampaian tu, Bryan Benson nekad masuak ka ruangan Yalla. 

Nak gadih tu sadang mancaliek hp. Inyo ka manelpon Miss Margareth. Karano Bryan mancucuak se tibo, Yalla dak jadi manelpon.

Inyo mancaliek Bryan. Nan dicaliek takabek malu. Banyak nan kadisabuik, tapi lidahnyo kalu.

Yalla lah lamo tau kalau Bryan ado hati ka inyo. Tapi nyo cuek sajo. Bukan karano Bryan dak punyo potensi untuak dipiliah jadi pasangan, hanyo Yalla tu bana nan sangajo mambatehi diri untuak hubuangan nan dak paralu. 

Yalla bapagang taguah ka paham kuno; hubuangan laki-laki padusi tu adolah hal nan sakral. Pintunyo adolah ritual pernikahan. 

Karano lun ado niek nak balaki, Yalla manutuik diri dari “sinyal kanai hati” nan diisyaratkan dek Bryan.

Walau baitu, Yalla tau Bryan bisa dipacayo sabagai kawan. Hanyo lakilaki baby face tu surang kawannyo di New York.

Karano itu, walau saketek mangka karano dak bisa manelpon, tapi Yalla tatek galak manih sambie manyuruah laki-laki tu duduak.

Yalla pun duduak. Urang baduo tu duduak saliang bahadapan. Dibatehi meja karajo.

“Ado apo?” Yalla mambukak kecek lantaran Bryan masih tampak raguragu untuak mulai basuaro.

“Apokah Yalla memang tak manarimo parmato tu?”

“Parmato? Jadi Bryan lah tau dari awal tantang parmato tu?” Yalla baliek batanyo, dan mamasang wajah bangih.

Bryan tagagau. Inyo memang lah tau dari awal. Dan inyo disuruah aniang dek si Katua. Bryan mau aniang karano inyo dak maliek ado nan kamambuek mudarat ka nak gadih tu. 

Tapi, dikaja jo tanyo sarupo itu dek Yalla, Bryan maraso kamari bedo. “Iyo. Ambo lah tau sajak samulo. Sangajo ambo aniang, karano si Katua maminta supayo iko dirasiokan ka Yalla!”

“Ooo… baitu yoo. Jadi Bryan pun dak bisa dipacayo kini lai! Rupoe lah basakongkol jo si Katua nak mancilakoi ambo!”

“Mancilakoi baa pulo? Ambo aniang karano ambo dak mancaliek ado hal nan kiro-kiro kamambuek mudarat ka Yalla,” jawek Bryan Benson jo mato kuyu mintak dikasihani.

“Hmmm… Dak tau Bryan kalau ambo ampie mati dek gara-gara parmato nan dak pernah ambo tarimo tu?”

“Ampie mati baa? Jadi dak ado Yalla manarimo parmato tu?”

Lun sempat Yalla maagieh katarangan, tibo-tibo si Katua manyarobot masuak ruangan tu. Nampak nyo sangajo masuak. Mungkin supayo Yalla dak bacurito panjang jo Bryan.

“Bryan, kawani ambo makan siang lah,” kato si Katua.

“Oke Bryan. Pai lah. Carito kito lah sudah nah,” kecek Yalla.

Bryan kamari bedo. Kabatanyo labieh dalam ka Yalla, iko si Katua maajak kalua pulo pai makan. Dan inyo memang acok diajak pai makan dek bosnyo tu. 

Jo wajah badoso, Bryan maikue si Katua. Dak talok dek nyo mancaliek mato nak gadih tu. Bryan manyasa, rupoe parmato tu mambuek nak gadih nan diam-diam nyo kagumi tu ampie mati!

Kok baitu, mungkin gara-gara parmato tu Yalla diantaan dek laki-laki tadi mah yo, pikie Bryan. 

Dan karano Yalla tibo dari Brussel, sarupo nan nyo caliek di layar kadatangan kapatabang tadi, tak ado pesawat dari Paris nan tibo di wakatu nan samo, gadang kamungkinan Yalla mangalami sasuatu nan dak biaso!

Iko pakaro parmato mah. Tak ado lain. Bryan mulai agak mangarati baa kok si Katua bangih-bangih karano Yalla gagal mambaok parmato. 

Padohal tugeh pokok Yalla ka Paris bukan untuak parmato. Kok baitu, pasti ado sasuatu nan disuruak-an si Katua. Itu nan kaditanyo nyo beko, wakatu makan.

Sambie bajalan ka oto di parkiran, Bryan manarimo pasan dari Yalla,”…talepon ambo kutiko lah tibo di restoran. Jaan sampai tau si Katua.

Iduik an se hp tu, supayo ambo bisa mandanga…!”

Bryan manjawek,”Ok…”

Urang baduo tu turun dari lantai 17 UN Plaza, Manhattan, New York. UN Plaza tu adolah kantue dan hotel untuak kaparaluan PBB, talatak dalam Komplek PBB.

Komplek PBB tu talatak di tapi batang ayie East River, sabalah timur Manhattan. Manhattan tu adolah pulau ketek. Sacaro wilayah, daerah ko masuak New York City. 

Tapi, di kawasan salaweh tujuah hektar tampek markas PBB tu, tak balaku hukum Amerika. Itu masuak dalam teritori internasional, lansuang di bawah kendali Sekretariat Jenderal PBB.

Sarupo kantue kedutaan, di ulayek salingka paga adolah wilayah kedutaan basangkutan, walaupun nyo barado di negara urang. Baitu pulo markas PBB, di ulayek nan dihibahkan dek Presiden Rockefeller pado taun 1949 tu, adolah kawasan nan diatur surang dek Sekretariat Jenderal PBB. 

Si Katua jo Bryan kalua dari lift di gedung parkir. Mereka manuju oto si Katua.

Di ateh oto, si Katua mancaliek hp nyo. Sudah tu galak surang sambie manoleh saangin ka Bryan. 

Rupoe hp Yalla lah nyo sadap dek si Katua, sahinggo nyo tau pasan nan dikirim dek gadih Jerman tu ka Bryan sabanta ko.

Si Katua manyopir. Bryan duduak sambie bapikie.

Tibo di restoran tu, si Katua lansuang ka meja suduik. Itu meja langganannyo. Ampie tiok hari nyo makan siang di situ. 

Bryan mangaluakan hp dari saku sarawa. Mandadak si Katua mangecek sambie mamacik tangan Bryan,”…baraa nomor Yalla nan ciek lai tu? Cubo caliek…”

Dak jadi manelpon Yalla, justru si Katua kini nan mamacik hp Bryan. Tapi lun nomor Yalla tu nan nyo caliek, walau Bryan tadi lah mancaliek-an nomor tu.

Si Katua malah taruih mangecek. “Untuak dikatahui, pakaro parmato tu adolah urusan keamanan negara. Jadi Bryan harus mangarati, dan patuah ka parentah ambo,” kecek si Katua.

“Mukasuik apak?”

“Yalla tu gadih nan santiang. Curito parmato tu sangajo dak dijalehan ka inyo, samato-mato untuak kaamanan dirinyo,” kato si Katua sambie tatek mamacik hp Bryan.

“Tapi, keceknyo justru karano parmato tu nyo ampie cilako,” baleh Bryan sambie mancaliek tangan si Katua nan masih mamacik hp nyo. Bryan sagan mamintak. Apo lai curito si Katua mulai maarah ka pokok masalah nan mambuek kapaloe paniang. Parmato tu.

“Kok inyo dak baduto, dak mungkin nyo ampie cilako. Mujue ado urang suruahan nan manyalamek-an inyo dari bahayo, di ateh keretapi.”

“Keretapi? Kamaa nyo tu?”

Si Katua tagalak. “Bukannyo pulang ka New York, Yalla tu justru ka lari ka Jerman, Amsterdam atau Brussel. Inyo naiek keretapi malam dari Paris.” Bryan Benson icak-icak tangango. Inyo pun lah tau kalau Yalla ka Brussel. 

Tanpa satau si Katua, Bryan lah manyuruah urang untuak maawasi Yalla!

“Untuang inyo salamek. Dan kini bisa gabuang jo kito baliek. Karano itu, Bryan dak usah mananyo-nanyo pakaro parmato tu lai. Justru Bryan harus manjago supayo Yalla tu dak lari dari kito. Soalnyo, riset kito lah mulai masuak ka hal-hal nan rumik. Paralu pamikiran nan fokus,” kecek si Katua malanjuik-an.

Si Katua mancaliek hp Bryan nan sajak tadi dipaciknyo. Sudah tu, sambie maagiehan hp tu, si Katua mamintak komitmen Bryan untuak dak mambahas pakaro parmato tu. Dan Bryan maangguak satuju.

Baitu hp tu lah ditangan, Bryan lansuang manakan nomor Yalla, dan mambiaan se hp tu tatek iduik. Tadi, volume suaro nada tunggu hp nyo lah nyo off kan.

Di kantue, Yalla maangkek hp, nyo mulai mandanga pambicaraan si Katua jo Bryan. Sambie mandanga, Yalla mamacik hp keteknyo nan tadi sangajo nyo tinggaan di dalam kotak di ateh meja si Katua. Yalla barancana ka mandanga rekaman tu beko, di apartemennyo. Kini Yalla mamasang talingo, mandanga pambicaraan urang baduo tu.

“Ado sejarahwan asa Indonesia nan mambuek eboh. Suprapto Malayu namoe. Banyak artikelnyo tantang suku Maya. Artikelnyo kontroversial.

Paralu kito dalami nah…” Tadanga dek Yalla si Katua mangecek.

“Baa kontroversialnyo?” Kini suaro Bryan nan tadanga.

“Banyak. Salah satu sakaitan jo kapunahan suku Maya. Mungkin Yalla bisa mampalajari artikel tu nah,” Suaro si Katua kini tadanga dek Yalla.

Lamo urang baduo tu aniang. Nan tadanga bunyi piriang baradu jo sendok. 

“Iyo pak. Beko kito diskusian jo Yalla di kantue,” kecek Bryan.

“Dak usah beko. Bisuek se lah. Bia Yalla istirahat dulu,” kato si Katua.

Urang baduo tu kumbali aniang. Tak lamo hp tu pun mati. Yalla kecewa karano urang baduo tu dak ado mambahas pakaro parmato. 

Sambie bapikie-pikie, Yalla maiduik-an komputernyo. Dicarinyo di Google artikel suku Maya nan kecek si Katua kontroversial itu.

Basobok. Lamo Yalla mambaco artikel tu. Salain cukuik panjang, artikel tu dibuek bantuak curito, bukan artikel ilmiah. Tapi asyik juo mambaconyo.

Banyak artikel nan dikarang dek Suprapto Malayu tu. Yalla nyio mambaco sadonyo. Mungkin beko malam bisa dilanjuik-an. Karano inyo nyio capek-capek pulang. Nak manalepon Miss Margareth.

Tapikie nak manelpon Miss Margareth, Yalla pun sugiro manuju parkiran. Waktu disuruah ka Paris, otonyo ditinggaan di parkiran. 

Inyo manyetir surang. Kalua dari komplek PBB, nyo taruih ka arah selatan. Ka apertemennyo nan mungil, maadok Sungai East River di Lower Manhattan.

Dak lamo sasudah otonyo maluncue lambek dari gedung parkir, ado pulo oto lain nan maikuik dari balakang. Yalla tak sadar, ado urang maikuik-i nyo.

Yalla manyetir jo laju sadang. Tak kancang, tak pulo lambek. Inyo maambiek jalan di sapanjang Middle Manhattan hinggo ka Lower Manhattan di sabalah timur. 

Di sapanjang Middle Manhattan dan Lower Manhattan tu banyak namonamo kawasan nan maabadikan namo negara. Ado Korea Town. Ado China Town, dan Little Italy. Dan Yalla tingga di kawasan Lower East Side, tak jauah dari Jambatan Williamsborgh. Apartemennyo di arah utara jambatan Williamsborgh tu.

Memang pulau Manhattan tu adolah pulau ketek. Hanyo 59,1 km2 sajo lawehnyo. Tapi karano pulau ko sangaik padek panduduaknyo, mako jalanan salalu rami. Apolai siang-siang di jam istirahat.

Yalla taruih manyetir. Walau tanpa nyo sadari, ado oto lain yang mairiangan nyo dari balakang. 

Di jalanan, agak bakelok, ampie ka dakek jambatan Williamsborgh, oto nan di balakang tu malaju kancang. Ikue oto Yalla tasarempet. Yalla takajuik dan marem mendadak. Mujue dadoe dak tahampeh karano balon pangaman sacaro otomatis manggalambuang mambantali dadoe. Oto tu baranti di tapi jalan.

Tapi, dek takajuik, Yalla pingsan. Mungkin dek kelelahan, atau sadang banyak pikiran, mako kajadian nan tibo-tibo tu mambuek nak gadih tu shock. 

Oto nan maantak dari balakang tadi baranti. Ado surang laki-laki turun bagageh. Inyo buka pintu oto Yalla. Ado saputangan nan nyo sapuan ka muko nak gadih nan lah takulai tu. 

Bukannyo manurunan Yalla dari oto, tapi laki-laki tu mambukak baju dan kutang Yalla. Ado sasuatu nan nyo cucuak-an di bawah bukik dado gadih tu.

Karano Yalla masih pingsan, tantu nyo dak maraso dadonyo dicucuak jarum aluih nan gadang saangin dari rambuik. 

Laki-laki tu malakek-an baju Yalla. Mangampihan balon, dan marangguiknyo, sahinggo tak tampak dari lua. Kaco oto di pintu supir nan tadi tatutuik, nyo turunan saketek, supayo masuak udaro.

Sudah tu nyo manalepon sambie maninggaan nak gadih nan masih pingsan tu. Laki-laki tu malaju jo otonyo. Lalulintas nan rami rupoe dak tagaduah dek paristiwa tu. Nan tampak kini, ado oto baranti, dan sopirnyo takulai di sandaran kurisi, sarupo urang lalok.

Tak lamo sasudah itu, ado oto lain baranti. Manapi di muko oto Yalla.

Rupoe Bryan Benson nan tibo. Nyo turun, dan mambuka pintu oto. Nyo dukuang Yalla ka otonyo. Yalla masih pingsan. 

Bryan Benson manalepon tukang derek. Barang-barang Yalla nyo pindahan ka otonyo. 

Sakiro limo minik Yalla sadar. Nyo caliek Bryan Benson sadang mamangku kapalonyo. Yalla duduak. 

“Yalla tadi pingsan di ateh oto. Ambo kebetulan lewat. Karano tau itu oto Yalla ambo baranti. Maliek Yalla dak sadar, ambo angkek ka ateh oto ambo,” kecek Bryan sambie gak malu karano tadi nyo sempat maelus-elus kapalo nak gadih tu.

Yalla mangijok-ngijok an mato. “Mokasi yo. Tadi tu kajadiannyo mandadak bana. Ambo dak tau apo nan tajadi. Nan taraso tadi ado nan maantak dari balakang. Sudah tu ambo dak sadar lai,” kecek Yalla.

“Tabrak lari mah. Tu lah penyok bamper balakang,” kato Bryan. 

Yalla mancaliek ka otonyo. Sudah tu nyo mancaliek ka Bryan. “Ambo lah manelpon bengke nan punyo oto derek. Mungkin sabanta lai tibo. Kini ambo anta Yalla pulang yo.”

Yalla maangguak, dan mamelok-i duduak sambie manaliti sakujue badannyo. Untuang tak ado nan luko atau lecet.

“Tas Yalla jo barang-barang pribadi di oto lah ambo pindahan. Cubo caliek, ado nan kadipindahan lai?”

Yalla mancaliek tas nyo lah aman di jok balakang oto Bryan. Hp nyo lah aman pulo. Ado duo hp, ciek nan gadang, ciek nan ketek. Nyo raieh tas tu. Nyo caliek isie. Dompet nan barisi KTP, babarapo artu ATM, dan Credit Card ado. Sadonyo ado. Tak ado nan ilang.

“Itu oto derek tibo. Yalla tunggu sabanta, bia ambo urus,” kato Bryan sambie manuju pangamudi oto derek.

Dak lamo nyo mangecek. Ado pulo nan nyo tandotangani. Lalu Bryan naiek ka otonyo sambie mancaliek-an surek tando tarimo oto tu ka Yalla.

Bryan jo Yalla pun malaju, ka apartemen Yalla.

Tibo di apartemennyo di lantai anam, Yalla mambasoan laki-laki tu singgah. Bryan maangguak. Duo urang tu bairiangan masuak ka apartemen tu.

Kamarnyo dak gadang. Tapi cukuik untuak surang. Ditata minimalis, ado ruang lalok, ruang tangah marangkap dapue. Ado minibar pulo di situ jo kulkas ketek di atehnyo. Ado kamar mandi di sampiang meja dapue minimalis.

Di tangah ado kurisi sofa panjang maadok ka tivi 26 inchi. Di sofa itu kini Bryan duduak. Inyo manunggu Yalla nan lansuang masuak kamar. 

Tadanga dek inyo Yalla mangecek, supayo Bryan manunggu sabanta. Nak gadih tu mandi. 

“Kok ka minum, cari se di kulkas,” kecek Yalla dari baliek pintu. Sudah tu tadanga bunyi ayie shower.

Tak lamo sasudahnyo, Yalla kalua jo rambuik basah. Sangajo dak nyo kariangan, karano nyo sagan kok Bryan lamo bana manunggu.

Inyo pakai baju kaos jo sarawa tigo parampek. Tanpa dandanan. Walau jo pakaian rumahan, dan tak ba make up, justru Yalla tambah rancak di mato Bryan.

Tampak bana pandangan kagum di mato Bryan. Wangi sabun mambuek Bryan kian badabok jantuangnyo. Sungguahpun nyio duduak dakek-dakek jo nak gadih tu, tapi Bryan justru bakisa duduak agak ka tapi. Maagieh ruang untuak Yalla duduak, sambie matoe dak lapeh dari nak gadih ko.

Tapi Yalla icak-icak dak tau. Yalla manuju kulkas. Maambiek duo boto ayie mineral. Sudah tu nyo duduak di sabalah Bryan, agak ka ujuang sofa tu.

“Kan lai tadanga suaro kami mangecek tadi,” kecek Bryan Benson.

Yalla maangguak. “Ruponyo ado sejarahwan nan maebohkan dan kontroversia yo?”

Bryan Benson maangguak, sudah tu nyo mangecek,”Si Katua maminta supayo Yalla mambaco artikel-artikel tu. Mampalajarinyo. Dan usaokan mambukak komunikasi jo sejarahwan asal Indonesia tu. Bahkan kok paralu manuruik urang Indonesia tu, si Katua bisa maupayoan dananyo.”

“Hmmm… Jadih molah. Sabanta lai lansuang ambo baco. Apo pasan si

Katua lai?”

“Ndak ado lai… itu se nyoh…”

Yalla tagak dari kurisi tu. Nyo salami Bryan Benson. Laki-laki tu tapaso ikuik tagak. Dan tapaso pulo maminta izin untuak pulang. 

Sungguahpun inyo dapek kecupan ringan di pipi kida, sarato ucapan tarimokasi, tapi dek taraso sabanta se di apartemen nak gadih tu, Bryan Benson kecewa juo.

Jo barek hati nyo kalua.

Dan Yalla, sasudah Bryan pai, lansuang mambukak laptop. 

Sambie manunggu laptop loading, nyo iduik-an hp ketek nan diam-diam nyo latak-an di dalam kotak di ateh meja si Katua.

Tadanga suaro si Katua manalepon,”… parmato tu dak tabaok. Tapi ambo yakin Yalla manyuruak-an parmato tu… Yo…batue… Iyo pak… bia sajo inyo mangicuah, tapi ambo punyo rencana… Yoo…jadih pak…”

Hanyo itu nan tarekam. Yalla tamanuang. Pakaro parmato tu rupoe memang sangaik paralu. Kok baitu, parmato nan dikirim ka Koln itu paralu disalamaik-an.

Yalla nyio manelpon jo hp nyo. Tapi nyo tangguhkan. Jo caro karajo si Katua, bukan tak mungkin hp nyo pun kanai sadap.

Karano itu Yalla manulih email ka Miss Margareth. Isinyo manjalehan pakaro kiriman, ado kotak ketek, saark duo ari ko tantu tibo. Yalla manyuruah padusu saparo baya tu lansuang manyimpan kiriman nan tun di safe deposit box di bank nan paliang dakek dari rumah. Panyimpanan tu ateh namo Miss Margareth. 

Email tu nyo sent. Dak lamo dibaleh dek Miss Margareth. Singkek se balehnyo: oke…

Yalla lah tau bana jo Miss Margareth ko. Padusi nan lah baumue ampie limopuluah taun. Dulu nyo pernah jadi guru bahasa di sakola manangah. Tapi kini lah baranti, karano sakik sinusitis manahun yang diidok-i nyo manggaduah bana kutiko maaja. 

Untuanglah inyo manarimo pansiun. Walau dak sabarapo, tapi cukuik untuak makan nyo surang. Dan rumah pun disalangan dek Yalla.

Tabayang Miss Margareth, Yalla jadi tabayang rumah. Tabayang papa nyo… Tabayang Koln, dan maso-maso nyo kanak-kanak sampai papa nyo maningga di Afghanistan.

Dak taraso se, nyo takalok di sofa. Kapaloe manakue di muko laptop.

20

Sabuah Apartemen di Jakarta, 2 Maret 2020, malam

Dari kajadian pagi tadi tu, Zeya bakasimpulan, tanyato urang di kantue pusek manandoinyo jo caro mamasang alat palacak! Zeya tau dak ado jalan pulang lai untuaknyo.

Bukan pakaro dak bisa pulang, karano Zeya amuah tibo ka Indonesia justru dek dak nyio pulang ka New York lai. Makonyo nyo amuah manuka identitas dari Yalla ka Zeya jo skenario nan disusun Pramalayu.

Salain lah maleh karajo jo si Katua, Zeya basumangaik datang ka Indonesia karano Pramalayu pun tau pakaro parmato tu. Untuak duo alasan tu lah Yalla jadi Zeya, dan kini sadang barado di sabuah apartemen di Jakarta, basamo jo laki-laki nan acok dak acuah kapadonyo.

Indak pakaro dak bisa pulang tu nan jadi masalah dek nak gadih tu. Tapi nan nyo pikie-an, bilo urang mamasang alat pelacak di pangka susue?

Mamikia-an itu, Zeya merah mukoe. Malu. Tadi pun, kutiko Pramalayu marasok bagian itu, inyo pun dak tangguang malu. Tapi, karano nyio mambukti-an kabanaran kecek Pramalayu, mako nak gadih tu rela mambukak kutangnyo!

Bilo ko lah alat tu dipasang? Zeya bapikie surang. Tibo-tibo nyo takana wakatu pingsan di ateh oto kutiko paristiwa tabrak lari. Inyo manyimpulkan, satu-satunyo paluang urang bisa mamasuak alat palacak nan gadang saketek dari rambuik tu adolah saat pingsan dulu tu.

Hanyo sajo Zeya maragukan kamungkinan kalau Bryan nan mamasang alat tu. Dak mungkin, lagipulo kok Bryan nan mamasang, mangaa pulo inyo amuah maantaan Zeya pulang sasudah manunggu nyo sadar? 

Dak mungkin Bryan nan mamasang alat tu. Atau si Katua? Bisa jadi se. Bukankah gaek tu tatek curiga kalau Yalla manyimpan parmato tu? Karano itu, si Katua punyo motif untuak tau kabaradaan Yalla. 

Ooh, kok baitu, bisa sajo si Katua nan manyuruah urang maantak otoe dari balakang. Sudah tu, kutiko nyo pingsan, urang tu pulo nan mambukak kutangnyo!

“Huhhh…,” Zeya mandasah dan maupek-upek surang sambie marasok bukik dadoe tu, saolah-olah mamastian jikok susunyo tu dak dipamainkan urang salamak paruiknyo se! 

Kok sakadar mamasang palacak nan lah nyo kaluaan dek Pramalayu tu, dak baa doh. Tapi kok nyo kaca-kaca?!!!

Kini baa lai? Babaliek ka New York memang idak dalam prioritasnyo lai doh. Karano inyo pun lah lameh lo karajo di PBB tu. Lameh karano dicikaroi taruih.

“Jadih, ambo satuju jo ide apak tu. Nan pantiang dak bulieh ado nan mati dalam skenario tu,” kecek Zeya via email, pado akhir Januari 2020 nan lalu. 

Sabalun itu Pramalayu mausul supayo Yalla baranti se karajo, dan datang ka Indonesia. Tapi Yalla dak amuah baranti karajo, karano kalaupun nyo baranti, pasti si Katua bausao mancari untuak maminta parmato tu. 

Lalu, wakatu si Katua maminta Yalla ikuik jo rombongan PBB ka Indonesia, Pramalayu dapek ide untuak mambuek Yalla “mati”. 

Apolai Pramalayu tamasuak nan diundang dalam babarapo rencana diskusi jo urang-urang PBB tu. 

Yalla samulo takajuik jo ide tu. Tapi sasudah nyo pikie masak-masak, banyak kauntuangan ide tu. 

Nan partamo, inyo bisa mailang dari PBB. Nan kaduo inyo punyo

identitas baru, sahinggo inyo bisa mamulai iduik dari nol, kamaa inyo ka nyio. 

Dan, nan katigo, inyo bisa manjapuik parmato nan disimpan Miss Margareth di Koln. 

Tapi itu kudian sakali. Kauntuangan paliang gadang dari ide tu adolah paluang untuak Yalla baguru ka Suprapto Malayu pakaro sejarah kuno. Sarato mandalami ilemu nan takaik jo energi tu. Dan bisa pulo mampalanca bahaso Minangkabau.

Makonyo kutiko Suprapto Malayu manyodorkan ide tu Yalla pun satuju. 

“Ok. Tapi lah siap jo konsekwensinyo?” Tanyo Suprapto Malayu via email.

“Siaplah… baa lo kok ka idak?” Baleh Yalla via email nan nyo saratoan jo ikon urang galak manih.

Tapi kini, karano komunikasi nan saliang manjago sandiang sarupo iko, Zeya Sofia mulai bapikie ulang satantangan jo nieknyo untuak manatek di Indonesia.

“Hmmm… Oke, kito bisa mangecek labieh tabukak kini. Tadi tu ambo masih tabao jo situasi mandadak, lantaran ado tigo urang nan manggaduah tu,” kecek Pramalayu tibo-tibo.

Zeya heran. “Baa kok bisa laki-laki tu mambaco isi hati nyo?” katonyo di batin surang.

“Dak paralu binguang. Ambo bisa mandanga suaro hati Zeya. Karano suaro hati tu mirip sajo jo suaro nyato. Hanyo beda frekuensi sajo.”

“Owww… Jadi apak tau apo nan ado di hati ambo?”

“Tau persis mungkin idak. Tapi kok ado raso, atau isi hati nan dominan, mungkin ambo bisa mandanga.”

“Ehhh… ebat… Baa kok bisa du? Ilemu supranatural kah?”

“Urang awam mungkin nyo sabuik iko supranatural. Tapi bagi ambo, iko metafisika sabananyo.”

“Wowww… sejarahwan mangarati pulo ilemu fisika? Amazing…”

“Ahhh… biaso sajo nyoh. Tiok ilemu bisa dipalajari. Tiok ilemu bisa dikuasai. Syaratnyo lai amuah. Lai fokus. Dan harus ulet manggali dan manggali.”

“Ooh…baitu yo Pak Guru?” Zeya Sofia mulai kalua sipek usalinyo. Lincah. Pagarah. Spontan. 

Tapi gadih tu tak disangsikan lai, santiang utaknyo. Ntah maa nan ka santiang jo Pramalayu.

Pramalayu galak sengeang sajo mandanga kucindan gadih tu. Bahkan kutiko nak gadih tu mamatuik-matuiknyo, Pramalayu masih galak sengeang, tapi agak sirah mukonyo.

“Memang ambo lun babini lai. Padohal lah baumue kapalo limo. Hinggo kini lun ado urang nan amuah balaki jo sejarahwan bansek sarupo ambo.”

Kini justru Zeya Sofia nan sirah mukoe. Tadi, dalam atinyo nyo mambatin surang,”Lai sagalo bisa, tapi baa kok lun babini?”

Suaro batin itu nan didanga Pramalayu. Makonyo Zeya tacangang. “Oke pak. Kini tolong tarangan baa caro mandanga suaro batin tu,” pintaknyo sambie duduak labieh dakek jo laki-laki tu.

“Ado wakatu nyo nanti. Kini tolong siap-siap untuak operasi. Tu dotor tu lah naiek lift manuju ka siko,” kato Pramalayu.

Zeya tacangang pulo baliek. Kini muncuangnyo malah tangango. 

“Nan ebat tu Tuhan. Hanyo Tuhan nan harus dipuji. Ambo ko hanyo mangarajoan nan harus dikarajoan,” kecek Pramalayu manjawek kato batin Zeya. 

Daripado makin binguang karano laki-laki tu bisa mandanga suaro batinnyo, Zeya mamilieh tagak dan bajalan ka westafel. Dibasuahnyo mukonyo. “Cubo lah, ambo dului parentah, apak…,” batinnyo.

“Iyo sarupo itu nan rancak. Kok bisa mandaolui parentah, itu tando santiang. Ado bakat untuak jadi murik ambo nah,” kecek Pramalayu sambie galak lapeh, dan samakin lapeh galaknyo maliek Zeya galinggaman karano tabukak coki.

Tibo-tibo Pramalayu manyemba gadih tu. Mambaoknyo tiarap. Hanyo babarapo datiek sabalun tadanga dindiang badarak.

Ado babarapo kali tadang bunyi badarak dan pacah.

Pramalayu masih mamaluak nak gadih tu di lantai. Iyo semok badannyo. Arum lo gai. Badabok darah Pramalayu, karano nyo danga suaro batin Zeya,”Ndehhh…seronyo dipaluak apak ko…”

Pramalayu dak amuah tabaok raso. Inyo capek-capek mamasang talingo. Tak ado suaro nan dakek. “Iko pasti ditembak dari jauah. Ado sniper mah,” pikie Pramalayu.

Capek-capek nyo mangaluakan hp, dan manelpon,”Mbak, kita reschedule saja. Biar saya yang mendatangi mbak nanti. Saya usahakan malam ini juga.

Karena itu, mba kembali saja ke rumah bersama sopir yang menjemput tadi.”

Pramalayu mandanga lift baranti, lalu turun liek.

Salamo manelpon tadi, Zeya masih dipaluaknyo. Inyo mandanga jantuang nak gadih tu labieh capek datak-e. Antah karano kajadian nan tibo-tibo tadi.

Atau dek nyo paluak?

Sirah muko Pramalayu mamikie-an spekulasi lia dalam utak-e sabanta ko.

Karano itu, capek nyo tagak, mamatian lampu. “Tiarap se taruih. Bia ambo pareso dulu keadaan,” keceknyo ka Zeya.

Lalu, dalam kalam, Pramalayu maintai kalua sambie mamikie-an dari maa arah tembakan?

Dari arah tembakan tibo, ado duo hotel nan mungkin jadi tampek sniper tu maandok. Banyak kamungkinannyo.

Daripado baspekulasi, Pramalayu maajak Zeya kalua dari kamar tu. 

Apartemen tu punyo tigo gedung. Antaro gedung ado jambatan darurat. Karano jandela kamar Zeya tadi maadok ka hotel nan duo tadi, mako jambatan darurat tu dak ka nampak dek sniper. Ka gedung di tangah tu Pramalayu mambaok Zeya.

“Kini kito di kamar iko,” keceknyo sambie mambuka pintu kamar jo kunci elektronik.

Zeya maikue ka dalam. Nyo caliek kamar tu samo gadang jo kamar tadi. Tapi banyak paralatan malang malintang di lantai. Sarupo bengke elektronik.

Ado meja gadang talatak di ruang tamu. Bukan meja tamu, malainkan meja karajo. Ado tigo komputer bajejer, dakek-dakek. Ado keyboard gadang. Babarapo buah flashdisk dan hard disk eksternal, dan ado tigo buah hp talatak di dakek keyboard. 

Ado pulo head set nan sadang tasanggai di ateh kurisi puta nan basandaran tenggih. 

Rupoe ruang tamu tu lah disulap jadi tampek karajo.

“Iko kamar ambo salamo di Jakarta,” kecek Pramalayu mandaolui tanyo gadih tu.

Zeya maangguak-angguak se co balam. Sambie nyo taruih malangkah ka kamar. “Itu ado ayie galon. Kok ka mambuek kopi, itu ado cerek listrik,” kato Pramalayu.

Tapurangah lo Zeya liek. Tiok nan tapikie dek inyo, pasti laki-laki tu tau. Tiok nan jadi kahandak di atinyo, Pramalayu tau!

Maleh taruih-taruih batanyo, Zeya pun mambuek kopi. “Kopi ambo dak bagulo yo,” kecek Pramalayu dari lua.

Sambie manunggu ayie manggalagak, Zeya maniliek kamar lalok laki-laki tu. Lai barasieh. Dipan gadang, standar lah. Sepreinyo putieh. Bedcover abuabu warnae.

Ado lamari gadang, bacamin. Bameja di dakek lamari tu. Disinan ado babarapo cangkie, ado kopi jo gulo tabungkuih dalam sachet. Ado cerek listrik.

Ado tivi, ado kurisi sofa panjang di muko tivi.

Di pojok, ado tampek sumbayang. Lantainyo agak ditenggihan. Ado kaligrafi di dindiangnyo. Dan ado babarapo lampu lindok-lindok bajejer, manambah suasana khusyuak di situ.

Ado sajadah tabantang. Sajadah ukuran gadang. Taba sarupo karpet. 

Di dindiang ado babarapo topi haji warna warni. Ado lo kupiah.

“Taat apak ko baibadat…” Baitu Zeya mangecek surang dalam ati.

Tak lamo ayie manggalagak. Tadanga bunyi klik. Nyo cucua-an ka cangkie. Ado dua cangkie. Nan ciek dak bagulo.

Baitu ayie masuak cangkie, lansuang nyo aduek. Tabaon aroma kopi. Nyo baok ka lua jo nampan nan ado di situ.

Untuang ado kurisi plastik ciek di ruang tamu tu. Zeya duduak di kurisi tenggih. Pramalayu di kurisi plastik. Mereka samo-samo aniang, sambie minum kopi.

“Tantang teori energi bunyi nan di bawah frekuensi normal tu, ado banyak wakatu nanti, kito bacarito. Kini nan paralu Zeya tau, situasi kito,” kecek Pramalayu mambukak carito.

Tanpa mananti respon, Pramalayu malanjuik-an ujarannyo,”Ambo kiro urang di PBB tau tantang kamatian icak-icak ko. Buktinyo, tadi ado sniper. Agaknyo, ado urang nan disuruah mamonitor sinyal Yalla… ehhh… Zeya… Itu aratie, urang tu lah manduga-duga mukasuik kadatangan Zeya ka Indonesia.”

Pramalayu mancaliek nak gadih tu tanok-tanok. Nan dicaliek baleh mancaliek. Tapi Zeya capek manunduak. Karano baitu batamu matonyo jo mato laki-laki tu, inyo raso dielo kadalam. 

Bukan, bukan ngari nan nyo rasoi. Sabalieknyo, gadih tu maraso taduah.

Aman. Nyaman. Cuman misterius rasoe. Itu nan mambueknyo capek manakue.

Mailak-an bapandang mato.

“Iyo nah pak. Tadi pagi alat tu dibuang. Sore kajadian oto malatuih. Baa kok malam kini ado sniper maintai?”

“Itu lah. Kok pagi patang ado nan mangaja, itu masih masuak aka. Karano sinyal tu masih ado. Kutiko sinyal tu lah dibunuah, harusnyo dak ado lai urang nan tau dimaa Zeya kini. Tapi, tanyato dak baitu. Makonyo ambo pikie urang di PBB lah tau mukasuik Zeya datang ka Indonesia.”

“Yang dikatahui dek urang-urang tu, kadatangan ambo kan sabagai Duta PBB untuak pelestarian situs sejarah. Ado babarapo pertemuan di babarapo daerah nan paralu diikuik-i. Itu se nan dikatahui urang PBB nyoh pak.”

“Zeya yakin komunikasi kito dak dicigok dek urang lain?”

“Yakin lah pak. Salain pasan-pasan tu ta enkripsi, kito pun saliang bapasan manggunoan kode…”

“Iyo dak… Tapi baa kok sampai tau urang tu?”

“Ooo, mungkin iko ado kaitannyo jo penelitian ambo tantang suku Maya mah pak?” Zeya mulai bapikie mancari kaik-kaik jo ubuangan.

Inyo tamanuang. “Atau mungkin karano parmato tu?”

Pramalayu taanok. Tapi inyo labieh yakin iko kaitannyo jo parmato tu. “Dulu, dalam diskusi kito via email, kan pernah wak bahas tantang parmato nan manyimpan energi maso lalu dak? Jaan-jaan komunikasi via email tu yang dibaco urang lain?”

“Iyo pak. Tapi kito ado pulo mambahas parmato tu via hp. Whatsapp. Bahkan kito akhirnyo video call kan?”

“Hmmm… kok jo WA, dak mungkin disadap urang. Karano enkripsi WA tu lumayan canggih.”

Zeya mamareso hp nyo. Nyo searching di jendela pancari di WA tu, basuo, lalu nyo mangecek,”Iyo pak. Engkripsi end to end. Tapi pambahasan tantang parmato tu iyo via WA. Ko masih ado chatting-chattingnyo.”

Pramalayu mancaliek hp tu. Nyo pareso sacaro teliti. Nyo ambiek obeng ketek,”Bulieh dibukak dak?” Laki-laki tu minta izin mambuka hp tu.

Zeya maangguak. Tapi dalam atinyo mangecek, baa pulo caro urang manyadap hp nyo? Hp tu kaluaran tabaru, dibalian dek Bryan Benson.

Haaa, iko hadiah ulang taunnyo dari Bryan Benson. Hp nan limited edition tu, dibuek sabanyak saratuih buah sajo. Dan karano batapatan jo ulang taun Yalla, Bryan Benson rela manguras tabungannyo.

Walau Yalla lah bausao manulak dan mamulangan hp tu, tapi Bryan Benson gigieh baragieh. Tantu sajo Yalla manulak, karano inyo tak nyio bautang budi ka Bryan.

Tapi, tigo kali hp tu nyo pulangan, Bryan tatek maantaan hp tu ka Yalla. Akhirnyo gadih tu tapaso manarimo. Namun ampie sabulan hp tu nyo padiakan sajo dalam kotak basegel!

Sabulan sasudahnyo, kutiko hp nyo rusak, mungkin karano barek babannyo lantaran Yalla acok mamakainyo untuak chatting, searching, upload jo download. Hp tu hank. 

Kajadiannyo malam-malam. Karano nyo sadang paralu bana malam tu, tapaso nyo aktifkan hp paragiehan Bryan tu. Dan itu nan dipakai sampai kini.

Pramalayu mambukak hp tu. Sacaro cermat nyo tiliek elok-elok. Bahkan nyo pakai kaco mato khusus mampagadang objek nan dicaliek. 

Tak ado basobok nan mancurigakan. Nyo tiliek baulang-ulang. Ado jajak solder nan sangek aluih, tapi idak tarangkai jo jajak solder nan lain.

Pramalayu mambongka masin hp tu. Dan,”Iko nyo…” Laki-laki tu basorak sambie manyorongan kacomato tu ka Zeya, tapi nyo agieh isyarat supayo gadih tu dak mangecek.

Karano Zeya dak mangarati mukasuik laki-laki tu, Pramalayu maambiek karateh dan manulih; ado alat panyadap suaro sangajo ditanam di dalam masin hp. Karano itu, jaan mangecek dulu…

Zeya maangguak tando mangarati. Dan inyo pun mamakai kacomato tu. Zeya maangguak-angguak, dan mancaliek ka Pramalayu.

Pramalayu manulih: bia se alat panyadap tu di situ. Tapi mulai kini, jaan dipakai hp ko lai.

Zeya manulih: mungkin karano ado alat sadap ko, mako sniper tu tau kabaradaan ambo kan?

Kini Pramalayu nan maangguak. Lalu nyo manulih: kito harus capekcapek pindah. Tinggaan hp ko disiko. Mungkin sabanta lai ado pulo nan ka tibo.

Zeya maangguak. 

Pramalayu maambiek salah satu hp cadangannyo nan ado di ateh meja karajo tu. Dipindahan data-data dari hp Zeya ka hp cadangannyo. Lalu nyo maiduik an tivi. Gak nyo karehan volume suaronyo. 

Pramalayu mambukak laci meja karajo tu. Ado tali jo babarapo sekrup bengkok–sarupo sekrup nan untuak mamasang pigura–nyo ambiek dari laci tu. Obiang ketek nyo baok gai.

Tas Zeya, sarato barang-barang nak gadih tu nyo laluan pulo. Baitu pulo flash disk dan dokumen-dokumen lain, nyo masuak an ka dalam tas ranselnyo.

Nyo iduik-an komputer. Nyo apuih jajak aktifitas. Nyo pindahan pulo data-data nan paralu ka hard disk eksternal, sahinggo di komputer tu tak ado file nan paguno lai doh.

Sudah tu nyo masuak ka kamarnyo. Duo tas nyo sandang, ciek tas Zeya, ciek lai ransel. Jo isyarat, nyo mintak Zeya maikuik.

Di kamar, Pramalayu mambukak kapalo tampek laloknyo. Ado sabilah triplek nan dipasang jo bauik di situ. Nyo bukak bauik tu. Rupoe ado lubang nan bisa dilalui. Lubang tu taubuang ka deretan masin AC.

Ka lubang itu lah Pramalayu manyuruah Zeya masuak. Sasudah Zeya di dalam, Pramalayu manyorongan tas. Sudah tu nyo masuak pulo. 

Nyo iduik an senter nan ado di hp. Nyo suruah Zeya bageser agak ka kida. Sudah tu nyo pasang tali nan dikaik-an ka sekrup nan ditanam di triplek sakaligus di kapalo tampek lalok tu. Dari dalam lubang nyo elo tali tu sampai tagang. Tu nyo kabek-an ka masin AC. Nah, triplek jo kapalo tampek tidue tu pun tapasang sarupo biaso.

Urang baduo tu marangkak di lorong, arah ka suok, tampek masin AC bajejer tu. Pramalayu di muko, Zeya di balakang. Urang baduo tu marangkak sampai ka ujuang. 

Di ujuang tu Pramalayu baranti. Ado duo tali nan dikabek-an di masin AC.

Nyo bukak kabek tali kaduoe. Baitu kabek lapeh, ado suaro bagaruntangan. Nah, ado lubang. 

Rupoe itu kapalo tampek tidue jo triplek taba pulo. Dan, urang baduo itu pun tibo di kamar lalok, kamar paliang ujuang di lorong tu.

Pramalayu manyuruah Zeya manunggu. Inyo baliek ka lorong tadi. Sabalunnyo ditutuiknyo kapala tampek lalok tu dari dalam lorong. 

Zeya mangipeh-ngipeh bajue. Nyo iduik an AC. Nyo tiliek sabalik kamar tu. Lumayan barasieh. Langkok pulo paralatannyo untuak standar urang tingga di apartemen.

Salain tampek lalok ukuran double bed standar, ado sofa panjang, lamari, tivi, kulkas, cerek listrik, piriang-piriang jo galeh dan cangkie. 

Ado pulo ruang tangah nan ba kamar mandi. Di biliek ado pulo kamar mandinyo. Lumayan. Standar.

Zeya sadang mandi di dalam kamar mandi biliek, kutiko kapalo tampek lalok tu tasingkok. Zeya takajuik, dan buru-buru nyo tutuik pintu kamar mandi tu. Tadi sangajo nyo bukak se. Mungkin karano nyo surang se di situ, tabik takuik, mako pintu kamar mandi tu nyo bia-an se tabukak.

Tampak Pramalayu tibo jo badan badarah-darah. Mukoe bangkak di dakek muncuang sabalah suok. Bajue basimbah darah.

Zeya panik. Sugiro nyo maraieh anduak. Nyo limpok katalanjangannyo jo anduak tu. Dan jo badan dan rambuik masih basah, nyo mandakek ka Pramalayu nan tatilungkuik. Pingsan.

***

Sakiro satangah jam sabalunnyo, tak lamo kutiko Pramalayu tibo di kamar samulo, inyo mandanga suaru pintu dirusak jo pistol nan pakai paradam. Tadangan duo laki latupan. Sudah tu pintu didongkak dek urang dari lua. 

Pramalayu baru sudah mamasang kapalo tampek tidue tu, kutiko tadanga pintu tabukak sacaro paso. Nyo lansuang marabahan badan, dan marangkak di baliek tampek lalok manuju ka arah pintu kamar. 

Baitu ado urang mancogok di pintu, Pramalayu lansuang malantiangan obiang ketek nan tadi dipakai untuak mamasang kapalo tampek lalok tu. Obiang tu manancap di karongkongan urang tu, sarantak jo suaro pistol malatuih. Untuang pistol tu pakai paredam, sahinggo suaronyo bunyi blippp se nyoh. Maletup.

Baitu urang kaduo tibo di pintu, Pramalayu manyemba mayik laki-laki tadi. Nyo rangguik obiang tu. Urang tu manembak tigo kali. Tapi badan kawannyo nan kanai. 

Kutiko ka manembak barikuiknyo, Pramalayu maangkek mayik tu, nyo ampok an ka arah muko laki-laki kaduo. Sadang mailak-an mayik tabang tu, Pramalayu mangaik kaki laki-laki tu. Tajilangkang paja tu.

Pramalayu maampok-an kapalo obiang ka pangka turiek laki-laki katigo. Tapek di urek pingsannyo. Rabah pulo paja nan katigo tu. 

Nyo tenju kuek-kuek pangka turiek laki-laki kaduo nan bausao maraieh pistolnyo nan tacampak karano tajilapak tu. Rabah ciek lai. 

Sudah tu nyo balari ka arah laki-laki katigo nan takulai dakek sofa. Nyo ambiek pistol paja tu. 

Tapi malang, paja kaduo tadi kuek juo partahanannyo. Kiroe sabanta se nyo nana. Baitu sadar, nyo tembak Pramalayu dari balakang. 

Masih untuang karano paja tu manembak dalam kondisi masih agak nana, mako hanyo pinggang Pramalayu nan kanai. Tabaok dagiangnyo dek paluru nan manyarempet. 

Sacaro reflek Pramalayu maloncek ka baliek sofa, dan manembak ka arah laki-laki kaduo. Sudah tu nyo tembak lampu ruang tangah tu, sahinggo Pramalayu talimpok dek kalam. Tapi nyo bisa mancaliek ka arah pintu biliek, karano lampu kamar lalok nan limo watt tu lai manyalo.

Rupoe laki-laki kaduo tu capek pulo responnyo. Inyo pun manembak lampu limo watt tu. Kini kamar tu galok samato.

Malah Pramalayu kini nan rugi. Karano lampu lorong nan tarang masuak malalui pintu nan tabukak. Karano itu, Pramalayu maelo paruik, manjala ka suduik dakek minibar. Dari posisi nyo tu, pramalayu bisa mandanga garik. 

Nyo patajam talingonyo. “Yaa Allah… yaa Samiek… yaa Allah… ya Samiek… yaa Allah… ya Samiek….” Sudah badzikir dalam hati, Pramalayu makin tarang pandangarannyo. 

Tadanga laki-laki tu maensuik-ensuik lambek-lambek. Tapi suaro karongkongan mandaru labieh jaleh. Agaknyo karongkongan paja tu nan kanai tembak tadi.

Pramalayu aniang sa aniang-aniangnyo. Sampai suaro karongkongan mandaru tu ilang. Dan bunyi badan balambin.

Sudah tu Pramalayu tak mandanga suaro nan mancurigakan. Nyo tatek diam sampai sakiro limo minik. Lalu lambek-lambek nyo elo paruiknyo, manjala ka arah kamar lalok. 

Mati. Lah mati paja tu. 

Pramalayu maambiek pistol laki-laki tu, dan marangkak ka arah sofa. Karano darah di pinggangnyo mancucue se jak tadi, Pramalayu mulai bakunang-kunang matoe. 

Kudareknyo mulai abih. Nieknyo nak mangorek informasi dari laki-laki katigo tadi, nyo bata-an. Nyo baco istigfar. Sudah tu shalawat nabi. Nyo tutuik jo innalillahi wainna ilaihi rojiun. Lalu,  jo ati tak lamak, nyo tembak paja nan takulai tu. Mati. Lah mati katigoe.

Masih nyo usaokan manutuik pintu lua. Lalu nyo marangkak ka lubang. Tibo di kamar ujuang, kudareknyo lah ilang bana. Pramalayu tatilungkuik di tampek tidue. Pingsan. 

Darah mangganang di seprai putieh tu. Sahinggo Zeya kalimpasiangan, binguang. Tak tau apo nan ka nyo karajoan.

Nyo caliek sakuliliang. Tak ado kotak P3K doh. Tapi darah Pramalayu masih kalua di pinggangnyo. 

***

Zeya mambaliek-an badan apak tu. Nyo miriangan ka kida, sahinggo pinggang sabalah suok taangkek. Lumayan, darah dak banyak kalua lai.

Nyo sampa badan laki-laki tu jo banta, supayo posisi badan apak tu dak baubah. 

Sudah tu Zeya mambukak baju laki-laki tu. Nyo caliek ado dagiang di pinggang nan cabiek. Itu rupoe nan badarah. 

Zeya maangek an ayie jo cerek. Lah manggalagak ayie tu, nyo ambiek anduak ketek, tu nyo randam anduak tu ka dalam cerek. Jo biaan gak bakurang angeknyo. Sakiro lah ngilu-ngilu kuku, nyo ambiek anduak tu. Nyo seka di tampek nan luko. 

Antah dek sakik karano luko kanai ayie angek ngilu-ngilu kuku, atau lah ka sadar juo, Pramalayu mandongak an mato. 

Mato basobok mato. Zeya malu, sambie maelo anduaknyo nan taroroh. Dadonyo tabukak. Anduak tu hanyo manutuik paruik jo pao. Tapi pingguenyo tasumbue!

Handehhh… Masya Allah… Pramalayu tak tantu nan ka nyo baco. Karano antaro sakik co disaik sambilu di pinggang, mato nan masih bakunang-kunang, jo pamandangan nan manjadi mimpi tiok laki-laki normal tu lah bacampue aduak dalam pangananyo.

Pramalayu mangucap. Astagfirullah…

Zeya manjauah, mailang ka kamar mandi. 

Laki-laki tu mulai samparono sadar. Jo anduak ketek tu nyo takan di tampek luko. Sudah tu nyo tagak. Nyo bukak baju kaus nan lah badarah-darah tu. Sabalah tangan manakan luko jo anduak ketek, jo tangan suok nyo basuah baju tu di westafel. 

Jo gigi, nyo cabiek baju tu. Nah, lah bisa dipakai mangabek sabalik pinggang. 

Nyo caliek Zeya dak kunjuang kalua dari kamar mandi. Pramalayu galak surang. Nyo ambiek pakaian nan taserak di ateh kasue. Untuang lai nyo lipek, dan sarawa dalam jo kutang nak gadih tu tantu tasuruak dalam lipatan. Dan mujue pulo pakaian tu lai gak ka bawah lataknyo, sahinggo dak kanai darah.

“Lakek an baju lakeh. Kito harus capek-capek kalua dari apartemen ko,” kecek Pramalayu sambie malengah maagiehan pakaian nak gadih tu dari baliek pintu kamar mandi.

Zeya tak manjawek. Tapi nyo tarimo pakaian tu, dan sugiro nyo pakai. Tadanga suaro ayie shower. Zeya mambarasiahan darah nan lakek di tangan.

Nyo basuah mukoe. Nyo iruik angok dalam-dalam. 

Tapi, nyo masih malu kalua. Baitulah kabanyakan urang padusi. Sungguahpun ka abih angok, tapi nan malu tatek dijago. Mako, kabanyakan padusi, malu basuo jo urang nan lah mancaliek ampie kasaluruhan badannyo. Bahkan jo lakinyo surang, nan lah halal, kabanyakan padusi suko bakalamkalam di dalam biliek!

Laki-laki tu mambukak lamari. Ado babarapo baju, sarawa jeans jo jeket di situ. Nyo tuka sarawa nan badarah tu jo jeans. Nyo raieh baju jo jeket. 

Sambie malakek an baju, Pramalayu manelpon. “Syaf…Gawat. Sugiro siapkan oto di bawah. Suruah urang mambarasiehan kamar tangah jo kamar ujuang. Jaan sampai ado nan manimbulkan kacurigaan. Sadonyo harus barasieh. Baok babarapo anggota. Oyo, jan lupo iduik an CCTV jo parekam suaro di kamar tu yo!”

Zeya mandanga jaleh instruksi apak tu. Inyo batanyo-tanyo dalam hatie, siapo apak ko sabanae? Alum cukuik tigo ari basamo apak tu, lah banyak kajadian nan manimpo. 

Apolai nan sabanta tadi. Apak tu luko-luko. Mujue lai dak parah. Hanyo tasarempet pinggangnyo dek paluru. Tapi apak tu lai salamek. Walau sempat pingsan. 

Lah tigo hari ko, ado-ado se bancano nan manimpo. Tapi apak tu ado-ado se punyo jalan. Siapo apak ko?

Pramalayu maimbau,”Dak usah banyak batanyo. Kalua lah. Sabanta lai kito ka bawah. Harus lakeh-lakeh, karano sabanta lai subuah. Mungkin urang mulai rami.”

Zeya kalua. Inyo manunduak malu. Pramalayu manyuruah Zeya pakai jeket. Nyo sandang tas ransel, samantaro Zeya mambaok tas nyo surang. 

Sudah tu nyo elo tangan nak gadih tu. Bajalan ka lua, taruih ka lorong.

Urang baduo itu pun maluncue ka bawah jo lift. 

Dalam kaadaan siaga panuah, Pramalayu manuntun Zeya ka parkiran.

Ado oto nan sadang iduik di situ. Ka oto tu Pramalayu mambaok Zeya.

“Sep, kita ke Bogor ya,” kecek Pramalayu ka Asep–sopir oto tu–sasudah nyo naiek di bangku balakang jo nak gadih tu. 

Hari masih kalam. Masih sakiro satu satangah jam lai subuah.

Oto tu malaju kancang di jalan tol. Kutiko lah tadanga azan subuah, oto tu lah masuak ka gerbang sabuah villa. Ado tukang jago villa nan mambukak an gerbang.

“Sep, nanti habis salat, tolong beli kebutuhan-kebutuhan kita ya,” kecek Pramalayu.

Asep maangguak dan mamarkir oto. Pramalayu jo Zeya masuak villa, diikuik-i dek tukang jago villa di balakang.

“Itu kamar Zeya,” kecek Pramalayu manunjuak ka kamar nan paliang gadang. Zeya maangguak, dan lansuang mandudu masuak kamar. 

Antah dek masih malu, atau lah takantuak, dak jaleh. Nan pasti, nak gadih tu masuak kamar. Tadanga bunyi kontak lampu diiduik-an. Sudah tu tadanga kamar dikunci dari dalam.

Nyo masih mancaliek ka kamar Zeya tu, kutiko sadar kalau di situ ado si Akang. Pramalayu gak malu juo saketek. Sakalian mailangan malu tu, inyo manyuruah tukang jago villa mancari pucuak parancih. “Kalau ada daun sirih, boleh juga Kang,” kecek Pramalayu jo bahaso Indonesia ka tukang jago villa tu.

21

Sabuah apartemen di Jakarta, manjalang Subuah, 3 Maret 2020

Hanyo basalisieh tigopuluah minik se, sasudah si Syaf jo anggotanyo mambarasiehan kamar tu. Tamasuak mambaok mayik-mayik tu ka oto di halaman apartemen, ado surang laki-laki tibo di situ. 

Laki-laki tu mamoto sabalik. Sudah tu nyo manelpon,”Buruan lepas, Sir. Tim off. Sudah mereka bersihkan. Foto-foto segera saya kirim ke M di TA…”

Samantaro di halaman tadanga ledakan kareh. Ado oto maledak. Panghuni apartemen kalingkabuik mandanga suaro bom tu.

Laki-laki nan di ateh tu capek-capek turun. Inyo basalisieh jalan di lorong jo surang laki-laki bule. Bule tu maliek hp sambie bajalan. Mungkin penghuni apartemen nan pulang pagi. Biasolah, banyak bule di Jakarta manyeo apartemen di kawasan itu. Umumnyo para bule tu suko dugem. “Iko mungkin baliek dugem mah,” pikie laki-laki nan mamoto-moto tadi.

Nyo masih mancaliek hp, lalu Bule tu masuak ka kamar nan samo jo lakilaki tadi. Sungguahpun nyo mandanga ado ledakan, tapi manaliek kamar tu prioritas nan wajib nyo karajoan. 

Jo hp, nyo mancari sasuatu. Nah, basobok. Lampu hp tu bakijok-kijok di dakek komputer nan bajejer tu. Ado laci, nyo bukak. Ado hp Zeya nan tadi sangajo ditinggaan. Nyo masuak ka saku hp tu.

Nyo pareso ruangan-ruangan lain. Sadonyo biaso-biaso sajo. Lalu nyo manelpon,”Girl loss, sir. But i take her phone…”

Sudah manelpon, Bule tu nyio kalua. Di lua urang kalebuik. Suaro ledakan tadi manjagoan urang sa komplek apartemen tu. 

Tapi, sabalun kalua, bule tu manampak ado kamera CCTV nan dipasang di salah satu layar komputer. Nyo mandakek ka kamera tu, tu nyo

mangecek,”this is the beginning, not the end…!!!”

Lalu bule tu mambawue jo urang banyak nan turun malalui janjang darurat. Maklum, kok tajadi hal-hal nan gawat, biasonyo lift dimatian. Evakuasi hanyo malalui janjang darurat.

Di laman, bule tu mancaliek urang bakarumun. Ado oto nan anguih, maledak. Tapi bule tu mambatin surang,”they are cute too…!”

Polisi lum tibo.

Bule tu mancaliek sakuliliang. Inyo bapikie, kok ado oto nan sangajo diledakkan, tantu urang nan maledakkan tu pasti nyio mamastian bana hasil karajonyo. Aratinyo, mungkin nyo dakek-dakek juo di situ.

Karano itu, bule tu capek babaliek ka arah kamar tadi. Inyo lalu di janjang darurat. Baru duo lantai nyo bajalan, tadanga urang turun bagageh.

Capek-capek bule tu manyuruak di baliek tong sarok gadang. Dari tampeknyo manyuruak, tampak duo urang laki-laki tagageh turun. Nan surang sadang manelpon. Rupoe tak diangkek. Laki-laki tu mangecek ka kawannyo, sambie gak manggarutok,”Kamaa Bos Dua ko? Situasi gawat sarupo iko, harusnyo hp ditangan taruih!”

“Biarin saja Syaf. Nanti saja nelponnya. Kita harus cepat-cepat pergi, nanti keburu polisi datang!” kato kawannyo.

Lalu duo urang laki-laki tu makin tagageh turun janjang. 

Walau dak mangarati bana bahaso Indonesia, tapi bule tu curiga kalau duo urang laki-laki ko ado kaik jo kajadian di apartemen tu.

Inyo padia se mereka bajalan. Lalu nyo ikuik-i lambek-lambek. 

Tampak urang baduo tu bagageh naiek oto. Si Bule mancatat cat jo nomor polisi oto tu sambie balari ka arah jalan. Ka arah otonyo nan diparkir di jalan.

Baitu lah duduak di ateh otonyo, bule tu manampak oto tadi. Mungkin dek urang lah mulai rami di parkiran mancaliek kajadian tu, sahinggo urang baduo tu agak taambek kalua dari pakarangan apartemen. 

Bule tu icak-icak dak mancaliek kutiko oto tu lewat. Lalu, nyo ikuik lambek-lambek.

Kini si bule lah babaue jo lalulintas nan mulai rami. Simpang siue oto makin banyak. Tapi Si Bule tu tatek fokus maikuik-i oto di muko. 

Dak barapo lamo, bule tu bapapasan jo oto polisi. 

Oto di muko taruih maluncue. Jalannyo biaso sajo. Tak capek, tak pulo lambek. 

Bule pun maikuik di balakang. Nyo jago jarak supayo tak dicurigai. Tak lambek, tak pulo capek.

22

Villa di Bogor, 3 Maret 2020

Sambie manunggu, Pramalayu masuak ka kamar nan basubarangan jo kamar Zeya. Nyo paralu mandi, sumbayang, sasudah tu baru maubek luko nan lah mulai kariang tu.

Lah salasai mandi jo bapakaian taluak balango, bakupiah jo bakain saruang. Lah sudah lo salat dan badzikir. Inyo labieh banyak istigfar. Mungkin ado gak saribu kali nyo lafazkan istigfar tu jo suaro lirih.

Astagfirullah hal adzim… Astagfirullah hal adzim… Astagfirullah hal adzim… 

Salamo malafazkan istigfar tu, titiek ayie matoe. “Ya Allah… ya Rahman ya Rahim… Tak ado nan bisa tajadi salain kuaso Angkau, ya Allah… Tapi, ambo nan hino iko ya Allah… lah marangguik iduik urang lain ya Allah… Sungguah gadang doso ambo ya Allah… Mungkin tak ado ampun untuak doso tu ya Allah… Ambo hanyo mamintak, lunak an hati ambo ya Allah… Lapangkan jalan ambo ya Allah… Untuak manunaikan karajo barek ko ya Rabb… Tolong bari ambo kakuatan ya Allah… La hawla wala kuwwata illabillah…

Lah ampie tabik matoari, baru Pramalayu baranjak dari sajadah. 

Nyo pareso lukoe, tanyato masih kalua darah. Pramalayu nyio mancari si Akang, mungkin lah dapek dek inyo daun parancih, atau dauan sirieh.

Tapi tibo-tibo hp nyo babunyi, nyo angkek, dan tadanga urang mangecek,”Tadi, baitu salasai sadoe di apartemen, ambo manalepon. Baa kok dak uda angkek?”

“Ooo… mungkin wakatu ambo sumbayang tadi nah. Baa info Syaf, lah salasai?”

“Alah siap da. Sadoe aman. Mudah-mudahan dak ado jajak nan bisa mambaok kito.”

“Mokasi banyak yo Syaf. Anggota suruah pulang ka rumah masiangmasiang. Tapi jaan barombongan. Barangkek surang-surang yo.”

“Jadih da.”

“Oyo… si Syaf kamari dih. Ado karajo lain nan paralu disalasaian,” kato Pramalayu.

“Siap da… oyo, tadi CCTV di kamar tangah lah ba aktifkan, cubo uda cigok rekamannyo. Maa tau ado nan paralu.”

“Jadih Syaf. Tapi, CCTV apartemen lah babarasiehan?”

“Alah da. Sabalun uda tibo patang, ambo lah blokir CCTV tu. Dijamin tak ado uda tarekam,” tambah si Syaf.

“Yo lah, mokasi yo Syaf. Assalamualaikum…”

Pramalayu mambuka aplikasi CCTV nan lah dikonek an ka hp nyo. Nyo klik recording. Dak babarapo minik tampak surang laki-laki tibo tagageh. Nyo mamoto-moto. Sudah tu manelpon. 

Tadanga suaro: Buruan lepas, Sir. Tim off. Sudah mereka bersihkan.

Foto-foto segera saya kirim ke M di TA…

Laki-laki tu kalua. Basilang dak baraa lamo, tibo surang laki-laki bule. Salain mamoto dan mamareso kamar. Bule tu punyo alat pancari sinyal.

Tampak si bule mausai laci. Basobok dek nyo hp Zeya. 

Lalu nyo manelpon. Girl loss, sir. But i take her phone…”

Bule tu nyio pai. Tapi nyo mandakek ka komputer. Basobok dek nyo kamera ketek di ateh layar. Nyo mandakek ka kamera tu, tu nyo

mangecek,”this is the beginning, not the end…!!!”

Pramalayu maangguak-angguak. Tampak mukoe bakaruik. Saroman itu lah kalau laki-laki tu sadang bapikie.

Lalu nyo mangecek surang,”Iyo juo kecek Angku. Ado duo kalompok nan ikuik baburu parmato tapak jalak tu!”

Nan jaleh Amerika ciek. Ciek lai siapo? “Oyo…urang tu kan mangecek di talepon; Foto-foto segera saya kirim ke M di TA… Nah, M ko apo yo? Tu TA ko apo pulo?” Pramalayu bapikie kareh. 

Nyo cubo ma analisa: Kato-kato “saya kirim ke M” iko bisa bamakna tampek, urang atau lembaga. Kato-kato “di TA” bisa bamakna tampek, daerah, kota atau nan sarupo itu.

Dak mungkin M jo TA kaduonyo bamakna tampek. Kok dikecek-an TA ko tampek, kiro-kiro apo kapanjangannyo yo? Apo tampek, daerah atau kota nan kependekannyo TA?

“Tunggu dulu, kecek Angku, nan kamamburu tu bisa Amerika, Jerman, Inggirih atau nan takaik jo Yahudi lah. Saidak-idaknyo ado duo kakuatan nan bausao mandapek-an parmato tu.”

Pramalayu marasok-rasok abuek-e. Iko kakobeh Pramalayu mah. Kok inyo sadang barek bapikie, tangannyo otomatis maacak-acak abuek-e. 

“Dari curito Zeya, lah jaleh Amerika nan ciinan ciek nah. Buktie, nyo suruah Yalla ka Indonesia, tapi nyo sadap dari jauah. Dan urang tu, sarupo kecek si bule tadi lah mangibarkan bandera parang. Makonyo nyo sangajo mangecek di CCTV; this is the beginning, not the end…!!! Aratie, inyo lum kabaranti mangaja tapak jalak tu doh.”

Pramalayu mulai paham. “Salain Amerika, barikuiknyo tantu Yahudi. Bisa negara-negara nan dikuasoi sacaro tak lansuang dek Yahudi. Atau memang negara Yahudi tu bana. Pangaruah paliang kuek Yahudi tu kan di Amerika. Kalau Amerika sato mangaja parmato tu, dak mungkin lo Inggirih sato pulo ciek lai. Nah… kok baitu tantu Yahudi itu bana ciek lai…”

Sampai di situ, Pramalayu buntu. Satau inyo, nan namoe Yahudi ko sajak daolu lah punyo tatanan tasandiri. Di lua kalompok Yahudi nan bagarak sacaro internasional, ado kalompok Yahudi klasik nan masih eksis. Nan internasional, manuruik analisa Pramalayu surang, umumnyo manggarik untuak kapantiangan ekonomi jo caro manguasai kakuasaan. Tapi nan ordo klasik, iko organisasi paliang rahasio nan bakarajo co caro-caro super rahasio pulo! Namo kalompok tu Freemasonry. Ado lo kasta-kasta dalam kalompok tu. Antah sambilan tingkek atau tujuah tingkek. Nan jaleh ordo klasik tu bisa mangarajoan apo sajo, dimano sajo. 

“Bisa Freemasonry ciek lai. Konon ordo klasik ko kini digarak-an dari Tel Aviv. Haaa… Tel Aviv, jadi kok dipendek-an kan TA… Sahhh… Yahudi, Tel Aviv, TA. Tapi M ko apo yo?” 

Pramalayu taruih bapikie. Karano analisanyo makin mangarucuik, utaknyo taruih manari-nari, maniliek.

“Apo yo kapanjangan M. Kok namo urang, siapo tokoh Yahudi kini nan pangka namoe, atau pangka namo balakangnyo M. Kok dulu bana ado padusi, Golda Meyer. Kok kini siapo? Tapi mungkinkah iko dikirim ka seseorang? Sadangkan ordo klasik ko sangaik rahasio, sasamo inyo sajo dak bakatauan. Nan level ateh, tau nan di bawah, tapi nan di bawah tak kenal jo nan di ateh. Jadi dak mungkin M ko pangka namo urang. Lalu, namo lembagakah? Bisa sajo. Nah… apo lembaga di Israel nan pangkanyo M?”

Baitu Pramalayu badiskusi jo dirinyo surang. Tingga kini ciek lai, apo lembaga nan pangka namoe huruf M. Karano buntu lo di situ, kini Pramalayu batanyo ka Google. Nyo ketiknyo “nama-nama lembaga di Israel yang huruf awalnya M”. Tapi tak ado basobok namo lembaga tu. Nyo cubo lo mangetik “lembaga/institusi penting di Israel”. Tak juo ado nan bahuruf pangka M.

Dak amuah manyarah, Pramalayu mangetik “Israel” sajo, lalu nyo pilieh Wikipedia di situ. Memang Wikipedia adolah ensiklopedi paliang langkok.

Sagalonyo ado di situ, tamasuak sejarah negara Israel.

Sasudah nyo baco babarapo laman, ado tulisan: “Pada tanggal 7 Juni 1981, Israel membombardir reaktor nuklir Osirak milik Irak pada Operasi Opera. Badan intelijen Israel, Mossad, mencurigai reaktor nuklir tersebut akan digunakan Irak untuk mengembangkan senjata nuklir.”

Nah, basuo kato-kato “Badan Intelijen Israel, Mossad.” Pangkanyo kan huruf M tu. Iko kah nan dimukasuik?

Karano alum pueh, Pramalayu mangklik kato Mossad nan di tulih jo warna babeda di Wikipedia tu. Lalu nyo dapek-an:

https://id.m.wikipedia.org/wiki/Mossad
Image 5 496x1024

“Sahhh… lah jaleh M ko Mossad mah. Dan TA tu Tel Aviv,” kecek Pramalayu ka dirinyo surang, sambie maangguak-angguak sanang.

Baa dak ka sanang? Urang paliang takuik ka musuah nan dak dikatahui, dak tampak atau dak dikenal. Rancak tau siapo musuah awak. Dan labieh rancak kok bisa tau labieh banyak. Makonyo ado pituah “kenali musuhmu”. 

“Alhamdulillah…Wikipedia lah maagieh tau. Jadi, ado duo musuah nan mangaja parmato tapak jalak tu. Amerika jo Israel,” batin Pramalayu. 

Lah tajawek teka-teki M jo TA tu, baru Pramalayu marasoan lukoe gak mandanyuik. Capek-capek nyo kalua kamar. 

Di lua dak ado si Akang, tukang unyi villa tu. Pramalayu pun dak manampak si Asep nan nyo suruah mambali kaparaluan di villa tu. Mungkin gak duo tigo ari mereka manatek di villa tu. Jadi paralu logistik.

Pramalayu macaliek kalua. Kiroe ari lah mulai tarang-tarang kacang. Buruang-buruang mulai bakicau. Manyambuik pagi nan dinanti. Optimis bunyi kicau buruang tu.

Sajak daolu, buruang salalu optimis manyambuik pagi. Dak paduli ujan, ataupun tarang. Kok lah nyo mulai dek kukuak ayam pas subuah, tak lamo buruang pun jago manggusuak-gusuak bulu. Sambie manyanyi manyambuik pagi.

Buruang-buruang dak pernah cameh maadok-i. Tiok ari, samo se dek inyo. Dak nyo pikie-an antah ka makan antah tido. Manjalang sanjo paruik kanyang, sudah tu lalok. Untuak manyambuik pagi isueknyo.

Pramalayu takjub mandanga suaro optimis buruang-buruang tu. Sungguah alam takambang jadi guru. Iduik adolah parjalanan nan wajib dilalui. Jalani sajo, tanpa kaluah. Dak usah seso dek uweh-uweh surang.

Yo, kito ko acok seso karano uweh-uweh surang. Acok tenggih bayangbayang dari badan. Baajan-ajan tuah. Ujuang-ujuangnyo sensa nan tibo!

Pramalayu malangkah ka laman. Udaro sajuak pagunuangan di Bogor tu iyo mambuek ati tanang. Tapi mangaa kok banyak juo urang galisah?

Bakaluah kesah?

Mangaa kok tak maniru buruang. Atau ayam? Atau binatang lainnyo nan manjalani iduik apo adonyo. Sarupo samuik nan saliang babagi. Ado samo dimakan. Tak ado samo ditahan. Tatilungkuik samo makan tanah. Tatilantang samo minum ambun.

Manusia gelisah karano manuruik-an kandaknyo surang. Dan kandak tu batali bakulindan pulo jo cinto dunie! Kok saumpamo buruang ado kandak jo cinto dunie, pasti banyak buruang babondong-bondong minta dicakau. Karano bisa iduik lamak. Kok kamakan tingga makan, kaminum tingga minum.

Tapi, karano buruang dak punyo raso cinto dunie, mako justru nyo maraso takabek di dalam sangkak. Sungguahpun di dalam sangkak sagalo ado, tapi buruang labieh suko tabang lapeh. Maikuik jalan ‘alam sarupo ayie mangalie. Tak pakai kalueh kesah!

Dek manusia punyo sipek cinto dunie, mako pasan buruang tak mangkuih jadi pangaja. 

“Apo se sipek cinto dunie tu, Guru?” tanyo Pramalayu ka guru agamonyo, di Bukik Nurul A’la wakatu baguru salamo saratuih hari tu.

Guru nan barasa dari Aceh tu, Syekh Tengku Abdurrahman, ulama mudo nan manguasai banyak ilemu agamo. Tak hanyo paham Fiqh jo Ushul Fiqh, Tengku tu juo manguasoi Tasawuf jo ilemu Tauhid atau Aqidah. Bahkan ilemu mantiak, bayan, nahu jo syaraf pun liau kuasoi sacaro dalam.

“Banyak. Ado sapuluah sipek cinto dunie. Antaro lain iri, dangki, ria, sombong, serakah jo tamak,” kecek liau jo bahaso Minangkabau nan fasih.

Liau jalehan, karano buruang tak punyo sipek cinto dunie, mako inyo tiok ari dak ado bakalueh kesah. Inyo maraso tak ado nan kurang!

Tapi, lanjuik Guru tu, nan manusia diagieh sipek itu dek Tuhan. Tak lain tak bukan untuak mauji janji untuak patuah ka Allah, ma esa kan Allah. Tak ado sarikek jo Liau. Sadonyo nan tajadi adolah kandak Allah samato. Kito manusia, sarato ‘alam hanyo manjalani kandak Allah. Skenario Tuhan. 

“Kutiko sipek cinto dunie manguasoi. Mako tatkalo nan dikaja dak dapek, manusia pun bakaluah kasah. Nah kaluah kasah tu adolah doso Syirik! Labieh gadang doso bakaluah kasah daripado doso mamaliang,” kecek Guru manjalehan.

“Kok lah syirik ka Allah, aratie lah lupo jo janji tatkalo ditiupkan roh dek Tuhan kutiko ampek bulan di rahim mandeh, dak Guru?”

“Iyo. Mako dari itu, jaan sakali-sakali bakakuah kesah. Tiru buruang nan taruih se banyanyi, walau mungkin paruik ari kini lum barisi!”

Pramalayu taragak jo Guru nyo tu. Banyak kaji nan paralu diulang.

Tarutamo kaji tauhid. Keesaan Allah. 

Di ufuk timur matoari mulai tabik. Pramalayu takjub maliek matoari tu. Ciptaan Allah Nan Maha Pencipta, nan sampai kini lum ado tandiangannyo. Lum ado teknologi nan bisa mambuek matoari. Sungguahpun urang kini lah bisa mambuek pambangkik listrik. Tapi masih kalah jauah dari matoari nan dibuek Tuhan, belasan milyar taun nan lalu!

Pramalayu takana teori penciptaan alam semesta manuruik Al Quran, nan pernah nyo baconyo. Nyo bukak hp nyo, lalu nyo searching.

Iko nyo: https://www.winnetnews.com/post/ternyata-segini-umur-alamsemesta-menurut-al-quran

Image 3 490x1024

“Masya Allah, lah 18 Miliar taun ‘alam ko diciptakan Tuhan. Dan matoari masih setia manyinari bumi sampai kini. Tarimo kasi ya Allah…”

Sadang tatagun-tagun maliek hp tu, tibo-tibo si Akang panjago villa mandakek. Laki-laki nan lah baumue ampie tujuah puluah taun tu masih ligat. Mungkin karano iduik di pagunuangan nan alamnyo sajuak. Atau mungkin lah dapek dek liau prinsip iduik buruang?

“Makasih, Kang. Oya, tolong air panas bawa sini. Habis tu, kalau ada sarapan, boleh juga tuch. Dan jangan lupa kopi tanpa gula,” kecek Pramalayu manarimo daun sirieh jo daun parancih tu. 

Si Akang maangguak, sambie balalu ka dapue. Nyo baok termos jo galeh kosong. Tu nyo ka dapue liek.

Pramalayu duduak di palanta nan ado di laman tu. Palanta nan cukuik laweh dan panjang tu talatak di sabalah kida laman. Maadok ka matoari tabik. 

Nyo curahan ayie ka galeh, sambie gak basorak nyo mintak diantaan kapeh dek si Akang.

Jo kapeh nan dirandaman ka ayie angek, Pramalayu mambarasiehan lukoe. Lah diraso cukuik barasieh, nyo kunyah daun sirieh jo daun parancih sampai lumek. Lah lumek bana, nyo ludahan ka tangan kida. Sudah tu nyo tempe-an ka nan luko. Tu nyo kabek liek. 

Tak lamo antaronyo, tibo si Akang mambaok goreang pisang angek-angek jo kopi sacangkie. “Silakan pak,” kecek si Akang.

Pramalayu galak sanang. Sambie basiwue-siwue ketek, nyo maliek ka arah kamar Zeya. Untuak mancaliek apokah gadih bule tu lah jago.

Tak tampak tando-tando nyo lah jago. Mungkin masih bakaluak kadinginan? Atau sadang bamimpi basobok polenyo?

Pramalayu mambatin,”Lah ko lah bapolenyo yooo?” Tapi aka warasnyo manjawek surang,”Tak mungkin nak gadih sarancak tu lum juo bapole. Antah kok buto-buto urang laki-laki di New York tu! Dak tau maa padusi nan rancak, dan patuik dipabini!”

Pramalayu sirah mukoe karano lah mamikie-an hal-hal nan sangaik pribadi takaik jo gadih bule tu!

Dalam hati nyo manggarutok surang,”Salah waang surang mah. Mangaa asyik se mancari pitih? Sampai dak takana babini. Kini lah gaek. Mano lo ado nak gadih nan kaamuah dipabini dek urang gaek nan lah baumue limopuluah!!!”

Sampai di situ Pramalayu takana jo kecek Angku Dt Maradjo liek,”Ado karajo nan dak sasuai jo ilemu di bangku kuliah, tapi itu nan mahasilkan pitih, itu karajo Prapa isuek nah. Dan babini, mungkin lah di ateh limopuluah taun nah. Bukan tak ado nan nyio, tapi talalai dek karajo sarato dek mancari pitih. Rintang dek cito-cito.”

Lah duopuluah taun balalu, tanyato apo nan dikecek-an Angku Dt Maradjo tu tabukti sadoe. 

Partamo, tanyato inyo iyo sibuk bakureh mancari pitih. Tapi dak dari ilemu sejarah tu nyo dapek pitih doh. 

Idak jo ilemu nan dapek di Perguruan Tinggi inyo mancari pitih doh! Malainkan dari usao tambang sarato main di bursa, bakongsi jo konco palangkinnyo Andi Mappa. Parusahaan mereka tu lah bakambang jadi konglomerasi multi nasional. Ado pulo babarapo anak parusahaan di dalam konglomerasi itu. Bulieh disabuik, Pramalayu jo Andi Mappa lah jadi konglomerat! Parusahaan mereka, BM & Co lah jadi merek (brand) nan mandunia!

Kaduo, tanyato inyo sampai kini lum babini lai. Lah labieh saketek limo puluah taun umuenyo, lum juo babini. Kecek Angku Dt Maradjo, inyo talalai dek karajo jo mancari pitih. Talalai dek cito-cito.

Iyo sabana batue nan diramalkan dek angkunyo tu. Sajak nyo putuih kaji, duobaleh taun lalu, hari-harinyo abih dek bakureh mancari pitih. Sahinggo kini, Pramalayu lah mardeka sacaro finansial. Lah pitih nan mancari pitih lai!

Sabanae, karano lah mardeka sacaro finansial, Pramalayu lah bisa tanang dan sabana siap untuak barumah tanggo. Tapi, kini nyo justru rintang dek citocito!

Sajalan jo suruahan angkunyo untuak mancari sasuatu di Gunuang Padang, Cianjur, tanyato di situ nyo basuo sacaro ghaib jo Mande Puti Lenggeni. 

Mande nyo tu lah nan manyuruah supayo inyo mangumpuaan parmato tapak jalak. Mangumpuaan nan taserak. Mande Lenggeni pulo nan manyuruah inyo manyurek-an sejarah peradaban. Manjapuik nan tatingga!

Kok dipikie-pikie bana, sagalo nan lah dikarajoan Pramalayu tu, Angku Dt Maradjo lah nan maarahan sacaro dak lansuang. 

Dari nan lah dijalani itu, baru pakaro pitih nan lah bisa disabuik salasai. Aratie, kok lalok-lalok se nyo satiok hari, nan pitih ka tibo juo. Karano lah pitih nan mancari pitih untuak maisi saku-sakunyo.

Tapi manuruik Pramalayu pitih tu hanyo alat. Nan tugehnyo untuak mangumpuaan nan taserak sarato manjapuik nan tatingga samo sakaki jauah dari salasai! 

Jo pitih nan ado, sarato pitih nan ka mancari pitih itu lah, Pramalayu sajak sapuluah taun lalu mulai mangarajoan tugeh nan diamanek-an dek Mande Lenggeni. 

Inyo mulai mangarang buku sejarah peradaban. Salain bahan-bahan dan dokumen sejarah nan lah dipelajarinyo, tulisan-tulisan Pramalayu dipakayo jo taambo nan ado di hatinyo!

Taambo? Iyo, urang kini manyabuiknyo tambo. Ado tambo nan tatulih. Tapi banyak tambo tak tatulih, hanyo tasimpan di dalam hati!

Karano tak tatulih, mako banyak sejarahwan nan dak maakui tambo sabagai referensi jo rujukan dalam manulih sejarah. Tapi bagi Pramalayu, justru tambo itu lah nan paliang batue. Karano diwarihkan dari generasi ka generasi.

Oyo, supayo labieh jaleh, paralu dibahas istilah tambo ko daolu. Ado nan baranggapan tambo tu adolah warih nan batulih. Mungkin ditulih di ateh kulik kayu, kulik binatang, atau ditulih di ateh batu. 

Nan mayakini tambo sabagai warih tatulih, punyo bukti-bukti. Banyak tambo usang nan bisa dicaliek kini. Bisa pulo dietong umue tambo tu jo teknologi fisika. Sarupo urang maetong umue fosil lah.

Ado pulo nan baranggapan tambo tu adolah warih nan baturunan sacaro lisan. Alasannyo, tambo tu barasa dari kato ta ambo. Kato “ta” di siko manunjuak-an panakanan makna. Makna kato “ta” adolah “iyo sabanae bana”, “paliang bana” atau “sangaik bana”. 

Sadangkan kato “ambo” adolah kato ganti urang nan “basatu dalam komunal”. Mukasuiknyo, kato “ambo” tak mawakili duri surang doh. Tapi mawakili “diri surang dalam komunal/kalompok” tapi ciek adonyo (tungga).

Mako taambo, lalu jadi tambo dalam pangucapan, aratie “sasuatu nan sabanae takaik kasatuan diri dalam komunal, nan diwarihkan turun tamurun sacaro lisan atau caro lain, tapi idak tatulih doh”. Bukan takaik diri surang! 

Nah, apo-apo sajo nan “diwarihkan turun tamurun, nan sabanae bana” tu? Bisa sajo tantang riwayat soko, sako jo pusako. Atau bisa pulo tantang kaji spesifik nan dipunyoi dek komunal basangkutan, sajak daolu.

Lalu caro pawarisannyo lai. Bisa lisan bisa jo caro lain. Kok lisan tantu lah jaleh kato-kato nan diucapkan dari seseorang (mungkin mamak, mandeh, dll) ka seseorang nan lain (mungkin kamanakan, anak, dll) nan barado dalam komunal nan samo.

Komunal nan samo itu, di Minangkabau disabuik saparuik jo sapasukuan. Saparuik adolah urang nan sadarah. Sarayah sarande (saayah samande) atau patalian tali darah ka ateh. Sapasukuan adolah urang nan samo sukunyo, tapi lum tantu sadarah. 

Kok nan saparuik, pasti sasuku. Nan sasuku lum tantu saparuik. 

Adopun garih katurunan nan manjadi dasar untuak maetong saparuik jo sasuku itu adolah dari garih mande. Itu nan disabuik matrilineal. Bukan garih apak, patrilineal.

Kaduo pandapek ko samo dipakai. Ado tambo nan tatulih. Ado nan tak tatulih. 

Sadangkan pakaro pawarisan tambo nan dak tatulih ko, bisa lisan lansuang, bisa pulo tibo di mimpi. Atau malalui paristiwa ghaib. Sarupo nan dialami Pramalayu di Gunuang Padang. 

Hanyo sajo, dunia akademik tak manarimo pawarisan lisan sabagai sandaran utamo (referensi) untuak manulih sejarah. Walau balakangan, hal-hal nan basipek lisan ko mulai diakui jadi referensi pandukuang. 

Ado istilah, tak ado bukti, tak ado sejarah. Itu nan maambek pangakuan urang ka sejarah Minangkabau. Karano pawarisannyo idak tatulih!

Apolai pawarisan nan tajadi sacaro ghaib, saratuih parsen urang akademik tak kan satuju. Padohal, pawarisan sacaro ghaib ko sangaik akademik bana.

Baa kok baitu? Yo, pawarisan sacaro ghaib bisa dipatangguang jawekkan sacaro akademik. Karano kutiko tajadi proses ghaib, sabanae itu nyato (zahir) adonyo. Hanyo sajo karano ado benda (zat) nan tak bisa dicaliek atau tak bisa didanga dek urang biaso–nan frekuensinyo di lua 20-20.000 Hertz–mako paristiwa ghaib acok diplesetkan jadi padukunan, magic nan babau negatif!

Karano zahir, latif dan ghaib ado di dalam Al Quran. Aratie lah diajaan dek Nan Satu, nan Maha Bailmu (Maha Alim). Mako sacaro ilmiah, tantu iko harus bisa dibuktikan!

Agamo Islam adolah agamo nan samparono. Manyamparonoan agamoagamo sabalunnyo. Dan wahyu Allah, nan tatuang di Taurat, Zabur, Injil dan Al Qur’an, adolah sasuatu nan pasti. Sasuatu nan ilmiah dan harus bisa dibuktikan!

Nah, dalam rangko pambuktian-pambuktian itu, Pramalayu baraja ilemu Fisika sacaro otodidak. Sacaro tatulih, Pramalayu lah manabik-an buku sejarah, dan banyak ditantang para sejarahwan dunia. 

Tamasuak bukunyo tantang suku Maya. Manuruiknyo, dari tambo–warih nan batarimo–suku nan lah punah tu adolah balahan Minangkabau. Suku Maya punah karano sangajo dipunahan dek suku lain!

Bukti-bukti tu nyo dapek dari tambo, di hati. Nan nyo tarimo dari Nyinyiek Lenggeni di Gunuang Padang daolu!

Manulih buku sejarah kuno, nan salamoko banyak nan buntu, jo ilemu nan diagieh Nyinyiek Lenggeni kini lah tawujuik. Karajo manulih tu adolah manjapuik nan tingga.

Sungguahpun kontroversi buku-buku nyo tu, tapi Pramalayu yakin kabanarannyo. Hanyo sajo, inyo “tabatu tajak” untuak mambuktikan sacaro ilmiah.

Samo pulo jo sariknyo mambuktikan kalau niniek moyang urang Minangkabau dari pihak apak adolah anak Nabi Syits! Padohal pandapek tu dipagang taguah dek urang Minangkabau. 

Baa mambuktikan kalau Nabi Syits tu baranak? Samantaro dalam riwayat tak pernah disabuik jo siapo Nabi Syits babini. 

Dalam riwayat manuruik Islam, Nabi Syits lahie kamba jo  ‘Azura. Tapi tak ado diriwayatkan liau babini jo siapo, dan barapo anaknyo?

Kalau urang Minangkabau picayo sabagai katurunan Nabi Syits, urang Jawa pun mangaku baitu pulo. Baitulah curito dari muluik ka muluik acok mangabuakan sejarah. 

Apolai kok tak ado bukti nan mandukuang. Mako akan sulik ditarimo kaum akademisi. 

Tapi, baitu kecek tambo nan babisiek-an. Baitu kato warih nan bajawek! Mako, kalau nyio tambo diakui, paralu upayo untuak pambuktian sacaro ilmiah!

Maraso tatantang untuak mambuktikan tambo, kini Pramalayu sadang mangumpua-an pikiran untuak marumuskan keilmiahan dari sejarah nan lah nyo tulih tu. Untuak mambuktikan kabanaran tambo. Supayo ditarimo dek urang sadunia!

Mako, Pramalayu mulai mambangun teori gadang (grand theory) untuak mambuktikan kaitan-kaitan “maso lalu, maso kini jo maso datang”.

Apo nan mahubuangan antar maso tu? Lah jaleh maso dihubuangkan dek wakatu. Tiok maso punyo wakatu masiang-masiang. Tiok maso pun punyo ruang masiang-masiang.

Tapi wakatu jo ruang tu fana adonyo. Saharusnyo, antar maso tu dihubuangkan dek sasuatu nan kekal. Padohal hanyo Tuhan nan kekal. Nan lain di lua Tuhan, fana!

Apo nan kekal nan diagiah Tuhan ka ‘alam? Pramalayu taingek Hukum Kekekalan Energi. Di hukum nan dirumuskan dek James Prescott Joule, lahiedi Salford, Inggris, 24 Desember 1818 – maningga di Greater Manchester, Inggris, 11 Oktober 1889 pada umue 70 tahun (dikutip dari Wikipedia), disabuik-an “Energi tidak dapat diciptakan ataupun dimusnahkan”. 

Aratie energi tu kekal. Rupoe, ado nan kekal di ‘alam. Idak hanyo Allah sajo nan kekal, energi pun kekal. 

Namun, sacaro tauhid tantu harus babeda kekal Allah jo kekal energi. Apo lai energi tu kekal sacaro totalitas nyoh. Sajak daolu sampai kini jumlah energi di ‘alam samo jumlahnyo.

Namun, kutiko dicaliek per kajadian, saolah-olah ado energi nan hilang. Kok ado nan hilang, aratie tidak kekal.

Padohal, kutiko abih bensin untuak manggarik-an piston oto, sabanae energi tak hilang. Tapi baubah bantuak. Yakni dari energi kimia (bensin) manjadi energi panas (busi) menjadi energi gerak (piston). Baitu sataruihnyo. 

Jadi, energi tu kekal. Nah, karano lah ado sasuatu nan kekal di ‘alam, bukankah itu nan jadi panghubuang antar maso?

Jo grand theory iko lah, Pramalayu nyio maungkap maso lalu. Supayo bayiek tarupo. Idak hanyo ado di film-film sci-fi (fiksi-sains) se bisa babaliek ka maso lalu doh. Sacaro teori nan sadang nyo rumuskan tu, Pramalayu yakin itu bisa tawujuik. 

Bahkan kelatifan jo keghaiban itu pun bisa diilmiahkan. Kok itu tawujuik, baru karajonyo mangumpua-an nan taserak berhasil. Dan nan taserak tu akan disatukan, untuak pambuktian. 

Makonyo Pramalayu marayu Yalla supayo amuah ka Indonesia. Karano lai manggatue kayie, Yalla malah amuah jadi Zeya. Tujuan Pramalayu tak lain adolah mangumpua-an parmato tapak jalak. 

Pramalayu mayakini, di dalam parmato tu tasimpan informasi-informasi maso lalu, dalam bantuak energi nan dipadek-an dalam batu tapak jalak tu! 

Manuruik Mande Puti Lenggeni, kok tigo batu tu dipatamuan di pangkanyo. Mako nan tajadi adolah “Sirieh pulang ka gagangnyo, Pinang pulang ka tampuaknyo”. Itu lah nan sadang nyo upayokan dek Pramalayu sajak babarapo taun ko. 

Curito tantang parmato tapak jalak tu nyo buek di buku sejarah Suku Maya. Tanyato, dari tulisan inyo di buku itu lah takuak jalan ka Yalla Nayeer.

Walau tak satau Pramalayu, justru dari buku jo artikelnyo tu lah mako intelijen Amerika pun mamburu parmato tapak jalak tu. 

Tapi kini baru ciek ado batu parmato tapak jalak tu dek Pramalayu. Ciek lai ado dek Zeya. Ciek lai, dimaa ko lah?

Nah, nan ciek dek Zeya ko, lai ko lah nyo baok? Ndehhh… Pramalayu lupo manyuruah nak gadih tu mambaok permata tu!

Pramalayu tamangu-mangu. Manyasa karano lupo manyuruah gadih bule tu mambaok batu tapak jalak tu. Tak hanyo lupo, mereka baduo lum sempat mambahas sacaro mandalam pakaro batu tapak jalak tu!

Dalam pado itu, adonyo duo kalompok nan ikuik baburu tapak jalak tu akan makin manyulikkan Pramalayu mangaja cito-citonyo. Baru se tigo hari, lah banyak nan harus diadok-i. Ibaraiknyo, Pramalayu “mangumpua-an nan taserak, sambie barabuik jo rang kayo”.

Iyo barek karajo tu. Tapi wajib dikakok, bukan samato dek tasuruah. Tapi, kok bisa nyo mawujuik-an–mancaliek jo mandanga nan daolu, nan kini jo nan kadatang–mako akan tajadi revolusi ilmiah!

Mambayangan itu, Pramalayu bangkik sumangaik. Dek sumangaik iko lah nan malalaikan inyo untuak mamikie-an diri surang.

Laki-laki tu tasanyum simpul. Sanang. Dan jo muko riang, Pramalayu manggigik goreang pisang nan masih taraso angek tu. Goreang pisang rajo.

Lamak. Gurih. Ado raso kalek tatingga di karongkongan. 

Sudah tu nyo minum kopi dak bagulo. Lalu mancaliek ka arah biliek Zeya.

“Lum juo kok jago nyo lai?”

Hari batambah tarang. Cahayo matoari mulai manyangek muko. Tapi Pramalayu tak bakisa dari duduaknyo. 

Laki-laki tu sangajo maadok-an badannyo ka matoari. Supayo energi nan dak pernah mati jak 18 miliar taun lalu tu bisa manimpo badannyo. Apolai kok energi matoari tu bisa marasuak ka tubuahnyo, tantu bisa bacarito jo matoari pakaro apo-apo se nan lah nyo liek sajak daolu. 

Yo, matoari adolah sasi sejarah nan abadi. Kekal sajak daolu. Lah 18 miliar taun umuenyo.

Hanyo matoari satu-satunyo di muko bumi nan basobok jo Nabi Adam AS, sampai ka Nabi Muhammad SAW. “Bayangkan kok bisa bacarito jo matoari,” pikie Pramalayu.

Pramalayu maliek buruang-buruang mulai tabang gak jauah. Mungkin matoari nan lah mulai naiek, maingek-an ka buruang untuak sugiro mancari makan.

Beko, kok matoari lah condong ka barat, buruang pun pulang ka sangkak. Tak ado buruang nan lembur mancari makan doh. Baitu pulo ayam. Baitu matoari ilang di ufuk barat, buruang jo ayam pulang ka kandang.

Baitulah, alam takambang jadi guru. Buruang jo ayam bapadoman ka matoari. Mangaa manusia acok lupo baguru ka alam?

Pakaro alam ko, Pramalayu takana kaji; Sagalo nan ado di alam–dalam bahaso arab ditulih ‘alam (ado huruf ‘ain, bukan alif!)–fana, atau baubah. Nan kekal hanyo Liau sajo. Dzat Nan Maha Kekal.

Nan banamo ‘alam, pasti fana. Tapi, mangaa manusia amuah bacakak untuak mangaja sasuatu nan fana belaka tu?

Pramalayu manakue mamikiean fana jo kekal tu. “Lalu, untuak apo inyo susah-susah mangarajoan parentah Angku Dt Maradjo, mangumpua-an parmato nan fana juo?”

Pramalayu galak surang. Inyo takana jo kaji dari guru agamonyo, Tengku Abdurrahman. Liau ulama mudo nan barasa dari Tanah Rencong, Aceh. “Pandanglah sasuatu di ‘alam ko jo hukum nan tigo. Ado hukum agamo, ado hukum adat, ado hukum negara. Dan hukum agamo pun tabagi tigo. Ado hukum syariah atau fiqh, ado hukum sabek-akibek atau ushul fiqh, ado pulo hukum ‘akal nan baubuangan jo aqidah atau tauhid,” kecek Guru tu kutiko Pramalayu baraja agamo di Bukik Nurul A’la.

Tantu sajo wakatu baraja tu Pramalayu alun mangarati bana surahan kaji tu. Maklum wakatu tu umuenyo masih 38 taun. Masih mudo. Alun pulo babini, sampai kini.

Babarapo taun sasudah baraja di Bukik Nurul A’la, lambek-lambek baru Pramalayu mangarati. Kok buruang bisa manarimo kefanaan ‘alam sacaro biaso sajo, itu karano inyo pasrah ka kahandak Nan Satu. 

Nah, baa kok manusia dak bisa langsuang pasrah? Itu karano manusia diagieh utak jo sanubari dan nurani. Sanubari jo nurani tu nan dinisbahkan ka hati. 

Binatang ado hati, tapi mungkin tak salangkok hati manusia. Binatang pun bautak, sungguahpun nyo punya utak nan volumenyo jauah labieh kaciek dari utak manusia. 

Utak bakaik jo logika, hati baurusan jo pakaro raso.

Ibaraik komputer, di utak manusia talatak mother board, RAM jo VGA, sarato bamacam aplikasi. Di hati manusia prosesornyo.

Makonyo di Minangkabau ado pituah Raso dibaok naiek, pareso dibaok turun. Aratie, apo nan taraso (tampak zahir ataupun batin) otomatis dibaok naiek untuak dipareso di utak (di kapalo). Sudah dipareso dek utak, dibaok turun ka hati (di dado). Karano itu, kaputusan tarakhir tu ado di hati. Bukan di utak! Kaputusan tarakhir ado di dado (di bawah), bukan di kapalo (di ateh).

Makna hati di siko bukan hati (hepar) dalam organ tubuah. Tapi adolah nurani nan dek banyak ahli Tasawuf dinisbahkan ka jantuang. Banyak pulo nan manisbahkan hati ka sasuatu nan labieh aluih, nan barado di dalam jantuang. 

Tapi, bisakah hati tu dinisbahkan ka energi? Yo, energi. 

Pramalayu tamanuang. Pikirannyo nan lah malanglang buana sajak tadi, tak kunjuang baranti ma analisa. “Hati tu sasuatu yang latif, tak tampak. Bukan zahir, tapi batin. Apokah bulieh dikecek-an hati tu energi?” pikie Pramalayu.

Tambah panjang pangana Pramalayu. Hari lah ampie pukue lapan pagi.

Nan Zeya ko lum juo mancogok.

23

Sajak masuak kamar, Zeya bukannyo lalok. Sungguahpun nyo bagolek di kasue taba nan harum dan barasieh tu, tapi panganae bakaliaran ka kajadian nan nyo alami. Sampai nyo datang ka Indonesia untuak maubah identitas sarato manjawek banyak tanyo nan mangabeknyo sajak bakomunikasi jo lakilaki sapangkek apaknyo tu.

Nan paliang nyo dak abih pikie, siapo kolah nan mangaja nyo sampai ka Indonesia ko?

Si Katua, iko mungkin sajo. Bahkan gadang kamungkinannyo. Siapo lai? Mungkinkah Bryan?

Zeya taingek, kutiko otonyo kanai antak dek urang dari balakang, baa kok tibo-tibo ado Bryan nan manyalamek-an?

Zeya tau kalau Bryan tau pulo tantang parmato tu. Bahkan Bryan nan maagieh tau tantang itu. Keceknyo disuruah si Katua.

Zeya tamanuang jo pangana nan bakaliaran.

***

New York, Oktober 2017

Yalla sadang duduak di muko komputer. Matonyo sadang mancaliek barito nan dicaritoan Bryan Benson di apartemennyo daolu. Ado portal barito babahaso Inggirih manulih artikel kontroversial…

Suprapto Malayu, an Indonesian historian, shocked the world with his conspiracy theory about the Mayans’ extinction.

The doctor of history, a graduate of a prestigious Indonesian university, believes that the Mayans, who lived in Mexico 2,000 years ago, were purposefully eliminated by a tribe of travelers who were far more knowledgeable.

Suprapto has not dared to theorize on the identity of the tribe that annihilated the Mayans.

However, in his book, “Siapa yang Memusnahkan Suku Maya?”, Suprapto speculated that the Maya plague was caused by poison strewn through the wind.

The Mayans, according to the historian, were “children who migrated” from the Minangkabau tribe of Sumatra, Indonesia.

(Seorang sejarahwan asal Indonesia, Suprapto Malayu, mengejutkan dunia dengan teori konspirasinya terkait musnahnya Suku Maya.

Doktor sejarah lulusan perguruan tinggi ternama di Indonesia itu meyakini suku Maya yang hidup di Meksiko 2 ribu tahun lalu itu sengaja dimusnahkan oleh suku bangsa pengelana yang jauh lebih maju pengetahuannya.

Suprapto belum berani berspekulasi apa nama suku bangsa yang memusnahkan suku Maya itu.

Tapi, dalam sebuah bukunya, Siapa Memusnahkan Suku Maya?, Suprapto menduga wabah yang menjangkiti suku Maya adalah racun yang ditaburkan melalui angin.

Sejarahwan itu juga menyatakan bahwa suku Maya adalah “anak yang merantau” dari suku Minangkabau di Sumatera, Indonesia…)

Yalla maangguak-angguak. Nyo taruihan mambaco artikel-artikel Suprapto Malayu nan lain. Asyik bana nyo mambaco. Tapi banyak nan kontroversi!

Inyo bapikie banyak hal nan paralu ditiliek labieh jauah. Banyak tanyo nan musti tajawek. Kok dak tajawek, sacaro ilmiah, mako bisa disabuik Suprapto Malayu ko hanyo mangarang. Mangkhayal!

Ditaruihan manalusuri barito tu. Yalla nyio maubuangi Suprapto Malayu, sejarahwan tu. Tapi dak basuo contact personnyo. Emailnyo dak ado pulo.

Dicubonyo mancari di Google. Diketiknyo namo Suprapto Malayu, Indonesia, Siapa Yang Memusnahkan Suku Maya?

Nah, iko ado bukunyo, dalam format pdf. Rupoe buku tu diupload kasaluruhannyo. Didownloadnyo. Lalu dibukaknyo. Dicari di bagian balakang.

Ado riwayat pengarang. Ado pulo alamat emailnyo.

Lansuang se Yalla mambukak Gmail. Nyo bueknyo akun baru. Karano akun Suprapto tu di Gmail pulo. 

Dak baraa lamo, Yalla lah sign in jo akun zeyanazeyya@gmail.com. Abih tu lansuang nyo ketik surek pendek, jo bahaso Inggirih.

Mr suprato, im zeya, and now im postgraduate course majoring in history I love history of civilization, and im interested with your book if I may, would you like to chat about the book with you

Thank you

(Pak Suprapto, saya Zeya, sekarang sedang kuliah pasca sarjana jurusan sejarah.

Saya menyukai sejarah peradaban. Saya tertarik dengan buku Bapak.

Jika boleh, saya mohon komunikasi yang intensif dengan Bapak.

Terima kasih)

Yalla nan mangaku banamo Zeya ka Suprapto Malayu tu mangklik sent. Inyo manunggu respon. Saminik, duo minik, sampai limobaleh minik tak ado jawek.

Kudian inyo baru sadar. Di saat yang samo, tantu di Indonesia sadang malam. 

Malamnyo, di apartemennyo di New York, Yalla manarimo notifikasi email masuak di hp nyo. Dari Suprapto Malayu.

Sure, i really open to communicate with u, especially its about my books, that is something I have to be responsible.

(“Boleh. Saya terbuka saja untuk komunikasi. Apalagi tentang buku-buku saya, itu adalah sesuatu yang harus dipertanggungjawabkan…”)

Gadang ati Yalla mandapek email tu. Sabalun manjawek email tu, Yalla mangumpua-an hal-hal nan paralu ditanyoan ka Suprapto Malayu. Nyo tulih ciek-ciek. 

Kumpulan hal nan kaditanyoannyo tu baranjak dari artikel atau buku Pramalayu. Ado babarapo artikel jo buku nan lah nyo tandoi.

Banyak nan kontroversi tulisan Suprapto Malayu ko. Karano itu banyak nan ingin nyo tanyoan. Tapi untuak partamo, Yalla nyio mananyoan hal-hal nan paliang prinsip sajo daolu.

Mako nyo tulih email:

Pak Suprapto Malayu yth

Buku dan banyak artikel Bapak memang sangat kontroversial. Sebagai orang yang menekuni sejarah, saya bisa maklum dengan itu.

Namun, dalam kaidah ilmiah, tentu kita sepakat bahwa hal-hal yang kita tulis harus punya dasar-dasar–mungkin teori-teori, atau hukum-hukum dari ilmuwan sebelumnya–serta bukti-bukti.

Sekalipun saya dapat merasakan gairah Bapak selaku sejarahwan yang hendak mengungkap sejarah masa lalu, namun kegairahan itu jangan sampai membuat kita keluar dari metodologi sebagaimana seharusnya.

Karena itu, dengan rasa maaf dan kegairahan yang sama saya mau mendiskusikan beberapa hal dengan Bapak.

Ini beberapa yang menurut saya perlu diskusi lebih lanjut:

  1. Bahwa suku Maya adalah “balahan” dari “anak yang merantau” ini perlu penjelasan yang bisa diterima umum, khususnya masyarakat ilmiah
  2. Tentang permata tapak jalak itu, apakah ini imajinasi seorang sejarahwan yang sedang mendapati jalan buntu?
  3. Bahwa Minangkabau adalah salah satu suku bangsa di Indonesia yang menjadi penyumbang terbesar peradaban Indonesia, bahkan dunia, saya kira bukti-bukti yang ada tidak menunjukkan hal yang demikian.

Bapak Suprapto Malayu yang baik, saya tidak dalam posisi menjustifikasi buku-buku dan artikel-artikel Bapak yang semuanya sudah saya baca. Saya hanya seorang yang berkehendak akan pengungkapan-pengungkapan masa lalu sebagaimana seharusnya.

Saya tunggu email Bapak. Terima kasih.

Zeya

Lah sudah mangirim email tu, Yalla maraso pueh. Tarutamo pakaro parmato nan dicari-cari dek si Katua tu!

Dak barapo lamo tibo baleh dari Suprapto Malayu.

Terima kasih Zeya

Saya ingin menjawab pertanyaan Anda secara detail. Namun saya takut justru jawaban itu akan memicu kontroversi lebih jauh. 

Maka yang bisa saya katakan hanya “semua bukti ada dalam hati saya”. Saya harap Anda tidak mengerti, dan karena itu berhenti bertanya. 

Karena itu pula, Anda tidak perlu lagi membuat nama samaran. Sebab Anda adalah Yalla Nayeer. Bukan Zeya…

Takajuik Yalla Nayeer mambaco jawek tu. Baa pulo kok bisa tau laki-laki tu jo namo usalinyo? Apokah ado alat palacak akun-akun email? 

Padohal nan nyo lakuan dek Pramalayu hanyo mancari alamat Internet Protocol (IP) tampek Yalla bakirim email. Dari situ Pramalayu tau padusi tu mangirim email nyo dari komplek PBB.

Lah dapek detail lokasi alamat IP tu, lalu Pramalayu mancari hal-hal yang takaik jo suku Maya sarato parmato tapak jalak. Di Google, Pramalayu dapek jawek kalau ado sabuah tim paniliti suku Maya nan didanai dek PBB. 

Dari situ, murah se dikatahui kalau tak surang pun nan banamo Zeya Nazeyya nan karajo dalam tim tu. Ado surang padusi, nan latar balakangnyo ilemu sejarah, Yalla Nayeer namoe. Mako Pramalayu pun maambiek kasimpulan, nan Zeya tu sabanae Yalla.

Tapi padusi bule tu tak sakik hati karano dutonyo tabukak. Inyo heran jo jawek laki-laki tu, nan mangecek-an “semua bukti ada dalam hati saya”! Yalla dak yakin kalau laki-laki tu gilo. Atau tenggen saangin. 

Tak mungkin urang tenggen bisa manulih banyak buku jo artikel. Jo bahaso Inggirih pulo lai! Mano ado urang gilo bisa manulih buku jo artikel ilmiah?

Walau dak di laman Scopus–website nan barisi artikel-artikel ilmiah nan terverifikasi–nyo tulih, malah di blog pribadinyo, tapi ratusan ribu urang mambaco. Itu aratie ado aspek-aspek ilmiah di dalamnyo. Apokah itu karya urang gilo?

Tak mungkin! Bukannyo sakik hati dek disuruah baranti mangirim email, Yalla justru tagarak untuak minta maaf. Karano sacaro tak lansuang inyo pun sabanae lah manuduah laki-laki tu gilo, dek buntu aka!

Karano itu Yalla nyio mambayie hutang. Inyo pun minta maaf via email.

Bapak Suprapto Malayu yth

Saya, Yalla Nayeer, staf peneliti suku Maya yang dikoordinasikan oleh PBB, mohon maaf pada Bapak. Karena saya sudah berprasangka. Padahal bukan itu maksud saya sebenarnya.

Saya menghubungi Bapak karena pimpinan saya, kami memanggilnya si Katua, menyuruh saya mempelajari buku-buku dan artikel-artikel Bapak. Terutama, tentu saja yang berkenaan dengan suku Maya. Namun saya juga diminta untuk mendalami hal-hal mengenai permata tapak jalak itu!

Hal yang kedua ini, yang sangat penting buat saya. Karena saya merasa aneh, kenapa si Katua menginginkannya? Sangat menginginkannya, bahkan melebihi penelitian itu sendiri.

Sekali lagi saya mohon maaf, Pak. 

Yalla Nayeer

Dapek email sarupo itu dari Yalla, Pramalayu pun ilang berangnyo. Bahkan inyo pun jadi basumangaik karano kato-kato “Hal yang kedua ini, yang sangat penting buat saya. Karena saya merasa aneh, kenapa si Katua menginginkannya? Sangat menginginkannya, bahkan melebihi penelitian itu sendiri.”

Rupoe urang Amerika sadang mancari tapak jalak pulo. Pramalayu heran, baa kok bisa lo urang Amerika nyio mancari batu akiek tapak jalak tu?

Kok di Indonesia memang sadang musim batu. Sagalo batu akiek, apolai parmato sadang naiek harago. Batu sadang naiek daun!

Lah musim batu lo ko lah di Amerika? Atau si Katua ko hobi bacincin? Ahhh… tak mungkin! Kok hanyo sakadar hobi babatu akiek, sarupo batu tapak jalak tu, tak mungkin sampai staf paniliti pulo disuruah mancarinyo?

Apolai banyak urang manjua batu tapak jalak sacaro online. Apo pulo urusan jo inyo?

Walau inyo paniang bapikie, Pramalayu mambaleh email tu.

Yalla yang baik

Saya juga mohon maaf. Secara pribadi saya tidak tersinggung. Karena itu, justru saya yang harus minta maaf lantaran sudah membuat staf peneliti PBB sakit hati.

Nah, untuk mengobati sakit hati itu, saya akan beberkan hal-hal yang ingin Yalla ketahui.

Tapi, saya tidak mau berkomunikasi secara telanjang. Bukan saya tidak percaya pada Yalla, tapi di dunia digital saat ini tak ada yang dapat kita sembunyikan. 

Bila Yalla ingin terus berkomunikasi, saya ingin kita terhubung dengan engkripsi. Kita perlu menyepakati kode-kode. 

Kita juga perlu menggunakan banyak media.

Itu saja

“anak yang merantau” p173,r7,f17

Yalla sanang dapek baleh. Inyo pun satuju jo engkripsi. Tapi baa manyapakatinyo? Tantu paralu basobok ampek mato. Dak mungkin.

Tapi mato Yalla tatagun jo tulisan paliang bawah dari email Suprapto Malayu tu. 

“anak yang merantau” p173,r7,f17

Gadih bule tu bapikie, apo mukasuiknyo? Atau iko mungkin caro untuak manyapakati engkripsi?

Yalla mambukak buku jo artikel karangan Suprapto Malayu nan mamuek curito “anak yang merantau”. Basobok. Ado ciek buku nan manulih pakaro itu. 

Nyo baco buku tu dek Yalla. Kalimbari pun buku tu lah nyo baco juo. Tak ado nan manunjuak-i ka engkripsi atau kode-kode.

Tapi ado tulisan iko “p173,r7,f17”, apo mukasuiknyo? Lamo Yalla tamanuang-manuang. Nyo cubo maujo-ujo. Huruf “p” ko tantu bamukasuik. Tapi apo? Banyak nan awalnyo huruf “p” mah. Tu ado lo huruf “r” dan huruf

“f”. 

Tibo-tibo Yalla takana, daolu di maso Parang Dunia Partamo, urang bakomunikasi jo kode nan mampadomani buku nan lah disapakati. Pasan dikirim jo kode-kode nan bisa diaratian dari halaman, barih dan huruf dari buku tu.

Contohnyo, ado pasan 77, 5, 13. Iko aratie huruf nan dicari adolah di halaman 77, barih ka limo, huruf ka 13.

Pasan bakode sarupo iko dak ka mungkin dikatahui urang lain kuncinyo.

Kacuali kalau salah surang ado nan bakhianat!

Mungkin sajo Suprapto Malayu mamakai caro nan samo. 

Kok baitu, mako “p” ko adolah “page” mah. Huruf “r” mungkin “row”. Lalu Yalla mambukak halaman 173 dari buku bajudul Siapa Memusnahkan Suku Maya? Sudah tu nyo cari barih ka 7 dan huruf ka 17. Kiroe nan basuo adolah huruf C.

Lalu, apo mukasuik huruf C tu? Baa kok ciek huruf sajo? Payah Yalla mangarati mukasuiknyo.

Daripado payah bapikie, Yalla maambiek jalan pinteh. Nyo buka buku tu di komputer, lalu nyo tulih babarapo barih kode:

p13,r1,f5,p15,r4,f6,p16,r1,f23,p16,r5,f7,p17,r9,f9

Kalau ditulih huruf-huruf tu manjadi: okiknw. Mukasuik Yalla adolah “I know”

Lalu email bakode tu nyo kirim.

Tak lamo tibo jawek Pramalayu, bilo lah ditulih huruf-hurufnyo manjadi: “deal”

Baitulah urang baduo tu bakomunikasi. Kok ado hal-hal penting, mereka saliang kirim email bakode. Chatting di WA pun jo kode.

Sajak itu pulo, Yalla mulai baraja bahaso Minangkabau sacaro daring. Rupoe gadih bule tu lah taobsesi jo pikiran-pikiran Suprapto Malayu takaik jo sejarah paradaban. Dan sejarah Minangkabau salah satunyo. 

Karano Pramalayu acok manulih hal-hal nan prinsip dalam bahaso Minangkabau, dan tantu sajo Yalla tak mangarati. Mako kutiko nyo protes mintak diterjemahkan, Pramalayu manjawek,”Sadangkan jo bahaso usali sejarah tu dicuritoan, alum tantu ka dakek jo kabanaran doh. Karano kaba idak sarupo usalinyo. Tapi kok dicuritoan jo bahaso usali, untuang-untuang lai gak mandakek-i jo kabanaran nan sabananyo!”

Karano Yalla lah tangguang barandam, inyo pun mintak diaja-an Bahaso Minangkabau. Tantu sajo Pramalayu tak manulak. Sakalian sambie mampalanca bahaso mamanyo tu. Sabek salamo ko, banyak bahaso

Minangkabau nan nyo sabuik tu dak sasuai jo nan usali.

Apolai sajak nyo baguru ka Angku Dt Maradjo jo Syekh Tengku Abdurrahman tu, Pramalayu sadar kalau bahaso Minangkabau nyo masih jauah dari usali. Inyo salamoko hanyo manuka bahaso Indonesia ka bahaso Minangkabau. 

Padohal bahaso Minangkabau jauah labieh dalam dari itu. Banyak ereang jo gendeang. Banyak kieh. Banyak pepatah, patitieh, pituah, jo mamang nan dibuek bapantun bagurindam!

***

Tadanga pintu kamar ditokok dari lua. Zeya tagalanjek dari alam pikirannyo. 

Inyo mambuka pintu. Rupoe si Akang nan mangecek-an bahwa

Pramalayu lah jak tadi manunggu inyo.

Zeya mangecek-an kalau inyo lum mandi lai. Inyo minta waktu gak sajam.

Bukannyo mandi, Zeya baliek ka kasue. Takalok gadih bule tu sampai tangah hari. Mungkin dek paruiknyo mulai manggareok lah makonyo tasintak.

Gadih bule tu pai ka kamar mandi. Duopuluah minik sasudah itu, gadih bule tu lah tagak di muko Pramalayu nan sadang tamangu-mangu di muko laptop di ruang tamu villa tu.

Baitu Zeya tibo, Pramalayu lansuang mananyo nak gadih tu. “Salain kumandan di PBB, siapo se nan tau tantang kadatangan Zeya ka mari?”

“Apak ko lai. Urang baru jago lalok lansuang diteror. Suruah minum kopi gai lah dulu,” kecek Zeya sambie maangkek galeh kopi Pramalayu ka muncuangnyo. 

Pramalayu tangango. Bukan mancaliek muncuang kaciek jo bibie basah tu, ehhh itu iyo juo nah…, inyo tangango karano gadih bule ko lah lancang sajo, sarupo ka lakinyo!

Mamikie-an inyo jadi laki paja tu, sirah surang se muko Pramalayu. “Berang apak yooo… Tu sirah muko apak haaa…!”

Tambah ilang aka Pramalayu dibueknyo. Mungkin dek ibo mancaliek junjuangannyo panik, Bujang Itam manapuak ikue paja tu. 

Zeya tapakiek. Nyo caliek ka balakang, tak ado urang. Bulu kuduek paja tu tagak. Nyo maambue ka pangkuan Pramalayu.

Pramalayu kamari bedo. Tak kadisambuik, bisa luko atau takilie nak gadih urang ko. Kok disambuik, nyo cameh tak kuaso malapehan. Bisa bata puaso panjangnyo!

Di saat-saat gantiang tu Pramalayu mamarentah,”Jang, waang duduak-an nyo elok-elok di kurisi ciek lai tu!”

Zeya kini nan tangango. Tadi tu inyo lah pasrah kajatuah dipaluak apak tu.

Kiroe lah taduduak se nyo di kurisi, di muko apak tu. Tak ado raso sakik!

Tambah maramang bulu kuduaknyo. Nyo caliek sakuliliang, tak ado urang salain Pramalayu. Makin takuik nak gadih tu. Nyo bae tagak, nyo elo kurisi. Mungkin ka duduak di dakek Pramalayu.

Tapi kurisi tu tak amuah dielo. Basitungkin nyo maelo. Nan kurisi sarupo dipakuan ka lantai.

Lah abih akanyo, Zeya bakato,”Siapo Bujang Itam tu pak?”

Pramalayu galak manih. “Minum lah kopi tu dulu. Tu ado pisang goreang. Lamak nah. Cubo lah,” kecek Pramalayu maalieh pangana Zeya sambie mangijok gadih bule tu!

Dukkk…

Badatak hati Zeya,”Jongkek lo apak ko kiroe! Tapi dak baa doh. Lai normalnyo nah,” kato Zeya dalam hati.

“Normal lah. Saribu parsen laki-laki tulen!” kecek Pramalayu manjawek kato batin Zeya tu jo kato-kato.

“Kan lah gaek!” kecek Zeya sambie galak manih.

“Brondong gaek yooo…?”

“Ndak… Apak hebat kok…”

Pramalayu sirah mukoe kanai ambok gadih bule tu. 

Tapi sudah tu nyo tadanga kato hati Zeya,”Sayangnyo lah sapangkek papa…!”

Pramalayu manakue. Inyo sadar diri. Lah talonsong mampagarahan nak gadih urang nan lah sapangkek jo kamanakannyo!

Dalam manakue tu, hp nyo babunyi. “Waalaikum salam. Iyo, ambo di villa. Kamarilah… Ditunggu…”

Pramalayu malatak-an hp tu. Nyo mancaliek ka Zeya,”Maaf ambo yo. Maklum urang gaek.” Sudah tu Pramalayu pai ka kamarnyo. Nyo tinggaan gadih bule tu surang.

Pramalayu sumbayang luhue. Sarupo biaso, inyo badzikir. Tapi sabalumnyo nyo minta ampun ka Tuhan. Karano lah banyak talonsong. Lah cewang pangana maliek nak gadih urang.

“Astagfirullahal adziiim… Ampuni doso-doso hamba ya Allah…”

Dalam badzikir tu, Bujang Itam takilek. Tadanga suaro jin itu babisiek di talingo,”Lai aman laki-laki jo padusi baduo nan ka tibo tu du Tuan?”

“Baduo? Nan laki-laki tu kan konco ambo. Andi Mappa. Jo sia nyo tibo?”

“Ado padusi pak. Rancak paja tu!”

“Mungkin calon bini Andi nah. Pai lah caliek ka lua. Jago di gerbang.

Maa tau ado nan paralu diamankan. Dubalang nan lain suruah siago yooo!”

Bujang Itam maangguak. Sudah tu nyo pai. 

Tak lamo si Akang manokok pintu kamar Pramalayu. “Ada tamu pak. Katanya teman bapak. Pak Andi namanya.”

“Ya Kang. Saya ganti baju dulu ya. Suruh orang berdua tu lansung ke ruang tamu. Suruh Zeya mendampingi. Kan dia masih di situ,” kata Pramalayu dari dalam kamar.

“Iya pak,” kata si Akang taheran-heran karano Pramalayu tau tamu nan tibo tu baduo.

Di ruang tamu, Zeya sadang basalam jo Andi Mappa. Kawan Pramalayu tu tatagun mancaliek Zeya. Tabik saleronyo. Tapi Zeya cuek sajo. Baitu pulo kutiko padusi tu manyalaminyo, Zeya data sajo gayae.

Sakileh, Zeya tau kalau urang baduo tu dak bapole. Hanyo nan padusi nan tampak nak mandakek-dakek-an diri. Samantaro nan laki-laki antaro iyo jo tido. Apo lai lah basuo jo Zeya, tampak laki-laki tu labieh acok mancaliek ka gadih bule tu.

“Saya Andi. Ini Tiara,” kato Andi Mappa mangenalkan diri.

“Ambo Zeya,” jawek Zeya jo bahaso Minangkabau.

Takajuik Andi, lalu nyo bakato,”Lai urang awak juo kiroe. Dimaa di

Padang.”

Zeya tagalak. Maa lo tau nyo namo daerah di Padang. Asa jawek se nyo,”Ambo di Minangkabau!” kato Zeya sambie galak manih.

Andi Mappa sato pulo galak. Inyo bakato dalam hati,”Idak urang awak kiroe doh. Apo ko lah paja ko dek Pramalayu?”

Wakatu itulah Pramalayu tibo,”Inyo sejarahwan nah. Urang Mesir. Kami ado proyek panalitian basamo,” kato Pramalayu sambie basalam jo konconyo tu.

Andi Mappa galak sanang,”Iyolah Prap. Oyo… iko Tiara, mitra baru kito. Untuak proyek tambang di Pulau Luzon, Philipina.”

Pramalayu basalam jo nak gadih bajilbab tu. Sanang hati Pramalayu mancaliek urang padusi pakai jilbab. Batambah rancak nampaknyo kok padusi bajilbab.

Tiara, gadih bajilbab tu tampak bana manjago martabatnyo. Mancaliek tak amuah basuo mato. Kok mancaliek sakileh-sakileh sajo. Mangecek saparalunyo pulo. Tak ado pakai galak gadang nan sampai mangango.

Malah gadih bajilbab tu acok manakue, mancaliek hp. Kadang-kadang hp tu nyo tagak-an. Antah mangetik WA, atau sakadar mailak dari mato Pramalayu, tak jaleh. 

Pramalayu nan duduak bahadap-hadapan jo Tiara, maklum jo kurenah gadih bajilbab tu. Mungkin dek nyo sagan basobok mato, mako nyo icak-icak mancaliek hp!

Kok ditiliek-tiliek, Tiara, gadih bajilbab tu yo langkok ganok. Cukuik sarek ka jadi rang rumah. Limpapeh rumah nan gadang, ka unduang-unduang ka Madinah. Ka payuang paji ka sarugo!

Daguek awan tagantuang

Bibie asam sauleh

Adiek baiduang mancuang

Elok ka induak bareh

Sasuai bana jo lagu, nak rang ko. Karano itu justru Pramalayu nan tapadayo. Pandangnyo Pramalayu acok ka inyo. Walau lah nyo paso mailak, tapi mato tak amuah dibaok baiyo! 

“Dimaa kampuangnyo,” tanyo Pramalayu jo suaro gagok ka Andi Mappa.

“Nyo tingga di Jakarta. Menteng. Jakarta Pusat.”

“Urang Makasar?”

“Ndak. Lum ditanyo.”

“Inyo nan manyasak-an nak basuo Prap.”

Pramalayu gak tagagok disabuik kalau nak rang tu nan manyasak-an nyio basuo. Ado apo? Kok urusan bisnis, kan bisa salasai jo Andi Mappa. Tak paralu jo inyo.

Maliek Pramalayu tadiam, Andi Mappa bakato,”Urusan bisnis bisa salasai jo ambo. Tapi nyo tau kito bakongsi baduo. Makonyo inyo nyio basuo.” Alasan dibuek-buek mah. Tapi untuak apo?

Pramalayu mulai curiga. Tapi talimpok dek kurenah nak rang tu. Kok arok bana, nyo dak akok. Kok paralu bana, nyo jago malu. Baitu pamalunyo gadih bajilbab tu, sahinggo acok manakue icak-icak mancaliek hp.

Karano itu Pramalayu mambuang curiga tu jauah-jauah. Sungguahpun hati bakato. Tapi dek kapalo mangatoan suko. Hati bisa buto! Mako tiok sabanta inyo mancilok caliek. 

Jo suduik mato Pramalayu malapeh nyio. Sadangkan nan di cinto, biasobiaso sajo. Nyo galak manih sambie manutuik muluik. Kadang-kadang nyo manakue sarupo takuik. 

Ruang tamu nan satali jo ruang tangah villa tu heboh dek suaro curito Andi Mappa. Kailie-kamudiek inyo bakaba. 

Zeya acok anok daripado mangecek. Kecek-kecek urang batigo tu tak ado nan malakek. Inyo mulai galisah, maraso takabek. Ka pai sagan, ko ado nan maupek. Makonyo talongo-longo tangguang, sambie maupek-upek.

Zeya manggarutok dalam hati,”Huhhh… gata juo apak ko kiroe. Dak bulieh basuo padusi. Matoe bakaliaran!”

Pramalayu takajuik. Mungkin karano Zeya manggarutok jo hati bangih.

Sahinggo energinyo tajam manyasak!

“Oyoo… Andi…Tiara… Zeya ko kawan ambo dalam penelitian sejarah. Kami ka mandalami sejarah Minangkabau. Karano liau ko sejarahwan nan fokus manaliti sejarah paradaban, mako ambo sangajo mintak tolong ka baliau untuak mambantu panalitian ambo,” kato Pramalayu maaliehan arah kecek urang-urang tu.

Mandanga garutok Zeya tadi, Pramalayu maraso basalah. Inyo pun maraso malu, karano Zeya lah manuduahnyo gata! Gaek gata!!! 

Mungkin Zeya manampak kutiko Pramalayu acok mamatuik-matuik Tiara sajak tadi. 

Pramalayu galak sengeang mamikie-an kurenah nyo nan tak patuik tu. Apolai inyo tau, tak ado padusi nan nyio diabaikan di antararo padusi-padusi lain. Kunun kok padusi hanyo baduo se. Nan ciek jadi fokus paratian, nan ciek jadi si to’o se. Maa bisa!

Tiara nan dak bisa bahaso Minangkabau hanyo galak manih sajo. Sarupo tadi, tatek sambie sasakali manakue ka hp nyo pacik. 

Kini gadih bajilbab tu mamandang ka Zeya. Hp nyo masih tapacik. Tiara galak manih. Zeya galak masam. 

“Ehhh, bilo kito ka barangkek ka Luzon tu. Makin capek, makin rancak. Kabatulan, Prap punyo wakatu lowong untuak ikuik mah,” kecek Andi Mappa ka Tiara nan sadang maadok ka Zeya.

Tiara mamiriangan badannyo, maadok ka Andi. Tangannyo nan masih mamacik hp taelo pulo ka suok. Sakileh Zeya manampak, rupoe jak td hp tu marekam video!

Zeya icak-icak ka maraieh galeh. Tapi matoe mancaliek labieh dakek. Jaleh bana, hp paja bajilbab tu sadang marekam video. Pasti lah sajak tadi mah.

Iko pasti nyo sangajo. Untuak apo?

Pura-purak tagagau, Zeya manyerak-an ayie ka arah hp nan sadang marekam tu. Tiara nan ka manjawek tanyo Andi Mappa, maelo tangannyo. 

Ayie taserak. Tapi hp Tiara salamek. 

Zeya tagalak. Jo wajah ongok, nyo mancaliek ka Tiara. Nyo galak manih. “MTA tu namo parusahaan ibuk yo?”

Tiara nan maraso tatangkok tangan karano marekam video, capek mailak,”MTA, apa tu yaa? Aku ga ngerti…,”

Zeya maangguak-angguak sambie galak. Pramalayu tak mangarati apo nan tajadi. Andi Mappa baitu pulo. Laki-laki anak bangsawan Bugih ko malah maangkek hp, karano baru sajo ado talepon masuak.

“Oke… Yup…”

Lalu Andi Mappa mancaliek ka Zeya. “Dek kurang lalok mah. Rancak istirahat cah,” kato Zeya sambie mancaliek galeh rabah, ayie baserak di ateh meja.

Tiara maambiek tisu di tasnyo. Nyo lap meja tu. Wakatu maambiek tisu tu, hp nyo simpan dalam tas. 

Tadanga bunyi mandangiang sabanta. Lalu Pramalayu mamandang

Zeya,”Istirahat lah daolu. Mokasi karano lah maagieh tau…”

Zeya mandanga suaro mandangiang tu. Inyo mangarati, rupoe Pramalayu lah awas pulo. Inyo galak manih ka Pramalayu. Maangguak. Lalu nyo mintak izin sambie tagak. Tak nyo acuahan Tiara nan sadang ma lap meja. Tak nyo hiraukan Andi Mappa nan mauluakan tangan nyio basalam!

Tak lamo antaronyo, pandangaran Pramalayu nan tajam, mandanga suaro laki-laki,”…watch out.  go now…”

Nyo caliek Tiara tadiam. Sudah tu mangameh-ngamehan badan. Mungkin nak mintak izin pulo.

Tadi, kutiko Pramalayu sadar ado nan tak beres. Matonyo maikuik-i mato Zeya nan mancaliek hp Tiara, kutiko gadih bajilbab tu mancaliek ka Andi Mappa. Tampak dek nyo mato Zeya takajuik. 

Untuak bajago-jago, nyo takan lojinyo. Nyo iduik-an alat pangacau sinyal. Lalu tadanga suaro mandangiang. Lalu malantun. Sabanta se suaro tu, lalu mati. 

Karano maraso ado sasuatu, Pramalayu mampatajam saluruah panca indera nyo. Saluruah raso di tubuahnyo lah jago. 

Sajak dapek kaji pakaro raso dari Guru, Syekh Tengku Abdurrahman, Pramalayu malatieh mampatajam raso tu. Bataun-taun, sambie badzikir nyo asah raso tu.

Kok daolu Guru maagieh kaji pakaro raso nan dipitaruahkan di kulik, raso nan dipitaruahkan di lidah, raso nan dipitaruahkan di hati jo raso nan dipitaruahkan Tuhan di jiwa atau hati nurani, kini Pramalayu lah bisa mambangkik-an raso di saluruah batang tubuahnyo.

Kajinyo sederhana sajo. Karano Tuhan nan mampitaruahkan raso, mako tantu ado energi di situ. 

Apobilo bisa konek jo energi tu, bisa baiyo-iyo jo energi tu, bisa manunggangi energi tu, mako raso di sakujue badan bisa dipatalian jo kapalo dan hati. Lah tibo di hati, mako balaku kaji “raso dibaok naiek, pareso dibaok turun”.

Karano itu, tak pakai alat pun, Pramalayu lah bisa mandanga, bisa mancaliek sagalo sasuatu. Apopun. Tanpa bateh. 

Nan payah wakatu malatieh ilemu ko adolah maiduik-mamatian raso tu. Duo taun sajak sudah baguru jo Syekh Tengku Abdurrahman, kutiko mulai malatieh ilemu raso tu, Pramalayu pernah sarupo urang gilo.

Baa ka idak. Sagalonyo tampak dek inyo. Sagalonyo tadanga dek inyo. Bamacam bantuak jin, genderuwo, siampa sarato sagalo macam makhluk haluih tu, sarupo nyato tampak di matonyo! Matonyo jauah labieh tajam dari mato kuciang lai!

Baitu pulo pandangaran. Badatiek se stek, tadanga dek inyo. Sahinggo talingonyo tu sarupo mandanga musik kareh tiok hari. Bamacam suaro tadanga. Suaro manusia, suaro jin, pokoknyo nan banamo suaro, masuak ka talingonyo. Talingonyo labieh tajam lo dari kalalawa lai!

Ado gak sabulan Pramalayu sarupo itu. Sahinggo laki-laki tu sempat dirawat salamo duo pakan. Tak sadar. Koma.

Kutiko lah sadar, Pramalayu dapek surek dari Guru. Bujang Itam nan maagieh-an surek tu. Singkek se surek nan batulih jo huruf arab-melayu tu nyoh,”Simpan, tak usah dibaok Badar Ameh tu!”

Pramalayu maangguak-angguak. Mungkin karano Badar Ameh maisok sagalo energi nan ado, sahinggo kutiko nyo mambukak sagalo raso di sakujue batang tubuah, Badar Ameh sato bakarajo! Sahinggo kutiko inyo tak manjagoan raso, nan panampakan jo suaro tak amuah ilang. Bahkan kutiko nyo lalok pun, panampakan jo suaro taruih mangumpue di kapalo.

Pramalayu sadar, mako nyo suruah simpan Badar Ameh tu dek Bujang Itam. Nyo suruah latak-an di tampeknyo, di Guo Batu Biliek-Biliek, di Puncak Gunuang Marapi!

Sajak Badar Ameh tu dak jo inyo lai, baru kaji baru tantang raso tu bisa nyo pakai. Nyo agieh namo kaji baru tu “ilemu sagalo raso”.

Samo jo sanjato, “ilemu sagalo raso” tu kalua apobilo nan punyo mangaluakan. Alhamdulillah…

Ilemu itulah nan tadi dipakai dek Pramalayu. Sahinggo nyo mandanga suaro,”watch out.  go now…”

Kini Pramalayu galak manih. Nyo caliek Tiara luruih-luruih. Tadanga datak jantuang paja tu agak capek. Sungguahpun gadih bajilbab tu masih manakue sarupo tadi.

Pramalayu mandanga pulo suaro Zeya di dalam kamar. Gadih bule tu manggarutok surang. Tantu iyo mangka hatinyo, karano maraso dilengahkan. 

Apokah gadih bule tu cimburu? Upps…mbek cah… tak sagalo cimburu padusi tu adolah cinto! Tiok padusi tak nyio diabaikan. Apo lai ado padusi lain di situ. Tiok padusi nyio nomor satu!

“Ahhh… jaan bamimpi pulo waang Pramalayu,” garutok Pramalayu dalak hatinyo.

Karano lah jago sagalo raso, kini Pramalayu bisa labieh janieh maniliek. Tampak dek inyo Tiara mulai galisah. 

Tapi nyo pasoan juo mangecek,”Kapan Bapak bisa ke Luzon?” Inyo mancaliek ragu-ragu ka arah Pramalayu.

“Kita lihat saja nanti. Untuk awal, biar Pak Andi saja. Saya masih ada kerjaan,” jawek Pramalayu manulak.

“O iyalah… Sebaiknya saya pamit dulu. Nanti saya atur dengan Pak Andi saja.”

“Silakan. Lain waktu, kita tentu ketemu,” kato Pramalayu sambie manyalami dan mamaluek konconyo, Andi Mappa.

Nyo babisiek,”Elok-elok yo. Pakai se kapalo, jaan baok hati…”

Andi Mappa nan kurang paham bahaso kieh, maangguak-angguak sajo.

Lalu urang baduo itu pun barangkek.

24

New York, 3 Maret 2020

Bryan Benson mancaliek video nan dikirim M-TA di hpnyo. 

Ditilieknyo elok-elok. Ado duo urang laki-laki di video tu. Bryan lah tau, nan surang Andi Mappa, karano inyo lah pernah video call jo CEO BM & Co tu. 

Bryan bapikie, tantu nan surang lai Suparapto Malayu. Sejarahwan Indonesia nan kontroversial tu. Nan manyimpan Badar Ameh! 

Nan daolu ampie tabunuah dek tim lokal M-TA. Sabanae wakatu itu tim lokal M-TA idak bamukasuik nan mambunuah doh. Hanyo nyio manangkok. Karano tim lokal nan direkrut dari tantara bayaran, eks Tantara Moro tu ingin mandaolui AS.

Tigo urang tantara bayaran nan lah tauji di banyak medan tempur tu masuak ka kamar Pramalayu. Tajadi cakak surang lawan tigo. Untuang paja tu lai barisi, sahinggo jaan ka tatangkok, justru tantara batigo tu nan tabunuah!

Bryan tagalak surang. Inyo tau AS dak tau kalau kunci paburuan parmato tu adolah laki-laki ko. Babeda jo si Katua yang hanyo tau parmato tu ado dek Yalla.

Mako AS hanyo mangaja Yalla. Tapi inyo nyio manangkok Suprapto Malayu iduik-iduik. Tapi niek manangkok Pramalayu tu iduik-iduik tapaso dibayie maha. Tigo urang tim lokal M-TA mati!

Rupoe mambunuah Suprapto Malayu ko sulik juo. Tapi, tadi tu kutiko nan pas kok nyio mambunuah Pramalayu. Kok nyio mambunuah, gampang se nyoh. Karano ado M-TA di situ. Jo sakali takan se hp se dek nak gadih bajilbab tu, dipastikan Pramalayu jangkang nah.

Bryan nan super jenius ko lah mambuek hp khusus untuak M-TA. Nan bisa mamancarkan energi inframerah sacaro tajam. Energi tu sangajo dirancang untuak malumpuahan utak. Walau hanyo bisa maantian karajo utak saminik sajo, itu lah cukuik untuak urang tingga namo.

Tapi Bryan dak nyio mambunuah laki-laki tu. Saidak-idaknyo sampai nyo dapek “batu horizon peristiwa”. Karano Suprapto Malayu lah kunci untuak mandapek-an “batu horizon peristiwa” nan sadang nyo buru dek AS tu.

Alasan untuak dak mambunuah Suprapto Malayu tu baru sapakan ko nyo dapek-an. Bamulo dari sakik hatinyo karano tak juo bisa mamacahan kode email-email Yalla jo Pramalayu.

Dari email-email Yalla jo Suprapto Malayu nan bisa nyo bukak tu, samulo Bryan Benson memang taambek dek kode-kode nan nyo pakai dek urang baduo tu. Tapi, egonyo tak amuah kalah. Parcuma se punyo IQ super kalau hanyo mambukak kode tu nyo tak bisa.

Samulo memang Bryan binguang. Nyo sangko kode tu adolah barisanbarisan bilangan nan dibuek jo rumus matematika. Makonyo labieh anam bulan nyo maupayokan mambukak kode tu. Tapi tak mangkuih-mangkuih doh.

Sampai nyo mamikie ulang dari pangka, sajak urang baduo tu sapakek mamakai kode. Nyo tiliek email partamo tu. 

Ado kato-kato  “anak yang merantau” p173,r7,f17

Sudah tu nyo caliek lo kode nan dipakai dek Yalla. p13,r1,f5,p15,r4,f6,p16,r1,f23,p16,r5,f7,p17,r9,f9

Bryan mulai maubah caro pikienyo untuak mamacah kode tu. Dasarnyo sederhana sajo; urang baduo tu sejarahwan, bukan ahli matematika! Baranjak dari situ, Bryan mamakai kato-kato “anak yang marantau” untuak ma searching referensi.

Nyo ketik kato “anak yang marantau”, lalu Suprapto Malayu, lalu Indonesia. Nah… basuo dek nyo judul buku; Siapa yang Memusnahkan Suku Maya?

Nyo download buku tu. Bahkan nyo print. Sabulan lamonyo Bryan Benson mandalami buku tu. Dari situ nyo tau jalan pikiran Suprapto Malayu pakaro musnahnyo suku Maya dikaik-an jo Minangkabau. 

Inti buku tu ciek se nyoh; suku Minangkabau adolah induak suku Maya. Tapi isinyo labieh banyak curito daripado bukti-bukti nan mandukuang.

Kok pun ado bukti, hanyo dari taambo, nan kecek Suprapto Malayu di buku tu adolah warih nan bajawek, pusako dan batarimo. Dan itu diwarihkan sacaro lisan. Di simpan di hati.

Mangka Bryan Benson mambaconyo. Kato-kato, lalu di simpan di hati, hanyo itu nan jadi bukti!!! Kok baitu, satiok urang bisa manulih sejarah nah.

Sasuai jo panganae surang-surang!

Nyo mangecek surang dalam hati,”Dek iko lah makonyo kontroversial. Suprapto Malayu ko manulih buku sejarah sarupo manulih dongeng

Cinderella… hahaha…”

Ampie nyo campak-an buku tu. Tapi nyo takana deretan kode-kode tu.

Ado huruf. Ado angko. 

Bryan maulang mancaliek kode-kode tu. 

p173,r7,f17 p13,r1,f5,p15,r4,f6,p16,r1,f23,p16,r5,f7,p17,r9,f9

Dari Suprapto Malayu ado sabaleh karakter, lah tamasuak tando koma. Dari Yalla jauah labieh panjang. Kok tando koma tu adolah untuak pamisah saonggok-saonggok, mako Suprapto Malayu hanyo manulih tigo onggok se.

Yalla 15 onggok. 

Baa lah ko? Apo maknanyo? Apo kaitan jo buku?

“Hmmm… huruf nan dipakai samo. Huruf p, r jo f. Nan babeda hanyo angko! Haaa… iko mah yooo…!”

Bryan Benson basorak surang. Inyo dapek pangana. Mungkin p ko page, r ko row dan f tu font. Lalu nyo bukak buku tu sasuai jo page, row dan font.

Rupoe murah bana kode-kode tu nyoh. Tingga mambukak buku sasuai jo halaman (page) nan ditunjuak-an dek angko di balakang huruf p tu. Baitu lo barihnyo (row) dan huruf (font).

Mako jo sumangek manggabubu, Bryan maratian kode tu ciek-ciek. Iyo lamo karajoe, tapi habih email urang baduo tu nyo talanjangi!

Tamasuak email paliang terakhir. Yakni kutiko Yalla satuju maubah identitas jadi Zeya, dan nyio pai ka Indonesia.

Bryan Benson jadi mangarati. Rupoe urang baduo tu sadang mangumpuean tigo batu parmato. Katigo-tigonyo, kok disatuan, bisa maubah dunia! Itulah “batu horizon peristiwa”.

Iko nan mambuek laki-laki, dotor fisika teori nan murik Stephen Hawkings tu jadi basumangaik pulo sato mangaja.

Inyo takana jo teori nan nyo buek surang pakaro horizon waktu tu. Dalam buku Suprapto Malayu tu ado dibahas pakaro “ilemu nan dipadek-an ka batu cincin”. 

Karano nyio tau labieh dalam, Bryan Benson pun mambaco buku-buku jo artikel-artikel nan ditulih dek Suprapto Malayu tu. Habih tandeh nyo baco sadoe. 

Dari buku jo artikel tu, Bryan Benson bakasimpulan; urang Minangkabau lah paham pakaro kajadian alam semesta. Itu nan jadi buah patitieh jo pituah. Urang Minangkabau manyabuiknyo “kaji asa”, Suprapto Malayu manulihnyo di ciek artikel bajudul “Samulo Jadi”.

Karano raso ingin tau nan dak kapalang tangguang tu, Bryan Benson sarupo jadi murik Suprapto Malayu. Tiok titiek jo koma buku jo tulisan tu nyo pikie-an. Bryan kini lah tau, rupoe bahaso Minangkabau tu bisa multi tafsir. Banyak maknae. Tagantuang kamaa konteksnyo.

Karano lah sangaik mandalami itulah, Bryan Benson pun mangarati caro bapikie Suprapto Malayu takaik jo masalah-masalah nan ditulihnyo. 

Bulieh disabuik, Bryan Benson lah maraso barado dalam kapalo Suprapto Malayu. Karano itu, tak sulik dek Bryan untuak mangaik-ngaik an buku-buku jo artikel tu doh. 

Ditambah jo email-email urang baduo tu, Bryan Benson basanang hati mambuek kasimpulan surang; “teori horizon peristiwa akan dibuktikan di Gunuang Marapi!”

Bryan Benson masih mancaliek video tu kutiko sms M-TA masuak. “Signal chanter is working”

Salasai mambaco tu, Bryan tagalak sanang. Karano kutiko M-TA maagieh tau kalau gadih Philipina tu kabasobok jo Suprapto Malayu, Bryan manyuruah mauji coba tamuan baru mereka.

Tamuan baru tu adolah alat Palantun Sinyal. Gunonyo untuak manangkis pangacau sinyal. Kok pangacau sinyal tu karajonyo mangacau sinyal di area dalam radius nan ditargetkan, mako Palantun Sinyal bakarajo manangkisnyo. 

Tapi kahebatan tamuan baru Bryan Benson tu idak hanyo manangkis sinyal, tapi basamo jo sinyal tu, bisa ditumpangan panyadap digital. Kutiko sinyal ditangkis, dari alat palantun tu manumpang sinyal baru. Sinyal nan manumpang tu, babaliek ka pangka. Babaliek ka alat pangacau sinyal. Aratie, kalau ado urang mangacau sinyal, ditangkis jo Palantun Sinyal, mako sudahlah tak mangkuih mangacau sinyal, justru ado panumpang baru nan maandok di alat pangacau tu. Panumpang baru tu bisa jadi alat deteksi–samo jo GPS. Bahkan bisa manyadap suaro.

Sabagai ahli fisika teoritis Bryan Benson marumuskan idenyo tu sajak sabulan nan lalu. Dan M-TA nan ahli teknik fisika mambuek alatnyo. 

Tak pueh hanyo via sms, Bryan Benson pun manalepon M-TA. Salain inyo mandanga curito detail kutiko basobok jo Suprapto Malayu, Bryan juo mamintak supayo alat panangkok sinyal dari “panumpang” tu dipelok-i, sahinggo bisa dikirim via satelit. 

M-TA mintak detail teorinyo, supayo inyo bisa mambuek alat tu capek. 

M-TA juo malapor, kini alat panangkok sinyal tu dioperasikan dek anggotayo nan lah nyo suruah manyeo villa di dakek villa tampek Suprapto Malayu manginap. Tujuannyo supayo alat panangkok sinyal nan ado ko bisa tatek aktif. Sambie manunggu mambuek alat nan labieh canggih.

Supayo labieh praktis, M-TA malapor kalau bisuek nyo ka bagabuang jo anak buahnyo nan maoperasikan alat samantaro tu. Mungkin gak sapakan. Pokoknyo sampai alat tu salasai.

Bryan Benson satuju. Tapi nyo bapasan supayo M-TA hati-hati. Jan sampai Andi Mappa curiga.

Tapi, kutiko M-TA mananyo siapo sejarahwan dari Mesir nan mangawani Suprapto Malayu, Bryan Benson pura-pura takajuik. “Who is it?  Maybe his girlfriend,” jawek Bryan Benson pura-pura dak tau.

Bryan Benson sabanae heran, baa kok M-TA dak mangenali Yalla nan lah jadi Zeya jo penampilan baru tu. Padohal sarupo.

Tapi sudah tu Bryan Benson galak malu. Karano kok inyo tantu iyo tau, sabek sajak daolu inyo lah apa tiok senti wajah nak gadih nan diam-diam ingin nyo pabini tu! Baapun ka maubah wajahnyo, mato hati urang nan lah kanai hati tak bisa takicuah!

Bryan Benson masih manelpon babarapo hal ka M-TA. Intinyo, inyo mintak supayo Suprapto Malayu taruih diawasi. Dan hasil sadapan suaro supayo nyo kirim taruih via email. Sabalum alat panangkok sinyal tu dipelok-i.

25

Pramalayu nyio mandiskusian hal-hal tadi jo Zeya.

Tapi nyo danga suaro karuah Zeya. Sabanae dak kareh bana karuah gadih bule tu doh. Tapi di talingo Pramalayu nan nyariang tadanga jaleh karuah paja tu.

Hari lah malakik ashar. Pramalayu basiap-siap nak sumbayang.

Tapi nyo maraso tak lamak hati. Saat itu, takileh Bujang Itam. “Baa Jang, lai aman?”

“Tadi ambo maikuik-i urang baduo tadi Tuan. Sampai ka rumahnyo. Jauah di bawah. Rami oto.”

“Ooh, itu namoe Jakarta. Tampek kito ko Bogor,” kecek Pramalayu sambie galak.

“Di sakitar ko baa Jang?”

“Banyak rumah sarupo rumah iko. Ado babarapo nan tibo subuah. Tapi tampaknyo aman Tuan.”

“Yo lah. Kini jago padusi nan lalok tu yo. Dak bulieh ado surangpun nan manggaduah, atau manjagoannyo. Bia nyo lalok pueh-pueh!”

“Jadih Tuan,” kecek Bujang Itam.

Pramalayu ka baranjak ka kamarnyo. Tapi hatinyo masih dak sanang. “Oyo Jang, suruah dubalang nan lain mangawal rumah ko sabalik yo. Kalian kan lah tau maa nan anggota-anggota ambo mah.”

Lah sudah mangecek tu, baru Pramalayu ka kamarnyo. Sabalun maambiek ayie sumbayang, Pramalayu manulih WA ka nomor baru Zeya.

Tarimo kasih lah maingek-an.

Oyo, salain Si Katua, siapo sajo nan tau tantang parmato tu.

Kok ado, mohon info langkok takaik jo urang tu, dih.

Lah sudah ma WA Zeya, baru Pramalayu maambiek ayie sumbayang. 

Lamo nyo sumbayang. Baitu pulo badzikir. Sampai tadanga azan mugarik Pramalayu masih duduak di sajadah.

Pramalayu lansuang sumbayang mugarik. Sasudah itu, baru nyo mambukak kain saruang. Malakek-an sarawa panjang.

Inyo nyio manamui Zeya. Nyo ambiek hp, rupoe ado WA dari Zeya.

Samo-samo, pak

Bryan Benson tau curito parmato tu.

Inyo samo jadi tim peneliti jo Zeya. Inyo ahli fisika.

Pramalayu duduak di tapi tampek tidue. Inyo mangecek dalam hati,”Baa pulo kok ahli fisika karajo di tim peneliti sejarah?”

Nyo bukak laptop. Nyo searching di Google. Nyo ketik: Bryan Benson, ahli fisika…

Kalualah banyak risalah tantang urang tu. Nyo caliek ciek-ciek. Rupoe Bryan Benson pernah maebohkan dunia babarapo taun lalu. Karano teorinyo tantang “horizon peristiwa”.

Basumangaik Pramalayu mambaco barito tu. Nyo baco sadoe. Bahkan curito nan baisi hal-hal nan sangaik teknis pakaro teori-teori fisika nyo baco pulo.

Rupoe, Bryan Benson ko tamasuak murik Stephen Hawking juo. Ahli fisika super jenius nan lah maningga duo taun lalu. 

Samo-samo super jenius, Bryan Benson manaruihan pamikiran-pamikiran gurunyo. Tamasuak teori-teori Einstein. Bryan Benson taobsesi jo konsep Medan Energi sarato jo teori kajadian alam semesta. 

Sajak kuliah doktor, Bryan Benson sato mambantu jadi tim panaliti di Centre for Theoretical Cosmology nan dikapaloi dek Stephen Hawking.

Bahkan disertasi doktornyo baranjak dari teori kajadian alam semesta nan diyakini dek Hawking. Yakni mangaik-an teori relativitas umum jo mekanika kuantum, khususnyo teori lubang itam (black hole). Disertasinyo tu, babarapo taun lalu nyo jadian buku bajudul “Mancari Maso Lalu, Manjapuik Maso Datang”.

Pramalayu takajuik. Karano apo nan diteorikan Bryan Benson tu, sampaisampai inyo dikecek-an pasiek dek urang, sarupo pulo jo pangana Pramalayu tantang Samulo Jadi. Samo-samo baranjak dari teori Medan Energi.

Bedanyo, Bryan Benson manilieknyo dari keilmiahan samato. Sadangkan Pramalayu baranjak dari kacintoannyo ka Minangkabau jo paham tauhid. Tapi ujuang-ujuangnyo samo!

Pramalayu lah bisa mancaliek maso lalu karano diagieh ilemu dek Mande Puti Lenggeni. Dan mande itu pulo nan manyuruahnyo mangumpuaan tigo batu, untuak bisa mancaliek maso Samulo Jadi.

Pramalayu takana curito Mande Puti Lenggeni tu,”…Nan paliang paralu waang ingek, tigo batu tu adolah inti ilemu Minangkabau. Nan diwarihkan dek angku nan batigo. Kok tigo batu tu lah basatu, di situlah ado ilemu Samulo Jadi. Dari mano tiliek palito, dari pelong nak batali, dari mano asa niniek kito, dari puncak gunuang marapi…”

Pramalayu tau kalau energi tu bisa dipadek-an ka batu cincin. Atau ka benda atau materi. Inyo pun tau, ilemu tu pun adolah energi. Karano ilemu adolah sipek. Sipek atau ‘aradh bagi manusia adolah energi nan basatu jo jirim. ‘Aradh iko lah nan diwarihkan sacaro turun tamurun. Karano ‘aradh adolah soko!

Pramalayu bapikie kareh. Nyo patali-tali-an teori Bryan Benson jo paham nan nyo tau pakaro Samulo Jadi. 

Lamo nyo bapikie. Kadang maangguak-angguak. Kadang manggeleanggeleang. Tapi nan tarang tak kunjuang datang.

Karano tasandek, Pramalayu maambiek ayie sumbayang. Sudah tu nyo duduak badzikir, dan batarak. Nyo matian tubuah sabalum mati.

Mulai tampak pitunjuak. Tarang-tarang kacang. Samar-samar. Lalu nyo tasintak, dan mambaco Alhamdulillah. 

Pramalayu lah tau, sungguahpun tigo batu parmato tu didapek urang lain, hanyo ka urang nan ba soko nan ado garih ka angku nan batigo nan bisa mandapek-an ilemu Samulo Jadi.

Dan Bryan Benson, tamasuak si Katua, kok dapek bana lah batu tu, tak kan bisa mandapek ilemu Samulo Jadi. 

Walau baitu, sumangaik Bryan Benson nan taruih manggali untuak mambuktikan taori nyo tu, bisa manjadi paambek. Tapi bisa pulo mandorong untuak pambuktian Minangkabau ka dunia.

Karano itu, Bryan Benson paralu dipakawan! Yo, Bryan Benson paralu dipakawan. Dan Zeya lah bakawan jo Bryan tu!

Baitu dapek kasimpulan sarupo itu, Pramalayu bagageh kalua. Mancari Zeya.

Kiroe Zeya lah tajago pulo jak tadi. Lah sudah pulo inyo mandi. Lah segeh gaya gadih jenggo tu.

Di ruang tamu, Pramalayu basobok jo Zeya nan sadang mamacik hp.

Gadih jenggo tu duduak mamandang ka halaman. Hari barabuik mugarik.

“Lai pueh lalok?”

“Lai pak. Lah sudah lo mandi. Tapi paruik alum barisi,” jawek Zeya bagadang hati.

Pramalayu galak manih. Alhamdulillah, gadih jenggo ko lah tampak ceria. Dak sarupo tadi siang, inyo manjungek se karano maraso diabaikan!

Lalu Pramalayu maimbau si Akang. Nyo suruah laki-laki tu mambuek kopi. Kok ado nan kadigutok, baok pulo. 

Tak lamo kopi tibo. Duo galeh. Ado pulo sapiriang gadang goreang pelo. Sarato duo galeh gadang ayie putieh ngilu-ngilu kuku.

“Sampa se paruik jo iko. Sambie manunggu nak urang mambali nasi,” kecek Pramalayu ka Zeya.

Tanpa basa basi, Zeya manggatok goreang pelo tu. Abih dek nyo tigo. Sudah tu nyo tacakiek. Nyo duduik ayie angek ngilu-ngilu kuku tu. Sambie mancaliek Pramalayu jo raso malu.

Sambie galak, Pramalayu mauduah Zeya,”Tak baa doh. Pupueh se lah, baraa talok. Tapi jaan tagageh. Bia ambo minum kopi se. Goreang pelo ko untuak Zeya sadonyo!”

“Nan ka bana lah ko? Zeya abihan sadonyo?”

“Bae lah. Kok Zeya lah kanyang, apak sato kanyang lo nah!”

“Ahhh… kecek-kecek apak se nah. Paruik apak lah mangareok lo tu mah!”

Pramalayu marasok paruiknyo. Rupoe caciang kapunduang tu tak pandai lo manjago namonyo. Lah babunyi lo caciang tu minta goreang pelo.

“Hehehe… iyo lah. Apak sato lo,” kecek Pramalayu sambie malutok goreang pelo nan lah gak dingin tu!

“Oyo, baa kok apak ma WA-WA lo tadi? Kan apak bisa lansuang se. Apak takuik manjagoan Zeya yo?”

Ditodong sarupo itu, Pramalayu kahabisan kato. Dak sandereh paja ko.

Mangecek nan kalamak dek inyo se!

“Tantu iyo apak sagan. Karano Zeya lah latieh bana. Sahinggo bakarueh. Sampai tadanga ka kamar apak!”

Mandanga disabuik lalok bakaruah tu, Zeya tagak dari kurisinyo. Nyo bajalan ka dakek Pramalayu. Nyo pacik bahu laki-laki tu.

“Nan sabanae lah ko? Zeya dak ado bakaruah lalok do,” kecek Zeya jo mato maibo!

Ampie tasambue galak gadang Pramalayu mancaliek Zeya serius jo pandang mato maibo tu. “Idak… idak… apak bagarah tu mah. Nan sabanae, apak iyo takuik manjagoan Zeya…!”

Galak manih gadih bule tu. Nyo umak pipi Pramalayu,”Naah…itu baru apak nan elok. Pandai manjago nak gadih…!”

Dak suaro Zeya tu nan mambuek nyo tangango. Tapi kanai umak di pipi tu haaa!

Pramalayu salah tingkah. Zeya manjarak. Pramalayu marasok pipinyo. Zeya galak manih sambie bakato dalam hati,”Kok labieh dari pipi tadi tu, lai ko lah dak pinsan apak ko?”

“Dak pinsan doh. Tapi mati aka! Mati hati! Labieh dari mati,” kato Pramalayu serius mamandang Zeya.

Dicaliek serius baitu, Zeya cameh. Inyo tak manyangko kato hatinyo nan tibo-tibo tu didanga dek laki-laki tu.

Zeya baranjak ka kurisinyo. Duduak bamanuang. Pramalayu bangkik ibonyo.

Tapi baa lai, nan pantangan harus dibaco. Adaik iyo basisampiang. Tapi syarak batilajang. Sacaro syarak atau agamo, dak ado pambanaran untuak hal nan salah; bukan muhrim tak buliah basantuahan. Jaan ka basantuahan, baduo se di tampek nan sunyi ditagahan, karano ado urang katigo. Setan! Itu sacaro syariatnyo.

Sungguahpun sacaro hakikat, nan pahalo jo doso tagantuang hati. Dan itu sangaik pribadi sifatnyo; antaro urang basangkutan jo Tuhannyo. Tapi alun ka ba hakikat kito kok dak bathariqat. Alun ka bathariqat kito kok dak basyariat. Syariat makanan tubuah. Thariqat makanan hati. Hakikat makanan jiwa! Samo tapakai katigonyo.

Baa di nan sakarang kini nan ko? Mancaliak nak gadih tu tamanuang, Pramalayu bangkik gamang. Sacaro adaik, kok duduak baduo se lah jaleh sumbang. Tapi iko gadang bala nan ka dihadang!

Mako bakato Pramalayu,”Apak kamandiskusi-an pakaro Bryan Benson

tu.”

“Oke pak…” Zeya bausao mamasang wajah formal.

“Zeya kan bakawan jo inyo dak?”

“Iyo pak. Kami kawan dakek. Bryan satu-satunyo kawan ambo di New

York.”

“Bisa kito basuo jo inyo?”

“Haaa…kito? Basuo jo inyo?”

“Yo. Sugiro. Kok Zeya satuju, malam kini juo kito barangkek!”

“Ka New York. Malam kini?”

“Ka Koln, malam kini!”

Mandanga Koln, Zeya galak manih,”Kok apak tau?”

“Google ngecek. Hp Zeya nan apak bukak daolu tu, juo mangecek. Ado babarapo WA ka nomor nan samo di Koln. Miss Margareth kan?” Zeya maangguak. Sudah tu nyo tagak. “Ambo basugiro lai…!” Pramalayu maangguak. 

Zeya pai ka kamarnyo. Pramalayu manalepon. Manyuruah anggotanyo di bandara Soetta untuak basugiro. Barangkek malam kini ka Koln.

Nyo talepon pulo si Syaf. “Syaf, uda tunggu di ruang tamu.”

Tak lamo si Syaf tibo. Pramalayu manyuruah dubalang Bujang Sambilan ko manyiapkan helikopter di ateh bukik. Dalam sajam lah siap.

Si Syaf maangguak patuah.”Jadih da,” keceknyo.

Dari sambilan dubalang Bujang Sambilan, si Syaf ko nan paliang kancang kincie-kincienyo. Inyo sabanae kuliah di ITB, jurusan pemrograman komputer. Anak Padang nan layie di Jambi ko diparantian karano ditangkok polisi. Inyo masuak komplotan nan mambobol bank asing. Lah duo taun sistem TI bank tu nyo masuki. Jo pitih maliang dari bank tu lah inyo jo komplotannyo iduik. Duo taun lamoe!

Si Syaf tu, sakalua dari pinjaro, tapasah ka tampek Guru. Basamo jo tujuah urang bakeh napi lainnyo, Si Syaf baraja agamo. Tobek. 

Dan dek Mande Puti Marah Selu, salapan urang murik Guru nan bakeh napi tu, ditambah Bujang Itam, dibai’at jadi dubalang Bujang Sambilan!

Dek Pramalayu, salapan bakeh napi tu nyo tambah ilemu, sasuai jo bakat surang-surang!

Si Syaf ko spesialis TI, iko nan acok diagieh tugeh dek Pramalayu. 

Baitu Si Syaf barangkek, Pramalayu mamanggie Bujang Itam. 

“Baa situasi?”

“Ado duo tampek suok kida kito ko, batambah urang tibo, Tuan.”

“Mangaa urang-urang tu?”

“Dak paham ambo, Tuan. Tapi rasonyo, ado kaiknyo jo kito. Itu nyoh, Tuan!”

“Hmmm… iyo lah. Satangah jam lai ambo tunggu Bujang Sambilan di kamar ambo yo.”

Bujang Itam maangguak. Sambie mambungkuak, nyo pai.

Pramalayu masuak kamar. Nyo maambiek ayie sumbayang. Sudah tu duduak di ateh sajadah. Sumbayang sunek tobek. Baistigfar lamo-lamo. Sudah tu nyo badzikir… yaa Allah…yaa Muhith… yaa Allah yaa Qadir…

Nyo kunci pintu nan sapuluah. Nyo pandang diri nan sabana diri. Tak barapo lamo, tampak duo bayangan Pramalayu kalua dari badannyo. Nan ciek bajalan ka suok. Nan ciek ka kida.

Itulah ilemu Kambang Rupo. Yakni ilemu untuak mambuek kambaran diri. Manuruik Angku Dt Maradjo, tingkek paliang tenggi nan bisa dicapai adolah 99 kambaran. Tapi hinggo kini, paliang banyak nan lah dicapai baru limo kambaran!

Di suok, Pramalayu masuak ka sabuah villa. Inyo masuak dari jandela balakang. Lalu angin, lalu inyo. 

Aman, tak ado nan maliek Pramalayu tibo. Lambek-lambek, Pramalayu marangkak ka ruang tangah. Di baliek lamari inyo maandok.

Pramalayu mancaliek, ado babarapo urang laki-laki nan sadang bakumpue. Nyo etong. Tujuah urang banyaknyo. Katujuah-tujuahnyo basanjato. Urangurang tu sadang minum-minum.

Tadanga urang tu mangecek jo kawannyo,”Sakiro pukue duobaleh kito bagarak. Target satu, bunuah. Target duo tangkok.”

Tampaknyo nan mangecek tu kumandannyo. Karano nan lain maangguakangguak se. Patuah.

“Hanyo ado tigo urang di situ. Sipil. Tak basanjato. Karano itu, hindari manembak. Kito malumpuahkan urang batigo tu jo tangan kosong se. Kok bisa kaduo target itu ditangkok, rancak bana. Kok nan laki-laki tu malawan.

Bulieh dibunuah!”

Pramalayu bapikie, baa caro malumpuahan urang batujuah ko, tanpa banyak tanago?

Sadang bapikie, takileh Bujang Itam. Lalu Pramalayu dapek aka. “Jang, tokok dindiang villa ko di ampek suduik. Tapi bajarak duo minik tiok suduik yo. Sudah tu baliek kamari.”

Baitu Bujang Itam balari, Pramalayu mairiangan. 

Baitu ado nan mancurigakan di sabalah suok, di muko. Si kumandan manyuruah surang anak buahnyo mamareso.

Baitu urang tu tibo, Pramalayu lansuang manyuek ka ulu ati. Urang tu tak sempat mailak. Inyo takulai. Pinsan.

Tak lamo, di suok balakang lo tadanga suaro gaduah. Kini baduo anggotanyo mamareso. 

Nan ciek bisa nyo lumpuahan jo ilemu pisau sirawik. Nyo tabeh pangka turiek urang tu. Tapek di urek kasaimbangan. KO lah. 

Urang nan ciek lai lah basiap-siap. Dongkak tabang Pramalayu bisa nyo ilak-an. Lalu nyo manenju ka arah karampang! 

Pramalayu maraok jo duo tangan. Tangan suok manangkis tenju. Karampangnyo salamek. Tangan kida manjantiek balakang kapalo urang tu. Pinsan lo nyo.

Baitu tadanga gaduah nan ka tigo, ampek urang nan tingga jo kumandannyo lansuang kalua.

Alum sempat Pramalayu manenju, lah tibo tigo serangan sakaligus! Ciek dari muko ka arah kapalo. Ciek lai manyuek dari kida, ka arah paruik. Nan dari balakang mangaik kaki!

Baa aka? Serangan tu tibo sarantak!

Sacaro reflek, Pramalayu marandahan badan, sambie mangaruak sakusaku. Nyo ganggam batu cincin limbayuang. Lalu malompek jo ilemu si ringan-ringan. Tigo serangan tu bisa diilak-an.

Tapi si kumandan mancabuik sanjato. Pramalayu nan sadang malompek, lansuang manakuan kapalo. Tangannyo maampok-an cincin limbayuang. Tapek kanai di lubang pistol baparadam tu.

Pistol malatuih. Tapi palurunyo tasakek. Karano kuek antak paluru, labieh kuek lo nan maampang, pistol tu rangkah. 

Tangan si Kumandan tapanggang. Nyo tapakiek sambie maraieh pisau. Baitu pisau nyo rimbek-an, Pramalayu lah maraok di baliek anak buah si Kumandan.

Ngokkk…! Pisau tu tapek di ulu ati paja tu. Pramalayu marimbek-an badan paja nan lah badarah tu ka sampiang. Kanai nan surang lai. Oleang tagaknyo.

Si Kumandan nan tenggi badagok tu mandakek. Tangan suoknyo nan tabaka tak nyo acuah-an. Jo tangan suok tu nyo manenju.

Sarantak jo itu, nan tadi manyarang dari balakang lah mancabuik pistol pulo. 

Daripado manggelek tenju, labieh paralu mailak-an paluru. Pramalayu marabahan saparo badan. Nyo pacik pangka langan nan manenju tu, nyo bantiang di ateh kuduak. 

Karano sulik manembak tapek, paja nan mamacik pistol tu tagagau. Sadatiek tagagau, di situ mangkok gawa. 

Pramalayu baguliang mairiangan badan si Kumandan nan nyo bantiang kareh tu. Tadanga suaro malanguah. Mungkin marieh si Kumandan patah. Kok dak pai, saidak-idaknyo pinsan.

Baguliang duo kali, Pramalayu tapek tagak di suok paja nan mamacik pistol. 

Nyo rabuik pistol tu sambie marameh pangka langan. Pistol dapek, paja tu mamakiek.

Pistol malatuih, paja nan tadi oleang tasungkue. Paluru tapek di kaniangnyo!

Pramalayu manembak duo kali lai. Si Kumandan jo salah surang anggotanyo nan bausao tagak, kini taduduak. Karano paluru tapek di tampuruang lutuik surang-surang.

Nampak takileh Bujang Itam. “Jang, kabek urang-urang ko. Tamasuak nan tigo tadi. Nan duo lai ko, pareso. Kok lah pai, tolong kubue elok-elok.”

“Jadih Tuan,” jawek Bujang Itam sambie mangabek nan baduo. Iyo arek kabek nyo buek. Sudah nyo kabek, nyo rimbek-an duo badan nan lah satu tu ka dalam rumah!

Nan duo lai nyo pareso. Kiroe surang lah pai. Nan luko di ulu hati, nyo ludahi lukoe dek Bujang Itam. 

Urang tu pinsan. Sahinggo inyo dak tau kalau lukoe lah kariang. Inyo pun dak tau kalau badannyo lah takabek.

Kok pun inyo dak pinsan, mungkin bisa pinsan paja tu. Baa idak? Sia nan dak ka pinsan mancaliek tali bajalan surang. Sarupo bamato tali tu mangabek. Talinyo idak pulo tali biaso. Tapi rotan! 

Tantu hal itu dak aneh buek Pramalayu. Karano inyo bisa maliek jin nan banamo Bujang Itam tu. Namonyo sajo jin, tantu tak tampak. Dan bisa pulo manggarik sacapek mato mangijok.

Kok nyio main manang, sabanae Pramalayu bisa manyuruah Bujang Itam manyudahi urang batujuah tu. Tapi inyo dak amuah. Inyo takana pituah Angku Dt Maradjo,”usah mamintak angok ka lua badan!”

Dek takana pituah itu lah, mako jo ilemu Kambang Rupo, sajak tadi Pramalayu lah di villa nan di subalah kida.

Nyo masuak dari bawah kandang. Dari bawah kandang villa balantai kayu tu, Pramalayu maliek ado anak gadih bajilbab sadang sibuk bakarajo. Ado bamacam-macam alat aluih-aluih. Ado solder bagai. 

Rupoe Tiara! Gadih bajilbab nan manjalang tangah hari tadi lah mambueknyo tatagun-tagun.

Mangaa ko lah inyo di siko?

Dari bawah kandang Pramalayu maniliek subalik. Salain Tiara, ado limo urang laki-laki. Kok dicaliek bantuak lai urang Indonesia. Tapi jaleh idak urang Sunda doh.

“Boy, ajak kawan-kawan di ruang tamu. Sabanta lai ambo ka situ,” kecek Tiara ka anak buahnyo.

Nan disuruah maangguak, dan lansuang maajak kawan-kawannyo ka ruang tamu.

Tingga Tiara surang lai. Inyo masih manaruihan karajo. 

Pramalayu marangkak naiek di salo-salo lantai. Lalu angin, lalu inyo.

Nyo tagak di balakang Tiara.

Mungkin karano gadih bajilbab ko lai dalam juo agamonyo, inyo mancaliek ka balakang. Maraso ado nan tibo.

Pramalayu lai basugiro. Capek nyo mailak ka arah balawanan.

Tiara tagaduah dek raso tu. Tagak bulu ramangnyo. Inyo pun mancaliek subalik.

Tapi Pramalayu lah daolu mamacik kapalo nak gadih tu. Nyo gusuakgusuak ubun-ubun paja tu. Tiara pun sarupo urang kanai hipnotis.

Itulah ilemu Sagalo Raso. Pramalayu mamasuak-an raso malalui ubunubun. Raso tu marasok ka hati. Hati pun tasambuang ka hati. 

Di situ Pramalayu batanyo jo suaro lunak, hanyo urang baduo tu nan mandanga,”Mangaa Tiara di siko?”

“Ambo sadang manyiapkan alat untuak mampakuek pemancar sinyal.”

“Alat apo tu?”

“Itu untuak mamancarkan sinyal via satelit.”

“Sinyal apo nan kadipancarkan?”

“Sinyal dari loji Suprapto Malayu nan tingga di villa subalah suok ko.”

“Baa kok dari loji?”

“Tadi inyo mamancarkan sinyal pangacau ka hp ambo. Inyo dak tau kalau hp ambo punyo alat panangkanyo nan bisa malantunkan sinyal tu ka asa samulo. Bahkan jo sinyal malantun tu, bisa lo ditumpangan sinyal lain. Sinyal lain tu bisa jadi alat sadap. Bisa pulo ka ganti GPS!”

Pramalayu takajuik. Untuang loji tu tak nyo baok. Tadi wakatu ka maambiak ayie sumbayang, loji tu nyo bukak.

“Sia nan manyuruah Tiara?”

“Ooo… itu Bryan Benson. Kawan dakek ambo.”

“Untuak apo dek Bryan Benson tu?”

“Kami kamanangkok Suprapto Malayu. Tamasuak kawan padusinyo tu.”

“Untuak apo ditangkok?”

“Kami paralu batu parmato tapak jalak. Untuak mampraktekkan teori

Bryan Benson.”

“Hmmm… kok baitu, mangaa kok harus ditangkok pulo. Ajak se inyo elok-elok, mungkin amuah mah…!”

“Bryan manyuruah tangkok.”

“Lah dicubo maajaknyo du?”

“Alum.”

“Kini baiko se lah… Lai amuah mandanga saran ambo?” Tiara maangguak.

“Partamo, suruah anggota nan ado tu malanjuik-an rencana. Lah ado rencana kan?”

“Alah, kami ka manangkok bisuek siang.”

“Baa kok siang?”

“Karano kok siang di siko biasonyo rami. Jadi dak curiga urang sakitar iko doh. Kok malam, tantu pasti eboh.”

“Ooo baitu. Jadih mo lah. Kini nan ka duo, kok lah sudah rencana tu, suruah Bryan pai ka Koln. Di situ ado parmato!”

Tiara maangguak. 

“Cubo ulang nan duo hal tu liek.”

“Partamo rencana lanjuik sarupo samulo. Nan kaduo, suruah Bryan ka

Koln, di situ ado parmato!”

“Ulang nan duo tu dalam hati. Acok-acok. Sampai saratuih kali…!”

Tiara maangguak. 

Pramalayu galak surang. Inyo pun pai dari situ. Lewek salo lantai lo liek.

Tibo di laman nyo bae batapuak sakali.

Tiara tatagun. Sadar. Gadih bajilbab tu takananang. Mangaa nyo tadi? Nyo tiliek subalik, tak ado urang. Paralatannyo masih talatak. Karajoe masih tabangkalai.

Tibo-tibo tadanga si Boy mangecek dari pintu tangah,”Kawan-kawan lah manunggu, buk.”

Tiara maangguak sambie galak. Inyo pun tagak. Maatur anak buahnyo tu.

Untuak rencana bisuek.

Sadangkan Pramalayu lah tibo di sajadah. Inyo mambaco istigfar banyakbanyak. Sampai tadanga hp nyo babunyi.

Si Syaf nan manalepon,”Heli lah siap da. Jet lah siap pulo!”

“Iyo Syaf, uda ka situ lai. Si Syaf ikuik jo uda yo.”

Sudah tu Pramalayu manamui Zeya nan lah siap dari tadi. Batigo inyo bajalan ka ateh bukik. Tak ado urang nan tau. Si Akang pun dak tau. Maklum hari lah ampie pukueh duo. Hampie subuah.

Urang batigo tu bajalan tagageh. Si Syaf di muko. Pramalayu di balakang sakali.

Karano lai bajalan di balakang, Pramalayu maimbau Bujang Itam. Inyo mambisiek-an nan ka dikakok. 

Pramalayu manyuruah Bujang Itam manyaru jadi inyo, mulai subuah beko.

Dubalang nan lain ado nan disuruah jadi Zeya. Ado nan jadi si Akang. 

Parentahnyo adolah, lawan siapopun nan nak manggaduah!

Bujang Itam maangguak. Sudah tu nyo lanyek.

Bulan talampok. Hari galok. Ado helikopter tabang malayok. 

26

Jakarta, 4 Maret 2020

Si Katua tibo di bandara Soetta. Laporan anak buahnyo tantang tampek manyuruak Suprapto Malayu, mambueknyo maraso paralu turun tangan lansuang.

Ado duo urang nan manyambuiknyo. Nan surang bule. Nan surang kok dicaliek bantuak, urang Indonesia.

Baitu kalua bandara, Si Katua lansuang manyuruah anggota nyo nan bule tu lansuang ka Bogor.

Sabalumnyo, Si Katua memang sempat frustasi karano laporan Si Bule nan kini mambaok oto tu. “Girl loss, Sir…

Untuanglah Si Bule ko tak murah manyarah. Nyo dapek maikuik-i anak buah Suprapto Malayu. Sampai ka sabuah villa di Bogor.

Bule tu mamasan villa lo di dakek itu. Dari situ, nyo bisa maintai. Mamoto.

Dari foto-foto nan nyo kirim dek Si Bule tu lah Si Katua yakin itu adolah buruannyo. Sungguahpun Yalla Nayeer lah maubah panampilan, tapi mato Si Katua tak bisa dikicuah. Parcuma se inyo lah senior jadi agen!

Karano itu, baitu ado info takaik Yalla Nayeer, Si Katua lansuang tabang ka Jakarta!

Gadang hati Si Katu ko. Baa ka idak, daolu nyo sangajo manyuruah Yalla Nayeer ka Indonesia supayo basuo jo Suprapto Malayu. Kok urang tu lah baduo se, baru para agen nan lah nyo siapkan tu mancakau. 

Tapi, rencana tingga rencana. Suprapto Malayu tu punyo rencana surang. Yalla Nayeer pun lanyek! Rupoe kaduonyo masih iduik. Sabanta lai kadicakau! Kok nan laki-laki malawan, bunuah. Nan paralu Yalla Nayeer salamaik!

Apolai Yalla Nayeer lah basuo jo Suprapto Malayu tu. Si Katua baranggapan, tantu gadih Jerman ko lah dapek sagalo info takaik jo parmato.  Sungguahpun kok sampai harus mambunuah Suprapto Malayu, nan prioritas adolah Yalla.

Si Katua yakin, co apo se Yalla Nayeer ka manutuik, tim investigasi di AS pasti bisa mambukak muluik nak gadih tu. Siapo nan bisa tahan kanai seso taruih manaruih, di ruang galok nan antah dimano? Bahkan penjahat paliang hebat pun takluk kok lah diseso dek tim investigasi nan lah talatieh tu. Apolai tim investigasi tu mamakai ilemu psikologi untuak mambuka rasio. Si Katus yakin, Yalla tak kabatahan gak 24 jam!

Oto tu lah masuak ka daerah Bogor. Si Katua manalepon. Tapi dijawek dek rang padusi,”Maaf…nomor yang anda tuju sedang sibuk…!

Nyo cubo babarapo kali. Tatek juo sarupo itu. 

Si Katua berang,”Mangaa se paja-paja tu. Lah siang hari lum juo jago!” Si Bule nan jadi sopir aniang se. Nyo takan gas dalam-dalam.

Si Katua mancaliek loji di tangannyo. Hari lah pukue 10:48:24 Wib.

27

New York, 4 Maret, pkl 23:47:39

Bryan Benson takajuik maliek CCTV di ruang Si Katua. Karano lah ba jam-jam, laki-laki gaek tu dak ado di ruangan.

Bryan mamundurkan rekaman CCTV tu, rupoe lah sajak kapatang Si Katua tak ado masuak ruangan. Tampak di rekaman CCTV, gaek tu terakhir ado di ruangan pukue 21.45 kapatang!

Sadang bapikie-pikie, tibo sms dari M-TA; as enter loc!

Bryan takajuik. Rupoe AS lah tau lokasi Yalla Nayeer! Laki-laki bawajah baby face ko bapikie. Inyo bakasimpulan Si Katua nan turun tangan lansuang nak mancakau Yalla. 

Baa aka? Kok dibiakan, lapeh kijang ka rimbo. Kok diambek, tantu lah jaleh ka parang ketek. Bisa-bisa parang sagitigo!

Yo, parang sagitigo. Tu baa caronyo? Kok sato masuak ka arena, banyak rugi pado labo. Apolai tim lokal M-TA lah bakurang tigo. 

Nyo ambiek hp, lalu nyo talepon M-TA. Nyo suruah tim M-TA maawasi. Baitu AS masuak, baru ditokok dari balakang. Karano wajah M-TA lah dikenali, mako Bryan manyuruah padusi bajilbab tu jadi pangandali operasi.

Bryan manjalehan ka M-TA kalau pihak inyo ado di posisi paliang baruntuang. Karano AS dak tau. Bakamungkinan Suprapto Malayu pun tak tau!

Sarupo antu, tim M-TA bisa manangguak di ayie karuah. Baitu ayie lah karuah, tim M-TA tingga mancakau ikan ameh se lai!

Bryan Benson manutuik talepon. Inyo marabahan badan di tampek tidue, di flat nyo, di Manhattan. Bryan pueh jo pangananyo surang. 

M-TA pun maatur limo urang tim lokalnyo. Villa tampek nyo tingga bajarak limo puluah meter dari target.

Untuang inyo lah manyiapkan panyamaran. Sajak tibo malam tadi, M-TA lah manyiapkan sagalo pakakeh untuak manyamar sarupo panduduak di sinan. 

Batigo balagak sarupo urang ladang, pakai topi bilah nan karucuik tu. Surang manyaru jadi tukang ojek, pakai helm. Nan surang lai manyamar jadi tukang jua bubue ayam. Pakai helm pulo, karano nyo bajojo bubue ayam jo onda!

Nan “urang ladang” lah bajalan ka parak-parak nan ado di sakitar target. Tukang ojek manapi di simpang jalan ketek. Tukang bubue ayam maracak onda sambie mambunyian klenong-klenong. 

Hari manjalang pukue duobaleh. Matoari lah manyanak kapalo!

28

Villa di Bogor, 4 Maret 2020

Si Katua tibo di villa pukue sabaleh lewek. Oto tu masuak jalan ketek. Manuju villa nan diseo si Bule.

Ado simpang tigo. Oto tu babelok ka kida. Ado tukang ojek sadang duduak di ateh ondanyo, di tapi jalan tu. Siang-siang angek garang ko, nyo pakai helm juo!

Malakik ka villa nan dituju, ado tukang bubue ayam. Sambie maracak onda lambek-lambek, tukang bubue ayam tu manokok-nokok cawan kaco. Lah patuik makan siang, nyo bajojo bubue ayam juo!

Oto tu parkir di muko villa. Si Bule lansuang maambue kalua. Nyo cabuik pistol. Si Katua jo agen nan surang lai maikuik. 

Di sampiang pintu, Si Bule baranti. Lah diagieh kode, agen nan sorang lai mandongkak pintu!

Si Bule maambue masuak. Dikuik-i dek agen jo Si Katua. Katigokatigonyo siap jo pistol di tangan.

Di ruang tangah, tampak anam urang agen, anggota Si Bule sadang bakaluak. Takabek. Ado nan luko. Ado nan bangkak-bangkak!

Si Bule mangecek,”Apo nan tajadi?”

“Kami dikalah-an dek laki-laki tu!”

“Haaa, surang lawan tujuah? Kalah kalian dek laki-laki sipil tu?”

“Iyo bos. Si Ron mungkin mati!”

“Haaa, Ron? Maaatiiii?”

“Iyo Bos. Maaf, kami dak kuaso. Kiroe laki-laki tu bakapandaian pulo. Capek sileknyo…!”

Si Bule manyumpah-nyumpah jo bahaso mande nyo. Tantu sajo nan lain dak tau. Si Bule ko manyumpah jo bahaso Ukraina! Inyo sabuik sagalo caruik!

Si Bule manyuruah agen nan surang lai malapehan kabek tu. Cukuik payah mambukaknyo. Nan mambuek heran, kabek tu dak jo tali doh. Baranam urang tu dikabek jo rotan! Dimaa pulo mancari rotan di siko? Tak ado rimbo!

Lah lapeh kaanam-anamnyo, Si Bule manyuruah duo urang anggotanyo mancari mayik si Ron. Anak adiek apaknyo!

Nan lain nyo suruah maintai target. 

Tago manunggu anggota-anggota nyo tu, Si Bule maatur strategi jo Si Katua. Urang baduo tu maatur strategi sambie mancaliek denah lokasi nan lah nyo buek dek Si Bule sabalumnyo!

Si Katua maangguak, sambie mangecek,”Kok bisa jaan bunuah. Kok tapaso bana, baa juo. Tapi nan padusi harus ditangkok iduik-iduik!”

Si Bule maangguak. Nyo panggie anak buahnyo. “Lai basuo mayik tu?”

“Idak bos. Tapi ado bakeh tanah ditimbun di balakang. Mungkin urang tu mangubua-an si Ron di situ!”

Si Bule manyumpah lo liek. Matonyo barapi. Urek tangannyo tabudue.

Sarupo Rambo bana gayanyo!

Si Bule basumpah nak manuntuik baleh. Utang nyawo bayie jo nyawo!

Mako, kutiko nyo maatur anak buahnyo untuak mambaleh, Si Bule tak maiyoan kecek Si Katua. Bule bantuak Rambo ko malah mamarentahkan bunuah sado nan banyawo di situ. Sudah tu baka! Hutang nyawo, bayie nyawo!

Tantu sajo Si Katua dak mangarati. Karano Si Bule mamarentah jo bahaso Indonesia. Si Katua tak mangarati!

Suaro azan luhue tadanga. Si Bule jo tujuah urang anak buahnyo lah baserak di laman. Baduo-baduo urang tu mandakek lambek-lambek ka villa nan di tangah. Urang-urang tu mangapuang dari ampek suduik!

Di villa tangah tu tampak Pramalayu sadang duduak maota jo Zeya. Urang tu tampak serius. Di muko Pramalayu ado laptop. Kadang-kadang urang baduo tu samo-samo mancaliek laptop. Gak badakek-an kapalonyo!

Si Bule nan tibo dari arah muko lansuang manembak. Mujue pistolnyo pakai paradam suaro. Sahinggo hanyo bunyi plip-plip nan tadanga!

Bukannyo kanai paluru, Pramalayu malah sarupo urang dak tau ado kajadian. Si Bule heran, pakai ilemu apo paja ko? Atau memang palurunyo salah sasaran?

Tapi baa kok urang baduo tu sarupo dak tapangaruah dek kajadian ko?

Atau inyo pakak kaduonyo?

Tak abih pikie Si Bule Rambo ko. Nyo ulang manembak liek. Kawannyo sato pulo manembak. 

Tapi kini Pramalayu jo Zeya sarantak tiarap. Urang baduo tu manembak pulo. Nyo rabahan meja jo kurisi. Tajadi tembak manembak!

Si Bule heran, maa kawannyo nan lain? Walau lai duo lawan duo, tapi sacaro posisi nyo kalah. Karano Pramalayu jo Zeya bisa manyuruak di baliek kurisi jo meja. 

Bahkan urang tu kini lah maandok di baliek tembok pambateh ruang tangah jo ruang tamu. Sahinggo kaduonyo jauah labieh aman dari Si Bule Rambo jo anggotanyo tu.

Tembak manembak masih tajadi. Tapi itu hanyo sakadar manahan posisi. Tak ado nan kanai.

Si Bule makin galinggaman. Nyo manyumpah-nyumpah. Kamaa ko lah paja-paja tu? Harusnyo anggota-anggotanyo tu lah masuak dari tadi. Tapi baa kok alum juo? 

Masih dalam bapikie sambie mambaco sagalo caruik jo bahaso kampuangnyo, tibo-tibo suaro tembakan haniang. Lalu tampak tampek Pramalayu jo Zeya maandok tadi tabaka.

Si Bule tacangang. Hatie sanang. Pasti laki-laki jo padusi tu lah jangkang!

Sadang bak itu, tibo-tibo si Bule manampak ado urang baonda tibo.

Tukang ojek nan di jalan tadi rupoe.

Dari ateh onda, tukang ojek tu lansuang manembak. Si Bule tiarap. Tapi kawannyo nan surang tagalenjek-galenjek tigo kali. Sudah tu nyo takulai. Pai!

Tukang ojek mamacu ondanyo ka sampiang. Taruih ka balakang. 

Si Bule nan tak mancaliek ado kamungkinan manang, maambiek kasampatan itu untuak lari. 

Tibo di jalan di muko gerbang tu, nyo basuo jo tukang bubue ayam. Si Bule icak-icak bajalan biaso. Tukang bubue ayam maangguak dari ateh ondanyo. 

Sakileh si Bule mancaliek tukang bubue ayam tu mangaruak jeket. Tasumbue pangka pistol. Si Bule tak amuah maambiek resiko. Sambie malompek ka banda nyo manembak tukang bubue ayam tu.

Ado tigo paluru basarang di dado tukang bubue ayam tu. Inyo rabah, badarah-darah. Ondanyo sato rabah. Bubue ayam tumpah. 

Si Bule balari sakancang-kancangnyo ka villa nan nyo seo tu. Sabalun naiek ka villa tu, si Bule masih sempat mancaliek villa nan di tangah tu tabaka!

Si Bule galak sanang. Dalam pangananyo, tantu anam urang kawannyo lah manguasai keadaan. “Mati kalian,” rutok Si Bule sambie manunggu di laman. 

Mungkin si Bule ko malu kok daolu tibo di ateh rumah tu. Malu jo si Katua. Baa pulo kumandan daolu kalua medan tempur dari anak buah!!!

Sabanae nan tajadi, idak sarupo nan dipikie-an dek Si Bule doh!

Kutiko inyo jo duo kawannyo bagarak dari arah muko. Kawannyo nan baranam lai–dibagi baduo-baduo–maarah ka tigo sisi nan lain.

Urang-urang tu manggarik sacaro hati-hati. Maklum, urang-urang tu adolah agen nan talatieh. 

Nan baduo dari arah balakang sadang bausao masuak dari pintu dapue. Pintu ampie tabukak, inyo tajilapak. Kawannyo tacingangak. Muncuangnyo tabukak. Rupoe sarantak urang baduo tu kanai tembak.

Sambie manggapai-gapai pintu, agen anggota si Katua tu masih manampak ado surang petani sadang manyuruak-an pistolnyo ka karanjang nan tagayuik di pungguangnyo. 

Sabalum mati, inyo masih dapek manyumpah,”Karapai, justru dek petani den mati! Kalapooorrrhhh…” Diujuang caruik tu, nyo pai!

Kajadian nan samo dialami pulo dek agen-agen lain nan masuak dari kida jo suok. Ka ampek-ampeknyo mati

Duo urang agen nan masuak dari suok, takajuik karano ado onda tibo. Sacaro otomatis agen-agen tu marayieh pistol. Tapi alun sempat manembak tukang ojek, duo urang agen tu lah tajilapak daolu. Ado paluru basarang di balakang kapalo. Nan surang kanai dikuduak!

Tukang ojek maacuangkan tunjuak ka pak tani. Tando mamuji dan batarimo kasih.

Kajadian nan mirip, dialami pulo dek duo urang agen nan masuak dari kida! Kaduonyo tatembak dek pak tani!

Tukang ojek jo pak tani kini bakumpue di balakang. Urang-urang tu riang, karano lah maraso manang. “Pasti lah mati nah. Tadi tampeknyo manyuruak lah tabaka,” kecek tukang ojek mayakinkan kawan-kawannyo. Tigo urang pak tani tu maangguak-angguak sanang.

Tampak kabakaran makin manjadi-jadi. Hari angek garang, samalero makan api. 

“Rasoe tak kan ado nan salamek! Liek lah, api lah sabalik mangapuang,” kato tukang ojek sambie mancaliek ka villa tangah nan tabaka tu. Batanyo surang pak tani,”Sia ko lah nan mambaka?”  “Mungkin agen-agen tu nah,” jawek tukang ojek.

“Agen nan maa juo lai? Pi nan dari suok, kida jo balakang, lah jangkang!”

“Kok nan dari balakang iyo. Tapi lai tau waang baraa urang nan tibo dari muko du,” kecek tukang ojek mangarehan pandapeknyo ka para pak tani tu.

“Iyo mungkin nah. Nan jaleh kan samo-samo kito caliek, tak surangpun nan kalua dari villa tu,” kato salah surang pak tani sambie tatek maniliek ka arah villa nan lah takuruang dek api gadang tu.

Nan lain, tamasuak tukang ojek maangguak-angguak. 

“Lah, kito harus capek pai dari siko. Sabanta lai tantu polisi jo pamadam kabakaran tibo!”

Urang nan barampek tu sugiro bajalan ka villanyo.

Tibo di villa, tukang ojek malapor,”Villa tu tabaka buk. Rasoe tak ado nan salamek!”

Tiara maangguak-angguak sadieh. Dari kamar muko nyo bisa mancaliek nan tajadi. Karano itu, nyo picayo jo laporan si tukang ojek.

Lalu nyo mangecek,”Nan tukang bubue ayam maa nyo?” Tukang ojek jo para pak tani manggeleang-geleang tando tak tau. 

Tiara manyuruah tukang ojek mancari.

Dan ka para pak tani nyo mamarentah,”Lakeh tuka baju kalian. Barasiehan villa ko. Satangah jam lai kito barangkek!”

Bagageh para pak tani icak-icak tu manuka baju. Sudah tu, batigo mereka mambarasiehan villa tu.

Kutiko tukang ojek tibo malapor, oto lah iduik di halaman.

Tiara mangecek,”Capek naiek. Tinggaan se onda tu. Capek lah.”

Tukang ojek malatak-an ondanyo di dakek dapue. Sudah tu malompek ka ateh oto. Di ateh oto nyo malapor kalau si tukang bubue ayam lah mati. Ado tigo lubang paluru di dadonyo!

Tiara diam se di ateh oto. Bahkan kutiko oto mereka bapapasan jo oto polisi sabalum masuak jalan gadang, gadih bajilbab tu tak maacuahan.

Pangananyo ciek se nyo. Baa bisa capek-capek manalepon Bryan Benson supayo pai ka Koln!

Baa nan nasib si Katua?

Baitu inyo mancaliek dari jandela kalau villa nan di tangah tu anguih tabaka, si Katua manggarutok surang. Sambie baharok nan padusi bisa ditangkok!

Karano itu, kutiko Si Bule nan sarupo Rambo tu malapor kalau target hanguih tabaka, Si Katua kecewa!

“Nan lain baa?”

“Mungkin kanai tembak pak. Rupoe banyak anggota Suprapto Malayu tu. Itu nan ambo dak manyangko,” kato si Bule sambie manunduak karano maraso basalah.

Si Katua tambah kecewa. Tadi tu, sabanae inyo ka sato pai manangkok. Tapi dek si Bule ditagahan. 

“Gadang resikonyo kok apak sato,” kato Si Bule maagieh babarapo alasan kutiko mambahas strategi jo Si Katua.

Karano Si Katua tampak ragu-ragu, Si Bule mangecek,”Kok tajadi apoapo, apak bedo. Karano apak dak punyo KTP Indonesia. Kok kami ado ba KTP negara ko.”

Si Katua mambayangan dirinyo tatangkok. Co apo lah ka ebohnyo polisi baitu tau ado urang ba KTP Amerika main tembak-tembak di Bogor!

Karano itu jo barek hati si Katua satuju jo saran si Bule. Padohal si Bule ko sangajo managahan rang gaek tu sato, karano inyo kamambalehan kamatian adiek sapupunyo!

Dan karano sadoe lah tabaka, si Bule pueh. Jo wajah kecewa, si Katua naiek oto, disupiri si bule. Di simpang tigo jalan ketek basuo jo oto pamadam kabakaran.

Oto gadang tu payah masuak jalan ketek tu. Kini taambek dek oto si Bule.

Tak amuah maambiek resiko, si Bule mambantiang stir ka kida. Untuang lai gak data. Di ladang urang oto tu mandaki. Sampai ka tapi jalan gadang.

Untuang urang rami dek takajuik. Sahinggo oto nan lalu masuak parak tu dak jadi paratian.

Lah tibo di jalan tol, si Katua dapek pasan malalui email; Ado jet pribadi barangkek malam tadi. Tujuan Koln. Dalam laporannyo ado panumpang batigo. Ado Suprapto Malayu, Syafri jo Zeya Nazeyya. Kaja ka Koln!

Si Katua binguang. Dalam banaknyo batanyo, baa kok dak mati urang baduo tu? 

Nyo mancaliek ka si Bule, lalu batanyo,”Iyo lai pasti laki-laki jo padusi tu mati?”

“Lai lah pak. Tadi tu jo ambo urang baduo tu baradu tembak. Lai gak sapuluah minik. Sudah tu urang tu tak ado manembak lai doh. Malah di lokasi tampek nyo maandok tu api iduik. Kok dak mati dek paluru, tantu urang baduo tu hanguih tabaka,” jawek si Bule sambie manyopir.

“Sia nan maiduik-an api? Siapo nan mambaka?”

Si Bule manggeleang-geleang. “Tadi ambo kiro anggota kito nan mambaka. Mungkin karano mancaliek urang baduo tu lah mati. Tapi, kiroe anggota kito pun dak salamek. Sia ko lah nan mambaka?”

Karano si Bule manjawek tanyo jo tanyo pulo, si Katua mangka! Nyo katai si Bule jo bamacam upek jo caruik. 

Sudah tu si Katua haniang. Kok baitu memang alum mati urang baduo tu. Dan Yalla Nayeer, salain lah maubah panampilan, kiroe lah batuka identitas pulo. Zeya Nazeyya namoe!

Si Katua manggarutok. Mukonyo mangambok. Sarupo urang putuih rokok.

Ko ado nan mampagarahan, pasti nyo tokok!

Tapi dek email tadi, si Katua kumbali harok. Walau ka Koln, pasti nyo cokok. Kamanopun Suprapto Malayu lari, ka nyo tangkok!

Lalu, si Katua mamasan tiket Turkish Air. Ka Koln inyo lai…

29

Koln

Jet pribadi tu landing di Bandar Udara (Bandara) Köln Bonn sakiro pukue 00.07 wakatu Koln. Karano barangkek sakiro pukue 10.00 pagi wakatu Wib dari Jakarta, tanggal 4 Maret 2020, wakatu tabang tambah transit di Istambul sakiro 19 jam, mako tibo di Koln lah lewek tangah malam. Lah masuak tanggal 5 Maret 2020.

Walau lah tabang salamo 19 jam labieh kurang, tapi tak mambuek Pramalayu mabuek (jet lag). Baitu pulo Zeya jo si Syaf, urang baduo ko masih tampak tageh. Mungkin karano kaduonyo lalok lamak salama tabang tu.

Jikok nan baduo tu lalok lamak, Pramalayu justru sibuk mamantau situasi nan nyo tinggaan di Bogor. 

Dari info dubalang Bujang Sambilan, Pramalayu tau curito parangparangan di villa tu. Inyo pun banyak nan mati dalam kajadian tu. 

Tapi nan mambueknyo takajuik, rupoe lah tajadi parang sagitigo. Ado AS. Dan ciek lai Mossad?

Pramalayu bapikie surang. Apokah memang Mossad atau Israel nan sato baburu parmato tu? 

Dak mungkin Tiara ko AS, karano inyo karajo untuak Bryan Benson. Itu lah pasti nah, karano Pramalayu bana nan mananyo Tiara tu kapatang malam.

Jadi siapo M-TA?

Banyak kamungkinannyo nah. Kecek Pramalayu dalam hatinyo, nan pasti ado Amerika (AS) jo Bryan Benson. Dan sasuai curito Zeya, bakamungkinan AS ko dibawah kumando si Katua.

Mako Pramalayu bakasimpulan, lawannyo adolah AS jo Bryan Benson nan dibantu Tiara. 

Tapi M-TA ko apo? Pramalayu bapikie. Lalu nyo cari di Google; Tiara, Bryan Benson…

“Haaa… iko ruponyo. Tiara Amihan. Urang Moro, Philipina. Dotor teknik fisika lulusan Cambridge! Jadi M-TA ko mungkin Moro-,Tiara Amihan mah,” kato Pramalayu dalam hatinyo.

Lah dapek kasimpulan sarupo itu, Pramalayu jadi labieh tanang. Nan mambuek rusuah apobilo kito tak tau siapo lawan! Kok lah jaleh siapo lawan, lah bisa bakiro-kiro untuak malawannyo nah.

Karano lah dapek kasimpulan itu, dan nan lain lah bajalan sarupo rencana, Pramalayu kini mamikie-an baa strategi untuak maambiek parmato tu di Koln.

Kecek Zeya, parmato tu disimpan di save deposit box, di Bank für Sozialwirtschaft AG, Koln. 

Pramalayu mancari alamat bank tu di Google. Kironyo itu adolah bank khusus untuak mandukuang program sosial. Alamatnyo di Konrad-AdenauerUfer 85, 50668, Koln.

Pramalayu maimbau si Syaf supayo duduak di dakeknyo. Zeya tampak sadang lalok lamak.

“Syaf, cubo cigok sistem TI Bank für Sozialwirtschaft AG nan di Koln ko. Apo celah supayo kito bisa masuak ka ruang save deposit box. Salain itu, buek janji untuak hari Jumek, tanggal 6 Maret 2020, Zeya ka manyimpan sasuatu di bank tu. Jan lupo, bukak rekening ateh namo Zeya di bank tu.”

Si Syaf maangguak. Babarapo lamo, urang baduo tu masih badiskusi. 

“Oyo, pasan apartemen tigo kamar, di Distrik Rheinauhafen, dih. Untuak sapakan yo…”

Si Syaf lansuang mamasan sacaro online di hp nyo. Untuang masih ado babarapo apartemen nan kosong.

“Lah da. Lah dibayie lo untuak sapakan.”

Pramalayu maangguak. “Kini, sambie manunggu subuah, cubo cari info langkok tantang si Katua. Si Syaf lah tau kan? Si Katua ko kan kumandan Yalla Nayeer. Tim peneliti di PBB. Dari curito Zeya, ambo yakin si Katua ko urang intelijen mah. Nah, di tim peneliti ko ado lo Bryan Benson. Cari pulo datanyo. Foto-fotonyo bagai. Cari lo di info penerbangan. Mungkin urangurang ko lah tibo pulo di siko.”

Si Syaf maangguak. Lansuang nyo manakue mancaliek hp. Nyo tiliek ciek-ciek.

Karano mungkin lamo mancari data-data tu, Pramalayu manyuruah si Syaf bakarajo di kurisinyo.

Pramalayu pai ka toilet. Maambiek ayie sumbayang. Nyo badzikir. Sajam sasudahnyo Pramalayu pun lalok.

Kini urang batigo tu lah maluncue di jalanan kota Koln. Ka supir taxi lah dikecek-an tujuan. Apartemen di Gedung Siebengebirge, di Distrik Rheinauhafen.

30

Sajam sasudah Pramalayu maninggaan Bandara Köln Bonn, Bryan

Benson tibo lo jo kapatang Ryanair. Nyo barangkek dari Los Angeles International Airport (LAX) nan bajarak anam kilometer dari flatnyo di Manhattan.

Laki-laki baby face ko tapaso mintak cuti dari kantue. Karano kecek Tiara, parmato nan dicari tu ado di Koln.

Bryan Benson duduak di kadai kopi di lounge vvip bandara tu. Nyo manunggu Tiara nan tabang jo Turkish Air dari Bandara Soetta.

Ado gak limo jam Bryan manunggu. Dan kutiko Turkish Air tu mandarat, Bryan Benson bagageh mambayie makan jo minum. 

Baitu Tiara mancogok, Bryan lansuang mandakek. Urang baduo tu taruih ka lua bandara. Jo taxi inyo ka Azimut Hotel, di Cologne City Center.

Jauah di balakang Tiara, si Katua malangkah ka toilet partamo nan basuo dek inyo baitu kalua dari Turkish Air. Inyo sasak kajamban!

Baiek si Katua maupun Tiara, apolai Bryan Benson, samo-samo tak tau kalau inyo batigo lah baradi di kota nan samo. Koln.

Mangaa kok si Katua tibo pulo di Koln? 

Wakatu inyo sadang di ateh oto, dari Bogor ka Jakarta, si Katua dapek parentah dari Washington supayo sugiro ka Koln!

Sarupo biaso, si Katua tak banyak tanyo kok urang di Washington tu mamarentah. Di dunia intelijen, lah biaso antaro tukang parentah jo nan diparentah tak saliang tau. 

Baitu lah kajadiannyo sajak limo taun lalu.

Wakatu itu si Katua sadang diarak ragu. Ka taruih bakarajo di Langley, atau manarimo tawaran urang di Washington tu untuak karajo khusus. Mancari parmato tapak jalak.

Akhirnyo si Katua manarimo karajo tu, dengan catata inyo tatek jadi agen organik di Langley. Statusnyo sabagai agen nan di-BKO kan dek urang di Washington tu.

Iyo sakti urang di Washington ko, syarat nan diajukan si Katua lansuang nyo pasti-kan bisa!

Nah, sajak itu lah si Katua jadi agen dari urang di Washington nan inyo surang pun tak tau siapo urang tu! Antah laki-laki, antah padusi. Inyo tak pernah basuo. Parentah-parentah disampaikan via email sajo!

Ateh parentah urang di Washington tu pulo dibuek tim peneliti suku Maya di PBB. Urang di Washington tu nan maatur sagalo alahe. Tamasuak mancari pegawai jo staf peneliti.

Sungguahpun itu tim peneliti icak-icak, tapi si Katua sanang malakukannyo. Walau inyo pun acok heran jo karajo nan manuruiknyo mubazir tu.

Herannyo kian batambah kutiko urang di Washington maangkek dotor fisika teoritis jadi staf peneliti. 

Kok Yalla Nayeer masih masuak aka. Walau inyo artis, tapi karano kuliah S1 jo S2 nyo sejarah, lai pas jadi peneliti suku Maya.

Tapi ahli fisika teoritis? Tak masuak aka dek si Katua dijadian staf peneliti sejarah. 

Barulah kutiko ujuang-ujuangnyo adolah mangaja parmato–didasari dek artikel Suprapto Malayu tantang parmato tapak jalak, sarato kajian ilmiah nan dikirim urang di Washington takaik energi tigo batu tu–si Katua mulai mangiro-ngiro peran si Bryan tu. 

Walau urang di Washington tak pernah manyabuik, tapi si Katua picayo kalau karajo si Bryan baru ka mulai kok parmato tu lah ado!

Tapi itu tak pulo jadi masalah dek si Katua doh. Walau inyo hanyolah alat, urang di Washington lah utak sakaligus induak samangnyo, tak masalah. Nan paralu pitih lancar!

Mako si Katua patuah-patuah sajo. Bahkan inyo acok manunggu parentah daripado batindak surang. Tabaliek dari karajonyo sabalum tu; sakali parentah, sudah tu pikie-an, rencanakan dan karajoan surang!

Dek patuah itu lah, mako kutiko ado pasan via email dari urang di Washington nan masuak wakatu sadang di ateh oto dari Bogor ka Jakarta jo si Bule, si Katua lansuang mamasan tiket ka Koln!

Mako di Koln lah si Katua kini. Dijapuik dek agennyo. Kaduonyo naiek oto. Ka Cologne Marriot Hotel.

***

Karano lah mamasan apartemen, mako rombongan Pramalayu lansuang maluncue jo taxi. Tujuannyo ka Distrik Rheinauhafen nan talatak di subalah selatan kota lamo. Sakiro duo kilometer di kida sungai Rhein. 

Distrik Rheinauhafen ko adolah kawasan baru untuak industri digital. 

Daolu, Rheinauhafen adolah palabuhan sungai. Kini bakeh-bakeh alat derek palabuhan tu lah dijadian tugu (land mark) daerah tu. Dan lumbuang gadang nan daolunyo jadi gudang palabuhan, kini disulap untuak kantue jo apartemen. Itulah Siebengebirge. Tampek ka mereka tuju.

Hampie subuah, urang batigo tu tibo di apartemen. Sabanta sajo urangurang tu saliang mangecek, sudah tu masuak kamar surang-surang.

Sambie manunggu wakatu subuah masuak, Pramalayu mancari info takaik kota Koln tu.

Dari Google nyo tau, kalau di sakitar apartemen nan nyo huni tu banyak tampek makan jo minum nan romantis. Umumnyo ado di tapi sungai Rhein.

Kota Koln, kecek Google adolah kota nan punyo tampek minum paliang banyak di Jerman.

Di kota nan lah ado sajak 38 taun sabalum masehi tu, kini banyak museum. 

Tapi nan paliang banyak disinggahi urang adolah Katedral Koln. Konon katedral tu dibangun salamo 600 taun labieh. Anam abad mambangun tampek baibadat!

Pramalayu tagalak surang se mambaco. Inyo takana musajik-musajik tuo nan ado di Jawa. Dibangun dek para wali songo. Idak baabad-abad mambangunnyo doh. Tapi lai tagak kokoh sampai kini. 

Walau dak tenggih–jauah labieh randah dari Katedral Koln nan punyo duo puncak manjulang ka langik satinggi 150 meter–tapi musajik-musajik tuo tu lai tagak juo jadi saksi sejarah kaum muslimin!

Nan paliang lucu di Koln, manuruik Pramalayu adolah Jambatan Hohenzollern. Jambatan nan suok kidanya ado babarapo langkuangan tu mambalah sungai Rhein. 

Di bangun di awal abad ka 20, jambatan tu maubuangan katedral jo gedung KölnTriangle. 

Di tiok basi di sisi jambatan tu kini banyak kuro-kuro tagayuik. Itu adolah lambang parikatan cinto. 

Di sisi jambatan nan khusus dibangun untuak keretapi jo untuak pajalan kaki tu, lah labieh duo ton barek “kuro-kuro cinto” tu tagayuik. Antah lah baraa puluah ribu pasangan nan maikek janji di sinan? Antah lai baraa nan langgeng dan bacarai mati? Antahlah…

Kecek Google, pasangan nan lah sapakek saiduik samati, malakek-an kuro-kuro cinto di situ. Anak kuncinyo dirimbek-an ka batang ayie! Itu nan lawak di banak Pramalayu.

Mungkin karano Pramalayu ko alun marasoan cinto agaknyo. Sahinggo nyo anggap karajo tu lawak.

Sadang mancaliek-caliek foto jambatan tu, tibo-tibo tadanga azan subuah dari hp nyo. Sarupo nan lah kito katahui, hp kini bisa otomatis manyusaikan wakatu, sasuai jo daerah barado. Tak itu sajo, hp smartphone ko bisa pulo manunjuak arah kiblat!

Pramalayu bagageh manjawek ayie. Lalu sumbayang. Sumbayangnyo nan partamo di Jerman!

Sudah sumbayang jo badzikir. 

Lalu nyo takana karateh nan nyo tulih wakatu manafsirkan tulisan di kain putieh nan tasuruak dalam galang kaki Siti Rafa’ah.

Di karateh itu pun ado tulisan Angku Dt Maradjo nan manyurahan tafsiran dari pasan di kain putieh tu.

Pramalayu mangaluakan dari dompetnyo.

/tapak jalak, tigo satali… batu sabingkah, mandikan diri… cahayo ka langik, mambukak puri… batu biliek-biliek, samulo jadi…tajam di garih, tangah hari… di salo batu, jalan baduri…di marapi, samulo jadi/

/#Tapak jalak = patamuan Allah jo Muhammad

#Tigo satali = Allah – Muhammad – Adam (balayia, babatin, di dalam batin babatin pulo).

# batu sabingkah atau batu kaduduak-an = pamahaman/tauhid nan kokoh

#mandikan diri = sucikan diri

# cahayo ka langik = kato kieh dari Manusia samparono manusia/insan kamil

#mambuka puri = istano sakaligus benteng yaitu duo kulimah syahadat kaduduakannyo pado titiek “Ba”/hati nurani

#batu biliak-biliak = kalam khadim/rahasia ana rahasia anta

#samulo jadi = Nur Muhammad

# tajam digarih = tegas jo adie

# tangah hari = satu manusia jo bayangnyo

#disalo batu = pabandaharaan nan tasambunyi

# jalan baduri = rintangan nan kan manjadi ayie mandi

# di marapi = jantuang tampek pusek darah nan ka mangalie/warih dari mande

# samulo jadi = matrilinial (mande/ibu )/

Dari duo tulisan tu, Pramalayu mancubo mamadu jo pangatahuannyo surang.

Nyo ambiek karateh jo pena nan ado di meja lampu dakek tampek tidue tu.

Lalu nyo tulih:

/tapak jalak, tigo satali…

Parmato tapak jalak ado tigo–Tapak Jalak Badar Ameh, Tapak Jalak Dalimo jo Tapak Jalak Sulaiman Sirah–nan satali. Ado patalian katigonyo, sakaligus malambangkan Allah, Muhammad jo Adam.

Tapak jalak tu malambangkan tajadinyo patamuan Allah jo Muhammad. Nur illahi jo Nur Muhammad. Tampek patamuan tu adolah dalam diri manusia. Itulah “diri nan sabana diri”–itulah Adam, atau manusia salaku katurunan Adam.

Karano Nur Illahi jo Nur Muhammad adolah energi, mako patamuan tu manyatu dalam “energi nan tasimpan dalam diri nan sabana diri”.

Tiok kito punyo “energi nan tasimpan dalam diri nan sabana diri” ko. Gadang keteknyo, atau kuek lamahnyo, tagantuang ka soko jo gen manusia basangkutan.

Soko adolah ‘aradh atau sipek nan didapek dari pambagian sipek Tuhan tatkalo samulo jadi.

Soko dinamoan jo gala (sako). Gala tu nan dituruntamurunkan hinggo kini.

Dari mamak turun ka kamanakan.

Manusia nan ba soko dan sacaro genetika inyo lahie dari apak jo mande nan bajinih–lahie dari suku nan masih usali patalian darah sacaro matrilineal-mako “energi nan tasimpan dalam diri nan sabana diri” urang ko kuek.

Tapi, idak sadonyo manusia nan tau inyo ba soko doh. Banyak pulo nan dak tau kalau inyo punyo warih, ba soko.

Kutiko manusia ba soko ko maningga, mako “energi nan tasimpan dalam diri nan sabana diri” tu idak ilang, sasuai jo Hukum Kekekalan Energi. Tapi manyatu ka dalam energi alam semesta, sasuai jo teori Medan Energi.

Karano energi tu bisa dipadek-an ka materi, mako urang-urang nan batuah (sakti) mamindahan “energi nan tasimpan dalam diri nan sabana diri” tu ka sabuah benda. Misalnyo ka batu cincin!

Jo kamampuan mamindahkan energi, sarupo urang mamakai tanago dalam, mako ‘aradh bisa dipadek-an ka materi lain. Contohnyo ka batu cincin. Parmato./

Baru mambuek surahan kalimat “tapak jalak tigo satali” se, Pramalayu lah tapurangah surang. Baitu dalamnyo makna nan takanduang. Makonyo ado urang manyabuik kalau bahaso Minangkabau nan sabanae tu–bahaso Minangkabau nan kewi–tu tak bisa hanyo mambaco nan tasurek sajo! Ado makna “nan tasirek”, ado “nan tasuruak”, bahkan ado makna gabuangan dari babarapo kalimat, itulah “nan tasa-arak”.

Di antaro contoh bahaso Minangkabau nan kewi nan bisa kito baco hinggo kini adolah pepatah, petitih, pituah, jo mamang. Umumnyo bahaso Minangkabau nan kewi tu barima jo basajak. Mirip pantun.

Lah lapeh purangahnyo, Pramalayu ka malanjuik-an mambuek surahan. Tapi tak jadi, karano tadanga Zeya maimbau.

Pramalayu ka lua kamar. Ado Zeya jo si Syaf nan lah siap mandi jo tuka baju.

Pramalayu malu, karano inyo masih bakain saruang juo baru. 

“Sarapan daolu pak. Tu lah ambo buek-an kopi tak bagulo. Ado roti bamantega bagai. Dijamin halal,” kecek Zeya jo muko nan lah tacilak. Maklum lah sudah mandi.

“Jadih. Samo-samo se kito. Marilah Syaf,” kato Pramalayu sambie duduak di ruang tangah apartemen, dan maajak si Syaf jo Zeya.

Batigo urang tu sarapan.

Pagi di Koln, cerah. Cahayo matoari mambuek ruangan tangah apartemen tu mandi cahayo pagi. Alhamdulillah.

Awal Maret adolah ujuang musim dingin di Koln. Karano itu, sungguahpun dingin masih taraso–jadi kok kalua paralu juo pakai jeket-matoari lah mulai tampak dari pagi.

Sudah managuek kopi jo mangunyah sapotong roti, Pramalayu mancaliek ka Zeya nan lah rapi. Gadih jenggo tu mamakai jeket ketat. Limbayuang warnae.

“Kamaa acara Zeya kini?”

Pramalayu sabanae lah tau kalau gadih jenggo tu kamanamui Miss Margareth. Tapi nyo batanyo juo.

“Apak lah tau nah. Iyo ambo kamanamui Miss Margareth,” kecek Zeya.

Pramalayu tak amuah mampadiakan Zeya pai surang. Bukan inyo tak picayo, tapi baresiko kok paja ko pai surang.

Mako nyo bakato,”Kok lai dak manggaduah, bia lah si Syaf mangawani

Zeya dih…”

“Rancak bana nah pak. Baa kok dak jo apak se bagai. Kan bisa lo mancaliek-caliek Koln du.”

“Jo si Syaf se lah. Samo-samo mudo. Ambo nan tuo bia manjago rumah,” kato Pramalayu sambie galak manih.

Tak manunggu jawek Zeya, Pramalayu manyuruah si Syaf basugiro. Si Syaf maangguak, lalu bajalan ka kamarnyo. Mangganti baju.

“Baa kok apak dak amuah pai,” tanyo Zeya jo wajah maibo.

Badatak hati Pramalayu. Gadih jenggo ko sarupo maintai-intai pitaruah se!

Ambo ado karajo stek. Di siko kan pusek industri digital Jerman. Ambo ado relasi. Mungkin ka basobok jo urang tu beko.

“Oyo pak? Baru takana, apak kan ado pulo parusahaa nan bagarak di industri digital.”

“Nah, kan tau Zeya mah.”

Zeya galak manih. Matoe nan biru tampak sarupo mambalah dado Pramalayu. Sungguahpun inyo galak, tapi mungkin hatinyo badatak kalau apak ko mancari ilah se mah. Kambiang dalam parak, panjang jangguiknyo. Urang kalau anggak, banyak sabuiknyo.

Pramalayu tadiam se. Maleh inyo maaratian pandangan mato biru tu. Kok taserak lai ka den pilieh, tapi takuik barabuik jo rang kayo!

Dalam bapikie tu, si Syaf kalua. Babeda jo Zeya nan mamakai jeket parasut, Si Syaf mamakai sweater merah bata. Zeya tagak. Urang baduo tu pai.

Tibo-tibo Pramalayu mancaliek hp. Ado pambaritau-an (notifikasi) WA masuak. Rupoe si Syaf nan mangirim. Sangajo nyo anok-anok mangirim info tu, karano dari pancariannyo sapanjang subuah tadi, si Syaf lah tau kalau si Katua jo Bryan Benson lah di Koln pulo. 

Kaba itu nan nyo kirim dek si Syaf jo WA. Inyo mungkin takuik kaba tu ka mampatakuik-an Zeya pulo. 

Ado foto-foto si Katua jo Bryan Benson bagai dikirim dek si Syaf. Pramalayu galak sanang. Si Syaf ko memang bisa diandalkan untuak karajokarajo mancari data di dunia maya tu.

Dan Pramalayu dak paralu rusuah, si Syaf lai bakapandaian pulo. Apolai lah ditambah pulo ilemunyo dek Mande Puti Marah Selu. Mako si Syaf labieh dari cukuik untuak manjago Zeya!

Lah sajam urang baduo tu pai, Pramalayu maambiek ayie sumbayang. Inyo sumbayang sunek dhuha. Sudah tu badzikir. Yaa Allah… Yaa Bashir…

Yaa Samiek… Yaa Qohar… Yaa Qadir…

Ado lo gak sajam Pramalayu di ateh sajadah. 

Sudah tu hatinyo bakato supayo bajalan. Antah kamano? Kecek angkunyo, ikuik sajo kato hati. Kok lah sajalan hati jo pikiran, dilandasi jo kayakinan ka Nan Satu, mako pindahan kapalo ka hati. Bukan ka ampu kaki!

Itulah nan dikaokan dek Pramalayu. Sudah tuka baju, pakai sweater abuabu, inyo pai bajalan. 

Hari lah sakiro pukue satangah sabaleh. Urang lah mulai rami. Kadaikadai kopi jo bar mulai panuah. Banyak pulo urang bajalan kaki.

Maklum distrik tu adolah kawasan industri digital jo industri kreatif, tantu sajo urang-urang nan banyak di kadai-kadai kopi tu idak pai basantai-santai doh. Urang-urang tu bakarajo nah. Ado nan bakarajo jo hp. Ado nan mambaok laptop. Dalam dunia digital, kantue tu ado di hp atau laptop. Tak paralu kantue nan gadang bakilek lai doh. Urang tu lah officeless!

Pramalayu bajalan lambek-lambek sambie mamparatian kurenah-kurenah urang-urang tu.

Ado nan suntuak surang. Sambie mamacik kaniang jo maliek hp. Ado nan maliek laptop sambie manalepon. Ado pulo nan sadang bacarito jo kawannyo sambie maliek laptop nan manyalo.

Hampie tak ado urang nan bamanuang. Sadoe bakarajo. Sadoe baproduksi.

Makonyo urang-urang ko jauah dari bansek. Karano tagak lai maninjau jarak. Kok duduak lai marawik ranjau. Siang diparampek. Malam dipatigo. Itu pituah Minangkabau. Urang Jerman ko malakukannyo!

Pramalayu galak sengeang mamikie-an itu. Karano nan banyak tajadi di Indonesia, pun di Minangkabau nan punyo pituah tadi “masih jauah panggang dari api!”

Pramalayu geleang-geleang kapalo. Malu. Tapi nyo taruih bajalan. Maikuik-an kato hati. Kamaa dibaok dek kaki se! Tapi lai ka muko adok-e. Dak mundur doh. Tapi maju!

Tibo-tibo Pramalayu lah tapasah se di muko kadai parmato. Inyo masuak ka situ.

Ado banyak parmato nan dijua. Baragam bantuaknyo. Ado nan batu alam. Ado lo nan dicetak. 

Nan dicetak tu malah labieh rancak dari batu alam. Labieh bakilek. Dan motifnyo pun labieh atraktif. 

“Bisa mambuek dalimo dak,” kato Pramalayu jo bahaso Inggirih sambie manunjuk sabuah batu dalimo di dalam etalase.

Panjago toko tu maambiek batu dalimo tu. Pramalayu maangguak. 

“Ambo nyio batu ko dibuek tigo buah. Samo gadang jo iko. Tapi agieh duo garih hitam luruih, mambantuak tando tambah,” kato Pramalayu.

Panjago toko tu maangguak. Keceknyo bisa siap sapakan.

Pramalayu minta sugiro,”Bisuek pagi ambo japuik. Harago tak masalah.

Ambo bayie barapopun. Iko persekot.”

Pramalayu maagiahan pitih saharago tigo batu tu untuak persekot. 

Panjago toko tu galak manih. Rupoe inyo baru pacah talue siang tu. Sanang hati laki-laki panjago toko tu.

Mako nyo siapkan nota pamasanan. Nyo tulih kakurangan nan harus dibayie. Ado limo kali lipek dari parsekot tu!

Karapai…! Baladang di kuduak kawan lo paja panjago toko tu.

Tapi Pramalayu maangguak,”Jadih. Bisuek pagi ambo japuik yo. Pukue salapan pagi. Bisa?”

Panjago toko tu maangguak. Pramalayu sanang.

Lalu inyo kalua toko parmato tu. Maikuik-i kamaa kaki mambaok! Kiroe, kini nyo lah baduyun-duyun pulo di Jambatan Hohenzollern!

Ratusan urang bapusu-pusu di situ. Nan banyak adolah pasanganpasangan nan mamasang kuro-kuro cinto. Langkok ganok kurenahnyo. Saraso dunia ko inyo nan punyo.

Tibo-tibo Pramalayu maliek jauah. Gak duo puluah meter di mukonyo, ado Zeya jo si Syaf sadang bajalan baduo. Serasi juo tampaknyo. Surang rancak, surang gagah. Sarupo pinang dibalah duo. 

Tapi idak itu nan jadi paratian Pramalayu doh. Ado batigo urang nan di balakang urang baduo tu. Ciek padusi, baduo laki-laki.

Urang batigo tu bausao mandakek ka Zeya jo si Syaf. Nyo kuak-an urang banyak nan papusu-pusu tu. Sakiro tigo meter lai jaraknyo dari Zeya jo si Syaf.

Badatak hati Pramalayu. Garak-garik urang batigo tu lah jaleh nan mandakek ka Zeya jo si Syaf nah. Apo mukasuik?

Masih bapikie ka manalepon, tibo-tibo nan padusi lah marapek ka Zeya.

Si Syaf nan lai awas, lansuang mambantiang laki-laki nan di balakangnyo.

Urang nan banyak bakuak. Kini laki-laki tu tagak bahadapan jo si Syaf.

Tak pakai aba-aba, laki-laki tu manenju ka arah pangka turiek si Syaf. Si Syaf mailak. Jo tanago tenju urang tu, nyo elo kuek-kuek. Tadarok urang tu ka kida. Malendo sapasang urang bapole-pole nan baru sudah mamasang kurokuro.

Urang tu basitumpu ka basi jambatan. Tadanga bunyi kuro-kuro, sarupo berang ikatan cinto dikakok urang lain! Dek lai basitumpu, tak jadi kaniangnyo maantak basi doh.

Sadarok mancaliek itu, ado laki-laki nan surang lai maraieh pisau, nak maancam si Syaf nan lengah. 

Wakatu itulah Pramalayu maloncek dari langkuangan jambatan. Baitu tibo dakek laki-laki bapisau tu, simbek sabalah kaki Pramalayu lansuang tibo. Pisau tajampak.

“Salasaian nan baduo ko Syaf. Zeya nyo baok lari dek nan padusi,” kato Pramalayu.

Tak nyo suruah pun, kini si Syaf dikuruang dek duo urang laki-laki bule! Dari suok jo kida urang tu manyarang.

Nan surang manenju pangka talingo. Nan surang manyipak kaki. Ateh bawah panyakik tibo!

Tak ilang aka, si Syaf manunduak-an badan, mailak-an tenju. Sadangkan cuek ka kaki, nyo nantian jo lutuik. Badarak bunyi lutuik. Tapi paja nan manyuek tu nan tapakiek. 

Takuik balaruik-laruik, si Syaf mandongkak paja nan tapakiek tu. Co kilek tibo dongkaknyo. Tapek di sudu hati. Nyo takaluak jo angok nan sarupo ka putuih.

Salasai mandongkak, si Syaf babaliek arah. Mananti dongkak tabang lakilaki nan ciek lai. Nan kini, si Syaf mailak-an dongkak tu, sarato manyosoh ka muko. Jo kuduak nan dapek manyuruak ka katiak paja tu, si Syaf mambantiang kareh-kareh.

Brukkk…tapingkau urang tu.

Si Syaf capek lari. Mancaliek kiri kanan. Tapi Pramalayu tak tampak. Zeya pun baitu.

Si Syaf taruih lari, manjauahi urang baduo tadi. Urang nan banyak tapaso manguak.

Dari muko ado babarapo polisi tibo. Baa aka? Kok tatangkok bedo. Kamaa ka lari?

Polisi tu makin dakek. Jo Bismillahirrahmanirrahim, si Syaf malompek ka batang ayie.

Inyo mancilam di sungai Rhein tu. Untuang si Syaf lai biaso mancilam. Wakatu kuliah di ITB, inyo tamasuak anggota klub selam. Walau dak tamasuak nan hebat mancilam, tapi kini ilemu tu lah nan manyalamek-an inyo.

Si Syaf manapi di pangka derek tuo nan manjulang tu. Tak ado urang nan manampak, karano inyo manapi di subalah dalam kaki derek. Tasaok dek kaki derek raksasa tu dari pandangan urang. Aman.

Si Syaf mambukak sweaternyo. Nyo pacik sweater tu kuek-kuek untuak mangariangan ayienyo. 

Lah gak satangah jam, lah gak kariang sweater tu. Lalu nyo bukak lo baju.

Nyo pacik lo. Kini jo sweater se si Syaf babaju.

Nyo caliek kiri kanan kaki derek tu, ado babarapo kapa ketek nan ilie mudiek. Bamacam-macam modelnyo. Bamacam-macam warnanyo.

Si Syaf mamareso saku-saku. Hp nyo masih basah. Nyo matian. Sudah tu nyo bukak casing hp tu. Nyo lap ayie nan ado. 

Lah gak kariang, nyo iduik-an. Alhamdulillah…hp iduik.

Dalam posisi masih barengge di kaki derek raksasa tu, si Syaf manantinanti kok ado pasan masuak dari Pramalayu. 

Tapi lah duo jam nyo manunggu, tak ado pasan masuak.

Nyio manalepon, si Syaf ragu. Nyo bapikie, saandainyo Pramalayu tatangkok, lalu nyo manalepon, tantu katauan inyo dek urang nan manangkok tu.

Hari mulai kalam. Lah tujuah jam si Syaf duduak barengge di kaki derek raksasa tu. Kakinyo lah pada. Piradan. Tapi nyo tahan se. 

Nan gak manyeso adolah raso dingin. Raso ka baku badannyo. Tapi itu tak barapo lamo, karano bisa nyo lawan jo hawo angek dari dalam badan.

Si Syaf tagalak surang, mangaa dok dak jak tadi takana ilemu nan diagieh dek Puti Marah Selu. Di Danau Baruah daolu. Jo ilemu itu lah, raso dingin hilang. 

Baju lah kariang. Sweater baitu pulo. Kini nyo bapikie, baa caro ka tapi? Kok baranang, sungguahpun batang ayie tu lai gak 500 meter lebanyo, lai bisa si Syaf ko mah. Nan marusuah, tantu basah lo liek. Alun hp lai, bisa rusak kok basah nah. Baa aka?

Si Syaf tagalak lo liek. Baa kok Puti Marah Selu bisa bajalan di ateh ayie di Danau Baruah?

Rupoe itu ilemu aka nan labieh. Caronyo adolah maluncue di ateh batu layah. Ciek kaki basitumpu di batu layah, ciek kaki bakayuah! 

Tapi yo payah mancuboan ilemu tu. Si Syaf sampai tigo pakan baru kok bisa. Karano untuak bisa “bajalan di ateh ayie” paralu “ilemu si ringan-ringan”.

Itu nan lamo nyo kuaso-i. Labieh duo pakan.

Bahkan lah tigo kali sahari inyo minum ayie rabusan daun si ringanringan, nan badan alum juo ringan-ringan amek.

Karano si Syaf ko dak kunjuang bisa ilemu bajalan di ateh ayie tu, tapaso Puti Marah Selu basiasek maajanyo.

Suatu kali, Puti Marah Selu mamakiek kareh. Tampak dek si Syaf, puti tu sadang di tangah Danau Baruah. 

Lah caguik-caguik-i puti tu. Tangannyo manggapai-gapai. Suaronyo lah mulai parau. Sabanta lai tantu tabanam!

Si Syaf mancaliek suok kida. Tak ado kawannyo di situ. Kamaa ko lah para dubalang ko?

Nan suaro puti makin lamah. Kini kapalo se nan tampak lai. Di kutiko nan gawat tu, si Syaf maloncek-an batu layah. Baitu batu malayang di ateh ayie, nyo lansuang malompek jo subalah kaki. Kaki nan ciek untuak bakayuah.

Untuangnyo capek tibo. Nyo pacik marieh puti tu. Nyo elo sambie taruih bakayuah ka tapi. Alhamdulillah. Puti tu salamek.

Tapi, baitu lah di tapi. Puti tu lansuang malompek malalui kapalo si Syaf. Lalu nyo inggok di ateh batu!

Si Syaf malongo. Puti tagalak sambie batapuak tangan,”Kan lai bisa waang bajalan di ateh ayie mah!”

Puti Marah Selu sampai kalua ayie matoe dek galak. Si Syaf galak-galak malu. Dan makin malu kutiko dubalang nan lain tampak tibo dari tangah danau. Bajalan di ateh ayie.

Dubalang-dubalang tu mampaolok-olok an si Syaf. Si Syaf paneh hatinyo. Jo batu layah tadi nyo marimbek ka tangah. Batu malompek di ateh ayie, si Syaf inggok di atehnyo.

Sajak itulah si Syaf bisa manguasoi “ilemu bajalan di ateh ayie”. 

Sambie taruih galak sengeang, si Syaf mancari kok ado batu, atau apo pun nan layah. Tak ado batu, tapi ado kaleng minuman nan tarapuang di dakek kakinyo nan manjuntai ka ayie.

Bismillahirrahmanirrahim… si Syaf malompek-an kaleng tu, lalu inyo lansuang lo malompek.

Huppp… kakinyo inggok di ateh kaleng. Bagageh nyo bakayuah ka tapi. Alhamdulillah.

Tibo di tapi, si Syaf mancaliek sakuliliang. Maa tau ado urang nan manampak tadi.

Kok ado kan bedo lo du. Bisa-bisa nyo sangko antu. Atau mungkin urang nan manampak maanggap inyo Aquaman!

Si Syaf galak surang. Inyo bajalan ka jalan di tapi batang ayie tu.

Lampu-lampu jalan lah iduik. Tampak babarapo urang sadang basapeda.

Iyo, sapanjang tapian sungai Rhein di Koln tu memang ado jalan di suok kidanyo. Jalan tu khusus untuak urang bajalan kaki atau basapeda. 

Jalan tu ramai tiok hari. Apolai siang sampai sore. Urang maabihan hari di situ sambie bajalan kaki, atau basapeda. Tuo mudo. Dari babagai suku bangso!

Si Syaf bajalan taruih. Mancari restoran. Paruiknyo lapa. 

Mujue di situ ado restoran nan manyadiokan makanan sa dunia. Ado nasi Padang bagai. Itulah nan dipasan dek si Syaf.

Sambie makan nyo taruih juo mancaliek hp. Tapi alum juo ado kaba dari urang nan baduo tu!

Sambie makan, si Syaf takana alum sumbayang dari siang tadi. Lah lapeh luhue, ashar jo mugarik nah. Tapi isya masih ado.

Si Syaf mambukak hp, rupoe ado musajik di dakek situ. Tak sampai satangah kilo, ado musajik gadang. Rancak.

Musajik Raya Koln namoe. Atau Zentralmoschee Köln. 

Kecek Google, musajik ko adolah nan paliang gadang di Jerman. Ado ampek ribu meter bujua sangka lawehnyo. Bisa manampuang sampai duoribu jamaah.

Ka situ si Syaf bajalan kaki.

Lah sudah maambiek ayie sumbayang di rumah kulah nan samparono barasieh, si Syaf sumbayang isya. Sudah tu nyo badzikir. Mahaniangkan diri!

Dalam haniang tu lah nyo mandanga suaro Pramalayu,”Ado kapa putieh. Suruah si Katua datang jo pasukan. Si Syaf manyuruak di balakang. Di dalam guci ado kunci…”

Si Syaf tatek haniang. Suaro tadi baulang-ulang sampai tigo kali. Kutiko nyo mambatin,”Jadih da,” baru suaro tu ilang!

Si Syaf mancaliek sakuliliang. Ado babarapo urang nan sadang mangaji. Ado lo nan sumbayang. Kok mancaliek bantuak, urang Turki nan banyak di dalam musajik tu.

Antaro picayo jo idak, si Syaf bapikie surang. Iyo ko lah Pramalayu di ateh kapa putieh tu?

Tu mangaa lo nyo manyuruah kapuang kapa tu dek si Katua? Ka manyarahan diri?

Uppsss…tunggu daolu. Tak mungkin Pramalayu jo Zeya ka manyarahan diri. Tak masuak aka!

Tapi baa kok harus dilapor ka si Katua? Lai dak maadok-an lawuak ka kuciang du?

Paniang si Syaf manimbang-nimbang. Bakaruik kaniangnyo.

Sambie tatek duduak di dalam musajik nan sajuak tu, si Syaf mambukak hp. Mancari info tentang kapa putieh.

Banyak kapa nan warnae putieh nan biaso balayie di daerah aliran sungai Rhein tu. Tapi nan banamo White Ceramic, ciek nyoh! Dan guci tu kan tamasuak keramik pulo.

Nyo tiliek info takaik jo kapa tu. Rupoe itu kapa wisata. Di dalamnyo ado bar. Ado restoran. Uniknyo, kapa tu sakalian jadi toko keramik. Ado-ado se caro urang Jerman mancari pitih.

Si Syaf mancari info tantang lokasi kapa tu kini. Tak susah, karano ado situs nan barisi info keberadaan kapa. 

Ka situs itu si Syaf mancari. Nyo ketik namo kapa, dan… nah… iko lokasinyo. Langkok jo koordinat.

Si Syaf maniliek info nan ado. Nyo salin koordinat, tu nyo cari jo Google Map…

Haaa… kapa tu tak jauah dari Jambatan Bakuro-Kuro Cinto tadi!

Alhamdulillah…

Si Syaf baranjak dari musajik tu. Nyo bajalan kaki ka arah jambatan. Dari jauah, tampak ramang-ramang kapa putieh tu.

Si Syaf mancari batu layah. Ado banyak batu layah di tapian sungai Rhein tu.

Tapi nyo lum juo nak manyubarang. Ado nan marumik hatinyo? Mangaa kok Uda Pramalayu manyuruahnyo mangabaan si Katua?

Si Syaf duduak di tapi batang ayie tu. Nyo caliek juo kapa putieh tu di tangah. Maegok-egok diayun ayie.

Si Syaf mancari tampek baselo nan gak lapang. Nan tasuruak. Atau kalam.

Nah, ado kiroe. Gak ka baruah stek.

Si Syaf bajalan ka situ. Lalu nyo manjawek ayie. Ayie sungai Rhein tu lumayan barasieh. Sudah tu si Syaf haniang dalam badzikir. 

Nyo patalian hatinyo jo Pramalayu. Nyo bayangan wajah udanyo tu. Takkk…badatak harinyo.

Di situ nyo bakato,”Dilubangi kapa dari bawah, bisa uda salamek jo Zeya…?”

Baulang-ulang nyo baco kato-kato tu sambie hatinyo taruih badzikir. Lah tabik paluahnyo mampatalian hati, tapi nan jawek tak kunjuang tibo!

Si Syaf tak amuah manyarah. Nyo taruih badzikir. Sampai sayuik-sayuik nyo mandanga suaro puti,”Waang karajoan apo nan manuruik kato hati waang!”

Si Syaf takajuik. Bukan Pramalayu nan manjawek, tapi Puti Marah Selu!

Apopun itu, si Syaf yakin, itulah patunjuak dari Nan Satu. Mako nyo basugiro.

Si Syaf bagageh pai ka kadai langkok-langkok nan masih tabukak. Nyo bali plastik taba jo karton sarato tali teyin. Tak lupo nyo mambali pisau kumando.

Nyo pai ka tampek tasuruak tadi. Nyo bukak baju jo sweater. Nyo guluang baju tu jo hp nan disorongan ka dalam. Nyo kabek jo tali. Nyo paluik jo plastik. Sudah tu nyo masuak-an ka kardus. Nyo suruak-an di bawah lubang ayie banda. Nyo kabek-an ka loteang banda tu.

Bismillahirrahnanirrahim… Lahawla walakuwwata illabillahil ‘aliyil ‘adziim…

Si Syaf mancilam. Sabanta se nyo lah tibo di bawah kapa putieh. Nyo caliek ado rantai sawuah tajulue tagang ka bawah. 

Si Syaf baranang. Satu-satunyo caro mambocoan kapa adolah di bagian lambuang kapa tu. Ka situ si Syaf baranang. 

Si Syaf marasok bagian lambuang tu. Untuang lai dari bahan fiber. Dak sarik mancucuaknyo. 

Nyo tandoi titiek nan kadicucuak. Sudah tu nyo baranang ka ateh maambiek angok.

Ado gak tigo kali maambiek angok, baru fiber tu balubang. Ado gak satangah meter lubang nyo buek.

Tak lamo antaronyo, kapa mulai oleang. Tapi tak anyuik karano takabek di rantai sauah.

Si Syaf mamaguik tapi kapa. Nyo cogok-an kapaloe.

Tampak urang-urang di ateh kapa lah panik. Banyak nan lah maambue ka batang ayie.

Maliek lah banyak nan maambue, si Syaf naiek ka ateh kapa. Batalanjang dado. Tak babaju.

Nyo bajalan lambek-lambek sambie bapacik arek-arek.

Urang-urang bi mamakiek. Apolai induak-induak, dak basiagak luluangnyo doh.

Tadang suaro keramik balabuak. Ka arah suaro keramik tu lah si Syaf mandakek.

Ayie lah mangganangi kapa tu. Tamasuak toko keramik. Si Syaf mancaliek ado urang baduo tagageh balari dari ruang keramik tu. Nan lakilaki lah jaleh Bryan Benson nah. Nan padusi bajilbab, sia ko lah?

Urang baduo tu lah mamakai palampuang. Hanyo inyo baduo nan pakai palampuang tampak dek si Syaf. Urang baduo tu maambue masuak batang ayie.

Si Syaf masuak ka ruang toko keramik tu. Ayie tambah tenggi. Kapa lah sapatigo tabanam.

Tampak dek inyo Zeya jo Pramalayu sadang takabek di kurisi. Bagageh si Syaf mamutuihan kabek tu jo pisau kumando. Lapeh. 

Zeya rupoe pinsan. Pramalayu nan lai sadar lansuang mamaluak gadih jenggo tu. Lalu baduo jo si Syaf inyo baranang.

“Uda taruih se katapi arah ka nan galok tu. Ambo nak mangarajoan paja tu cah,” kecek si Syaf sambie manunjuak ka arah Bryan Benson jo kawan padusie nan tarapuang-apuang.

Pramalayu maangguak. Pramalayu mamaluek Zeya baranang ka tapi, tampek nan ditunjuak si Syaf.

Samantaro si Syaf manyilam. Dari bawah nyo elo kaki Bryan Benson.

Tabanam paja tu galagapan. Si Syaf mancucuak baju palampuangnyo. 

Lalu si Syaf capek baranang ka tapi.

Nyo caliek Bryan Benson manggapai-gapai katakutan. Si Syaf sangajo dak mancucuak baju palampuang nan padusi tu, supayo bisa manyalamek-an Bryan Benson. Si Syaf tak ado niek mambunuah.

Itulah nan tampak dek si Syaf dari jauah. Kutiko inyo lah bajalan batigo di tapi batang ayie tu, tampak padusi bajilbab mamangku laki-laki tu. Karano samo-samo tak pandai baranang, urang baduo tu tarapuang-apuang.

***

Lalu baa curitonyo sampai Pramalayu ditangkok Bryan Benson?

Sarupo nan kito tau, Pramalayu manyipak tangan laki-laki nan kamancucuek si Syaf jo pisau.

Pisau tacampak, urang tu tajilapak.

Sabalumnyo, karano mancaliek Zeya jo si Syaf sadang tarancam. Samantaro urang rami bapusu-pusu.

Pramalayu tapaso mamanjek tiang jambatan. Sahinggo inyo bisa tibo saat laki-laki tu maraieh pisau.

Sudah nyo mangecek ka si Syaf untuak manyalasaian laki-laki baduo tu, Pramalayu mamanjek jambatan lo liek. Dari ateh nampak dek inyo ado padusi nan mandorong Zeya dari balakang. Lah jaleh Zeya kanai ancam nah. Kok dak jo pisau, tantu jo pistol!

Pramalayu maikuik-i dari ateh lambek-lambek. Rupoe Zeya taruih di dorong ka arah subarang. Manjauah dari katedral. 

Urang baduo tu tibo di ujuang jambatan. Tampak dek Pramalayu, ado tigo laki-laki lah manunggu di situ. Bryan Benson salah satu.

Bukan ka arah jalan urang tu pai. Tapi ka bawah jambatan. 

Pramalayu bapikie apokah ka manyarang lansuang, atau manunggu?

Tibo-tibo nyo dapek ide. Sarupo tabang, nyo malompek, dan tagak di sampiang Bryan Benson.

Lansuang tangannyo mangungkuang marieh ahli fisika tu, dan bakato,”Lapehan nak gadih tu, atau waang mati!”

Bryan Benson sarupo urang katakutan, mungkin karano kasakitan dek mariehnyo kanai kungkuang, mangecek patah-patah, tapi karehkareh,”Ampun tuan… ampun tuan…!”

Pramalayu heran mangaa kok kareh-kareh paja ko mamakiek. Sadang bapikie itu, Pramalayu maraso kapalonyo nana. Sarupo ado nan maantak di banaknyo. 

Matonyo bakunang-kunang. Sudah tu galok samato.

Tanpa nyo tau, di situ lah tagak Tiara Amehan sambie mamacik hp. Jo hp tu lah tadi inyo manyarang saraf sadar di banak Pramalayu. Sahinggo laki-laki tu pinsan. Tajilapak di bawah kaki Bryan.

Zeya takajuik mancaliek kajadian tu. Tapi sabanta lo inyo takajuik, karano padusi nan maancamnyo jo pistol tadi lah mamakok hiduangnyo jo saputangan. Zeya pinsan kanai bius.

Bryan Benson tagalak. Lalu nyo manyuruah anak buahnyo maangkek Zeya jo Pramalayu ka ateh kapa putieh nan lah manunggu di bawah jambatan!

“Jaan padia urang baduo tu sadar, sampai beko malam,” kecek Bryan Benson ka anak buahnyo.

Lalu Bryan Benson maajak Tiara pai dari situ. Banyak nan ka nyo tanyo ka Tiara. Tarutamo tantang Suprapto Malayu alias Pramalayu tu!

Baitu Bryan jo Tiara pai, anak buahnyo lansuang maangkek Pramalayu jo Zeya ka ateh kapa.

Sasuai parentah Bryan, itulah nan dikaokan dek para anak buah tu. Mereka adolah urang-urang profesional nan lah sangaik talatieh. Tantara bayaran profesional lah ka namoe!

Mako, mungkin lai gak sapuluah kali Pramalayu jo Zeya dibius. Baitu tampak ka sadar, nyo bius lo liek. Baitu taruih, sampai lah lewek pukue sambilan malam!

Untuang satiok gak sadar, anak buah Bryan Benson tu mancorohan ayie ka muncuang Pramalayu jo Zeya. Kok idak, bisa mati kahausan!

Dalam pinsan nan sangaik lamo tu, Pramalayu jo Zeya makin latieh. Awih jo lapa bapacu-pacu. Tapi dalam tak sadar, tak ado kahandak.

Lah lewek pukue sambilan malam tu, Pramalayu mulai sadar. Baitu sadar, nyo caliek badannyo lah takabek di kurisi. Nyo caliek di sampiangnyo ado Zeya nan pinsan pulo. Takabek pulo di kurisi!

Pramalayu bausao mananangkan pikiran. Nyo badzikir manyarahan diri ka Nan Satu. Alhamdulillah…pikirannyo mulai tarang.

Pramalayu maniliek sakuliliang. Tampak dek inyo rak-rak keramik bajejer rapi. Di dindiang di mukonyo tu, banyak keramik babagai bantuak. Dari nan gadang sampai nan ketek.

Kok mancaliek bantuak, keramik tu adolah paninggalan-paninggalan lamo.

Apokah inyo baduo dikuruang di toko keramik?

Tapi baa kok bagoyang-goyang raso badan? Pramalayu manggeleanggeleang-an kapalonyo. Lai dak paniang do. Atau tampek ko kolah nan bagoyang?

Lambek-lambek Pramalayu bapikie. Tadi inyo pinsan di tapi batang ayie. Apokah di ateh kapa nan banyak di sungai Rhein tu inyo dikuruang?

Pramalayu maniliek ruangan tu sabalik lai. Balambek-lambek nyo mancaliek sambie bapikie. 

Iyo kapa rupoe. Tu di ateh rak-rak ado pigura bagambar jo bamerek. White Ceramic. Ado lambang jangkar bagai. Itulah simbol kapa!

Rupoe iyo kapa. White Ceramic mereknyo! Itu sajo nyo apa-apa dek Pramalayu dalam hati.

Sakutiko tu Pramalayu takana si Syaf. Dimaa ko lah kini? Lai ko lah salamek?

Hati Pramalayu bakato, si Syaf tu salamek. Pramalayu yakin si Syaf bisa maatasi laki-laki baduo tadi. In Sya Allah. 

Karano itu, jo “ilemu sagalo raso” nyo kirim pasan “dari hati ka hati” ka si Syaf. Kapa putieh… kapa putieh…kapa putieh…!

Salain itu, Pramalayu mambayangan si Syaf manyuruah si Katua untuak manyarang kapa tu. Sadang disarang itu lah inyo bisa maambiek kasampatan untuak lari!

Pramalayu “mamatian diri sabalum mati”. Sambie duduak, nyo kosongkan pikiran. Nyo pandang se diri nan sabana diri. Lalu nyo ulang mangirim pasanpasan tadi sacaro telepati. Kapa putieh…kapa putieh…kapa putieh…

Bukan, bukan telepati nan tapek namoe. Tapi “ilemu sagalo raso” ko adolah pakaro manyamoan frekuensi jo nan dituju. Kok frekuensi lah samo, baru apopun bisa dibaco! Mako Pramalayu bausao manyamoan frekuensi jo si Syaf.

Pramalayu maraso alun juo tasambuang pasan tu ka si Syaf. Nyo bausao taruih. Nyo kirim pasan tu taruih. Mungkin lah saribu kali pasan tu nyo baco di lidah. Sambie di hati badzikir.

Dak taraso, lah ampie sajam nyo haniang. Panek juo kapalonyo manakue.

Dek sangaik panek tu, nyo angkek kapalo. Nyo bukak mato!

“Haaa… lah sadar waang!”

Tampak Bryan Benson jo Tiara lah ado di ruangan tu. Nyo caliek Zeya lah mulai sadar.

Gadih tu mancaliek ka inyo jo pandangan sayu. Pramalayu maangguak sambie galak manih. Zeya galak manih pulo.

Sudah tu Pramalayu mancaliek Bryan Benson jo Tiara jo pandangan data. Bahkan jo pandangan kasieh sayang!

Inyo takana jo prinsip psikologi. Daripado mancaliek bangih ka urang, labieh elok mancaliek data. Sangat elok jikok mancaliek jo kasieh sayang. 

Kok dikaik-an jo ilemu agamo nan curaikan dek Guru Syekh Tengku Abdurrahman, labieh rancak mancaliek urang sacaro hakikat, tapi mancaliek diri sacaro syariat. 

Kok mancaliek urang sacaro hakikat, tantu nan tampak adolah kasieh sayang. Karano sagalo nan ado jo nan tajadi di urang tu adolah kandak Nan Bakahandak samato! Karano memang sagalonyo adolah hak Baliau, mako kito mamandang di ateh lo dari tawakkal. Di ateh lo dari ikhlas. Itulah mahabbah. Raso cinto ka Nan Satu malabiehi apopun!

Jikok mancaliek urang jo hakikat, ilang sagalo banci. Ilang sagalo berang. Apopun nan dilaku-an urang-urang tu adolah garak Allah. Kok banci jo garak Allah, mako jatuah ka syirik! Bata iman!

Mako itulah nan acok nyo latieh dek Pramalayu. Mancaliek apopun sacaro mahabbah. In Sya Allah dak ado hujjah. Dak ado tuduah. Karano nan takana, Allah samato!

Itu pulo nan nyo kaokan kini. Nyo mancaliek Bryan jo Tiara sacaro mahabbah. Mako matonyo jadi sayu.

Mancaliek Pramalayu jo pandangan sayu sarupo itu, tagalak Bryan Benson. “Waang kurang lalok, atau sadang fly?”

Pramalayu diam sajo. Kini Tiara nan mangecek,”Dak usah dikomentari caro nyo mamandang. Parcuma se. Karano inyo justru tak mancaliek kito. Tapi mancaliek Tuhan.” 

Ruponyo gadih bajilbab ko lai gak dalam juo ilemu agamonyo. Sahinggo Pramalayu tak abih pikie, mangaa paja ko maikue-ikue Bryan Benson nan lah jaleh-jaleh tak maakui adonyo Tuhan!

“Ooo… iyo lah. Kini kito lansuang sajo. Dimaa waang suruak-an parmato tu?”

Pramalayu anok. Pertanyaan ko lah nyo pakiro-an juo. Kadijawek, rumik.

Tak dijawek, paik!

Paik? Iyo lah, karano tantu inyo jo Zeya di seso sampai mangaku.

Rumik? Karano kok dijalehan bana latak parmato tu kini tatek juo kadianggap nyo baduto. Siapo nan bisa picayo kok nyo katoan parmato tu diandok-an dek jin nan banamo Bujang Itam?

Dalam posisi kamari bedo itulah Pramalayu kini. Mako nyo tunggu se apo nan katajadi. 

Nan nyo rusuahan justru Zeya. Lai kok ka talok dek gadih jenggo tu manutuik muluik? 

“Baa kok aniang? Dimaa waang suruak-an parmato tu?”

“Adolah. In Sya Allah. Nyo untuak apo parmato tu du?”

“Hmmm…waang dak ka mangarati doh!”

“Cubo sajo. Bukankah itu untuak mambuktikan teori Horizon Peristiwa?”

“Haaa… tau juo waang jo teori tu!”

“In Sya Allah… ambo lai mambaco tulisan-tulisan jo teori-teori tu.”

“Tu baa? Waang picayo?”

“Lai lah. Picayo bana. Karano baitu pulo nan tasuo dek ambo di kaji agamo jo adaik Minangkabau!” Tambah basumangek Pramalayu manjawek tanyo Bryan Benson.

Samakin lamo inyo mangecek, saidak-idaknyo samakin taulue wakatu urang tu manyeso Zeya!

“Ooo… Samulo Jadi tu yo?”

Kini Pramalayu nan heran lai. Baa kok tau lo Bryan ko jo kato Samulo Jadi?

“Iyo. Baa kok tau?”

“Tau lah. Buku-buku jo artikel-artikel waang lah den baco sadonyo!”

“Alhamdulillah… Tapi untuak apo?”

“Untuak apo? Lah jaleh den ka mancari parmato-parmato tu!”

“Apo lo hubuangan parmato tu jo teori Horizon Peristiwa?”

Bryan Benson tadiam. Inyo maraso lah talalu banyak mangecek jo paja ko. Tapi iko pakaro teori inyo nan kontroversial tu. Harus dijalehan. Supayo lakilaki dari Indonesia ko tau. Supayo dunia tau!!!

“Hmmm… tantu arek hubuangannyo. Samo lo jo hubuangannyo jo katokato sajak gunuang marapi sagadang talue itiek!”

Kini Pramalayu nan tacangang. Sampai-sampai jo kato-kato nan apa lua kapalo dek urang Minangkabau tu, tau lo bule baby face ko!

“Tak ado kaitan!”

Bryan Benson galak gadang mandanga jawek Pramalayu. Mungkin inyo tau kalau Pramalayu asa manjawek se!

“Waang mahino kecerdasan den! Hmmm… Pramalayu… Bukankah kalian jak saisuek tak bisa mambukti-an kato-kato tadi? Lalu kalian mambuek tafsir surang-surang. Sudah tu kalian mampacakak-an tafsir itu pulo!”

Bryan Benson samakin gadang galaknyo.

Pramalayu malu mandanga. Karano itulah nan acok tajadi. Urang-urang saliang klaim sabagai nan usali. Padohal makna “gunuang marapi sagadang talue itiek” se idak abeh!

Karano tampak dek inyo Pramalayu maakui apo nan nyo kecek-an tu, Bryan Benson samakin basumangaik mangecek,”Dari apo nan waang tulih di buku-buku jo artikel tu, sarato referensi-referensi lai, dan caro den bapikie, bisa den kecek-an, urang Minangkabau daolu lah sampai ilemunyo ka teori nan baru den buek anam taun lalu ko!”

Pramalayu tagalenjek. Nyo tagak dari kurisinyo. Karano badannyo takabek ka kurisi kayu tu, saat ka tagak tantu taambek dek kaki kurisi nan masih tatahan dek ikuenyo, tapi lah tabaok dek badannyo nan ka tagak tu. 

Akibeknyo tantu harus ado nan mangalah. Antaro tagak jo duduak. Mako nan tajadi adolah tajilangkang. 

Brakkk… Pramalayu nan masih takabek kurisi kini tasiantak. Kapa nan oleang dek ayie sungai Rhein nan bagoyang tu tambah bagoyang karano kurisi jo Pramalayu tunggang langgang!

Pramalayu masih sempat mancaliek Zeya nan rusuah maliek nyo tajilantang. Pramalayu bausao manahan sakik, dan galak manih ka Zeya. Inyo tak nyio Zeya rusuah.

Tadanga suaro anak buah Bryan basorak. “Kapa bocor… kapa bocor… capek ka lua…”

Rupoe kutiko Pramalayu tajatuah tadi, kapa tu lah kamasukan ayie. Makonyo kapa tu oleang. Bagoyang. Mungkin karano masih takabek di jangkar!

Tadanga pulo ado nan basorak,”Lapehan jangkar… lapehan jangkar…!”

Tak lamo antaronyo, kapa dak bagoyang bana. Tapi ayie mulai masuak ka ruangan tu. 

Pramalayu bausao manduduak-an kurisi. Susah payah nyo basitungkin, akhirnyo kurisi tu lah di posisi tadi.

Nyo caliek Bryan jo Tiara kalangkabuik mancari sasuatu. Rupoe urang baduo tu mancari jeket palampuang. 

Anak buah Bryan lah bi maloncek ka ayie. Rupoe kapa tu tak maangkuik banyak jeket palampuang. Maklum bukan kapa panumpang. 

Karano ayie tambah banyak juo. Kapa lah karam sapatigo, mako tantaratantara bayaran tu tak amuah maambiek resiko. Urang-urang tu maambue dan baranang ka tapi.

Lah satangah badan kapa panuah dek ayie. Sambie lambek-lambek tabanam, kapa tu ditulak juo ka baruah dek dareh ayie sungai Rhein. 

Mako para tantara bayaran kutiko lah di tapi, manampak kapa tu lah ka baruah. Ado nan ka mangaja, mairiangan ka bawah dari tapi ayie, tapi ditagahan dek nan paliang tagok. “Bia se lah. Kok urang-urang tu tak pandai baranang, tak mungkin ka salamek. Parcuma manolong. Lah talambek,” kecek paja nan badagok tu ka kawannyo sambie manunjuak ka arah kapa nan lah samparono karam! Nan tampak babarapo tiang!

Kawannyo nan surang lain maangguak satuju, tapi nyo maambiek hp. Nyo talepon nomor gawat darurat (emergency call).

Kutiko kapa hampie tabanam abih tu lah Bryan jo Tiara maloncek ka ayie jo hati ragu-ragu. Sambie manggarutok karano tak surang pun anak buahnyo nan mandakok.

Dan, alhamdulillah, wakatu itu pulo si Syaf tibo. Nyo putuih tali pangabek urang baduo tu jo pisau kumando! Tapi Zeya anok sajo. Lah pinsan pulo Zeya ruponyo. Mujue Pramalayu capek manjambo. Nyo kapik Zeya ka badannyo.

Lalu Pramalayu baranang ka tapi.

***

Alhamdulillah… Alhamdulillah… Alhamdulillah…

Urang batigo tu tibo di apartemen. Tadi, lah tibo di tapi, Pramalayu sempat ilang aka. Karano Zeya masih pinsan.

Bahkan sampai si Syaf tibo di tapi tu, Zeya masih pinsan. Pramalayu tau caro maatasi urang nan pinsan karano tabanam di ayie.

Ambuihan angok ka muncuang. Sudah tu takan-takan di dado–duo jari di bawahnyo.

Nah, itu lah nan rumik. Ambuih muncuang. Takan dado!

Sadang takananang sarupo itu, datang si Syaf. Mancaliek Zeya pinsan, si Syaf maangkek badan nak gadih tu. Nyo talungkuik-an untuak mangaluakan ayie. Sudah tu baru nyo ambuihan angok nyo. Nyo takan duo jari di bawah dado.

Ado gak tigo kali nyo karajoan, baru Zeya sadar. Paja tu sadar justru kutiko muncuang si Syaf masih lakek di muncuangnyo.

Reflek sajo Zeya manampa. Tapi tangannyo ditahan dek Pramalayu. “Tanang se lah, si Syaf tadi nan lah manyalamek-an Zeya dari pinsan dan talulue ayie mah!”

Zeya tadiam. Nyo mancaliek ka si Syaf nan masih batilanjang dado. Zeya malu. Nyo ilak-an matoe. 

Si Syaf pun malu. Capek-capek nyo ambiek bungkusan nan nyo andok-an tadi. Si Syaf kini lah mamakai baju.

Pramalayu manduduak badan Zeya. Gadih bule tu kini basimpuah di tapi batang ayie. Jo pakaian nan lah basah sapatagak! Baitu pulo Pramalayu.

Di tangah-tangah batang ayie, tampak urang-urang SAR sibuk. Ado tigo kapa SAR sadang manyalamek-an urang nan tadi ado di kapa White Ceramic tu!

Mancaliek itu, Pramalayu mambatin,”Mudah-mudahan Bryan jo Tiara salamek. Aamiin ya Rabbal ‘alamiin…

Karano Zeya lah bisa tagak. Mako urang batigo sapakek untuak bajalan kaki. Tapaso bajalan agak jauah ka mudiek, maikuik-i tapi ayie. Tujuannyo supayo urang dak curiga dan batanyo macam-macam. Sambie manunggu pakaian agak kariang di badan.

Supayo capek angek, Pramalayu maajak urang baduo tu balari-lari ketek. 

Urang nan mancaliek, tantu sapakek; urang ko sadang mancari karingek.

Tapi baa kok di malam pakek???

Tibo di apartemen lah lewek pukue duo parak siang. 

Si Syaf manjarangan ayie. Zeya balari ka kamarnyo. Mungkin mandi barandam jo ayie angek. Pramalayu barandam pulo.

Sakiro pukue tigo saparampek, urang batigo tu lah bakumpue di ruang tangah jo baju angek.

“Alhamdulillah… alhamdulillah… kito lai salamek,” kato Pramalayu.

“Alhamdulillah ya Allah…,” sambuang si Syaf.

“Alham du lilaaah…,” kato Zeya maniru kalimat hamdalah tu gak tapatahpatah.

Pramalayu galak sanang mandanga Zeya malafazkan hamdalah. Matonyo bakaco-kaco. Tabik sadu di dado. Mandanga nak gadih bule tu mambaco hamdalah.

Dicaliek jo mato bakaco-kaco tu Zeya bangkik sipek usalinyo,”Baa kok manangih pak? Ado nan sakik kok?”

Pramalayu tau Zeya tabik lo panyakik ka riang-riangannyo. Tapi laki-laki nan lah sapangkek jo apak paja tu tak bausao manjawek. 

Justru Pramalayu kini mancaliek ka si Syaf. “Syaf, cubo pastian jadwal Zeya ka bank tu.”

Si Syaf maangguak. Lalu nyo maliek hp. Dak lamo antaronyo, si Syaf manjawek,”Pukue sambilan pagi ko da.”

Pramalayu maangguak-angguak. Lalu nyo bakato ka Zeya,”Lah dapek kunci tu?”

Zeya nan lah tau caro bapikie apak ko capek maangguak,”Surek-surek jo kunci lah ado pak. Pukue sambilan beko lah bisa diambiek nah…”

Zeya maagiehan surek-surek jo kunci tu ka Pramalayu. Kuncinyo kunci elektronik pulo!

Pramalayu mancaliek surek tu. Ado nomor box nyo di situ. P37. Pramalayu maingek-ingek nomor box tu.

Lalu nyo mancaliek ka si Syaf,”Syaf, bisa mambuek duplikat ko gak duo?”

Si Syaf mamareso kunci elektronik tu. Nyo pai ka kamar maambiek pakakehnyo. Ado duo kartu, bantuak kartu ATM nyo bao.

Lalu kunci elektronik tu nyo dakok-an ka hp. Rupoe samo jo sistem pindai WA. “Bisa mah da. Tunggu cah,” kato si Syaf sambie mancucuak-an kabel ka hp nyo. Mungkin baterainyo mulai low. 

Nyo copy kode pindai tu. Lalu hasil copy tu nyo pindahan sarupo urang ma scan, ka duo kartu tadi.

Nyo pareso. “Lah da, in Sya Allah lah saroman mah,” kecek si Syaf sambie maagiehan kartu tu ka Pramalayu.

Zeya tacangang-cangang mancaliek kapandaian si Syaf. “Untuak apak ciek, untuak si Syaf ciek. Baitu kan pak?”

Pramalayu maangguak sambie galak manih. Rupoe nak gadih ko capek baraja. Sahinggo lah bisa manyamoan caro bapikienyo jo caro bapikie Pramalayu.

Dalam ilemu “sagalo raso” nan nyo pahamkan dek Pramalayu, jikok caro bapikie lah samo, itu lah labieh saparo untuak “tasambuang raso”. Kok taruih dilatieh, lah bisa mangecek dari hati ka hati nah. Tanpa suaro. Itu namonyo sinyal lah samo. Frekuensi lah samo. Raso lah samo. 

Kok raso lah samo, tingga manjago se lai. Jago tali jaan putuih. Jago raso jaan ilang.

Apobilo dalam upayo manyamokan frekuensi tu kaduo pihak samo-samo maraso dan mayakini sadang barado di bawah kuaso Nan Satu, mako sabanae lah tibo di Medan Energi.

Kok lah tibo di Medan Energi, aratie lah tahubuang jo patalian alam semesta. Lah tahubuang jo Nur Muhammad. Lah tahubuang jo Nur Illahi. 

Itu teorinyo. Nan sulik kan mangarajoannyo. Bukan sulik untuak bahubuangan jo urang lain sacaro batin. Bukan itu nan sulik.

Nan sangaik sulik adolah manyamoan kapalo jo hati. Baa bisa sajalan hati jo pikiran. Aratie sajalan raso jo pareso.

Mansajalankan raso jo pareso ko lah “kaji saok ka dalam”. Aratie, kito jo diri kito surang nan mausaokannyo! Bukan urang lain!

Jo latihan bataun-taun in Sya Allah bisa. Tapi ado jalan toll nyo. Yakni manyatuan diri jo Medan Energi. Caronyo, baibadat jo badzikir. Lai amuah?

Lai ko lah amuah?

“Lai ko lah amuah Zeya mambaco duo kulimah syahadat,” itu nan dipikiean dek Pramalayu.

“Baa pak? Baa kok haniang?”

“Ehhh… iyo… pukue salapan bisuek Zeya pai ka bank tu, bia si Syaf mangawini.”

“Ehhh… apooo… si Syaf mangawini kecek apak yo?”

Pramalayu tagalak. Kalepooor paja ko. Tasialie muncuang wak dek nyo! “Mukasuik apak mangawani. Tapi kok Zeya lai amuah, bisa juo!”

“Lai amuah apo? Nyo kawini dek si Syaf? Apak ko asa mangecek se. Alum tantu lo si Syaf ka amuah. Dan Zeya pun tak ado lo bapikie itu!”

Pramalayu tagalak. Si Syaf cangguang galaknyo. Dalam hati nyo bakato,”Kok Zeya amuah, awak pun nyio!”

Pramalayu tambah tagalak mandanga suaro hati si Syaf. Tibo-tibo nyo batanyo,”Jadi baa curitonyo mako si Syaf bisa tibo di kutiko nan di ujuang tanduak tu?”

Si Syaf maraso ado peluang untuak mambuek kasan ka Zeya. Mako nyo bapikie sabanta. Bausao untuak mangecek sacaro biaso. Supayo jaan disangko maangkek talue!

“Kutiko uda lah manjatuahan pisau laki-laki nan ka mancucuak ambo tu, ambo malawan urang baduo sakuek tanago. Alhamdulillah, kaduonyo bisa ambo kalahkan. Lalu ambo mancari uda jo Zeya. Tapi tak nampak. Justru polisi nan tibo ka arah ambo. Mungkin ka manangkok. Ka lari, payah. Urang rami. Ka taruih tantu tapaso malawan ka polisi. Dek ilang aka, ambo maambue ka batang ayie. Manyilam ka baruah. Lah jauah baru ambo mancogok. Tak jauah dari ambo mancogok tu, tampak tiang derek raksasa tu.

Ambo mancilam baliek. Dan manyuruak di baliak tonggak derek tu.”

“Tu polisi-polisi tu baa,” tanyo Zeya basumangaik.

Si Syaf galak manih. “Mungkin karano urang baduo tu lai idak ambo bunuah, hanyo pinsan sajo, mako polisi maraso tak paralu mangaja. Lagipulo, ambo manyilam jauah ka baruah. Mungkin polisi maanggap ambo lah tabanam, tasangkuik di dasar sungai,” jawek Si Syaf.

Pramalayu maangguak-angguak. Nyo yakin si Syaf ko bakato apo adonyo. Alhamdulillah, lai tak ado tampak sombong atau takabue. Hebat si Syaf ko, pikie Pramalayu, dan batanyo,”Baa pulo curitonyo sampai tibo di kapa?”

Si Syaf mancaliek malu-malu ka Pramalayu. Lah babarapo lamo jadi dubalang laki-laki nan sapangkek jo apaknyo tu, si Syaf sagan bana ka rang gaek ko. Apolai si Syaf tau Pramalayu ado hubuangan jo Puti Marah Selu, gurunyo nan badiam di Danau Baruah.

“Mungkin lai gak tujuah jam ambo manyuruak di baliak tonggak derek. Ambo manunggu hari galok. Baitu hari lah galok, ambo bajalan ka tapi!”

“Haaa…bajalan baa? Sarupo nenek sihir du? Bisa tabang? Pakai sapu pulo dak,” cemeeh Zeya sambie galak manih. Sabanae gadih bule ko hanyo kariang-riangan, sahinggo kadang-kadang sarupo urang mancimeeh!

Pramalayu mancaliek Zeya. Jo mato nyo manague. Zeya taanok. Tapi galak. Nyo suruak an galak jo tangannyo.

“Iyo… ambo bajalan di ateh ayie. Bukan di ateh sapu. Tapi di ateh kaleng bekas minuman…”

“Hmmm… baruntuang si Syaf lah diturunan ilemu bajalan di ateh ayie dek mande Puti Marah Selu!”

Si Syaf maangguak, sambie manunduak jo hati sagan ka Pramalayu. “Ambo masih baraja da. Jauah kok dibandiangkan jo ilemu uda,” katonyo marandah.

Pramalayu tau, si Syaf bakato sabananyo. Idak manjilek atau icak-icak marandah bagai doh. Anak ko memang pilihan. “Cocok jo Zeya mah. Samosamo mudo,” kato Pramalayu dalam hati, sambie mancaliek anak mudo baduo tu baganti-ganti.

“Eee…apak ka mangecek kawin lo liek yooo?”

Pramalayu tacangang. Iyo capek nak gadih ko mambaco. “Kok iyo kadia pulo nyo…!”

“Huhhh… apak ko, Zeya alum bapikie itu lai. Zeya ka baguru ka apak!”

“Baguru apo? Kok bahaso Minangkabau lah apak ajaan. Sejarah Minangkabau alah pulo. Baguru apo juo lai? Lah langkok ganok mah!”

Tak amuah bapanjang-panjang jo nak gadih nan acok mambueknyo tacangang-cangang tu, Pramalayu lalu batanyo ka si Syaf,”Lah tibo di tapi kan lah malam du, tu mangaa si Syaf lai?”

“Ambo pai mancari makan da. Paruik lapa. Rupoe ado masakan Minangkabau di restoran di dakek katedral tenggi tu. Sudah makan ambo takana alum sumbayang jak siang tadi. Ambo pareso di Google, rupoe ado pulo musajik gadang di siko. Di situ ambo sumbayang jo badzikir. Sarupo nan liau ajaan dek Guru. Dalam badzikir tu lah ambo dapek patunjuak. Ado kapa putieh. Lalu uda manyuruah lapor ka si Katua.”

Pramalayu maangguak-angguak sambie mambaco hamdalah. Tantu si Syaf jo Zeya dak tau baa kok Pramalayu maucapkan puji jo syukur ka Tuhan.

Bagi Pramalayu, kalimat hamdalah idak samato mamuji jo basyukur doh.

Tapi kok ado kamampuan apopun, saketek atau banyak, itu adolah punyo Allah. Karano Allah inyo bisa. Mako dibaco hamdalah, untuak mamulangan ka Liau, karano itu memang punyo Liau!

“Tu baa lai?”

“Ambo cari lo info tantang kapa putieh nan biaso balayie di Koln ko. Banyak nan bawarna putieh. Tapi nan namonyo pakai kato putieh hanyo White Ceramic. Uda pun ado manyabuik keramik bagai. Mako ambo bakasimpulan, itulah kapanyo. White Ceramic. Lah yakin jo itu, ambo mancari koordinat posisi kapa tu. Basuo. Ambo cocok-an jo Google Map, pas barado di sakitar jambatan tu.”

“Hmmm…hebat si Syaf. Karano lah yakin itu kapanyo, lalu si Syaf manyilam, mambuek lubang di lambuang kapa tu?”

“Hehehe… iyo Uda.”

“Baa kok dak maagieh info ka si Katua,” panciang Pramalayu.

“Partamo, inyo dak kenal jo ambo. Sungguahpun bisa diusaokan, lum tantu lo si Katua ka lansuang tibo. Kaduo, ambo in Sya Allah bisa baranang, bisa pulo manyilam. Mako ambo pun maambiek langkah itu!”

“Wahhh… hebat si Syaf. Jadi si Syaf nan manabuek kapa sampai bocor yo?”

Si Syaf maangguak sambie galak sanang ka Zeya.

“Tu baa si Bryan jo polenyo tu,” tanyo Zeya jo nada sakik hati. Tantu sajo Zeya sakik hati, karano salamo ko lah takicuah di nan tarang dek si Bryan nan bawajah kanak-kanak (baby face) tu. Jadi inyo mangka idak karano camburu doh.

Si Syaf tagalak, karano nyo tabayang gaya pasangan tu kalangkabuik dalam ayie. “Kutiko Zeya lah dibaok dek uda baranang ka tapi, ambo manyilam ka arah urang baduo tu. Ambo kampihan jeket nan laki-laki. Sudah tu baru ambo baranang ka tapi.”

“Hmmm… hebat si Syaf. Mokasi banyak lah manyalamek-an kami,” kato Zeya.

Si Syaf maangguak. Matonyo bakilek, sanang. Tapi, tibo-tibo Zeya batanyo,”Tu baa pulo curito… maa… maa mancium tu…!”

Kini Pramalayu nan galak maliek gadih bule tu malu. “Si Syaf bukan mancium. Tapi maagieh angok ka Zeya. Supayo paru-paru bakarajo. Supayo jantuang badanyuik. Lai mangarati naaak?”

Zeya galak sambie manutuik muncuangnyo karano malu. Tapi di dalam hatinyo bakato,”Baa kok dak apak se nan maagieh angok tu!”

Pramalayu malu mandanga suaro hati Zeya tu. Gadih bule nan lah tau kamampuan Pramalayu mandanga kato hati tu, lalu nak gadih tu mambatin lo liek,”Nyio ambo pinsan liek, supayo apak amuah maagieh angok?”

Sudah mambatin tu, Zeya sangajo mancaliek ka Pramalayu jo suduik mato.

Tampak dek inyo laki-laki tu gak pucek. Tapi gadih bule tu sanang hatinyo.

Samantaro si Syaf talongong-longong se mancaliek urang baduo tu main mato.

Takuik dicurigai, Pramalayu bakato,”Nah Syaf, Zeya, sabanta lai subuah. Zeya istirahat lah gak babarapo jam. Jam salapan pagi lah barangkek ka bank jo si Syaf. Pai lah nak. Istirahat lah…”

Sangajo Pramalayu mamakai kato “nak”, mungkin untuak mambunuah raso nyo surang!

Zeya patuah. Gadih bule tu baranjak ka kamarnyo. 

Tingga si Syaf baduo jo Pramalayu. Babarapo saat, Pramalayu maagieh babarapo arahan ka anak mudo, dubalang nan mulai nyo sayang tu.

“Ingek yo Syaf. Prioritas mandapek-an cincin. Tapi labieh prioritas manyalamek-an nyawo kalian baduo. Si Bryan mungkin masih akan manggaduah. Tapi mungkin si Katua nan paliang babahayo. Karano itu, pakai wakatu sasingkek mungkin di bank tu. Baitu parmato dapek, kalua di pintu lain. Si Syaf kan lah tau mambukak sistem kaamanan bank tu.”

“Lai ado denahnyo?”

“Iko da,” kato si Syaf sambie mancaliek denah gedung bank tu.

Pramalayu mancaliek sakileh. “Ruang save deposit box nan maa?”

“Iko pak, di balakang, lantai dasar!”

Pramalayu maangguak-angguak sambie maniliek. Lalu nyo tunjuak jandela nan gak tasuruak di balakang tu. “Iko rancak untuak tampek lari beko mah. Tasuruak. Tingga marapek se ka dindiang, bajalan lambek-lambek. Lansuang tibo di parkir tu.”

Pramalayu mancaliek si Syaf nan masih agak bimbang jo rencana tu. “Manjalang barangkek, bajak lah sistem CCTV nyo. Tak paralu sadoe, cukuik nan ka arah jandela iko se,” kato Pramalayu manunjuak ka denah tu.

Si Syaf maangguak. “Tu ambo jo Zeya lansuang ka bandara kan?”

Pramalayu manggeleang. “Idak. Si Syaf jo Zeya pai ka musajik gadang tu. Di situ parmato agiehan ka ambo, dan si Syaf jo Zeya sugiro naik keretapi ka Balando. Dari Balando, baru pulang ka Indonesia. Kok nak baragak-ragak gak sapakan, rancak bana. Mudah-mudahan Zeya amuah pulo.”

“Baa kok dak samo se kito pulang, da?”

“Ambo raso, jet kito tu lah diintai urang nah. Karano kalian baduo nan maambiek parmato, mako kok kalian ka bandara, jaleh se nyo daolui manunggu di parkir jet tu. Kok banyak urang-urang tu, bisa kalah si Syaf nah. Lapeh parmato tu.”

Si Syaf maangguak. Makin sagan nyo ka laki-laki ko. “Tu uda kamaa lai? Dak lansuang pulang?”

Pramalayu galak manih. Tapi inyo tak manjawek tanyo si Syaf. “Nah, siapkanlah sagalo sasuatu nyo. Tamasuak mambali tiket keretapi ka Balando. Mamasan hotel, dll. Pitih nan di ATM tu ambo raso masih cukuik. Kini pai lah istirahat.”

Si Syaf nyio batanyo. Tapi tak jadi. Sambie maangguak, inyo pai ka kamar. Nyo baok hp jo pakakehnyo. Karatu duplikat nyo baok lo ciek.

Tingga surang, Pramalayu taakuak-akuak. Tapi nyo tahan kantuak. 

Nyo caliek surek-surek jo karatu tu masih di ateh meja. Nyo tuka kartu usali jo nan duplikat. Nan usali nyo masuak-an ka saku.

Inyo masuak kamar. Manjawek ayie sumbayang. 

***

Lah sudah sumbayang subuah, Pramalayu bukannyo lalok. 

Pramalayu tatek di sajadah. Inyo badzikir, lalu tampak badannyo kalua dari badan nan sadang badzikir tu!

Itulah “Ilemu Kambang Rupo”!

Pramalayu tibo di toko parmato tu. Hari lah mulai tarang. Tantu sajo toko tu tutuik. Karano masih pagi buto.

Pramalayu masuak dari lubang ventilasi. Lalu angin, lalu inyo!

Nyo pareso di dalam etalase. Dak ado parmato nan nyo pasan tu doh.

Nyo caliek di meja, di balakang etalase. Tak pulo ado.

Sadang mamareso tu, tibo-tibo tampak urang di muko pintu. Urang tu tak masuak, tapi manyorongan kardus ka lubang pintu. Mungkin urang tu kurir mah. Tukang antaan barang.

Tadanga kardus balabuek. Urang tu pai.

Pramalayu mamareso surek nan dirakek-an di kardus tu. Rupoe dari perajin batu parmato. 

Bagageh Pramalayu mambukak kardus tu. Nyo bukak elok-elok. 

Ado tigo parmato dalimo di dalam. Nyo ambiek ciek. Nyo masuak-an masuak saku.

Lalu Pramalayu manutuik kardus tu baliek. Nyo lakek-an elok-elok. Nyo latak-an di tampek jatuah tadi.

Pramalayu bagageh kalua. Balari sakancang-kancangnyo. 

Karano masih pagi buto, tak ado urang nan mamparatian. Kok sakironyo ado nan manampak, mungkin tangango mancaliek nah. Baa ka idak, lari urang tu co kilek. Mungkin samo kancang jo lari Superman!

Tibo di bank tu, Pramalayu masuak dari sampiang. Ado kajo jandela tenggi di lantai dasar nan gak tabukak. Lalu angin, lalu inyo. Di situ Pramalayu manyorong.

Inyo taruih ka balakang. Masuak ka ruang save deposit box. Nyo caliek deretan laci nan ado. 

Baitu tampak laci P37, Pramalayu marasok laci tu. Nyo lakok-an karatu ka laci. Tabukak!

Bagageh Pramalayu maambiek Tapak Jalak Dalimo tu. Nyo tuka jo nan palasu!

Lah sudah nyo tutuik laci, Pramalayu bagageh kalua. Nyo cari jandela balakang nan lah nyo tandoi jo si Syaf tadi. Nyo bukak kunci jandela tu. Dari situ Pramalayu kalua.

Tibo di apartemen, tadanga Zeya banyanyi-nyanyi. Mungkin sadang mandi. Capek-capek Pramalayu manuka karatu tadi. Nan usali nyo masuak-an ka dalam amplop jo surek-surek. 

Karatu nan palasu nyo masuak-an ka dalam saku. Lalu Pramalayu tibo di sajadah. Nyo taruih badzikir. Sudah tu mambaco istigfar banyak-banyak.

Tak taraso, Pramalayu takantuak di ateh lapiek sumbayang.

Urang baduo tu sagan manjagoan. Mako Zeya jo si Syaf barangkek se, tanpa parmisi!

31

Koln, Jumat, 6 Maret 2020

Bank für Sozialwirtschaft AG, atau Bank Sosial nan baalamaik di KonradAdenauer-Ufer 85, 50668 Köln tu dibuka pukue salapan pagi. Kutiko Zeya jo si Syaf tibo di situ, hari lah pukue 8.58.

Dari lua, gedung Bank Sosial tu tampak biaso-biaso se. Mirip bangunan kabanyakan. Arsitekturnyo dibuek luruih-luruih se. Tak ado sentuhan seni.

Tapi banyak jandela tinggi. Petak-petak se bantuaknyo. 

Catnyo krem abu-abu. Bapadu padan jo gentengnyo nan abu-abu pakek. Itam jalang lah.

Mancaliek bantuak dari lua, gedung bank tu balantai tigo. Tapi sarupo kabanyakan bank, biasonyo ado ruang bawah tanah nah.

Zeya jo si Syaf malapor ka front office. Ado padusi rancak di situ. Jo galak manih nyo manarimo tando antrian. Dak lapeh galak manih di bibie padusi nan malayani tu. 

Baitu mancaliek-an tando antrian, patugeh front office lansuang manyuruah urang baduo tu masuak. Nyo suruah urang maantaan. Lansuang ka ruang save deposit box!

***

Tasintak. Pramalayu mancaliek jam. Lah pukue satangah sambilan. 

Pramalayu bagageh mandi. Bapakaian. Lalu nyo balari-lari ketek ka toko parmato.

Baru se mancogok, panjago toko tu lansuang manyambuik jo galak ramah. Nyo sodorkan kardus tu. Rupoe tak nyo caliek isie. Justru Pramalayu nan disuruah mambukak.

Karano lai sarupo itu, sambie manyampiang dari panjago toko tu, Pramalayu mambukak kardus tu elok-elok. 

Lalu nyo mintak tigo kotak karah, nan khusus untuk palatak parmato tu.

Nyo masuak-an dalimo tu ciek-ciek. Nyo caliek katigonyo. Kok sakileh, iyo samo. Tapi kok ditiliek dakek-dakek, tantu tampak bedanyo!

Pramalayu mintak karateh pambungkuih. 

Sambie manunggu karateh tibo, nyo mancaliek ka etalase. Ado banyak batu buatan nan murah-murah.

Tibo pangananyo. Nyo borong batu murah-murah tu. Nyo bagi tigo onggok. Sudah tu nyo mintak kardus nan saukuran jo kotak pos. 

Nyo masuak-an batu-batu tu. Saonggok sa kardus. Batu Tapak Jalak Dalimo tu pun lah bacampue jo batu buatan.

Lalu nyo mintak karateh putieh. Nyo tulih alamat. Ciek ka kantue Andi Mappa di Jakarta. Ciek ka rumah mamanyo di Yogja. Ciek lai ka Angku Dt Maradjo–Muaro Paneh, Dusun Tuo Surambi Duobaleh Koto, Kab Solok, Sumbar.

Ka kardus untuak angkunyo tu, Pramalayu manulih surek ketek: tapak jalak tigo satali… ciek basamo jo nan rami… ciek maandok jo Bujang Itam… ciek kadicari…Pmly

Lah sudah nyo bungkuih rancak-rancak, Pramalayu mintak tolong ka panjago toko mangiriman paket-paket tu.

Panjago toko manalepon. Rupoe di sabalah tokonyo ado outlet jasa pangiriman barang.

Salasai sudah. Pramalayu mambayie jo kartu kredit. Tak lupo nyo agieh tips ka panjago nan ramah tu.

Sambie mambungkuak-bungkuak, panjago tu malapeh Pramalayu di pintu kadainyo.

Hari lah hampie pukue sapuluah. Matoari tak paneh-paneh amek. 

Pramalayu bajalan kaki. Babaue jo urang nan lah rami di jalanan di dakek sungai Rhein tu.

Pramalayu manuju musajik!

***

Si Katua nan lah tau kalau Zeya lah manuka panampilan, dapek info dari agennyo. Rupoe gadih Jerman tu sadang barado di Bank Sosial. 

Bagageh si Katua mamarentahkan agen-agennyo untuak ka situ. “Awasi sajo. Tunggu ambo tibo!”

Si Katua jo salah sorang agen maluncue dari hotel tampeknyo manginap.

Kancang lari oto tu.

***

Pagi-pagi buto, Bryan Benson lah duduak di muko laptop. Ado Tiara di sampiangnyo. Baduo urang tu maliek laptop.

Rupoe urang tu sadang bausao masuak ka sistem CCTV lalu lintas kota Koln. Masuak ka server pusek.

“Nah, masuak,” kato Bryan Benson.

Nyo tiliek CCTV di sakitar jambatan tu. Nyo mulai mancari sajak kajadian patang. Lambek-lambek nyo puta rekaman CCTV tu.

“Haa… itu nyo,” kato Tiara manunjuak ka rekaman tu.

Bryan Benson mampagadang gambar. Ado tigo urang sadang lari-lari ketek di tapi batang ayie! Walau agak kalam, karano memang hari malam, tapi urang baduo tu yakin iko nan nyo cari!

Nyo ikuik-i taruih video rekaman tu. Karano banyak CCTV nan batukatuka marekam sasuai jo posisi urang batigo tu, mako tapaso agak lambek karajo.

Tapi Bryan Benson saba. Nyo cari taruih. Sampai nyo dapek gambar urang batigo tu masuak apartemen!

Nyo cari rekaman nan mulai subuah. Ado bayangan sarupo kilek sadang balari. Nyo pagadang rekaman tu.

Tiara takajuik, “Sia ko?”

Bryan Benson takajuik pulo,”Baa kok capek larinyo?”

“Mmm… sarupo Suprapto Malayu mah. Cubo pagadang abih-abih,” kato Tiara.

Bryan Benson mampagadang video tu. Tapi tambah dipagadang, tambah pacah-pacah gambarnyo!

“Tak jaleh urangnyo. Mungkin laki-laki. Bisa juo padusi!”

Bryan Benson maangguak,”Iyo dak. Siapo ko lah? Dak mungkin ado urang bisa balari sakancang itu. Kecuali Superman!”

“Atau antu dak?”

“Apolo du. Maa ado antu,” kato Bryan.

“Mungkin sajo nyoh.”

Bryan aniang se. Mungkin maleh nyo badebat pakaro antu-antu tu. Dalam keilmiahan nan nyo yakini, antu tu hanyo ilusi. Halusinasi!

Karano pasai, Bryan manaruihan mancaliek video tu. 

“Haaa… iko nyo. Iko urang baduo patang. Nan surang lah jaleh Yalla Nayeer mah. Nan surang lai tantu nan bacakak di jambatan patang tu,” kato Bryan.

Tiara maangguak. “Kamaa inyo du?”

Bryan manaruihan manonton rekaman tu. “Ka bank!”

Tiara takajuik,”Pasti di situ Yalla manyimpan parmato tu nah.”

Bryan maangguak. Nyo tutuik laptopnyo. Lalu nyo manalepon. “Tangkok iduik atau mati. Tapi pastian dapek parmato tu yooo!” Sudah manalepon, Bryan manyuruah Tiara basugiro.

Lalu urang baduo tu naiek taxi ka Bank Sosial!

***

Zeya diantaan ka ruang save deposit box. Hanyo inyo surang nan bulieh masuak.

Tapaso si Syaf manunggu di lobi. Sambie manunggu, nyo mancaliek hp. Nyo masuak ka sistem CCTV bank tu. 

Si Syaf tagalak pueh, karano CCTV nan arah ka balakang lah aman. Lah nyo masuak-an video palsu!

Karano Zeya masih alum juo kalua, si Syaf mamareso rekaman CCTV di ruang deposit box tu. Nyo takajuik!

Sadang takajuik tu, Zeya tibo. Mambaok kotak ketek.

Si Syaf sugiro mambaok Zeya ka balakang. Sambie bajalan, si Syaf ma copy rekaman ruang deposit box nan mambuek nyo takajuik tu. Lah tarekam sadoe, lalu video nan di sistem bank tu nyo tuka jo rekaman palasu.

“Hebat uda ko,” kato si Syaf ka dirinyo.

“Hebat baa? Siapo nan hebat?”

“Zeya lah. Zeya memang hebat. Bisa ditarimo karajo jo CIA mah,” jawek si Syaf sambie taruih bajalan.

Zeya malongo mandanga. Nyo manyangko si Syaf ko maambok. Tapi cayah bana amboknyo. 

Sambie galak sengeang, Zeya taruih malangkah. Kotak tu lah aman dalam tasnyo. 

Karano tau, isi kotak tu nan sangaik dicari dek Pramalayu, Zeya manjagonyo elok-elok. Tiok sabanta tangannyo marasok tas. Takuik ko tacicie se!

Aman sampai ka tampek parkir. Urang baduo tu naiek taxi nan disuruah manunggu. Taxi pun malaju.

Tapi di lobi muko ado babarapo laki-laki sadang mananyo-nanyo resepsionis sambie mancaliek-an karatu identitas. Polisi Koln!

Resepsionis tu manunjuak ka ruang save deposit box. Tigo urang laki-laki tu balari ka balakang, ka ruang save deposit box. 

Kosong. Patugas nan di sinan mangecek-an kalau urang di foto tu lah sakiro sapuluah minik lalu kalua.

Tigo laki-laki tu bagageh ka lobi. Maniliek suok kida. Tak ado nan dicari.

Samantaro di lobi, ado laki-laki baby face jo gadih bajilbab sadang duduak mambaco koran. Icak-icak dak peduli jo situasi. Padohal, matonyo baputa kian kamari.

“Lah pai nyo,” kecek Tiara.

“Ssst… aniang se lah. Itu si Katua nah. Nan dakek resepsionis tu!”

Bryan Benson jo Tiara Amahen nan duduak di lobi tu tahanok. Urang baduo tu takuik kok dikenali dek si Katua.

Tapi iyo itu nan tajadi rupoe. Si Katua mandakek,”Mangaa di siko Bryan?”

“Mmm… ambo maambiek cuti, Sir. Iko tunangan ambo. Kami sadang maurus kredit rumah,” kato Bryan agak gagok.

Si Katua manyalami Tiara. 

“Mangaa pulo di siko, Sir. Jauah dari Manhattan mah. Ado seminar suku

Maya lo di siko?”

Si Katua galak sengeang. Tak nyo jawek tanyo Bryan ko doh. 

Tak lamo tibo tigo agen tu mandakok. Sambie babisiek, ado surang mangecek,”Hilang. CCTV dibajak. Rekaman di tuka!”

Awek-awek tadanga dek Bryan bisiek-bisiek urang tu.

Si Katua maangguak. Lalu nyo bajalan ka pintu. Sambie maagieh parentah. Lupo si Katua bapamit ka Bryan!

Lah baduo se, Bryan mambukak hp. Nyo masuak ka server sistem keamanan bank tu. Nyo caliek rekaman. Sudah tu nyo galak takekeh-kekeh.

Tiara heran. Nyo caliek hp Bryan. Padusi bajilbab tu pun galak gadang.

Urang-urang nan ado di lobi tacangang.

Rupoe urang baduo tu mancaliek video Mr Bean nan sadang senewen mamarkir oto! Video itu kiroe nan nyo masuak-an dek si Syaf tadi!

***

Pramalayu duduak di teras musajik. Dari jauah tampak dek inyo Zeya jo si Syaf mandakek.

Bagageh Pramalayu mangaja. Sambie tagak batigo di laman musajik, Pramalayu bakato,”Tantu si Syaf lah paham. Kini capek ka stasiun. Iko simpan dek si Syaf,” kato Pramalayu maagiehan kotak ketek. Mirip kotak tu jo nan nyo pacik dek Zeya.

Pramalayu maagiehan kotak kutiko tagak diantor urang baduo tu. Sahinggo tak tampak dek Zeya kutiko kotak kaciek tu bapindah ka tangan si Syaf.

Si Syaf maangguak,”Iyo hebat uda. Mokasi da.” Zeya nan dak tau ujuang pangka, tangango se. 

“Tapi video uda lah ambo tuka jo video Mr Bean nah,” kato si Syaf babisiak sambie galak sengeang.

Pramalayu galak pulo. Zeya makin tacangang. Inyo mangambok karano maraso kanai kicueh! Ntah apo nan digalak-an urang baduo tu?

“Beko nyo curitoan dek si Syaf di keretapi nah. Kini pai lah kalian. Sugiro barangkek. Beko nyo tinggaan dek keretapi,” kato Pramalayu sambie mancaliek lojinyo.

Jo hati mangka dan banak panuah tanyo Zeya tapaso maikuik-i si Syaf nan lah mulai bajalan.

Pramalayu pun lah bajalan pulo sambie malambai ka Zeya,”Kok ado untuang, batamu wak isuek…”

Zeya maangguak. Hatinyo kosong. Nyo ikuik-i juo langkah si Syaf sambie mancaliek pungguang Pramalayu hilang masuak musajik!

32

Si Syaf lah mambali tiket sacaro online untuak baduo. Namo keretapi nyo Deutsche Bahn ICE4. Nyo ambiek nan kelas eksekutif. Dan tak pakai singgah atau ganti keretapi doh. Lansuang ka Amsterdam.

Tak lamo manunggu, keretapi tu barangkek dari stasiun Koln Hauptbahnhof. Tujuannyo ka stasiun sentral di ibukota Balando, Amsterdam Centraal.

Dari Koln ka Amsterdam tu sakiro 270 km. Kok jo keretapi, bisa ditampuah salamo 2,5 jam sampai tigo jam.

“Lumayan untuak baduo-duo jo Zeya,” pikie si Syaf surang.

Urang baduo tu lah duduak badakek-an di gerbong pakai AC. 

Keretapi lah mulai bajalan. Mulonyo lambek. Lalu makin kancang. Sampai mancapai 250 km/jam. Iko kecepatan maksimalnyo!

Urang baduo tu duduak di deret sabalah kida. Keretapi Deutsche Bahn ICE4 tu punyo duo deret kurisi. Di tangah-tangahnyo ado gang nan cukuik laweh untuak urang ilie mudiek, dan tak manggaduah urang duduak.

Di kelas eksekutif tu ado 250 buah kurisi. Di kelas ekonomi 625 buah kurisi. Kereta nan panjangnyo 346 meter ko bisa maangkuik 875 panumpang.

Ado duobaleh gerbongnyo.

Zeya duduak dakek kaco jendela. Si Syaf di kidanyo. 

“Apo nan dikecek-an apak tadi,” tanyo Zeya.

Si Syaf lah jak tadi mamikie-an. Apokah ka bataruih tarang, atau dilimpok sajo? “Oooh… itu pakaro kotak parmato. Liau mintak kito hati-hati manjagonyo! Kalau paralu angok taruhannyo!”

“Kok itu, mangaa pulo ka barasio-rasio? Apak tu kan bisa se mangecek lansuang tadi.”

“Antahlah du… mungkin dek tagageh dak?”

Zeya heran. Tapi nyo maleh batanyo labieh dalam ka si Syaf ko. Mako nyo bae haniang se.

Keretapi tu taruih malaju. Zeya labieh banyak aniang. Kok ditanyo, sapatah-sapatah se jaweknyo.

***

Bryan Benson jo Tiara Amihan masih di lobi Bank Sosial. Urang baduo tu sadang diskusi tampaknyo.

Tiara batanyo,”Kok si Yalla ko lari, kamaa kiro-kiro nyo ka pai?”

“Iko kampuangyo mah. Inyo layie di siko, di Koln ko. Kamaa juo ka lari lai?”

Tiara bapikie. Manuruik inyo, bisa sajo Yalla Nayeer ko barangkek. Bisa ka Indonesia. Atau kamano sajo! Sagalo kamungkinan tu ado se nyoh!

“Heee…cubo caliek CCTV lalulintas tu liek. Ambiek nan di stasiun bus, bandara atau stasiun keretapi…!”

Bryan maangguak. Nyo caliek hp nyo. Nyo mangetik babarapo lamo. Kini lah tampak dek inyo CCTV di bandara. “Payah mancari nan di bandara ko mah. Banyak bana CCTV nyo!”

“Cubo pakai alat pangenal wajah. Kan lah ado aplikasinyo mah!”

Bryan maangguak. Sajak tadi inyo maraso jadi urang bodoh bana! Padohal aplikasi pangenal wajah tu khusus nyo buek surang. Hanyo inyo jo Tiara nan punyo aplikasi tu untuak versi android. 

Kok untuak versi komputer atau laptop, lah banyak aplikasi pangenal wajah. Itu nan acok dipakai dek para agen intelijen di film-film!

“Cubo cari dek Tiara lah,” kato Bryan sarupo urang pasai!

Tiara maangguak. Nyo caliek hp nyo. Nyo bukak aplikasi khusus nan tun.  “Kirim foto Yalla tu lah. Foto kawannyo gai.”

Bryan ma skrinsut foto urang baduo nan tarekam di CCTV kutiko kalua apartemen tadi pagi. “Tak ado nan maadok ka kamera fotoe doh.”

Tiara bapikie. “Oyo, kan ado fotonyo di dokumen kantue PBB mah. Cubo kirim itu.”

Sakali lai Bryan maraso jadi urang bodoh. Sambie galak sengeang karano malu ka dirinyo surang, Bryan mancari foto-foto Yalla Nayeer di portal kantue mereka. 

Dapek. Ado tigo foto nan close up. Nyo kirim via WA ka Tiara. “Tu haa…

ado tigo fotonyo. Maa nan ka iyo se lah.”

Tiara mancubo mamasuak foto nan paliang jaleh. Foto Yalla Nayeer sadang galak manih di muko kantuenyo di Manhattan.

“Haaa…kan bisa du.”

“Lah sobok?”

“Alum lai, tapi fotonyo lah konek ka rekaman CCTV. Kini bia hp ko nan mancari,” kato Tiara.

Sakiro sapuluah minik, tadanga bunyi suaro,”matching…”

Sarantak urang baduo tu mancigok ka layar hp Tiara. Tampak di situ Yalla Nayeer jo kawan laki-lakinyo sadang di stasiun keretapi, stasiun Koln Hauptbahnhof!

Bryan lansuang tagak. Tapi Tiara malah tagalak,”Mangaa bagageh? Takuik paja tu ka hilang?”

Sirah muko laki-laki bawajah baby face tu. “Tu baa lai?” Tampak bana lah tatangkok bodoh si Bryan Benson ko!

Antah apo ko lah sabeknyo? “Jaan-jaan Bryan ado hati ka inyo yooo?”

“Ahhh… idak lah! Baa kok baitu pikiran Tiara?”

“Ndak… batanyo se. Manotau dek lah lamo samo karajo. Kan bisa se cinlok mah!”

“Apo cinlok?”

“Cinta lokasi!”

Tiara tagalak. Bryan tacingangak. Tapi hatinyo badatak. Sabanae inyo memang taragak. Nak baduo-duo jo Yalla Nayeer nan rancak!

“Idak lah…!”

“Kok iyo dak? Buktinyo, wakatu Yalla Nayeer takabek patang, baa kok acok mancaliek ka inyo? Sarupo urang ibo?”

Bryan Benson maraso tatangkok basah. Sampai-sampai ka maa arah matonyo, diparatian dek Tiara ko! 

Sabanae inyo labieh suko ka Tiara. Labieh santiang. Samo-samo dotor fisika jo inyo.

Bahkan bisa saliang malengkapi, sarupo salamo ko; inyo manyusun teori, Tiara mambuek alatnyo. Baitu karajosamo urang baduo tu. 

Tapi Bryan tak amuah masuak Islam. Nan Tiara tak amuah kawin jo Bryan kalau laki-laki tu dak mambaco duokalimah syahadah…!

Jadinyo hubuangan urang baduo tu sarupo ttm sajo. Teman tapi mesra. 

Sungguahpun Tiara baarok nan mampalaki Bryan, tapi gadih bajilbab tu sangek rasional bapikie. Idak manuruik parasaan sajo doh. 

Kok tak amuah masuak Islam, jaan kan ka lalok baduo, mamacik tangan se tak nyo pabia dek Tiara.

Itu pulo nan mambuek Bryan mangka! Padohal inyo nyio bana jo Tiara.

Sacaro biologis apo lai! Tiara acok tibo di mimpi basahnyo!!!

Kini Bryan mancaliek ka Tiara tanok-tanok. Nyo pacik tangan gadih bajilbab tu arek-arek. Jo suaro gagok nyo mangecek,”Baa caronyo masuak Islam?”

Tiara tangango. Iko nan inyo tunggu-tunggu salamo ko. Makonyo setia maikuik kato Bryan. Walau ado karajo mereka nan manjadi doso! Tapi untuak Bryan, Tiara amuah sajo. Kacuali pakaro hubuangan laki-laki padusi, Tiara iyo sangaik mambatehi diri!

“Alhamdulillah… Alhamdulillah… Di siko bisa mah. Mari kito ka musajik,” kato Tiara manggandeng Bryan Benson.

Sarupo anak mudo bapole-pole, Tiara jo Bryan bapacik tangan. Jo taxi urang baduo tu ka musajik Koln, Zentralmoschee Köln.

Di jalan, Tiara mancari info di hp. Lalu nyo manalepon babarapo lamo. “Ooo… sudah sumbayang Jumek yo pak? Jadih pak. Oyo, iko ambo mangecek jo apak apo yo? Oyo… mokasi pak Kemal…”

Lalu nyo mangecek ka Bryan. “Sudah urang sumbayang Jumek, kito ditarimo dek pak Kemal, salah surang imam di musajik tu.”

Bryan maamgguak sambie taruih mamacik tangan nak gadih tu. 

Karano masih sakiro duo jam lai, Tiara manyuruah taxi baranti di restoran nan ado di komplek musajik tu. 

“Kito makan untuak marayokan sejarah ko,” kato Tiara mesra.

Bryan manuruik. Urang baduo tu mancari tampek di suduik. Lalu mereka makan sambie bacarito. Iyo mesra tampaknyo.

“Sudah masuak Islam tu beko, bisa lansuang nikah dak?”

Tiara tagalak. Sanang hatinyo. “Mmm… baa yo? Tapi Bryan alum bisa sumbayang. Apolai jadi imam!”

Mandanga panulakan tu, Bryan galak manih. Lalu nyo baco buah sumbayang jo suaro lunak. Walau tabata-bata, Bryan lah apa buah sumbayang tu. Tamasuak ayat pendek!

“Masya Allah… Subhanallah…,” kato Tiara sambie mamaluak laki-laki tu.

“Jadi… salamo ko…?”

“Iyo… ambo sataun ko lah mampalajari Islam. Tamasuak caro sumbayang bagai…”

Tiara galak manih. Sanang bana hatinyo. 

“Tapi… ambo harus jujur. Lai bulieh?”

Tiara maangguak. Inyo makin arek mamaluak.

“Ambo mampalajari Islam karano Suprapto Malayu tu!”

Tiara memang agak kecewa. Bukan karano inyo Bryan baraja Islam sacaro otodidak. Tapi karano Suprapto Malayu! Laki-laki nan sadang nyo buru tu!

“Baa curitonyo?”

“Buku-buku jo artikel Suprapto Malayu mambuek ambo taobsesi. Tulisannyo pakaro tauhid, iman sarato adaik Minangkabau tu, rupoe baujuang samo jo teori ambo,” kato Bryan sambie manakue. Mungkin nyo takuik Tiara ka tasingguang.

“Kok dek gara-gara alasan ambo tu Tiara dak jadi amuah manikah jo ambo, dak baa doh. Tapi tolong kawani ambo maucapkan duokalimah syahadat tu yo…,” kato Bryan jo suaro samakin lunak.

Tiara galak manih. Dari daolu inyo tau kalau Bryan ko punyo hati nan elok. Hanyo kadang-kadang, dek obsesinyo ka fisika talalu kuek, acok nyo maabaikan hal-hal nan manyangkuik spritual! 

Salamo ko Bryan ma-anggap agamo hanyolah raso putuih aso urang nan pamaleh manggali ilmiah! 

Tapi, rupoe dek ilmiah itu pulo inyo diam-diam baraja Islam! Tarutamo kajian tauhid. 

Artikel Suprapto Malayu nan bajudul Samulo Jadi tu lah maubah sacaro drastis pandangannyo ka dunia jo alam semesta ko! Apolai Suprapto Malayu ma awali tulisannyo jo kalimat; Saandainyo Einstein tau kajian tauhid dalam Islam, pasti teori-teori cosmology tu lah nyo buek jauah sabalun Stephen Hawkings marumuskannyo. Dalam Al Quran, Allah lah manjalehan pakaro panciptaan tu! Dan jo panalaran akal dalam kajian tauhid Islam rasio-rasio tu makin tabukak!

“Dak baa doh. Ambo justru bangga karano Bryan jujur. Tapi baa kok dak bakawan se jo Suprapto Malayu tu? Mangaa lo inyo harus dikaja-kaja, dikabek, sarupo patang tu?”

Bryan tadiam. Lalu nyo mangecek,”Mukasuik ambo iyo nyio bakawan. Tapi patang tu kamari bedo. Kok dak dikabek, tantu nyo lari…!”

“Untuang kapa tu bocor. Sahinggo inyo bisa lapeh. Walau awak hampie mati tabanam,” kecek Bryan manyambuang.

Tiara galak manih. Makin manih galak gadih bajilbab tu. “In Sya Allah, sudah mambaco duokalimah syahadat beko, kito lansuang manikah… Iko lah ambo WA pak Kemal tu. Apak tu lai setuju…,” kato Tiara malu-malu.

Bryan sanang hatinyo. Kini inyo nan mamaluak nak gadih tu. Bahkan nyio mancium. “Upppsss… tak bulieh. Tunggu sudah nikah yo,” kato Tiara manjo sambie marameh tangan Bryan. Tando sabanae inyo pun katuju. Tapi jaan kini. Beko lah, kalau lah halal!

***

Si Katua manyuruah oto tu lari sakancang-kancangnyo. “Kito harus daolu tibo di stasiun Amsterdam Centraal tu…,” keceknyo ka agen nan manyupir. 

Oto tu lah jak tadi masuak ka jalan 03. Jalan gadang nan maubuangkan kota-kota gadang di Eropa. 

Lah gak sajam oto tu bajalan. Lah ampie masuak bateh Jerman-Balando.

Kaputusan si Katua untuak mangaja Yalla Nayeer tu nyo buek tak lamo sasudah keretapi Deutsche Bahn nan ditumpangi Yalla Nayeer barangkek.

Sakiro limo minik baru barangkek. 

“Tak mungkin ditunggu di jalan. Kereta tu lansuang nah. Dak singgahsinggah doh…,” kecek si Katua baitu dapek info ado rekaman CCTV Yalla Nayeer jo kawannyo naiek keretapi ka Balando tu.

Si Katua pun manalepon agen-agen nyo nan di Balando. “Tangkok iduik atau mati. Parmato tu nan paralu!” Baitu si Katua mamarentah.

Sabanae si Katua lah latieh juo mangaja parmato tu. Inyo acok manggarutok karano manuruiknyo teori Medan Energi nan dikaik-an jo parmato tu takah sangajo dibuek-buek!

Tapi parentah dari Washington tak bisa ditulaknyo. Bukan hanyo karano loyal ka karajo, tapi inyo lah mamikie-an ka pansiun. Mako dari itu, si Katua mailak-an patangkaran jo atasan. 

Kok malawan atasan, bisa-bisa tak manarimo uang pansiun. Baitu nan nyo rusuahan.

Tapi, lah limo taun nyo mangaja parmato tu, bahkan jo biaya nan dak saketek, lum ado tando-tando ka dapek!

Namun karano pitih nan disadiokan cukuik banyak untuak biaya operasi, si Katua jadi basumangaik juo.

Lalu, inyo pun mulai mampalajari pakaro parmato tu. 

Ado persamaan masa jo energi dari Einstein. Ado pulo teori Medan Energi dari Einstein. Lalu ado lo Hukum Kekelan Energi dari Joule. Ado Teori Cosmologi nan mamasuak an Teori Relativitas Umum dan Teori Relativitas Khusus. Tamasuak nan paliang baru, Teori Horizon Peristiwa dari Stephen Hawkings.

Langkok ganok teori tu nyo palajari dek si Katua. Tapi utak tuonyo tak kunjuang manyambuang. Apo pulo kaik-kaiknyo jo parmato tapak jalak nan tigo buah tu?

Si Katua pun mambaco buku-buku jo artikel Suprapto Malayu. Memang di situ ado ditulih tantang kajadian alam semesta sarato kaitannyo jo energi. Urang tu lai manulih pakaro Samulo Jadi, tapi nan banyak pituah-pituah sajo. Tak kongkrit tafsirnyo. Mano pulo ka sampai banak si Katua manilieknyo?

Walau baitu, kurang duo jam lai inyo baharok bisa manangkok Yalla Nayeer. Bisa untuak ka pambaleh jaso urang Washington nan lah mangirim pitih salamo ko!

Lah masuak Balando oto tu. Si Katua manahan kantuak. Oto tu malaju kancang. ***

Bryan Benson jo Tiara lah duduak basimpuah di dakek mikraj musajik. Ado ustadz Kemal di muko urang baduo tu. Ado lo surang jamaah, duduak dak jauah dari ustadz Kemal.

Musajik Zentralmoschee Köln tu lah mulai langang karano baitu sumbayang Jumek salasai, jamaah bagaduru kalua. Pai mangajaan makan siang!

Ado surang jamaah. Duduak di suduik. Sadang manakue. Khusyuk bantuaknyo. Mungkin sadang badzikir. 

Bryan nan dak saba, batanyo,”Lah pak… lah bisa dimulai?”

“Tunggu sabanta, kito paralu saksi surang lai. Karano, baitu sudah mambaco duokalimah syahadat, kan lansuang manikah dak?”

“Oyo, untuak manikah paralu duo urang saksi yo ustadz?” Kini Tiara nan mangecek. 

Ustadz Kemal maangguak.

“Sambie manunggu, bisa saudara Bryan mambaco duokalimah syahadat?”

“Bisa pak. Sakalian jo buah sumbayang se yo pak. Supayo jaan duo kali karajo,” jawek Bryan basumangaik. Wajahnyo babinar. Tadi inyo lah diajaan maambiek ayie sumbayang dek Tiara.

Lalu tadanga suaro Bryan Benson jo suaro lantang mambaco duokalimah syahadat. Sudah tu nyo mambaco buah sumbayang, lansuang nyo praktekkan.

“Masya Allah… Subhanallah…!” Tadanga suaro lunak dari balakang.

“Apak siapo,” tanyo ustadz Kemal.

“Ambo Suprapto Malayu. Ambo kawan tuan Bryan Benson ko. Ambo siap jadi sasi liau masuak Islam, sarato sasi nikah,” kato Pramalayu nan tibo takajuik mandanga suaro urang mambaco kulimah tu. Labieh takajuik nyo karano itu adolah suaro Bryan Benson.

Mako nyo tutuik dzikir, lalu nyo hampiri urang-urang nan duduak di dakek mikraj tu.

Mandanga namo tu, Bryan Benson dak jadi malanjuik-an mambaco buah sumbayang. Inyo mancaliek ka balakang. Lalu nyo hampiri laki-laki tu. Urang baduo tu bapaluak. 

Tiara titiek ayie matonyo mancaliek laki-laki baduo tu bapaluak.

“Subhanallah… Alhamdulillah…,” kato Tiara sambie maapuih ayie mato.

Pramalayu manyuruah Bryan duduak. Inyo pun duduak di dakek Bryan.

Nyo minta wakatu ka ustadz Kemal untuak mangecek ka Bryan. Ustadz Kemal maangguak.

Lalu jo bahaso Inggirih nyo jalehan sacaro sapinteh pakaro tauhid ka Bryan Benson.

“Raso ba Tuhan tu adolah hal nan sangaik pribadi sakali. Hanyo kito surang-surang nan tau. Raso ba Tuhan tu ado di hati. Itu adolah energi nan dipitaruahkan Tuhan di hati kito. Mako jo teori-teori energi, Tuhan maagieh ilemu ka kito, untuak mandalaminyo. Supayo kito labieh dakek ka Tuhan. Islam adolah keilmiahan nan alum saujuang kuku takuak. Salamek bagabuang ka Islam, dunsanak… In Sya Allah kito bisa bakarajo samo, bukankah baitu buk M-TA. Moro-Tiara Amihan…,” kato Pramalayu manyudahi kato-katonyo sambie manyambahkan duo tangan ka Tiara.

Bryan bakaco-kaco matonyo. Tiara sanang tak takiro. Walau nyo takajuik karano Suprapto Malayu tau namonyo!

Dan ijab kabue tu salacuik salasai. Karano Bryan lah ma apa-apa juo kalimat sakral tu!

Kalua dari Zentralmoschee Köln tu, hati Bryan Benson taraso tanang. Tiara apo lai. Pramalayu sato sanang.

“Nah, kini kalian lah sah jadi suami istri sacaro hukum syariat. Badoso ambo kok taruih basamo kalian saat sarupo kini. Jadi, silakan nikmati pambarian Tuhan ko, bia ambo bajalan dulu,” kecek Pramalayu baitu tibo di tapi jalan.

Bryan maangguak sambie galak sanang. Tiara manakue, malu.

Tak manunggu jawek, Pramalayu maimbau taxi.

Tapi Bryan capek mangaja. “Bilo kito basuo?”

Pramalayu galak manih. Nyo sabuik-an nomor hp nyo. Bryan lansuang mancatat.

Taxi malaju.

Bryan jo Tiara bapacu. Babulan madu. 

***

Salamo di ateh keretapi tu, Zeya banyak lalok daripado maota. Si Syaf kulek-kulek i se mancaliek gadih bule tu kadang-kadang tasanda ka bahunyo.

Idak abuak Zeya se nan harum doh. Harum badannyo tu haaa. Antah apo parfum nan nyo pakai, kambang kampih iduang si Syaf dibueknyo.

Parfum tu dak manyangik baunnyo doh. Kok dibuek skala kuek baun parfum tu dari 1 sampai 10, mako parfum nan nyo pakai dek Zeya ko kirokiro di skala ampek sajo nyoh. Sangaik aluih baunnyo.

Tapi justru dek baun aluih tu–nan mambuek awek-awek sampai ka iduang–nan mancandu! Manjapuik-japuik baunnyo.

Si Syaf takana baun gurunyo, Puti Marah Selu. Baun bungo cimpako. Tak pulo kareh baunnyo. Tapi maimbau-imbau. Ado lo kesan mistisnyo.

Parfum Zeya babeda jo itu, tapi samo-samo maimbau. Sungguahpun tak ado kesan mistisnyo, parfum Zeya ko justru magis! 

Hadddeh… Si Syaf tambah paniang mambuek ibarek-ibarek. Apo beda mistis jo magis du?

Tapi baitu lah dunia minyak harum. Sungguahpun nan dicinto adolah baun, tapi paralu kato-kato untuak manggambarkannyo. Nan magis lah. Mistis.

Fresh. Cool. Dll.

Banyak urang suko jo minyak harum. Laki-laki-padusi, tuo-mudo suko parfum. Mako bisnis minyak harum bakambang di banyak kota di Eropa.

Baitu pulo Koln. Bahkan Koln adolah kota tampek minyak harum kolonye (Eau de Cologne) partamo dibuek. Ado museumnyo bagai, Farina Fragrance Museum.

Si Syaf mancaliek Zeya. Gadih tu takalok. Kapalonyo tasanda ka bahu si Syaf. Makin bedo baun tu. Makin senewen si Syaf.

Mangana baun nan mambuek bedo tu, Si Syaf galak-galak surang mamikie-an dirinyo. 

“Rasai dek waang isuek Syaf. Sakali tapikek jo padusi, sagalo ilemu waang abih,” kato gurunyo, Puti Marah Selu kutiko inyo talambek tibo di Danau Baruah karano talalai mancaliek nak daro jo marapulai bararak.

“Kok ka habih lo sagalo ilemu dek padusi tu, bia lah idak se, puti,” kato si Syaf.

Puti Marah Selu memang gak istimewa paratiannyo ka si Syaf ko. Mungkin dek inyo nan paliang mudo, dan alum pernah babini. Manuruik puti tu, si Syaf ko malah alum pernah marasok aluih tangan padusi. Si Syaf masih laki-laki nan alum kanai asok kumayan! 

Baitu istimewanyo si Syaf dek puti tu, sahinggo anak bujang nan lahie di Jambi tu labieh banyak dapek ilemu. Bahkan untuak si Syaf surang, inyo tak amuah dipanggie Tuanku. Cukuik panggie puti sajo!

Kapandaian si Syaf hanyo satingkek di bawah Bujang Itam.

“Jaan waang mangecek lai. Kok lah basuo nan katuju, waang bisa nyo pakabau nah!”

“Dipakabau baa lo?”

“Yo sarupo kabau nan dicucuak iduangnyo. Disuruah mambajak tangah hari pakak. Kok lapa cari lah makan di pamatang. Kok lah malam, lalok lah di kubangan!”

“Ndehhh…sarupo itu bana yo puti? Jadi puti daolu baitu pulo du?”

“Ooo… denai dak bisa waang samo-an jo nan lain. Tuan denai tu laki-laki nan sabana jantan! Tak ado takuik dek urang. Eloknyo tak alang kapalang.

Kok paralu, nan di dalam paruiknyo, namuah nyo maagiehan ka urang nah.”

“Tapi puti pakabau juo kan?”

“Husss… jaan waang mangecek baitu. Justru denai nan tagilo-gilo. Sampai kini!”

“Wooowww… cinto bana puti ka liau du?”

“Labieh dari nan urang sangko. Baitu gadang cinto denai ka liau…”

Si Syaf tak jadi manaruihan tanyo. Karano tampak dek inyo mato puti tu tabaran. Kok ditaruihan bisa tabik tangih liau. Gawa beko nah.

Gawa? Iyo lah. Kecek urang di sakuliliang danau tu, kok puti tu manangih, Danau Baruah tu bisa galok gak sapakan. Tiok hari bakabuik gadang se. Jadi, kok Danau Baruah bakabuik gadang, urang di sakuliliang danau lah paham se nah. Ado nan marusak hati puti! Makonyo danau baibo hati.

Lalu Zeya tajago, nyo bakato,”Lah tibo dimaa wak Syaf?”

Si Syaf tagalenjek, takajuik. “Kiro-kiro saparampek jam lai tibo nah.”

Zeya marantangan tangannyo. Tak nyo pikie-an tangan kaciek tu ka malendo kapalo si Syaf.

Si Syaf tak mailak. Nyo padia-an se mukonyo tasingguang tangan aluih Zeya.

Zeya takajuik karano pungguang tangan suoknyo tibo di antaro iduang jo bibie si Syaf. “Baa kok dak mailak? Sangajo yooo?”

“Ndehhh…sangajo baa? Kan Zeya nan sangajo marantang tangan mah,” jawek si Syaf sambie galak manih.

“Ehhh… iyo yo,” kato Zeya sambie galak badarai.

Nyo pelok-an rambuiknyo nan kusuik karano takalok tadi. Lalu nyo paratian panampilannyo surang. Mano tau ado nan senjang. Baitulah kabiasaan padusi di ateh dunia ko.

Sadang asyik maniliek-niliek kurenah Zeya tu, tibo-tibo tadanga notifikasi di hp nyo. Si Syaf mamareso. Ado pasan dari Pramalayu,”Hati-hati. Mungkin si Katua mangaja…”

Zeya batanyo,”Dari apak kan?”

Si Syaf maangguak. “Liau manyuruah kito hati-hati. Mungkin si Katua mangaja kito sampai ka Balando ko.”

“Mungkin sajo. Si Katua tu memang ulet. Tak amuah kalah. Pantang pulang kok dak ka manang,” kecek Zeya manggadang-gadangan si Katua. Mungkin Zeya nyio mancaliek respon si Syaf.

Tapi si Syaf tanang sajo, sambie mambaleh WA Pramalayu,”Mokasi

Uda…”

Karano si Syaf aniang se, jo suaro agak kareh Zeya batanyo,”Tu apo rencana?”

Karano gak kareh, si Syaf capek manjawek,”Kito liek se beko.”

“Apoo? Liek beko? Baa lo si Syaf ko? Harusnyo kan dibuek rencana. Tiru lah pak Pramalayu, sampai ka nan saketek-ketek nyo rencanakan. Perfect!”

Karano Zeya mangecek sarupo urang tak suko pai jo inyo, si Syaf gak bangkik raboe,”Lain liau, lain pulo ambo. Tanang sajo, nan penting kito salamek.”

“Huhhh… dikecek-an malah berang. Payah si Syaf mah,” kato Zeya tak amuah kalah.

Manggalagak dado si Syaf mandanga kato “payah si Syaf mah…” nan tun. 

Nyo cubo basaba. Nyo takan emosinyo. Tapi nan dado tambah mambaro.

“Makonyo, Si Syaf harus mambuek rencana. Misalnyo baa caro turun beko? Samo-samo turun, atau bapisah-pisah? Apokah baduyun-duyun jo urang banyak, atau manyuruak-nyuruak? Lalu, lah tibo di stasiun, mangaa wak lai? Pai makan? Atau nonton film? Atau balayie jo biduek di kanal-kanal nan panjang tu? Itu kan sadonyo harus direncanakan!”

“Iyo lah… Maaf ambo yo. Tadi tak tapikie sarupo itu dek ambo,” jawek si Syaf mangaku.

“Dak baa doh. Kalau iyo ado si Katua atau siapopun anak buahnyo di stasiun tu, mako caro paliang rancak adolah tak turun dari keretapi ko!”

Si Syaf tacangang. Batue juo ide gadih bule ko mah. Kok turun alah jaleh awak di pihak nan rugi nah. Karano sudahlah dak tau medan nan ka ditampuah, idak pulo tau siapo lawan!!!

“Hebat…hebat… patuiklah uda Pramalayu suko. Ambo satuju jo ide Zeya,” kecek si Syaf jo muko sanang.

Zeya kini nan takajuik. Nyo dak manyangko si Syaf ka satuju. Karano tadi tu nyo asa mangecek sajo sabananyo. Dek sakik hati disuruah pai jo si Syaf ka Balando. 

Tapi, karano si Syaf satuju jo idenyo, Zeya dapek aka. “Nah itu baru si Syaf nan hebat! Kini lakeh pasan tiket ka Koln. Beko talonsong abih lo. Kini kan akhir pekan. Capek lah…”

Si Syaf patuah. Mujue lai masih ado tiket. 

“Nah, kini batalkan pasanan hotel.” Si Syaf mangarajoan parentah tu.

“Lah, Zeya,” keceknyo.

“Kini talepon urang di bandara, suruah siapkan izin penerbangan. Kito tabang ka Padang, malam kini juo…!”

Si Syaf tambah tacangang. 

Zeya icak-icak dak tau. “Talepon lah…”

Si Syaf ragu-ragu. Kok ditalepon urang di bandara lai dak ka baa dek Pramalayu du?

“Talepon lah Syaf. Atau si Syaf nyio mati di lua nagari ko? Picayolah, si Katua tu tak kan amuah mundur tu doh. Dibandiangan awak, inyo punyo sagalonyo untuak mangalahan awak. Si Syaf tau dak, si Katua tu agen intelijen senior di Amerika nah!”

Diagieh info sarupo itu, si Syaf lupo jo nan harus nyo lakukan. Tak baiyo jo Pramalayu, si Syaf manalepon kru di bandara. “Iyo… malam kini… ampek jam dari kini… capek urus surek-surek… Alum, bia beko ambo se nan maagieh tau… yo… yo… waalaikum salam…”

Zeya galak manih. “Itu baru rencana namoe,” kato Zeya sambie mancium pipi kida si Syaf.

Ngoookkkkk…tasirok darah si Syaf. Lunak. Angek. Baitu taraso. Inyo bakapiciang. Zeya galak sanang.

***

Si Katua lah jak tadi tibo di stasiun Amsterdam Centraal tu. Anak buah lah nyo bagi-bagi posisi. Di tiok pintu kalua ado baduo nan manjago. Di dakek peron ado balimo. 

Nan sakali kini, si Katua tak nyio malapeh hawo. Pokoknyo Yalla Nayeer harus ditangkok.

Tapi lah hampie sajam, nan dicari tak kunjuang basuo. Anak buahnyo lah kalangkabuik mancingangak sambie mancaliek foto Yalla Nayeer jo mamparatian urang-urang nan tampak.

Baa lah kamancari urang surang di stasiun keretapi paliang gadang di Balando ko? Lah ka samo se jo mancari pinjaik di pasie mah!

Lah tigo jam mancari, si Katua manyarah. Nyo lapor ka Washington. Tampak wajah gaek si Katua batambah gaek. Suaronyo nan tadi kareh mamarentah, kini lunak bakato. Bahkan ampie tak tadanga.

Baitu salasai manalepon, si Katua mangecek ka anggotanyo,”Pasan tiket ka Jakarta. Kini!”

***

Pramalayu baru sudah sumbayang ashar, kutiko tadanga suaro hp nyo.

Rupoe si Syaf nan manalepon.

“Waalaikum salam… yo Syaf?”

Tampak wajah Pramalayu takajuik. Mungkin dek mandanga si Syaf lah basilanteh angan se mamarentah kru di bandara untuak manyiapkan sagalo sasuatu malam kini juo.

“Baa kok dak malapor ka ambo…”

Lalu Pramalayu tadiam lo liek. Bakaruik kaniangnyo.

Tapi, tibo-tibo nyo galak. “Ehhh… Zeya nan punyo ide? Iyo… iyoo… lah pas nah. Kok batahan di siko lamo-lamo, memang kito nan rugi… yooo… yooo… batue… yoppp… apak satuju… kalian lansuang se ka bandara yo… tak usah manalepon lai… bukak hp kalian… kalua-an kartunyo… in Sya Allah kito basuo tigo jam lai di bandara…”

Zeya galak manih ka si Syaf. Nyo bukak hp, nyo kalua-an kartu. “Sarupo iko urang mambuek rencana. Taparinci. Efektif. Bukak lah hp tu, kalua-an kartunyo. Baitu parentah apak. Baitu turun beko, kito lansuang ka bandara jo taxi. Di bandara se wak basuo jo apak,” kecek Zeya manjalehan jo suaro bagageh.

Si Syaf manuruik se. Dalam hatinyo bakato,”Iyo juo kecek puti. Bisa nyo pakabau wak dek padusi!”

Keretapi tu taruih malaju. Babarapo kota lah di lalui. Tapi keretapi tu tak baranti. Iko kereta lansuang. Hanyo baranti di Koln.

Zeya lah takantuak-kantuak lo liek. Si Syaf malayang-layang panganae.

Inyo takana kecek puti wakatu mambahas padusi.

“Lai ado padusi nan dak mampakudo awak puti?”

“Ado lah. Tapi itu nan sarik!”

“Baa kok sarik?”

“Itu padusi nan mancintoi labieh dari cinto ka dirinyo surang!”

“Apo tando-tando kok ado padusi nan sarupo itu?”

“Hmmm… iyo nak baraja bana ilemu tantang padusi waang yo?”

“Tantu lah iyo. Ambo laki-laki. Tak mungkin ambo baraja ilemu tantang baa laki-laki kanai hati kan?”

“Hehehe… iyo lo nah. Kok padusi nan mancintoi labieh dari mancintoi dirinyo surang tu, antaro lain tandonyo adolah inyo banyak mandanga dari mangecek. Inyo namuah tingga daripado daolu. Inyo amuah lapa asa awak makan… Haaa… nan sarupo-sarupo itu lah tando-tandonyo.”

Si Syaf mancaliek Zeya nan lah tasanda lo di bahunyo. Sarupo tadi, baun aluih tu nan mandayo!

Tapi si Syaf lansuang takana curito gurunyo, Puti Marah Selu. “Hmmm…tak ado nan cocok!”

“Kok waang basuo jo padusi sarupo itu, jaan waang tunggu bisuek, sugiro se lah baok ka Angku Kali!”

“Kok dak basuo?”

“Kok tak basuo, itu tasarah waang. Kok waang pasoan, siap-siap se jadi kabau!”

“Hmmm… tapi kok awak iyo lah kanai hati, baa du puti?”

“Hehehe…itu tanyo urang puber nah. Rancak lah waang maraso kanai hati ka Tuhan lai…!”

“Ahhh… itu lain lo nah…”

“Itu nan sabana cinto. Nan kekal. Nan lain tu fana nah. Cinto nan fana tu, sarupo cinto ka itiek, tarago lai batalue nyoh. Kok dak batalue lai, pasti lah ka nyo jua dek urang nan punyo nah!”

Si Syaf tapana mandanga surahan Puti Marah Selu tu. Salain tapek sasaran jo contoh-contoh nan pas, puti tu paham pulo jo tauhid.

Maliek si Syaf heran, puti tu mangecek,”Denai lah tigo taun ko baguru lo ka liau. Jadi kok pakaro tauhid, sapaguruan awak nah.”

Si Syaf maangguak-angguak. Zeya gak bakaruah laloknyo. Tampak gak kadinginan. Padohal lai ba jeket!

Si Syaf nyio mamakaikan jeketnyo ka Zeya. Tapi nyo takana curito puti tu. Mungkin si Syaf tak amuah dipakabau! Mako tak jadi nyo mambukak jeket doh.

Keretapi lah mulai bakurang larie. Itu tando lah dakek ka baranti. 

Jo taxi, urang baduo tu maluncue ka bandara, Koln Bonn Airport. 

Sabanae namo bandara tu adolah Konrad Adenauer. Tapi mungkin dek tulisannyo di gedung bandara tu labieh kaciek dari tulisan Koln Bonn Airport, mako iko lah namonyo nan terkenal.

Di lobi lah manunggu Pramalayu. Zeya balari mangaja. Sarupo urang lah bapisah lamo jo apak tu!

Kaduonyo basalam. Zeya galak manih tapi diam sajo sambie manunggu garik apak tu. 

Pramalayu mancaliek ka si Syaf. Lalu nyo bakato,”Nan dicaliek raso. Jaan takicueh dek mato!”

Si Syaf manyambah jo duo tangan. “In Sya Allah, uda. Puti lai banyak bapasan pakaro iko,” kato si Syaf sambie mancaliek Zeya nan masih haniang juo. Tak sarupo tadi, inyo se nan mamacik mik!

Pramalayu galak gadang. Inyo maniliek suok kida. Mano tau ado nan mangaja.

Lalu urang batigo tu masuak ka ruang tunggu khusus. Karano itu jet pribadi, tak lamo mereka manunggu. 

Lalu bairiangan urang batigo tu naiek pesawat. Zeya daolu. Pramalayu di balakang sakali. 

Pesawat tu take off. Lasuah se tabangnyo. 

Langik galok. Bintang sarupo maandok. Zeya sakarek takalok. Si Syaf sadang tadabok. Pramalayu bapikie, salanjuiknyo apo nan ka dikakok?

33

Ado limo deret kurisi di ateh jet tu. Sabarih ampek kurisi. Di tangahtangah ado gang nan lumayan lapang.

Babeda jo kapatabang komersial, salain gangnyo lapang, kurisinyo pun gadang-gadang. Ba sandaran kaki. Ado meja ketek nan bisa disuruak-an ka dalam tangan-tangan kurisi. Tapi meja nyo labieh gadang lo dari meja kapatabang komersial.

Kurisi nan gadang tu dibungkuih kulik. Ampuak. Di suok kida arah ka dalam tangan-tangan kurisi tu, bagabuih pulo. Sahinggo lamak pinggang talakok.

Kok aleh kaki dibukak, sandaran di palungga, kurisi tu baubah jadi spring bed. Gak sapuluah jam lalok, dijamin dak ka jago. Kacuali kalau mato tabukak. Hehe…

Di balakang deretan kurisi tu ado lo kamar. Bakasue sarupo di rumah di kamar tu. Ado kamar mandi jo toilet di dalamnyo. Ado duo kamar baderet.

Di balakangnyo ado ruang lapeh. Itu tampek makan atau minum sarato badiskusi.

Di balakangnyo ado kamar kru. Bisa tamuek batigo. Karano jet tu memang mambaok tigo pramugara sajo. Laki-laki. 

Maadok ka muko, ado duo kamar mandi, tiok inyo pakai toilet.

Zeya lah lalok di kamar. Para pramugara lah jak tadi nyo suruah istirahat dek Pramalayu.

Si Syaf lalok di bangku paliang muko. Dakek pintu ruang pilot! Sabalum lalok tadi, nyo sempat duduak di ruang pilot. Lah lamo si Syaf nyio mancaliek langik dari muncuang pesawat. Pamandangan bisa lapeh!

Tapi apo lo nan kadicaliek malam-malam pakek ko? Hitam se samato!

Apo lai si pilot jo asistennyo lah mulai taakuak-akuak lo. Ruponyo, kok lah di ateh, kapatabang tu bajalan jo kamudi otomatis se. Tak banyak bana karajo pilot. Tapi tantu harus jago taruih. Makonyo ado ko pilot, untuak ka baganti-ganti piket.

Dek hanyo itam samato, si Syaf maleh lamo-lamo duduak di muko. Lalu inyo pun kini bakaruah, di kurisi sabalah suok. Di dakek pintu ruang pilot.

Pramalayu alum amuah lalok matonyo. Mungkin karano lah biaso batanggang, lah jam duo lewek di sapatigo malam haniang tu, mato laki-laki tu alum juo takantuak.

Tadi inyo lah sudah sumbayang isya. Lah salasai lo badzikir. Kini nyo sadang bapikie, apo karajo barikuiknyo.

Lalu nyo kaluaan karateh dari dompet. Karateh nan daolu nyo tulih di Rumah Gadang Malayu, di Dusun Tuo Surambi Duobaleh Koto. Tamasuak karateh surahan nan lah sempat nyo tulih di Koln.

Nyo baco lambek-lambek:

/tapak jalak, tigo satali… batu sabingkah, mandikan diri… cahayo ka langik, mambukak puri… batu biliek-biliek, samulo jadi…tajam di garih, tangah hari… di salo batu, jalan baduri…di marapi, samulo jadi/

/#Tapak jalak = patamuan Allah jo Muhammad

#Tigo satali = Allah – Muhammad – Adam (balayia, babatin, di dalam batin babatin pulo).

# batu sabingkah atau batu kaduduak-an = pamahaman/tauhid nan kokoh

#mandikan diri = sucikan diri

# cahayo ka langik = kato kieh dari Manusia samparono manusia/insan kamil

#mambuka puri = istano sakaligus benteng yaitu duo kulimah syahadat kaduduakannyo pado titiek “Ba”/hati nurani

#batu biliak-biliak = kalam khadim/rahasia ana rahasia anta

#samulo jadi = Nur Muhammad

# tajam digarih = tegas jo adie

# tangah hari = satu manusia jo bayangnyo

#disalo batu = pabandaharaan nan tasambunyi

# jalan baduri = rintangan nan kan manjadi ayie mandi

# di marapi = jantuang tampek pusek darah nan ka mangalie/warih dari mande

# samulo jadi = matrilinial (mande/ibu )/

Dari duo tulisan tu, Pramalayu mancubo mamadu jo pangatahuannyo surang.

Nyo ambiek karateh jo pena nan ado di meja lampu dakek tampek tidue tu.

Lalu nyo tulih:

/tapak jalak, tigo satali…

Parmato tapak jalak ado tigo–Tapak Jalak Badar Ameh, Tapak Jalak Dalimo jo Tapak Jalak Sulaiman Sirah–nan satali. Ado patalian katigonyo, sakaligus malambangkan Allah, Muhammad jo Adam.

Tapak jalak tu malambangkan tajadinyo patamuan Allah jo Muhammad. Nur illahi jo Nur Muhammad. Tampek patamuan tu adolah dalam diri manusia. Itulah “diri nan sabana diri”–itulah Adam, atau manusia salaku katurunan Adam.

Karano Nur Illahi jo Nur Muhammad adolah energi, mako patamuan tu manyatu dalam “energi nan tasimpan dalam diri nan sabana diri”.

Tiok kito punyo “energi nan tasimpan dalam diri nan sabana diri” ko. Gadang keteknyo, atau kuek lamahnyo, tagantuang ka soko jo gen manusia basangkutan.

Soko adolah ‘aradh atau sipek nan didapek dari pambagian sipek Tuhan tatkalo samulo jadi.

Soko dinamoan jo gala (sako). Gala tu nan dituruntamurunkan hinggo kini.

Dari mamak turun ka kamanakan.

Manusia nan ba soko dan sacaro genetika inyo lahie dari apak jo mande nan bajinih–lahie dari suku nan masih usali patalian darah sacaro matrilineal-mako “energi nan tasimpan dalam diri nan sabana diri” urang ko kuek.

Tapi, idak sadonyo manusia nan tau inyo ba soko doh. Banyak pulo nan dak tau kalau inyo punyo warih, ba soko.

Kutiko manusia ba soko ko maningga, mako “energi nan tasimpan dalam diri nan sabana diri” tu idak ilang, sasuai jo Hukum Kekekalan Energi. Tapi manyatu ka dalam energi alam semesta, sasuai jo teori Medan Energi.

Karano energi tu bisa dipadek-an ka materi, mako urang-urang nan batuah (sakti) mamindahan “energi nan tasimpan dalam diri nan sabana diri” tu ka sabuah benda. Misalnyo ka batu cincin!

Jo kamampuan mamindahkan energi, sarupo urang mamakai tanago dalam, mako ‘aradh bisa dipadek-an ka materi lain. Contohnyo ka batu cincin.

Parmato./

Baru sabarih nan lah nyo surahan. Lalu nyo tulih lo barih barikuik:

/batu sabingkah mandikan diri…

Ado batu sabingkah. Aratie mungkin batu layah. Atau batu data. Itu untuak duduak. Mungkin duduak batarak. 

Untuak apo batarak? Tantu untuak maniliek “diri nan sabana diri”. Supayo basuo jo raso ba Tuhan nan hakiki! Supayo kokoh tauhid. Atau kokoh iman!

Tapi apo hubuangannyo jo mandikan diri? Kok lah kokoh iman, lah basuo diri nan sabana diri, apokah masih paralu mansucikan diri?/

Mungkin arati mansucikan diri ko dak takaik lansuang jo kalimat sabarih ko. Bisa jadi itu kato-kato pangaik jo kalimat barikuiknyo.

/cahayo ka langik, mambukak puri…

Cahayo ka langik ko bisa kato kieh nan manunjuak-an adonyo manusia samparono manusia. Atau insan kamil. Tapi bisa pulo bamakna memang cahayo itu bana! Cahayo dari bawah ka ateh!

Lalu, cahayo tu nan mambuka puri. Aratie mungkin istano. Atau benteng.

Bisa juo cahayo itu adolah kieh dari duo kulimah syahadat nan mambuka puri–hati nurani. Nan di sinan ado titiek “Ba”/

Tapi antaro tigo kalimat tu, saharusnyo kan batali-bakaik. Tu apo pataliannyo?

Ado “tapak jalak tigo satali”. Apokah iko punyo makna zahir? Aratie memang ado tigo tapak jalak. Sarupo nan dicuritoan dek Mande Puti Lenggeni.

Kok tapak jalak tigo satali tu zahir adonyo, lalu baa pulo jo kalimat “batu sabingkah mandikan diri”? Apokah iko bamakna zahir? Memang ado batu sabingkah tu.

Mmm… bisa jadi.

Tapi cubo ditaruihan ka bawahnyo.

/batu biliek-biliek Samulo Jadi…

Nah, iko kan guo nan dicurito-an Mande Puti Lenggeni. Guo di gunuang Marapi.

Kok baitu, apokah “batu sabingkah mandikan diri” ko zahir? Atau batin? Atau kaduonyo???

Tibo-tibo Pramalayu mandanga suaro azan di hp nyo. Dek takun manalaah, dak taraso lah hampie tigo jam inyo mambuek surahan. Alun juo dapek nan dicari lai!!!

Pramalayu mandi. Lalu manjawek ayie. Inyo mamakai baju guntiang cino.

Mamakai kain saruang bugih. Bakopiah Aceh!

Laki-laki tu pun sumbayang subuah. Etan jauah di ateh langik. 

***

Pramalayu sadang minum kopi di restoran. Inyo buek surang kopi. Walau tigo pramugara basikareh nak mambuek-an, tapi Bos Dua ko tak amuah. 

Pramugara manyiapkan sarapan. Nyo antaan ka muko, ka ruang pilot.

Tadanga di kamar subalah Zeya lah jago pulo. Mungkin sadang mandi. 

Tak lamo tibo si Syaf. Sambie maangguak hormat ka Pramalayu, inyo lansuang masuak kamar mandi. 

Pramalayu geleang-geleang kapalo sambie galak manih. Tak tampak berang di mukonyo.

Si Syaf se nan malu surang. Karano lah talambek lo sumbayang subuah.

Pramalayu sangaik maklum. Inyo daolu sarupo itu pulo. Karano tiok sumbayang subuah taruih kanai garo dek mamanyo!

34

Si Katua sadang duduak di ruang tunggu kabarangkatan, di Bandara Schiphol. Laki-laki gaek ko sadang manunggu dipanggie naiek kapatabang Etihad Airways.

Bandara Schiphol tamasuak satu dari ampek bandara nan bapacu-pacu jadi gerbang masuak Eropa. Saingannyo adolah Bandara London Heathrow di London, Inggirih, Bandara Internasional Frankfurt di Frankfurt am Main, Jerman,  dan Bandara Internasional Charles de Gaulle di Paris.

Arsitektur Bandara Schiphol cukuik modern. Dindiangnyo didominasi kaco-kaco taba. Sahinggo tarang kok siang. Bisa hemat listrik.

Di Schiphol tu, tak hanyo palabuhan kapatabang. Tapadu di situ ado stasiun keretapi jo bus. Jadi, kok urang tibo di Schiphol, bisa mamilieh moda transportasi untuak malanjuik-an parjalanan.

Si Katua sadang asyik mancaliek urang lalu lalang. Babagai rono bangso ado di situ. Bandara internasional lah kanamoe!

Tibo-tibo ado notifikasi di hp nyo. Ado video dikirim dek agennyo nan di Koln.

Nyo tiliek, ado laki-laki nan baru kalua dari toko parmato. Si Katua mambatin,”Samo jo Yalla Nayeer, baa kok dak mati paja ko wakatu di Bogor tu?”

Inyo tak habih pikie. Bukankah si Bule malapor kalau urang baduo tu tabaka! Bahkan villa nyo di Bogor tu hanguih jo isi-isinyo. 

Lalu, kutiko ado email dari urang di Washington manyuruahnyo ka Koln, si Katua patuah se. Sungguahpun jo hati saparo-saparo! Baa ka indak, urang lah mati dek tabaka, baa bisa tibo di Koln?

Tapi, itulah kanyataannyo! Kiroe Yalla Nayeer jo Suprapto Malayu masih ado.

Dan di video tu, Suprapto Malayu baru kalua dari toko parmato! Mangapo?

Si Katua ka manalepon agen tu. Tapi ado lo notifikasi. Ado pasan: “Suprapto Malayu mangirim tigo kotak ketek barisi parmato. Tujuan Jakarta,

Yogja jo Muaro Paneh-Dusun Tuo Duobaleh Koto…”

Nyo caliek video tadi, rekamannyo sakiro pukue 09.11, pagi kapatang.

Si Katua mancari nomor di hp. Lalu nyo manalepon,”Jam baraa Yalla Nayeer tibo di bank tu? Jam baraa nyo kalua dari ruang save deposit box?”

Tampak si Katua mandanga jawek, lalu nyo mangecek,”Jadi pukue sambilan lewek tujuah nyo masuak. Sudah tu kalua pukue sambilan lewek sabaleh? Lai dak salah du?…. Ooh, lah ba cek silang?… Ooo… yo lah…Cari alamat rinci tujuan pangiriman tu yo… yo… yo…”

Si Katua tamanuang. Bapikie. Bakaruik kaniangnyo. 

Nyo susun fakta nan ado. Partamo Suprapto Malayu jo Yalla Nayeer alias Zeya Nazeyya masih iduik. Dimaa ko lah urang baduo tu kini?

Kaduo, Yalla Nayeer maambiek kotak di bank, tantu isinyo parmato tapak jalak nan daolu nyo suruah maliang dek agennyo di gudang Unesco, di Paris. 

Katigo, Yalla Nayeer masuak ruangan save deposit box pukue 09.07. Kalua pukue 09.11.

Kaampek, Suprapto Malayu mangirim tigo kotak parmato ka Jakarta, Yogjakarta jo Muaro Paneh-Surambi Duo Baleh Koto.

Kalimo, Suprapto Malayu kalua dari toko parmato pukue 09.11.

Dari tigo fakta tu, hanyo ciek kasimpulan nan pasti; tak mungkin parmato nan dikirim Suprapto Malayu adolah parmato tapak jalak nan dicari. Karano nyo mangirim kiro-kiro antaro pukue 09.00 sampai pukue 09.11. 

Sabek pukue 09.11 tu Suprapto Malayu kalua dari toko parmato. Sadangkan Yalla Nayeer kalua dari ruang save deposit box tu di wakatu nan samo. Pukue 09.11.

Karano itu, pasti parmato masih dibaok dek Yalla Nayeer.

Si Katua maangguek-angguek. 

Tapi kaniangnyo bakaruik lo liek. Di banaknyo ado babarapo tanyo. Partamo, parmato apo nan dikirim Suprapto Malayu ka tigo tampek tu. Apokah hanyo oleh-oleh biaso?

Kaduo, mangapo Yalla Nayeer pai ka Balando? Tapi lah dicari tak basuo, kamano hilangnyo?

Katigo, dimano Yalla Nayeer jo Suprapto Malayu tu kini? Apokah urang tu kini baduo? Atau batigo jo laki-laki nan banamo Syafri tu?

Nan kaampek, baa kok inyo disuruah dek urang di Washington tu ka Jakarta? Apokah urang di Washington lah tau pakaro parmato nan dikirim Suprapto Malayu, lalu nyo baranggapan di salah satu kotak tu ado parmato nan dicari? Atau hanyo bajago-bajago karano nan di kaja–Suprapto Malayu-lamo jo lambek tantu ka pulang juo!

Hadddeh…tambah ruruik abuek si Katua dek bapikie. 

Untuang pambaritauan untuak naiek pesawat lah tadanga. Kok dak mungkin makin botak kapalo si Katua karano bapikie.

Bagageh rang gaek tu bajalan. Antri manuju paruik Etihad Airways.

Lah duduak di kurisinyo, si Katua mandanga notifikasi hp. Rupoe itu pasan dari agen Koln nan nyo suruah tadi. Agen tu mangirim alamat rinci tujuan pangiriman kotak ketek.

Lalu si Katua mangirim alamat tu ka si Bule. Sudah tu nyo manalepon,”Bule… itu ado babarapo alamat…yo… lah ambo kirim… yo…Selidiki. Cari info langkok!”

Urang-urang mancaliek ka si Katua. Agak malu, si Katua mamatian hp nyo.

Etihad tu lah jak tadi manggarik. Kini tadanga suaro masin batambah kareh. Sudah tu kapatabang balari kancang. Lalu tabang. Taraso saketek taguncang. Tapi panumpang tatek tanang. Kok lah biaso, lah ilang gamang!

35

Azimut Hotel, Cologne City Center

Ado tabek ketek di kamar tu. Maklum itu adolah kamar suite. President suite lah kanamoe.

Di tivi ado baruak, saikue. Sadang bataduah di bawah karambie kuniang. Gak bapaluah baruak tu. Mungkin lah pulang baliek mamanjek karambie kuniang.

Karambie kuniang lah kanamoe. Tenggi raso kadijangkau. Randah raso kadikakok. Lah izin pulo dek nan punyo. Tu mah lah maleleh salero baruak.

Kini si baruak malapeh panek di tapi tabek. Sungguahpun paluah alum kariang, tapi nan tabek dicaliek juo.

Babuiah salero baruak. Mancaliek tabek babatu kaciek. Sarupo maimbauimbau. 

Kok dipaturuik-an salero, nan tabek ka apo lah dek inyo. Tiok nan tibo nyo lulue sajo. Baraa ka talok?

Sadang ka lamak, film pose. Jeda iklan lah kanamoe. 

Dari hpnyo, tadanga bunyi azan. Tiara duduak. Jo rambuik tagerai inyo tagak. 

Bryan Benson mamandang bininyo nan sadang bajalan ka kamar mandi.

Tadanga bunyi pancuran. Manggalasuih bunyinyo. 

Bryan pun basugiro. Tapi nyo malu samo mandi. Lah kalua bini, baru nyo junub. 

Lalu urang baduo tu sumbayang bajamaah. Sumbayang isya.

Walau masih lum lanca bacaan Bryan, Tiara titiek ayie matonyo. Alhamdulillah, lai dapek laki nan bisa jadi imam.

Lah salasai sumbayang, Bryan masih duduak di sajadah. Inyo takana ka Suprapto Malayu. Dimaa ko lah inyo kini?

Karano lakinyo masih duduak, tampak tamanuang, Tiara tagak. Nyo mambuek kopi. Jo kopi angek kok lai ka ilang manuang laki.

Jo galak nan paliang manih Tiara malatak an kopi tu di dakek lakinyo. Inyo pun duduak pulo, di sampiang kida Bryan. Maadok kiblat.

Bryan mancaliek bini nyo nan rancak tu. Rancak khas urang Moro Philipina. Yakni papaduan rancak urang Cino, Spanyol jo Arab.

Salain itu, bangsa Moro adolah urang nan gigieh bakureh. Tamasuak nan padusinyo. 

Karano itu, padusi-padusi bangsa Moro salain rancak-rancak inyo pun tageh-tageh. Namuah bakureh sarupo laki-laki. Tapi tatek idak maninggaan kapadusiannyo!

Baitu pulo Tiara. Gadih nan taat baagamo ko manyalasaian kuliah S3 sambie karajo. Bamacam se karajo nyo adok-i wakatu kuliah di Cambridge.

Tak ado nan nyo pantangan. Asa lai halal!

Karano taguah mamacik prinsip iduik, mandiri dan rancak itu mako Bryan Benson kanai hati. Bahkan lah bataun-taun dak basuo pun, raso suko Bryan ka Tiara tak juo hilang.

Mungkin karano prinsip nan taguah itulah, mako Bryan makin tak bisa malupoan gadih tu.

Kutiko Bryan Benson putuih aso, bahkan dianggap gilo dek urang sadunia karano teorinyo takaik Horizon Peristiwa, hanyo Tiara Amihan satu-satunyo urang nan bisa manarimo caro bapikie nan manjadi pijakan tagak teori nan tun.

Tiara pulo nan acok manaleponnyo untuak maagieh sumangaik.

Komunikasi jo Tiara putuih karano Bryan Benson sangajo manuka nomor hp. Dan tambah tak ado komunikasi kutiko Bryan ditarimo karajo di PBB.

Dan curito baa kok Bryan Benson bausao bakomunikasi jo Tiara baliek, takaik juo jo pakaro parmato dan Suprapto Malayu. Takaik pulo jo teorinyo pakaro Horizon Peristiwa nan manuruik pakar fisika teknik, itu tak bisa dibaok ka labor. Alias khayal!

Takana jo teknik fisika, Bryan taingek Tiara. 

Lah taubuang jo Tiara tu pulo, tabukak rasaki Bryan. Sahinggo diam-diam inyo jo Tiara lah jadi urang kayo. Mungkin tamasuak 1000 urang takayo di dunia. Hanyo majalah Forbes dak tau!

Maingek kajadian-kajadian itulah, Bryan maraso basyukur. Mako lamo nyo tafakur di sajadah.

“Mokasi banyak yo Tya. Kok dak dek Tya, mungkin ambo dak sarupo iko,” kecek Bryan ka bininyo.

“Alhamdulillah… kapado Allah sakalian puji, sakalian tarimo kasi…,” kato Tiara sambie basanda ka bahu lakinyo.

Bryan marasok abuek bininyo. Baru malam kini nyo tau bininyo barambuik panjang. Hitam. Taba. Luruih.

“Lansuang ataupun dak lansuang, banyak sato tangan Suprapto Malayu dalam kajadian-kajadian nan kito lalui ko,” kecek Bryan sambie mamaluak Tiara.

“Iyo… Itulah jalan Tuhan. Sungguah tak kito sangko jalan curito-Nyo,” kato Tiara.

“Oyo, tau dak apo nan dikatoan Suprapto tu ka ambo wakatu di musajik kapatang?”

“Apo du?”

“Inyo mangecek pakaro tauhid.”

“Hmmm… itu pakaro aqidah nah. Pakaro iman. Dan iman tu nan paliang pokok dalam ba agamo.”

“Iyo… keceknyo, raso ba Tuhan tu ado di hati… Dan itu adolah energi nan dipitaruahkan Tuhan di hati…!”

“Mmm… iko memang agak payah manjalehannyo mah,” kato Tiara.

“Baa kok payah? Energi kan kaji awak salamo ko.”

“Iyo… mukasuik ambo, apo hubuangan hati jo energi?”

“Bukan hati, tapi raso. Raso tu ado di hati,” kato Bryan maluruihan.

“Jadi molah…apokah raso tu energi?”

Lamo Bryan bapikie, lalu gak ragu-ragu nyo manjawek,”Cinto tu raso dak?”

Tiara pulo nan ragu manjawek “Iyo… cinto, banci, iri, dangki, itu raso dak?”

“Hmmm… baa rasonyo jatuah cinto? Hati badabok, darah tasirok… baitu kan?”

Tiara maangguak.

“Hati badabok tu, bagetar kan?” Tiara maangguak lo liek.

“Kok ado sasuatu nan bagetar, tantu ado nan manggetarkan… Dan sasuatu nan manggetarkan itu apokah karano energi?”

“Karano energi, atau energi itu bana nan manggetarkan,” tanyo Tiara.

“Upppsss… jan lupo… energi tu bisa dalam kondisi dipadek-an dalam materi. Bilo ado energi lain nan mampangaruahi, mako energi dalam materi akan kalua. Itu prinsip energi mekanik kan?”

Tiara maangguak. Kini nyo duduak baadok-adok an jo lakinyo. Mungkin karano nan dibahas lah masuak kaji fisika nan labieh kompleks.

“Nah… kalau raso tu nan mambuek hati bergetar, aratie raso tu ado energi atau raso adolah energi. Sapakek?

“Tantu iyo baitu jadie,” kato Tiara.

Bryan galak manih. “Luar biasa Suprapto Malayu ko. Ahli sejarah, tapi labieh mangarati prinsip fisika, walau kok ditanyo rumus-rumus, mungkin nyo dak tau!”

Tiara maangguak. Walau inyo alum ado mambaco buku-buku jo artikel Suprapto Malayu tu, tapi mancaliek sumangaik lakinyo taobsesi baraja hal-hal pakaro Minangkabau, tamasuak baraja agamo Islam, inyo maakui iyo hebat pangaruah sejarahwan tu. Tarutamo ka lakinyo.

“Nah, Tya, kato Suprapto, teori-teori energi tu adolah ilemu nan diagieh Tuhan ka kito. Agar kito mandalaminyo. Supayo kito labieh dakek ka Tuhan. Apo mukasuiknyo du?”

“Oooh… dalam tauhid, Allah punyo sifat Maha Alim, nan maha bailemu.

Mako apopun ilemu nan ado daolu, kini dan isuek, itu ilemu Allah sadonyo!”

Bryan maangguak. Tapi di mukonyo tampak tak paham. Alum paham.

Karano itu Tiara malanjuik-an,”Jadi, mungkin mukasuik Suprapto adolah bahwa teori-teori energi tu, kalau kito dalami, akan mambuek kito labieh dakek ka Tuhan.”

“Hmmm… teori-teori energi mah yo? Jadi iko mulai dari definisi energi sampai teori medan energi kan,” tanyo Bryan.

“Iyo, tamasuak teori Hawkings pakaro cosmology bagai…”

Bryan galak manih,”Teori Horizon Peristiwa dan lanjutannyo, itu manyangkuik energi sadonyo!”

Tiara galak manih pulo. “Kok itu didalami, aratie ado teori ado pembuktian praktikal, mako mambuek awak labieh dakek ka Tuhan!”

“Ooo… iyo… iyo… mulai paham ambo. Hebat Suprapto tu. Makonyo inyo mangecek an pulo, Islam tu adolah keilmiahan nan alum saujuang kuku takuak!”

Tiara mananggapi,”Jadi alangkah maha bailemunyo Tuhan. Sahinggo nan lah diwahyukan sajo, alum saujuang kuku takuak!”

Bryan maangguak-angguak. “Islam ruponyo memang agamo nan paliang samparono. Tarimo kasi ya Allah.”

Tiara mamaluak lakinyo nan sadang tasadu. Mungkin terharu dek surahan-surahan tadi. Dan maraso sangaik kaciek dibandiangan tengginyo ilemu Tuhan!

Nyo pacik tangan lakinyo tu. Nyo cium. Lalu nyo paluak arek-arek. “Tarimo kasi ya Allah, karano lah Engkau takdirkan Bryan Benson jadi laki ambo.”

Laki-bini tu saliang bapaluak. 

“Dimaa ko lah Suprapto kini yo?”

“Kan tadi ado nyo agieh nomor hp dak,” kato Tiara.

“Ooo… iyo… bialah bisuek se ditalepon. Kok lai disiko juo liau, kito ajak basuo dak?”

“Jadih… memang banyak nan paralu kito palajari dari baliau tu,” jawek Tiara.

Bryan maangguak. Sudah tu nyo sambuang kecek,”Oyoo… ado ciek lai nan takana… Suprapto Malayu mangecek salamek bagabuang ka Islam, dunsanak… In Sya Allah kito bisa bakarajo samo. Bakarajo samo… bakarajo samo…”

“Mungkin nyo lah tau pakaro teori lanjutan Horizon Peristiwa dak,” tanyo Tiara.

“Iyo… iyo… kan itu nan dipakecek-an wakatu inyo awak kabek di ateh kapa mah,” jawek Bryan sambie basorak girang. 

“Hahaha… akan tibo masonyo teori nan mambuek ambo dikecek-an gilo, akan dibuktikan. Basamo Suprapto Malayu di Gunuang Marapi!!!”

Tiara galak pulo. “In Sya Allah,” keceknyo.

Laki bini tu saliang paluak. Jeda iklan di tivi lah sudah. Tando film ka ditaruihan…!

36

Di ateh langik

Lah limobaleh jam jet tu tabang. Di lua baranti sakali manambah Avtur di Abu Dhabi.

Kini jet tu lah di ateh langik Thailand.

Lah tanggal 9 Maret 2020 kini. Walau barangkek tanggal 7 Maret 2020, sakiro pukue 21.00 dari Koln, namun di waktu nan samo urang di dunia sabalah timur–negara-negara di timur sarupo Japang, Cino, India, Thailand, Malaysia jo Indonesia–lah tanggal 8 Maret 2020.

Namun karano malalui Batas Pananggalan Internasional atau Garih Waktu Internasional (International Date Line)–yakni garih khayal di permukaan bumi nan bafungsi untuak mancocok-an (offset) panambahan wakatu jikok urang pai ka arah timur nan malalui babagai zona waktu–mako di timur kini tanggal 9 Maret 2020. Batambah sahari.

Lah sajak tigo jam nan lalu Pramalayu maota jo Zeya dan si Syaf. Lah duo kali tambah kopi.

Urang batigo tu duduak di restoran jet nan minimis tu. Kopi jo pangacok tasadio di meja.

Pramalayu masih bakain saruang jo baju guntiang cino dan kupiah. 

Mukonyo nan gak hitam, tampak barasieh. Mato taduah. Dan muncuangnyo tampak galak manih se taruih. 

Sacaro umum, Pramalayu sungguahpun tak bisa disabuik gagah, tapi inyo ko spesifik lah. Idak gagah, tapi babeda jo nan lain.

Walau lah tuo, lah lewek limopuluah umuenyo, tapi masih tampak kuek. Tageh. Dan basimangaik!

Samantaro si Syaf pakai kaus oblong dan jaket jeans. Sarawanyo pun jeans. Manambah gagah si Syaf nan lah gagah juo. 

Tenggi sarupo Pramalayu, si Syaf bakulik putiah agak kuniang. Rahang kukuah. Iduang mancuang. Mato tajam. Alis taba. Abuek itam taba. Pokoknyo langkok ganok untuak modal si Syaf dikaja-kaja padusi.

Mako aneh juo kalau si Syaf alum babini. Padohal umuenyo lah lewek lo tigopuluah taun.

Banyak nan nyio balaki jo si Syaf. Tapi inyo tu bana nan alum maadok pangana nak babini. Mungkin karano hari-hari mudonyo abih di panjaro. 

Yo, si Syaf masuak panjaro umue duopuluah limo. Wakatu tu nyo taun tarakhir kuliah. Tapi dek kasus mambobol bank sacaro digital tu, kanai inyo anam taun.

Dek lai elok laku di panjaro tu, si Syaf tiok taun dapek remisi. Sahinggo ampek taun labieh saketek se inyo manjalani hukuman nyoh di Cipinang nyoh.

Baitu bebas, si Syaf lansuang nyo baok dek kawan-kawan eks Cipinang ka Padang. Tujuannyo untuak manuntuik ilemu agamo.

Sabanae dak manuntuik ilemu doh, tapi labieh tapek disabuik mauji ilemu. Maklum kawan-kawan si Syaf adolah urang-urang bailemu kabatinan tingkek tenggi.

Kecuali si Syaf. Nan lain iyo sabana langkok kapandaiannyo. Sadangkan si Syaf, iyo kosong malompong isi paruiknyo.

Tapi urang-urang nan batujuah tu samo-samo suko ka si Syaf karano anak ko pandai pakaro komputer jo elektronik. Ilemu mode si Syaf tu sabanae nan paralu di zaman kini! 

Karano itu si Syaf nyo ajak bagabuang. Jadi anggota paliang kaciek. Anggota nan kasalapan.

Genk Salapan ko ka Padang untuak mauji ilemu. Kok mereka kalah, mako ka urang nan mangalahan tu urang-urang tu baguru!

Sempat jadi buah bibie di Padang, karano lah banyak urang santiang nyo kalahan dek Genk Salapan! Bahkan kalompok bakeh napi ko lah jadi momok dek urang-urang.

Sampai suatu hari kalompok tu bacakak di Lubuak Paraku. Nan bacakak lai surang lawan surang nyoh. Antaro anggota katujuah Genk Salapan, si Bram jo anak baru tamek SMA, urang Lubuak Paraku tu.

Sabeknyo dek gara-gara anak baru tamek SMA tu tak amuah maagieh pitih ka si Bram di tapi lawik. Anak Lubuak Paraku tu lah mambana karano dak ado pitih. Tapi si Bram nan tasasak nak mambali minuman tak paduli.

Karano lah nyo ancam polenyo, bahkan mulai kurang aja marasok-rasok, anak baru tamek SMA tu mandongkak si Bram.

Rupoe barisi juo paja tu, sahinggo sakali dongkak tabang, tak tailak-an dek si Bram. Bahkan si Bram nana dibueknyo.

Baitu maliek si Bram nana, anak baru tamek SMA tu capek-capek mambaok polenyo lari. Untuang nyo ado onda. 

Nyo antaan polenyo tu ka Simpang Haru, lalu anak baru tamek SMA tu pulang ka rumah rang gaeknyo di Lubuak Paraku.

Tak tarimo kalah dek paja-paja, si Bram mancari anak baru tamek SMA tu.

Nyo batanyo ilie mudiek. 

Untuang ado di dakek kajadian tadi babarapo urang anak mudo. Dari inyo lah si Bram tau kalau tampek tingga paja tadi tu di Lubuak Paraku. Rupoe paja tu adolah Youtuber, jadi wajahnyo cukuik dikenal dek kalangan anak mudo.

“Kok ragu uda, caliek se Youtube, ado anak tu mah. Ado lo no hp jo alamatnyo bagai. Di Lubuak Paraku,” kecek salah surang anak mudo tu manarangan ka si Bram.

Info si Bram kalah sadongkak dek paja-paja tu capek baredar. Mako Genk Salapan pun mangawani si Bram ka Lubuak Paraku.

Dak paralu mancari-cari bana doh. Si Zul namo anak nan baru tamek SMA tu lah manunggu jo kawan-kawannyo di kadai ketek, subalah kida subarang jambatan.

Maraso hanyo paja-paja nan ka manjadi lawan, si Ucup nan jadi kapalo Genk Salapan maraso ketek kok bacakak jo anak baru ka gadang tu.

“Ado nan paliang basangek di Kampuang waang ko dak. Itu adu jo deen,” kecek si Ucup.

Pas wakatu itu, di dalam kadai ado Tengku Abdurrahman. Liau ko sadang baranti. Mandinginan oto nan gak paneh, sambie manambah ayie radiator.

“Mangaa ko? Usahlah bacakak. Tak ado kusuik nan tak salasai,” kato Tengku Abdurrahman.

Tantu sajo Ucup jo kawan-kawannyo dak tau kalau Tengku Abdurrahman adolah ulama mudo nan barisi pulo. Liau tu memang suko bapakaian biaso sajo. Baju gamis mode kini, basarawa panjang, bakopiah songkok nan dari banang. Itu adolah pakaian biaso. Banyak juo urang suko bapakaian sarupo itu.

“Waang siapo? Mangaa lo waang sato-sato. Iko urusan kami,” kato si Ucup.

Tengku tu galak manih se sambie mandakek ka karumunan tu.

“Ambo tau kawan-kawan nak mancari guru. Tapi sareknyo harus bisa mangalahan kawan-kawan. Iyo baitu?”

Si Ucup jo kawan-kawannyo takajuik. “Iyo, siapopun nan bisa mangalahan kami nan salapan ko, kami angkek jadi guru. Nan kami amuah patuah ka urang tu. Manjadi murik sakalian jadi anak buah!”

“Baa caronyo caro mangalahan? Bacakak,” tanyo Tengku.

“Iyo. Tantu jo bacakak. Kok kami kalah, kami baguru. Kok waang kalah, kito liek pulo beko. Mungkin oto waang tu harus tingga di siko!”

Tengku Abdurrahman galak manih. Dak tampak raso takuik di mukoe. Lalu nyo bakato,”Ambo tagak di tangah ko. Kawan-kawan bulieh manenju pueh-pueh. Tapi kok dalam wakatu satangah jam ambo dak rabah, apokah kawan-kawan amuah mangaku kalah?”

“Hmmm… sombong juo waang kiroe. Jadih molah. Tapi, ko anak-anak ko sasi haaa, dak kami nan bakandak doh!”

Tengku Abdurrahman mancaliek anak-anak mudo tu. Lalu bakato,”Kalian jadi sasi yo. Kalian caliek jam. Satangah jam cukuik dak,” tanyo Tengku Abdurrahman ka si Ucup.

Si Ucup mangka,”Tasarah waang, saminik jadi juo!”

Tengku Abdurrahman tagalak. “Satangah jam lah. Bulieh kalian pueh!”

Lalu Tengku Abdurrahman mamelok-i tagak, sambie maangkek tangan sarupo urang manyambah. Kapalonyo manakue,”Lah, mulai lah…”

Si Ucup pun manenju. Nan lain baitu pulo. Bamacam jurus nyo kaokan dek Genk Salapan, kacuali si Syaf nan memang tak suko bacakak! 

Lah tabik paluah urang-urang tu. Nan Tengku Abdurrahman hanyo tagak.

Diam. Manakue.

Lah hampie sajam. Jaan kan karabah, oyong se idak. 

Dek lah litak, Ucup jo kawan-kawannyo tu mangaku kalah. Urang-urang tu basimpuah di kaki Tengku Abdurrahman. “Kami mangaku kalah. Kami siap jadi murik jo anak buah Guru,” kecek si Ucup.

Singkek curito, urang-urang tu disuruah naiek otonyo dek Tengku Abdurrahman.

Sajak itulah Genk Salapan baguru. Urang-urang tu disuruah mambuek pondok di Bukik Nurul A’la. Duo kali sapakan Tengku Abdurrahman maulangi ka sinan. Maagieh palajaran ilemu agamo!

Dan mujue si Syaf ko. Karano banyak wakatu luang, kok lah sudah maabehan ladang basamo-samo, si Syaf diaja sagalo macam ilemu bacakak jo ilemu kabatinan dek tujuah urang seniornyo tu baganti-ganti. 

Lalu, dari Guru inyo pun dapek kaji agamo.

Batambah samparono kutiko inyo jadi murik kasayangan Puti Marah Selu di Danau Baruah. Walau saratuih hari, tapi ilemu dari Puti Marah Selu itu mambuek si Syaf hanyo kalah dek Bujang Itam. Kumandan Bujang Sambilan!

“Jadi, sagalo ilemu tu sabanae rancak Syaf. Kacuali ilemu nan mamintak ka setan! Tagantuang kito nan mamakai se. Sungguahpun ilemu di jalan Tuhan nan kito pakai, tapi kok diguno-kan untuak babuek jaek, doso juo nan batambah,” kato Pramalayu ka si Syaf.

Zeya dari tadi banyak mandanga dari mangecek. Inyo tantu sangaik asiang jo ilemu-ilemu tu. Tapi Zeya ko manyimak tiok curito nan nyo danga dari urang baduo tu.

“Ilemu nan di jalan Tuhan bisa juo untuak babuek jaek? Baa pulo surahnyo tu, Uda?”

Pramalayu tadiam mandanga tanyo si Syaf. Bantuaknyo se tanyo murah nyoh. Tapi kok salah-salah jawek, bisa sasek iman dibueknyo!

Lah babarapo aniang, baru Pramalayu manjawek,”Sagalo ilemu nan ado di alam ko, itu Allah nan punyo. Allah lah nan Maha Alim. Ilemu kito alun saujuang kuku lai doh!”

“Mukasuik Uda, Allah sangajo maagieh ilemu ka manusia? Mamakainyo tasarah surang-surang. Baitu yo Uda?”

“Iyo. Allah tu tak pilieh kasieh. Tak pilieh sayang. Makonyo Baliau Rahman dan Rahim! Jaan kan ka manusia, ka ibilih sajo diagieh ilemu dek Tuhan. Baitu pulo ka malaikek. Bedanyo, manusia jo ibilih diagieh nafsu. Karano nafsu itulah, ado ibilih nan mambangkang, Azazil namonyo. Karano tak amuah tunduak ka Adam. Lalu Azazil dihukum dek Tuhan. Dasar pambangkang, Azazil manarimo dihukum, tapi nyo mamintak ka Tuhan supayo iduik kekal sampai hari kiamek. Inyo basumpah untuak manggaduah anak cucu Adam. Sampai kini. Ibilih nan mambangkang ko disabuik setan!”

Si Syaf maangguak-angguak. Tapi jaleh di mukonyo alum mangarati duduak kaji. Samantaro Zeya malah mulai mancatat. Mungkin inyo mulai tabik pangana nak mancatat poin-poin pokok dari diskusi urang baduo tu.

Karano si Syaf tampak alum paham, Pramalayu manambahkan,”Tuhan Maha Pangasieh dan tak pilieh kasieh. Urang elok jo urang jaek samo-samo dapek kasieh Tuhan. Contohe, urang kapie dapek juo ayie jo udaro. Bukankah ayie jo udaro tu ciptaan Tuhan? Baa kok idak ka urang mukmin se diagieh ayie jo udaro?… Itulah bukti Tuhan Maha Pangasieh! Tapi, apokah sadonyo manusia dapek sayang Allah?… Tanyato sayang Allah ko iyo diusaokan dek kito masiang-masiang! Caronyo, karajoan suruahan, jauhi larangan, acok-acok bahkan taruih maingek Tuhan. Mako sayang Tuhan akan tibo!”

“Hmmm… anggaplah urang siak. Atau ustadz tu lah samparono manjalankan suruahan, manjauhi larangan, taruih badzikir. Tapi baa kok dapek musibah juo? Baa kok banyak juo nan bansaik? Harusnyo kan inyo dapek sayang Tuhan, sahinggo apo kandak, dibari. Sayang lah kanamoe. Kok dak dapek apo kandak, untuak mangaja sayang Tuhan?!”

Pramalayu tagalenjek jo tanyo nan barani tu! Tapi nyo capek manahan hati. Saba. “Dalam ilemu tauhid, ado salah satu sipek Tuhan Iradah, atau bakandak. Allah bakandak ateh apopun nan tajadi elok buruak. Dan nan tajadi tu adolah ateh sapangatahuan jo izin Baliau. Sakaciek apopun nan tajadi, itu adolah kandak Allah. Tapi kito manusia diagieh pilihan bebas, mau patuah atau mambangkang. Sungguahpun patuah itu ateh kandak Allah, mambangkang pun adolah kandak Allah, tapi kito manusia punyo pilihan. Lalu, kutiko kito lah bausao patuah, tapi kandak dak bulieh, pintak dak balaku, apokah Tuhan idak sayang ka kito? Kan itu bana nan si Syaf tanyoan dak?”

“Iyo Uda.”

“Tuhan pun idak lo takabek jo alam doh. Liau punyo sipek badiri sandiri, atau Qiyamuhu binafshihi. Aratinyo, Allah idak bagantuang pado apopun, dan idak butuh apopun. Idak dek siak si Syaf lo Allah ka maagieh kandak. Idak dek kapie si Syaf lo Allah ka manulak kandak! Lai mangarati?”

Si Syaf maangguak,”Tapi kito bisa mausaokan dapek sayang Tuhan, dan dak paralu bausao untuak dapek kasieh Tuhan mah. Jadi untuak apo awak bausao untuak dapek sayang Tuhan?”

“Usao kito tu untuak kito surang lah. Kito kan diagieh pilihan bebas. Tasarah dek kito maa nan kadipilieh. Tapi, sacaro syariat, Tuhan manjanjian pahalo ka urang nan manjalankan suruahan Liau. Pahalo tu untuak siapo?

Tantu untuak kito. Kok dari sisi Tuhan, tak ado soal ciek alah juo. Manusia ko mau babuek maksiat, atau babuek baiek, tak ado rugi labonyo dek Tuhan doh. Sabalieknyo, kok dek patuah si Syaf, lalu Liau sayang ka si Syaf, itu aratie

Tuhan idak Qiyamuhu binafsihi tu doh. Basabab bakarano juo baru nah!!!” 

Si Syaf mulai tapaham. Zeya tambah panjang catatannyo.

“Kini pakaro energi tu lai, pak. Acok ambo danga curito apak tantang energi. Lalu apo hubuangannyo jo Tuhan,” tanyo Zeya tibo-tibo.

“Ooo itu… Ujuangnyo ka pakaro parmato dak?”

“Hmmm… iyo pak.”

Pramalayu galak, sudah tu nyo bakato,”Kito kan lah jak daolu badiskusi soal energi ko kan? Banyak teori-teori nan lah dirumuskan dek para ahli. Sajak ratusan taun lalu. Antaro lain bahwa satiok benda punyo energi. Energi tu kekal, jumlahnyo tak batambah, tak bakurang sajak daolu. Nan tajadi hanyo parubahan energi. Lalu ado pulo teori Medan Energi. Teori-teori Cosmology sampai dirumuskannyo teori Horizon Peristiwa. Bahkan dilanjuik-an dek Bryan Benson nan lah muallaf tu jo teori inyo surang, pakaro mancaliek maso lalu jo maso datang!”

“Haaa… si Bryan lah masuak Islam? Bilo,” tanyo si Syaf manyolo.

“Alhamdulillah. Bryan lah muslim kini. Inyo jadi mualaf di musajik tampek si Syaf sumbayang malam-malam tu. Ambo jadi sasi. Bahkan inyo lah resmi pulo sacaro syariat mampabini Tiara. Ambo pun jadi sasi.

Alhamdulillah…”

Si Syaf jo Zeya pun mambaco hamdalah. Tapi Zeya gak tapatah-patah mambaconyo!

“Nah, kito lanjuk yo. Dari teori-teori energi nan banyak tu, ambo pribadi bapikie dan mancari kaik-kaik jo asa mulo Allah mambuek alam ko. Kutiko alum ado alam semesta nan dinamoan Nur Muhammad tu, nan ado hanyo Tuhan samato. Waktu Nur Muhammad diciptakan, sacaro teori energi berarti Tuhan maubah sabagian energi Baliau jadi Nur Muhammad. Dan sagalo nan ado di alam semesta ko, itulah Nur Muhammad. Kasimpulannyo, energi nan ado di alam semesta barasa dari sabagian kaciek energi Tuhan, atau energi illahi. Tamasuak energi nan ado di kito masiang-masiang, itu bagian dari energi illahi.”

Gak bapaluah Pramalayu manjalehan. Maklum iko adolah tauhid nan dicaliek dari sisi energi. Mancaliek adonyo Allah sacaro ilmiah!

“Lanjuik pak,” kato Zeya sambie mancaliek catatannyo.

Lalu Pramalayu maambiek karateh di kamarnyo.

Image 1 1024x576

Nyo kambang karateh tu di ateh meja. Si Syaf jo Zeya samo-samo mancaliek karateh nan barisi tulisan jo diagram tu.

Lalu Pramalayu bakato,”Kecek Einstein, alam semesta ko tahubuang dalam Medan Energi. Aratie sajak alam diciptakan dak?”

Si Syaf jo Zeya maangguak.

“Apokah ado energi illahi di Medan Energi tu?”

“Sasuai jo curito tadi, karano Nur Muhammad atau alam semesta tu barasa dari energi illahi, tantu energi dalam Medan Energi tu adolah energi illahi,” kato Zeya basumangaik. 

Si Syaf pun maangguak tando satuju. Tak parcuma inyo kuliah eksakta, fisika tu lah ayie mandi dek anak mudo ko.

“Kini energi di Medan Energi tu wak agiah banamo, yakni energi Nur Muhammad, bulieh?”

“Kok untuak mambedakan jo energi illahi, bulieh sajo diagieh namo baru. Samo lo jo apak awak maagieh pitih balanjo nah. Asanyo pitih apak awak, tapi kutiko lah dibari ka awak, manjadi pitih awak,” kato si Syaf sarupo balomba jo Zeya manjawek tanyo Pramalayu.

“Pas itu. Kok ado urang nan mangecek itu pitih apak awak, dak salah. Karano iyo pitih liau awalnyo mah,” tukuak Pramalayu.

“Dan kok itu kito katokan pitih awak, dak salah do kan,” kato Zeya manyolo.

“Pas itu. Iyo samo santiang murik-murik apak,” kato Pramalayu mambuek garah.

Urang batigo tu galak sanang.

“Taruih da,” kecek si Syaf basumangaik. Salaku urang eksakta, tantu surahan Pramalayu ko mambangkik-an pangananyo ka palajaran wakatu kuliah!

“Ado pertanyaan nan paliang pokok, antaro paham kito tantang energi jo ilemu Tauhid. Sipek-sipek Tuhan. Apo partanyaannyo? Cubo simak elok-elok, apokah bulieh disabuik alam semesta ko Tuhan?”

Gak tadangok urang baduo tu mandanga tanyo. Iko tanyo nan babayo mah. Kok salah-salah, bisa gawa. Baraa banyaknyo urang nan mangaku dirinyo Tuhan!!!

Tibo-tibo Zeya nan manjawek,”Idak pak! Karano iyo awalnyo pitih apak awak, tapu kini lah diuntuak-an ka awak. Sacaro paruntukan, itu lah pitih awak! Salain itu, tantu pitih apak awak tu tak sabanyak nan liau agieh-an ka awak se doh! Lah jaleh labieh banyak pitih liau.”

Pramalayu galak manih. “Baa Syaf? Baa manuruik si Syaf?”

“Energi nan ado di Medan Energi tu, nan jumlahnyo tak batambah tak bakurang sajak diagieh Tuhan, itulah Nur Muhammad. Atau energi Nur Muhammad,” jawek si Syaf mantap.

Pramalayu galak manih. Sanang hatinyo.

“Alhamdulillah… iko lah pangka kaji tauhid ditiliek dari teori energi,” kato Pramalayu.

Karano urang baduo tu maangguak-angguak paham, lalu Pramalayu manambahkan,”Nah, kini kito lanjuik-an… Kito, ambo, Zeya jo si Syaf, bagian dari alam semesta dak?”

“Iyolah pak. Kito bagian dari Nur Muhammad,” jawek Zeya bagageh mandaolui si Syaf.

“Karano itu, kito punyo energi Nur Muhammad,” sambuang si Syaf.

Pramalayu batapuak tangan. Sabana sanang hatinyo.

“Iyo itu nah… Dalam ilemu kabatinan urang Minangkabau, iko disabuik insan satu nyawo sarupo! Mangarati mukasuiknyo?”

Zeya manggeleang. Si Syaf bapikie.

“Insan atau jasad kito kan samo-samo dari Adam jo Hawa turunnyo. Jadi sacaro genetika, kito ko kok dipareso gen surang-surang, pasti ujuangnyo ka Nabi Adam,” kato si Syaf sambie galak pueh.

“Lalu, apokah nyawo kito tu Nur Muhammad,” tanyo Zeya.

“Iyo lah. Jasad kito pun bagian dari Nur Muhammad,” jawek si Syaf. Kini nyo daolui Pramalayu manjawek.

Lalu Pramalayu bakato,”Santiang kalian kadyonyo. Baiek jasad, ataupun nyawo atau roh, itu adolah bagian dari Nur Muhammad! Tapi sasuai jo ganggam bauntuak. Aratie, tiok kito dapek energi Nur Muhammad nan babeda. Baa kok babeda? Tagantuang ka soko jo gen masiang-masiang. Kok apaknyo kuriek, tantu anaknyo minimal rintiek, baitu istilah di Minangkabau.”

Si Syaf jo Zeya samo-samo maangguek. Tampaknyo lah duduak paham urang baduo tu.

“Tantang soko jo gen tu, nanti kito bahas. Ambo nyio fokus ka arah nan sadang kito usaokan basamo-samo ko. Tantang parmato tapak jalak!” Pramalayu manyuruah Zeya maambiek kotak ketek nan nyo simpan tu. Zeya baranjak ka kamarnyo.

Sapaningga Zeya, Pramalayu mintak kotak ketek nan nyo agieh-an ka si Syaf wakatu di musajik tu. 

Bagageh si Syaf mangaruak saku. Pramalayu bagageh pulo mambukak kotak tu. Nyo ambiek Tapak Jalak Dalimo nan palasu tu. Nyo pacik se malakik Zeya tibo.

Kotak pambungkuih tu nyo suruah si Syaf mancampak-an ka tong sarok.

“Iko pak,” kecek Zeya maadok-an kotak tu.

“Bukak lah,” kato Pramalayu.

Zeya mambukak kotak tu lambek-lambek. Iyo hati-hati bana nyo mambukak kotak barisi parmato nan lah mambaok inyo ka kajadian-kajadian nan bisa marangguik nyawo tu!

“Iko pak,” kecek Zeya maagieh-an parmato tu.

Pramalayu maambiek jo tangan suok. Nan dari si Syaf tadi nyo pacik jo tangan kida.

“Kini kalian paratian… ko ado duo parmato… manokah nan palasu,” tanyo Pramalayu sambie mambukak ganggaman tangan.

Zeya jo si Syaf tacangang. Samo bana kaduonyo. Tak dapek jawek nak urang baduo ko!

“Tak ado nan tau,” tanyo Pramalayu.

“Lah jaleh nan ambo agiehan tadi nan usali. Nan di tangan suok apak tu,” kato Zeya sambie tatagun mancaliek duo parmato nan samo persis tu!

“Kaduo-duonyo palasu,” kecek Pramalayu.

Zeya tacingagak. Si Syaf manahan galak.

“Ambo minta maaf ka kalian. Tarutamo ka Zeya,” kato Pramalayu.

Nak urang baduo tu manunggu lanjutan kato Pramalayu.

“Karano lawan kito, nan mangaja parmato ko ado duo, si Katua jo Bryan, mako ambo diam mambuek tiruan parmato tu. Nan usali, in Sya Allah kini ado di tampek nan aman,” lanjuik Pramalayu.

“Tapi baa caro apak manukanyo,” tanyo Zeya.

“Syaf, tolong jalehan,” kecek Pramalayu manyuruah si Syaf bacurito.

Si Syaf ragu, tapi dek disuruah, nyo cubo juo bacurito, satau inyo. “Wakatu kito di bank tu, kutiko Zeya lah di ruang save deposit box, ambo mambobol sistem CCTV bank tu. Sabanae lah jak malamnyo ambo bobol. Jadi, sambie manunggu Zeya, sakalian bajago-jago, ambo caliek CCTV nan di ruang save deposit box tu! Karano lai aman, tampaknoyo, iseng-iseng ambo caliek rekaman CCTV di ruang tu. Ambo takajuik. Rupoe sakiro pukue satangah limo, Uda lah barado di ruang tu. Liau nan manuka parmato tu jo nan palasu. Karano ambo tak nyio katauan, rekaman tu ambo apuih, ambo ganti jo video Mr Bean,” kecek si Syaf sambie manahan galak.

Zeya dak sato galak doh. Justru sabalieknyo, paneh hatinyo. Mangka.

Karano dak diagieh tau. 

Inyo mancaliek luruih-luruih ka Pramalayu. Mintak jawek!

Pramalayu nan sadang galak pulo mandanga curito si Syaf, takajuik mancaliek muko berang gadih bule tu.

“Iyo ambo nan salah… Maafkan bana dih… Iko ambo lakukan untuak bajago-jago. Karano urang baduo nan mangaja parmato tu dak bisa dianggap remeh. Malah babarapo kali kito, Zeya bagai, ampie cilako dek urang-urang tu. Jadi maafkan ambo yooo…,” kato Pramalayu sungguah-sungguah. Bahkan apak tu marangkapkan duo tangannyo sarupo urang manyambah ka arah Zeya.

Dapek jawek sarupo itu, Zeya tak juo pueh. “Kok apak kecek-an ka ambo, apo lo salahnyo?”

“Justru itu kuncinyo. Kok Zeya ambo agieh tau, tantu Zeya tak akan bausao mati-mati an mampatahankan parmato tu sakironyo ado urang nak marabuik!”

“Iyo lo nah Zeya. Lai elok mukasuik uda tu nah,” kato si Syaf mambela Pramalayu.

Zeya mancaliek ka si Syaf. Matoe masih tampak bangih.

“Tasarah lah…,” keceknyo sambie bajalan ka kamarnyo.

Wajar sajo gadih bule tu berang. Bagi inyo, kutiko inyo lah jadi bagian dari tim, tak bulieh ado satupun nan disuruak-an. Baitu prinsip bakawan nan diajaan dek apaknyo daolu.

Apaknyo, Mark Nayeer adolah wartawan parang. Tiok maliput parang, angok tantangannyo. Karano itu, inyo harus pastikan sagalo sasuatu nan manyangkuik karajo tu. Siapo-siapo sajo nan manjadi kontaknyo, siapo bos, dan baa aturan karajo.

Prinsip itulah nan nyo tanamkan ka Yalla Nayeer, anaknyo, sajak dari ketek!

Pramalayu takajuik mancaliek Zeya masih berang. Padohal inyo lah manjalehan sagalonyo. Bahkan lah minta maaf pulo!

Tahaniang, tamanuang Pramalayu dibueknyo. 

Mancaliek Pramalayu tamanuang, si Syaf mangecek,”Kecek puti, da…

jaan sampai dipakabau dek padusi!”

Pramalayu mancaliek si Syaf.

Tapi si Syaf malanjuik-an kato-katonyo,”Ambo minta maaf sabalumnyo, da… Manuruik ambo, apo nan uda lakukan tu, lah batue nah… Pakaro Zeya dak satuju, atau berang, itu lain pulo urusannyo,” kato si Syaf sambie maliek ka arah kamar Zeya. Takuik kok gadih bule tu tibo-tibo mancogok.

Pramalayu tatek haniang. Bahkan kini matoe tapiciang.

Tibo-tibo, pesawat tu bagoncang. Sarupo ado nan mahoyak. Tak biaso guncangan sarupo itu. 

Si Syaf pucek. Capek-capek si Syaf ka kurisi. Nyo pasang kabek pinggang.

Samantaro tigo urang pramugara nan tadi sadang barado di ruang pilot, bagageh pulo ka balakang. Ka kurisi khusus untuak pramugara. Nyo pasang pulo ikek pinggang.

Sudah tu tadanga surang Pramugara mangecek,”Panumpang nan tahormat. Pesawat kito barado dalam cuaca ekstrim. Harap pai ka tampek duduak.

Kabek-an ikek pinggang!”

Zeya balari ka lua kamar. Mancari tampek duduak. Nyo caliek tak ado Pramalayu di situ. Hanyo ado si Syaf nan tampak pucek. Cameh.

Pramalayu tak baranjak. Inyo tatek dalam kadaan haniang.

“Assalamualaikum… Mak Buyuang Hitam jo Rajo Kaciek! Baa kok bagaduah jalan kami,” kato Pramalayu.

Si Syaf tak mandanga suaro Pramalayu tu. Hanyo tigo pramugara nan awek-awek tadanga si Bos Dua bakato-kato surang.

Dalam mangecek surang tu, tibo Zeya. Batapatan jo Pramalayu maambue, manangkis, manenju, mandongkak.

“Parmato tu tak bulieh jatuah ka tangan kalian! Kok kalian mamaso, tapaso ambo maadu nyawo!”

Tantu sajo Zeya tak manampak lawan apak tu. Tapi suaro apak tu jaleh bana dek inyo. Rupie pkaro parmato nan dipacakak-an!

Karano tak tampak lawan apak tu, Zeya tangango se mancaliek Pramalayu basilek surang! Jo badan nan malayang-layang!

Kapatabang makin bagoyang-goyang. Zeya tajatuah lintang pungkang.

Sagalo nan ado di ateh meja lintang pungkang.

Untuang si Syaf capek datang. Walau basusah payah, inyo dapek mamacik tangan Zeya. Lalu si Syaf mamaluak gadih bule tu. Meja nan saparo tabang, nyo nanti se jo pungguang.

Kok dak capek, tantu Zeya nan kanai hantam dek meja nan lah lapeh bauiknyo dari lantai tu.

Tadanga suaro Pramalayu,”Syaf, salamek-an Zeya…!”

Pramalayu mangecek sambie taruih mandongkak sambie malayang.

Si Syaf mulai paham. Mungkin Pramalayu sadang bacakak jo jin!

Mako si Syaf mamiciangan mato, sambie tangannyo mamaluek Zeya nan tangango. Tak picayo jo apo nan nyo caliek!

Tampak dek si Syaf di mato batinnyo ado baduo lawan Pramalayu. Surang lah gak gaek, bapakaian sagalo itam. Nan surang mudo, babaju sirah, badeta sirah. Itam sarawae!

Tibo-tibo, jandela di subalah kida, di deretan kurisi tabukak! Tadanga bunyi malatuih!

Tadanga suaro pilot,”may day… may day… may day…!”

Kapatabang tu oleang. Kok dak capek ditutuik jandela tu, bisa malatuih badan pesawat. Karano beda tekanan di lua jo di dalam.

Si Syaf bapacik arek-arek ka kaki kurisi. Mungkin lah gak limo kali inyo taantuak-antuak dek kapatabang nan oleang tu.

Baruntuang tigo pramugara nan masih duduak di balakang. Sungguahpun taoyong-oyong, dan ado lo nan kanai pakakeh makan nan bajatuahan, tapi urang batigo tu takabek arek di kurisi.

Tadanga suaro pilot,”seven… zero… zero… zero…”  Kapatabang ampie tabalaiek.

Di saat nan gawat, tibo-tibo tadanga suaro Pramalayu,”Lahawwla walakuwwata illabillahil ‘aliyil adziiim…”

Bairiang jo itu tadang suaro urang mamakaiek. Si Syaf manampak duo urang jin tu sarupo takuyak-kuyak badannyo, dan jatuah malayang ka bawah. Sarupo alang-alang putuih!

Dalam keadaan masih malayang sudah mandongkak tabang jo manenju jo duo tangan tu, Pramalayu maluncue ka arah jandela nan taburai tu.

Tappppp… badan Pramalayu lakek di jandela. Tantu sarupo jandela lah tatutuik kumbali.

Kapatabang nan tadi ampie tabaliek, kumbali ka posisi. Walau masih oleang, tapi pilot lah bisa manguasai kandali.

Tadanga suaro pilot minta izin mandarat darurat.

Kapatabang mulai marandah.

Si Syaf nan masih mamaluak Zeya nan lah pinsan dari tadi, bausao naiek ka kurisi. Nyo kabek-an badan Zeya nan pinsan tu ka salah satu kurisi. Nyo pakai-kan masker oksigen. Inyo pun bagageh naiek ka kurisi dakek Zeya. Nyo pasang kabek pinggang. Nyo lakek-an masker oksigen nan lah jak tadi tagantuang-gantuang.

Kini si Syaf jo Zeya, sarato tigo pramugara lah mulai gak tanang.

Tekanan dalam kapatabang mulai gak normal. Tapi Pramalayu nan jadi “jandela” tampak marasai. Kalua darah di hiduang jo muncuangnyo. Basah, mamerahkan baju guntiang cino nan putieh tu. Antah pinsan, atau lah pai, tak jaleh. 

Tampak dek si Syaf Pramalayu tak manggarik lai. Kaditolong maangkek, samo jo mambukak jandela. Tantu oleang lo pesawat. Dak kaditolong, tampak Pramalayu lah sarupo mati!

Pramalayu lakek di jandela. Rupoe karano tekanan dari dalam pesawat se nan mambuek inyo sarupo dirakek-an ka jandela tu.

Tibo-tibo kapatabang tu taguncang-guncang dan raso tabang. Sarupo batu layah dirimbek-an ka ayie!

Tak lamo, kapatabang tu haniang. Tapi masih bagoyang-goyang suok kida.

Rupoe kapatabang tu mandarat di lawik!

Tadanga suaro pramugara,”evacuate…evacuate…evacuate…

Pramugara manyuruah panumpang mamakai baju palampuang. 

Gak satangah jam antaronyo, pintu kapatabang tabukak. 

Di lua hari hujan paneh.

Tampak lawik tak baombak. Mungkin kapatabang tu mandarat di selat.

Antahlah…

Si Syaf manyuruah pramugara mambaok Zeya nan masih pinsan. 

Tapi tibo-tibo Zeya sadar. Baitu mambukak mato, nyo lansuang balari ka arah Pramalayu nan masih tapancang di jandela.

Tibo di dakek Pramalayu, gadih bule tu pinsan lo liek.

Si Syaf maangkek Pramalayu nan tampak parah tu ka ateh tandu. Inyo baulang-ulang mambaco astagfirullah… astagfirullah… minta ampun ka Tuhan.

Zeya ditandu dek pramugara.

Pilot jo kopilot sarato pramugara nan baduo naiek motor boat.

Urang-urang tu di evakuasi ka Palabuhan Tanjuang Pinang.

Kapatabang tampak masih bagoyang-goyang di ateh ayie. Tampak polisi jo patugas SAR maamankan situasi.

37

9 Maret 2020

Tim SAR nan maevakuasi tu mambaok Pramalayu jo Zeya ka Rumah Sakit Angkatan Laut, tak jauah dari Pelabuhan Tanjung Pinang tu.

Zeya hanyo luko-luko lecet. Si Syaf baitu pulo. Pilot jo kopilot dan para pramugara hanyo stres. 

Sungguahpun baitu, urang-urang tu tatek dipantau dek para dokter.

Baitu sadar, Zeya lansuang batanyo ka si Syaf nan sadang duduak di ateh kasue ruang gawat darurat tu.

“Baa apak? Dimaa liau,” tanyo Zeya sabak.

“Kecek perawat, liau alum sadar. Kini sadang dirawat khusus di ICU,” jawek si Syaf sambie mamacik hp.

“Tagak lah lai, awak cigok liau,” kecek Zeya mairik tangan si Syaf.

Tapaso si Syaf maikuik. Zeya mananyo ka perawat latak ruang ICU.

Lalu saparo balari nyo elo si Syaf ka ruang ICU tu.

Tibo di situ, tampak dek inyo Pramalayu tabariang. Tak sadar. Zeya manangih, dan maambue mamaluak apak tu. “Maafkan Zeya pak….”

Sajak itu, gadih bule tu tak amuah baranjak dari sampiang tampek tidue. Untuang ado si Syaf nan setia maunyian, sambie tiok sabanta manarimo talepon.

Memang sajak tibo di rumah sakik tu, si Syaf lah manalepon urang-urang takaik. 

Angku Dt Maradjo partamo nyo talepon. “Hmmm… nyo lakukan juo dek Buyuang Itam jo Rajo Kaciek tu jadie… Anak bincacak anak bincacai… awasss kalian… Den sapu nagari kalian!!!”

“Iyo Ngku, jin baduo tu. Maaf ambo Ngku, tadi tu tak bisa manolong Uda,” jawek si Syaf sambie tasadu.

“Hmmm… iyo lah Syaf… Tu baa keadaannyo kini,” tanyo angku tu jo suaro tatahan-tahan manahan emosi.

“Alum sadar lai Ngku. Tolong se angku agieh tau nan lain yo Ngku,” kecek si Syaf.

“Yo, bia ambo saru Bujang Itam supayo lansuang ka situ,” kato Angku Dt Maradjo.

“Jadih Ngku, beko ambo kabaan dubalang nan lain,” kato si Syaf.

Urang kaduo nan ditalepon si Syaf adolah Andi Mappa, Bos Satu.

“Iyo… ambo lah dilapori dek pilot tadi. Baa keadaan Prap?” “Alum sadar lai Bos. Kini di ruang ICU,” jawek si Syaf. “Yo lah… mudah-mudahan Prap capek sadar, dan capek segeh. Sabanta lai ambo tabang ka situ,” kato Andi Mappa.

Masih sambie mandampingi Zeya, si Syaf manalepon para dubalang. “Tolong baiyo jo puti, apo nan harus dikarajoan. Kok di siko, samantaro lain aman-aman se nyoh. Tuan kito dirawat di rumah sakit tantara,” kecek si Syaf.

Panek manalepon, si Syaf taraso paruiknyo lapa. “Zeya, pai makan wak

lah…”

Zeya tak manjawek. Gadih bule tu masih tabaran ayie mato. Tiok mancaliek apak tu, tabik juo tangihnyo.

Si Syaf tabao sadieh. Untuak mailang-ilangan sadieh, nyo caliek hp. Banyak barito tantang kajadian tu. Ado pulo babarapo video di Youtube. Ado kapatabang sadang tagoyang-goyang di lawik. Dari jauah tampak Pulau Bintan.

Rupoe, lah dakek ka Pulau Bintan kapatabang tu mandarat darurat di ayie. Mujue lai gak dakek ka Pulau Bintan tu, sahinggo tim SAR capek tibo.

Tapi, dek gara-gara kajadian tu, kapa-kapa ferry dari dan ka Tanjuang Pinang sempat ditundo barangkek salamo duo jam. Karano pihak palabuhan nyio mamastian kondisi aman. Mano tau ado minyak kapatabang nan taserak, bisa kabakaran gadang di tangah lawik tu!

Zeya masih manangih di sampiang tampek tidue. Inyo lah limo jam nan lalu sadar. Tapi Pramalayu masih lum juo ado tando-tando kasadar.

Si Syaf nan mangawani Zeya, maunyian Pramalayu tak takiro lo sadiehnyo. 

Tiok katabaran ayie mato mancaliek Pramalayu tagolek lamah, si Syaf capek maaliehan pangana. Inyo sibuk-sibuk an diri mambaco barito di hp.

Nan Zeya tak juo amuah baranjak. Lah baraa kali nyo ajak gadih bule tu maisi paruik, tapi Zeya manggeleang. Matonyo lah sambok dek manangih. Tapi pandangannyo tak lapeh dari apak tu.

Inyo manunggu mato Pramalayu tabukak. Inyo nyio mintak maaf karano kajadian di ateh kapatabang tu.

Zeya sadar, memang banyak lawan untuak manyalamek-an parmato tu. Baitu babayonyo lawan tu, sahinggo sampai ka manjatuah-an kapatabang tu bagai.

Cubo kok Zeya tau kalau Pramalayu bacakak jo jin, mungkin panyasalannyo batambah-tambah.

Zeya baru sadar, sabanae sacaro tak lansuang apak ko ingin manyalamekan inyo jo si Syaf sakaligus manyalamek-an parmato. Caronyo jo mambuek parmato palasu. Dan manyuruah inyo baduo pai ka Balando.

Tadi si Syaf sempat bacarito, baa caro apak tu maambiek parmato nan usali, lalu manukanyo jo nan palasu. Tantu sajo jo ilemu Kambang Rupo. 

Si Syaf pun bacarito, kalau apak tu manyuruahnyo inyo baduo ka Balando, untuak mangicuah si Katua jo Bryan. Caronyo, apak tu bana nan kamanyarahan diri, asa lai Zeya jo si Syaf tak digaduah.

Karano apak tu mambuek tigo nan palasu. Ciek Zeya nan mamacik, ciek si Syaf, ciek lai apak tu.

Samantaro nan usali lah dikirim ka tampek aman. Mako, kok santano tatangkok bana dek lawan, tantu inyo tapaso maagieh-an parmato tu. Dan itu tak masalah, karano nan usali lah diamankan.

Karano dapek curito itulah, Zeya maraso basalah. Tapi kini apo juo lai.

Nasi lah jadi bubue!

Sajak siang kapatang, sampai pagi kini, Zeya tak juo amuah makan. Pramalayu masih pinsan.

Ado bamacam-macam slang tapasang di badan Pramalayu. Ado slang oksigen. Slang infus. Sarato paralatan lainnyo di dadonyo. Mungkin itu alat deteksi jantuang.

Di dakek tampek tidue, tagayuik duo tabuang infus. Tu ado babarapo paralatan elektronik.

Tampak di paralatan tu masih ado tando-tando iduik Pramalayu. Karano grafik di layar alat tu masih manggarik naiek turun.

Si Syaf masih nyinyie maajak Zeya makan. Tapi dek gadih bule tu tak amuah, inyo pun hanyo minum ayie mineral sajo.

Baduo anak mudo nan sapangkek tu maunyian Pramalayu. Pas sarupo maunyian apak nyo nan sadang sakik.

***

RSAL Dr Midiyato, S, Tanjuang Pinang, 10 Maret 2020

Sajak kapatang, lah ado sapuluah kali dotor mamareso. Tiok mamareso dotor tu geleang-geleang kapalo. Antah mangaa ko lah inyo geleang-geleang kapalo.

Kutiko nyo tanyo dek si Syaf, dotor tu angkek bahu. “Tolong saja dengan doa yaaa…,” kecek dotor tu.

Hampie 24 jam pinsan, tibo Angku Dt Maradjo jo Nyinyiek Puti Reno Ali.

Hampie basamaan jo urang gaek baduo tu, tibo lo pak Suryo jo buk Suryati. Nan tarakhir tibo Andi Mappa.

Urang-urang tu tampak rusuah. Apolai dotor pun tak bisa mamastian, apokah Pramalayu ka cegak, atau koma se taruih sarupo kini. Atau pai?

Tiok nan batanyo, sadonyo angkek bahu.

Nyinyiek Puti Reno Ali sambok matonyo. Tapi dak kalua tangih liau doh. Malah liau nan bausao mananangan Suryati nan sajak tadi tak baranti manangih maliek anak tagolek koma!

Padusi gaek baduo tu duduak di ruang tunggu di lua. “Kito tolong jo doa se yo Sur. Allah Maha Maatur sagalonyo. Kito hanyo manjalani sajo,” kecek Puti Reno Ali ka anaknyo, Suryati.

Suryati mamaluak mande nyo. “Iyo bu. Hanyo doa nan bisa dek awak,” kato Suryati manangih.

Urang gaek anak baranak bapaluak-paluak sambie manitiak-an ayie mato.

Urang baduo tu saliang mahibur. 

Memang kok dapek kamalangan sarupo itu, mujue sapanjang hari, malang sakijok mato, tak ado nan bisa dipabuek, salain bado ka Tuhan. Untuanguntuang dotor jo ilemunyo nan ado, bisa mambaok Pramalayu sarupo biaso. Segeh.

Samantaro Angku Dt Maradjo sadang bacurito baduo jo minantunyo, Suryo. Sungguahpun kaduonyo sadieh, tapi lai masih kuek mintuo jo minantu ko manahan tangih.

Di ruang tunggu lah banyak wartawan tibo. Ado nan marekam Puti Reno Ali jo Suryati sadang batangisan. Ado pulo nan mancegat dotor, perawat atau siapopun nan kalua ruang ICU untuak batanyo kaadaan panumpang jet nan nahas tu!

Untuang tak lamo tibo Satpam mausie elok-elok. “Nanti akan ada jumpa pers dari pak kepala. Silakan teman-teman menunggu di ruang pers,” kecek Satpam tu.

Diusie elok-elok, para wartawan tu tau diri pulo. Tak lamo, ruang tunggu ICU nan sampik itu pun sunyi.

Hanyo ado Puti Reno Ali jo Suryati duduak baduo. Dan Angku Dt Maradjo sadang maota sambie tagak jo Andi Mappa dan Suryo.

Tibo-tibo Angku Dt Maradjo manampak Buyuang Itam sakileh. Ado pulo Rajo Kaciek. Jin baduo tu digiriang dek Siti Rafa’ah!

Sagan disangko mangecek surang, atau mangecek jo antu, Dt Maradjo babisiek ka minantunyo. Suryo maangguak.

Angku Dt Maradjo bagageh ka balakang rumah sakik. Kiroe sampik pakarangannyo.

Lalu nyo taruih ka tapi jalan gadang. Manyubarang, tibo di taman tapi lawik. Ado rumah keong gadang di situ. Taman Laman Bunda namonyo! Di situ Angku Dt Maradjo manyaru,”Kamarilah, Siti…” Brrrrhhh… itu suaro jin tibo.

“Ampun tuan. Kami batigo manyarahan diri, siap dihukum apopun,” kato Siti Rafa’ah.

Angku Dt Maradjo tampak berang. Mukoe maitam. Tangannyo manggigie, sahinggo mambuek batu-batu basusun di tapi lawik tu manggaga! Lawik pun baroyak.

“Waang Buyuang Itam. Kan lah den kecek-an ka waang, kok alum pueh juo kalah nan daolu, den nanti karih waang dimaa katuju! Tapi, waang samo jo padusi, waang gaduah cucu den nan sadang tabedo. Di langik waang tajakan juo!”

Angku Dt Maradjo lah sirah matonyo. Hitam mukonyo. Di kapalonyo kalua asok!

Lalu, nyo malompek. Sakali tangkok dapek marieh Buyuang Itam dek gaek kosen tu! Nyo rimbek-an kuek-kuek kalawik. Sudah tu nyo rimbek-an tombak Mantiko Geni.

Blurrrrr… tampak isi dado Buyuang Itam taburai. 

Tapi sabanta se nyoh. Sakali tapuak, Buyuang Itam lah duduak basimpuah di ateh lawik. Inyo manakue, tando tunduak.

Angku Dt Maradjo masih marabo. Kini nyo mancaliek ka Siti Rafa”ah jo Rajo Kaciek.

“Kalian iyo nak ka manyeso den sajo. Kini baitu lah dek kau, Siti, apo nan harus den lakukan, supayo lunas hutang den?”

Tampak angok Dt Maradjo turun naiek manahan berang! Tanah tampek nyo tagak baroyak. Kakinyo tabanam ka dalam lantai paving block taman rancak tu.

Dadonyo turun naiek manahan bangih. Tombak Mantiko Geni tapacik di tangan kida. Karih Kambang Bulan di tangan suok.

Memang karih jo tombak tu punyo Pramalayu. Tapi kutiko cucunyo tu pulang salamo tigo bulan babarapo taun lalu, duo sanjato mustika tu disarahan ka Angku Dt Maradjo untuak disimpan.

Kini Pramalayu antah ka iduik antah ka mati, mako raso mamacik badan cucunyo nan lah angok-angok bauang tu, Dt Maradjo nyio malapehan bangihnyo!

“Ampun kami Tuan. Sadonyo salah ambo nan lamah. Buyuang Itam tak bisa malawan pintak si Rajo… Maaf Tuan… Maaf kami Tuan… ” kato Siti Rafa’ah baibo hati.

Abueknyo nan itam taba, lah tagerai sajak tadi. Taleo-taleo ka tanah. Matonyo nan bulek tu, lah mamerah dek ayie mato. Siti Rafa’ah sampai manakue ka tanah, mamintak-an ampun untuak laki jo anaknyo.

Maliek mandeh nyo manakue sampai ka tanah, marandah-randahan diri, Rajo Kaciek tak sampai hati.

Harago dirinyo maraso diinjak-injak. Walau inyo tau alun tantu kamanang, bahkankok batigo pun inyo jo apak dan mandenyo mangaroyok Dt Maradjo ko, tapi Rajo Kaciek tagak manantang!

“Heiii Dt Maradjo. Sungguahpun angok ka tabang. Walau pulang namo tingga badan, jaan waang sakali-sakali mahino mande deen! Kini, deen nan bagala Rajo Kaciek, manantang waang bacakak sampai mati! Kok dak dek deen, dek waang. Basugiro lah waang!”

Mandanga suaro anaknyo manantang Dt Maradjo, Siti Rafa’ah mamakiek. Pakiek tungga!

Pakiek sudah hujan tibo. Labek salabek-labeknyo. Kilek jo patuih saru manyaru.

Tapi urang batigo tu tatek tagak sarupo patuang!

Etan di tangah lawik, di balakangyo tampak Pulau Dompak, Buyuang Itam masih basimpuah, manakue sambie manyambah ka arah Dt Maradjo.

“Ejang lah langkah waang. Iko Rajo Kaciek manuntuik pangajaran…!”

Salasai mangecek, Rajo Kaciek lansuang malompek. Tenggi lompeknyo. Lah tibo di ateh, nyo puta kapalo. Lalu manukiek. Duo tangannyo barapi.

Tampak ka manenju ka arah kapalo Dt Maradjo.

Dt Maradjo masih tapaku. Tak nyo hiraukan tenju barapi Rajo Kaciek tu. Malah nyo piciangan mato. Duo tangan di dado. Inyo mancaliek ka Siti Rafa’ah,”Ambo rela mambayienyo jo caro iko. Walau tak cukuik untuak mahapuih doso. Tapi kok jo iko nan lain ko ka santoso…”

Sajangka lai, tantu ramuak kapalo Dt Maradjo.

Tibo-tibo, Siti Rafa’ah malompek. Nyo elo Dt Maradjo. Baduo urang tu bapalun-palun. Tenju barapi Rajo Kaciek tibo di tembok jalan. Tabanam tangannyo sampai ka pangka langan.

Mancaliek Dt Maradjo tak malawan. Malah ditolong dek mandenyo. Rajo Kaciek tacangang-cangang.

Tibo-tibo, Buyuang Itam lah tagak di muko Rajo Kaciek. Sakali jantiek, Rajo Kaciek takulai. Buyuang Itam mamangku anaknyo tu. Nyo baok tabang.

“Bia kami tabuih kasalahan ko Datuek. Kami tak kan kalua ka dunia manusia salamo saribu taun ka muko. Kok basuo di taun ka balakang, di situ langkah kito ejang. Siti, hari kini, putuih hubuangan kito. Siti lah bebas ka maa ka pai. Izinkan ambo manggadangan anak Siti,” kato Buyuang Itam.

Sudah tu nyo tabang. Dt Maradjo ka mangaja, tapi kakinyo dipacik arekarek dek Siti Rafa’ah.

“Bia lah inyo pai Tuan. Kok untuang si Rajo bisa jadi rajo di dunia jin…”

“Hmmm…Sejarah nak ka baulang. Daolu ambo. Kini rajo, anak kito…,” kecek Angku Dt Maradjo.

Siti Rafa’ah mamaluak Angku Dt Maradjo. “Tarimo kasi Tuan. Tuan lai maakui si Rajo. Tarimo kasi Tuan…,” kato Siti Rafa’ah sambie mamaluak Dt Maradjo. (kisah Dt Maradjo jo Siti Rafa’ah, in Sya Allah dicuritokan di serial Salubuak Sarindu)

Tibo-tibo takileh Bujang Itam. “Jang, kamarilah waang,” kato Angku Dt Maradjo.

“Iyo Ngku,” kato Bujang Itam, kapalo Dubalang Sambilan sambie manyambah.

“Tantu waang lah tau nan tajadi tadi. Tolong iko waang rasiokan. Waang pagang taguah. Sungguahpun nyawo kaputuih, tak bulieh waang curito-an ka siapopun,” kato Angku Dt Maradjo.

“Jadih Ngku. Ambo pagang taguah Ngku,” jawek Bujang Itam sambie tatek manakue. Manyambah sambie duduak jo sabalah lutuik di tanah.

“Nah, kini waang bulieh pai. Jago junjuangan waang. Mungkin gak lamo inyo pinsan nah. Bisa babulan. Bisa bataun.”

“Ndehhh… ampun Ngku. Apo ubek nak ambo cari. Apo tawa nak ambo mintak, asa junjuangan ambo segeh sarupo samulo,” kato Bujang Itam.

“Sacaro pangobatan jo kabatinan, tak ado ubek. Tak ado tawa. Ubeknyo dari dalam dirinyo surang…”

“Bari tarang nyoh Ngku,” kato Bujang Itam.

Tibo-tibo Siti Rafa’ah nan mangecek,”Mungkin kok caro kito daolu bisa ka ubeknyo, Tuan?”

Angku Dt Maradjo takajuik. “Mukasuik Siti, gadih bule tu?”

“Iyo Tuan,” jawek Siti Rafa’ah.

“Tapi inyo idak Islam. Salain itu, alum tantu inyo namuah…!”

Mancaliek Dt Maradjo ragu-ragu, Siti Rafa’ah babisiek ka talingo Dt

Maradjo. Tantu bukan bisiek sumbarang bisiek. Hanyo urang baduo tu nan tau. 

Bahkan Bujang Itam pun tak mandanga. Sungguahpun inyo lai mamakai ilemu talingo bumi.

Angku Dt Maradjo tak maiyo, tak pulo maidak-kan.

Siti Rafa’ah galak manih. Batambah mudo Siti kok lah galak. Ado lasuang pipik di kida. Manambah manih Siti Rafa’ah.

“Bujang Itam. Apopun nan ka kami lakukan, itu tak usah dirisaukan. Niek kami elok. Baa Prapa cegak, dan lakeh babini!”

Mandanga kato Siti Rafa’ah, gadang hati Bujang Itam. Lalu inyo manyambah. Sudah tu lanyek dari situ.

Taman Laman Bunda tu tiok sanjo rami urang duduak-duduak. Ado nan bapasangan. Banyak lo nan mambaok anak ketek. Bahkan ado pasangan lakibini nan bajalan mandorong kureta bayi.

Dt Maradjo masih tagak di situ. Urang nan mancaliek heran-heran sajo. Disangkonyo Dt Maradjo lah gilo, karano mangecek-ngecek surang.

Sadar dirinyo jadi paratian, Dt Maradjo baranjak dari situ. Siti Rafa’ah babimbiang maikuik langkah Dt Maradjo.

Tibo-tibo anak ketek dalam kureta bayi tu galak-galak surang. Urang gaeknyo heran. Ka siapo ko lah anaknyo galak manih sambie manunjuaknunjuak. Pasangan laki-bini tu dak tau, tadi anaknyo diagah-agah dek Siti Rafa’ah.

Dt Maradjo haniang sajo. Inyo taruih malinteh jalan. Masuak pakarangan rumah sakik.

“Siti, sampai di siko sajo yo. Kok tau puti, bisa kiamek hari…”

“Jadih Tuan. Tarimo kasih banyak. Mudah-mudahan rencana kito tadi lanca jalannyo…”

Siti Rafa’ah pun malayang. Tapi inyo malayang ka arah ruang ICU.

Angku Dt Maradjo tibo di ruang tunggu. “Kamaa se tadi Ngku? Ko minantu jo si Andi lah jak tadi mancari,” kecek Nyinyiek Puti Reno Ali ka lakinyo tu.

“Pai marokok ka tapi lawik. Suntuak kok dak marokok,” kato Angku Dt Maradjo asa jawek.

“Tu baa kok kumuah baju?”

“Hmmm… tadi tasialie. Banyak batu licin di taman subarang jalan tu,” kato Angku Dt Maradjo baduto.

Baitulah duto. Tak ado duto nan tungga. Sakali baduto, tantu ado duto kaduo, katigo, dst…

Nyinyiek Puti Reno Ali tau lakinyo tu lah baduto. Tapi nyinyiek tu tak mampagadang-gadang masalah. Parcuma se. Bisa batangka ujuangnyo!

“Ayah, baa nan rancak si Prap lai du,” kecek Suryati sambie mandakek ka Angku Dt Maradjo.

“In Sya Allah segeh nah. Bia dotor nan manangani.”

“Iyo, tapi ayah ubek lah cucu tu gai,” kato Suryati manjo ka ayahnyo.

“Kok takilie, bisa ayah mauruiknyo nah. Kok tasapo, bisa ayah tawa-an ureh. Kok iko, dak sampai ilemu ayah ka situ doh Nak,” jawek Angku Dt Maradjo.

“Iyo Sur. Itu dak makanan uruik tu doh. Dak pulo makanan ureh,” kato Nyinyiek Puti Reno Ali.

Sadang maota-ota tu, tibo Zeya ka dakek urang-urang tu. Nyo kawani dek si Syaf.

Si Syaf lah nan mangenalkan gadih bule tu ka urang-urang tu.

“Ko Zeya, urang Jerman. Masih gadih. Ahli sejarah. Daolu karajo di PBB,” kato si Syaf.

Zeya pun manyalami urang-urang tu. 

“Hmmm… rancak nyo lai…,” kato Nyinyiek Puti Reno Ali.

“Mokasi Nyiek. Tapi Nyinyiek jo mama jauah labieh rancak,” jawek Zeya spontan.

Takajuik Nyinyiek Puti Reno Ali karano Zeya bisa mangecek jo bahaso Minangkabau.

“Pak Pramalayu nan maajaan ambo bahaso awak ko,” kato Zeya manjawek kaheranan nyinyiek tu.

“Baa keadaan Prap, nak,” tanyo Suryati.

“Masih alum sadar maa,” jawek Zeya.

Si Syaf heran se mancaliek gadih bule ko tibo-tibo kalua usalinyo. Riang!

Tapi Angku Dt Maradjo lah paham. Dalam hati nyo mintak tarimo kasi ka Siti Rafa’ah. Mungkin jo jalan iko, kok lai ka mangkuih. “In Sya Allah…,” kecek Angku Dt Maradjo.

“Baa kok in Sya Allah Ngku? Kecek pak Pramalayu, in Sya Allah tu balaku untuak hal nan alum tajadi. Apo du Ngku?”

Upppsss… mati den.

Tapi Angku Dt Maradjo galak manih se.

“In Sya Allah kok Zeya amuah jadi minantu kami. In Sya Allah kok Rajo sehat…,” kato Nyinyiek Puti Reno Ali.

Zeya galak manih,”In Sya Allah Nyiek, Ngku, maa, paa,” katonyo.

Si Syaf makin takajuik. Lai ko lah dak tasapo paja ko???

“Jo apak nah yooo,” kato si Syaf agak cimburu.

“Kadia lo nyow… kan masih bujang…,” jawek Zeya.

Tibo-tibo si Syaf nak marasok kaniang gadih bule tu. Mano tau kok iyo tasapo dek antu rau-rau. Makonyo paralu dipareso kaniangnyo.

Tapi capek Angku Dt Maradjo malarang,”Nan karajo awak se karajoan…!”

Kanai tague sarupo itu, si Syaf tau diri. Inyo pun manyambah. Minta maaf.

Tapi mujue Zeya lah riang. Inyo lah amueh makan. Bahkan lah amuah pai mandi ka hotel dakek rumah sakik tu. Si Syaf nan mamasan hotel.

Lah basegeh gadih bule tu. Tambah tasasak nak baminantu ande-ande di situ! Iyo sabana rancak paja ko!

***

11 Maret 2020

Lah pagi lo ari kini. Aratie lah ampie duo ari Pramalayu tak sadar.

Tapi dek kariangan Zeya, urang-urang nan manunggu sarupo dapek ubek.

Sahinggo kaluarga dakek Pramalayu tu tak taraso bosan manunggu.

Tibo-tibo, datang dotor nan maawasi Pramalayu dari kapatang siang. Dotor tu mandatangi urang nan sadang bakumpue di ruang tunggu ICU.

Lalu nyo bakato,”Bapak-bapak, ibuk-ibuk, secara medis, Pramalayu saat ini mengalami koma. Ini kondisi yang susah ditebak kapan akan berakhir. Dan kondisi tubuh lainnya, secara medis sudah baik. Luka-lukanya tinggal penyembuhan. Organ-organ lainnya tak ada masalah.”

“Alhamdulillah…” kecek urang-urang tu.

“Tapi bapak, ibuk, kami ingin konfirmasi. Apakah saudara Suprapto

Malayu akan tetap di rawat di sini, atau mau dibawa pulang saja?”

“Maaf pak dotor. Urang koma ko baa ko? Dak kok paralu bainfus lai? Dak kok paralu diagieh ubek,” tanyo Angku Dt Maradjo.

“Sebenarnya, tubuh pasien secara medis sudah sehat. Kami pun sempat heran dan geleng-geleng kepala, bagaimana bisa dia melawan tekanan yang begitu kuat. Dan tak satupun organ dalamnya yang rusak. Walau ada pendarahan di hidung dan meleleh ke mulut, itu pendarahan biasa. Sama saja dengan hidung berdarah jika demam. Luar biasa. Tapi, kami pun heran, kenapa pasien masih koma. Kami sudah konsultasi dengan ahli psikologi, katanya, koma seperti ini hanya bisa sembuh kalau ada pemicu yang luar biasa terhadap kejiwaan pasien.”

“Saya siap merawat beliau, dok,” kato Zeya manyolo.

Urang nan mandanga jadi tasadu, mancaliek paratian gadih bule tu ka Pramalayu.

Dotor tu tadiam, lalu bakato,”Jika ada orang yang sepenuh hati, sepenuh kasih sayang dan cinta yang merawat pasien ini, kata ahli psikologi, itu bisa menjadi pemicu yang sangat baik terhadap kejiwaan pasien. Silakan bapak, ibuk rembuk dulu. Apapun hasilnya, kami siap saja,” kecek dotor tu sambie minta izin untuak manaruihan karajonyo.

Mako berembuklah urang-urang tu. Andi Mappa mausul supayo dirawat di Jakarta sajo,”Ambo siapkan sagalonyo. Apopun nan paralu. Barapopun biayanyo,” kato Andi Mappa, si Bos Satu.

Tapi Angku Dt Maradjo bakato lain,”Kok kito baok se ka Bukik Nurul A’la baa? Di situ tampeknyo sajuak. Udaronyo barasieh. Dan ado pulo Guru nan bisa maaja si Zeya ko agamo Islam.”

Nyinyiek Puti Reno Ali satuju jo usul tu. Tapi Andi Mappa manyalo,”Mohon maaf Ngku. Kok di ateh bukik, baa listriknyo? Baa pakakeh-pakakeh lainnyo? Tantu manambah sulik.”

“Iyo pulo tu mah Ngku. Tapi kok Bos Satu lai berkenan, dalam duo hari listrik bisa kito masuak-an ka ateh. Pondok pun bisa ditambah. Dipatagok. Pitih se tiangnyo nyoh,” kato si Syaf.

“Kok pitih, tak masalah Syaf. Kito punyo kok. Tapi iyo lai bisa duo hari du?”

“Siap bos. In Sya Allah…Aratie, uda bisa wak baok ka Bukik Nurul A’la tu tigo hari lai. Hari Sabtu nah… Baa kiro-kiro,” kecek si Syaf.

Nan lai maangguak. Suryo jo Suryati manyarah se. Bagi papa jo mama Pramalayu tu, dimaa anaknyo nan ka sehat lah!

Lah sapakek lah urang-urang tu. Pramalayu dirawat di Tanjuang Pinang tu tigo hari lai. 

Tanggal 14 Maret 2020, Pramalayu ka dibaok ka Bukik Nurul A’la.

38

Barito kecelakaan pesawat jet milik PT BM & Co tu jadi viral sacaro internasional. Apolai tak ado panumpang nan tewas. Karano kapatabang tu bisa mandarat darurat di lawik.

Karano pihak PT BM & Co hanyo maagieh keterangan pers tu singkek bana, mako banyak curito simpang siur jadi breaking news. 

Sarampak jo pandemi Covid-19 nan lah mulai mahantui di Indonesia kutiko itu, barito kecelakaan pesawat tu salamo duo pakan jadi trending topic di Google.

Tak hanyo trending topic di Indonesia. Tapi juga dunia 

Namo Suprapto Malayu pun ikuik tenar. Apolai ado pulo bocoran takaik aksi hebatnyo manyalamek-an pesawat dari tajun bebas tu. Pramalayu mendadak jadi buah bibie! Mandadak viral.

Mako buku-bukunyo, artikel-artikelnyo dicari urang sadunia! Ratusan juta pambaco kini lah manyukoi sejarah Minangkabau. 

Urang-urang makin banyak manyukoi sains. Mambaco teori-teori energi. Dan mulai mangambangkan metode-metode manguasai energi. Maracak energi.

Banyak masyarakat kini bausao mamahami tauhid. Karano Islam adolah agamo nan ilmiah! Urang-urang pun mulai mambukak-bukak buku agamo.

Baraja tauhid.

Baitulah dunia kini. Sasuatu nan viral jadi trendsetter. Urang-urang barabuik mancontoh. Maniru. 

Sajak daolu, nan manusia iyo sarupo itu. Tak banyak nan jadi pelopor.

Saketek nan jadi leader. Nan rami tu followers. Pangikuik.

Kadang-kadang jadi bondong ayie bondong dadak! 

Dalam arus bondong ayie bondong dadak itu, media pun maambiek untuang. Urang-urang nan mangaja viewers dan click bait bakaja-kaja mampublish barito viral. Kadang-kadang tak mamakai kaidah-kaidah jurnalistik. Pokoknyo publish daolu, konfirmasi kudian.

Nan paliang cilako, manjiplak. Plagiat. Barito urang, jadi barito inyo! Foto urang jadi foto inyo. 

Video urang, nyo publish lo di kanal Youtube nyo surang. Untuak mangaja subscribe. Mangumpua-an like! Manunggu-nunggu komen.

Tak dapek ditagah. Dunia kini adolah pakaro utak di ampu jari. Maa nan lai bautak ampu jarinyo, tantu tak radio lutuik jo garagaji angin nan diposting. Tapi nan tak bautak inyo mamanfaatkan kondisi nan ado untuak mangaja monetize. Manangguak pitih di nan viral.

Ado pulo nan tak tau samo sakali. Bautak atau tak bautak, nan kapalonyo sarupo jadi lawik gadang dari banjir barito. Iko nan paliang gawa. Iko nan bondong ayie bondong dadak tu.

Maloncek koncek, maloncek lo garundang, itu lah biaso. Jak daolu ado sarupo iko. Baa di nan kini, siapo koncek, siapo garundang se lah tak jaleh. 

Nan banyak ko tak punyo tampek bagantuang. Sudahlah referensi nan sahieh tak ado, galeh basambuik nyo pagalehan pulo.

Dalam situasi iko, bancano tibo. Pandemi Covid-19. Mako media sosial sarupo lah jadi dotor. Banyak nan tak picayo jo nan lai.

Nyo kecek-an pulo pamarentah nan salah. Karano kamari bedo, ka lock down atau dipalapeh se?

Di siko lah politik bamain. Mampagunoan hal-hal nan viral untuak mandongkrak suaro. Manangguak di viralitas. Manjatuahan lawan. Maiduik lampunyo surang.

Itu lah biaso lo di alam demokrasi. Suaro urang ongok samo nilainyo jo suaro profesor. Mako rancak tangguak rapek, bisa dapek banyak bada-bada ketek. Daripado manunggu ikan gadang nan alangkah lah kasariknyo mancakau.

Lalu, bada-bada ko baru jago. Urang nan banyak talambek sadar. Pesta demokrasi salasai, inyo baru pasai. Rupoe lah dikicuah di nan tarang. 

Mako balaku lah pameo, lapan kali sawah tagadai, nan koncek di ateh pamatang juo.

Apokah iko sunnatullah? Bahwa ado nan leader, ado followers. Ado tuan, ado hamba. Ada nan mangicuah, ado nan takicuah. Ado nan mamanfaatkan, ado nan dimanfaatkan!

Mungkin urang nan paham hukum nan tigo bisa saba maarifinyo. Karano sacaro hakikat, memang baitulah dunia ko. Dunia hanyolah senda gurau sajo.

Permainan. Hanyo sandiwara sajo!

Supayo dak takah pimpiang di lereang, mako maadok-i sasuatu paralu paham hukum nan tigo. Hukum syariat. Hukum adat atau sabek-akibek. Dan hukum ‘akal nan manjadi sandaran ilemu tauhid.

Sacaro hukum syariat, tiok urang paralu ikhtiar. Kok dimulai jo niek untuak bakureh buek anak bini, in Sya Allah dapek pahalo.

Sacaro hukum adat–sabek jo akibek–tak baikhtiar, tak mandapek. Urang pamaleh, bansek. Rajin pangka pandai. Imaik pangka kayo.

Namun, sacaro hukum ‘akal nan manjadi sandaran ilemu tauhid, sagalo nan tajadi adolah skenario Nan Maha Sutradara, Nan Maha Maatur!

Sarupo nan tajadi dek Pramalayu, sejarahwan nan suko fisika, dapek kaji adaik Minangkabau jo ilemu tauhid. Mako inyo pun mamakai nan tigo tu untuak mancari Tuhan!

Sahinggo Pramalayu sampai ka kasimpulan, rupoe Islam ko adolah kailmiahan nan nyato sajak samulo jadi. Alhamdulillah.

Mako kutiko Pramalayu viral. Urang pun mulai mangaji kailmiahan Islam.

Urang pun mambaco pakaro kaminangkabauan.

Apolai dek anak-anak kini. Jo Google inyo lah dapek apopun nak nyio. Mako kalau kito bapituah jo patatah patitieh juo, tak ka mangkuih mamasuakan raso. Bilo kaji duduak baraja tauhid masih juo manyuruak-nyuruak, mako tak kan tagak paham aqidah.

Sacaro badunia internasional, lah tatulih di sejarah, hanyo nan cadiek nan bisa batahan! Nan bodoh makanan nan cadiek.

Dinosaurus co apo lah ka gadangnyo, gak sakarek dak basuo kini doh.

Tapi samuik nan haluih, sampai kini lai bararak juo basamo-samo.

Lah banyak suku bangsa di dunia nan punah. Ado nan punah sacaro zahir. Tak basuo puncak iduangnyo gak surang pun sampai kini. Itulah suku Maya di Mexico. 

Ado pulo nan punah sacaro batin. Apokah masih basuo urang Frisia usali di Jerman? 

(Catatan Wikipedia: Bangsa Frisia adalah sebuah suku Jermanik yang tinggal di daerah pesisir Belanda dan Jerman, terutama di provinsi Friesland dan Groningen, di Jerman, mereka tinggal di Frisia Timur dan Frisia Utara. Daerah yang mereka huni dikenal dengan nama Frisia. Mereka dikenal sebagai bangsa yang jangkung, bertulang besar dan berambut berwarna terang dan dikenal karena sejarahnya yang kaya.)

Lai kok suku iko juo nan bakuaso di daerah-daerah nan bakuaso tu?

Mungkin lah tajadi asimilasi. Biaso tu mah. Tapi pakaro batin, pakaro nilai-nilai agung baa? Bukankah jalan lah dialieh urang lalu? Bukankah cupak lah dituka dek urang manggaleh?

Apokah baitu pulo nan tajadi di Minangkabau? Di Jawa? Di Batak? Dll.

Mako, mamaliharo warih nan bajawek, pusako nan ditarimo, paralu jo caro-caro kakinian. Warih nan bajawek, pusako nan ditarimo di Alam Minangkabau adolah Adat Basandi Syarak, Syarak Basandi Kitabullah! Syarak mangato adaik mamakai! Iko nan kadituruntamurunkan ka anak kamanakan.

Caronyo, jo musajik baatok langik, pakai rumah gadang tak badindiang. Aratie bana lah tu kini, pabanyak surau jo rumah gadang di dunia maya!

Dunia maya adolah tampek. Isilah jo ilemu. Ilemu sacaro banegara, ilemu sacaro baradaik sarato ilemu agamo. Ilemu agamo Islam, saidak-idaknyo paralu tigo; ilemu fiqh, ilemu tasauf jo ilemu tauhid. Tapi kasadonyo musti dibungkuih jo kailmiahan nan bisa dipatangguangjawek-kan.

Itulah nan kini nyo gali dek Pramalayu. Walau pun nyawo ka bapisah jo badan. Nan inyo tak bakisa dari kayakinan. Yakin di hati, yakin di kapalo. Sajalan hati jo kapalo.

Dek Allah kuaso sungguah. Apo dimintak itu dapek. Alhamdulillah, jo Lahawwla walakuwwata illabillahil ‘aliyil ‘adziiim… Pramalayu pun bisa manyalamek-an kapatabang tu. Tak ado nan maningga. Dan kapatabang itu pun tak parah-parah amek.

***

Pagi, 14 Maret 2020

Walau Pramalayu lah limo hari koma. Tapi itu lah skenario Nan Maha Maatur.

Mungkin dek skenario itu pulo, kini ado tigo ambulan lah basiap-siap. Tapi dak di rumah sakik tantara di Tanjuang Pinang tu doh. Malainkan di muko villa mewah, di tapi lawik, di Tanjuang Uban, Bintan.

“Kecek angku, uda dirawat di Jakarta se Bos,” kato si Syaf manalepon pagi tu ka Andi Mappa.

“Baa kok baitu. Tapi ka babaok ka Solok?”

“Baubah pikiran liau Bos. Iko kami lah kamambao uda ka Jakarta lai. Jo pesawat komersial se Bos. Mohon ditunggu. Oyo Bos, tolong iko dirasiokan yo Bos. Super secret! Tak bulieh urang lua tau, salain urang-urang nan kamaurus liau ko se,” kato si Syaf, dan manyudahi pambicaraan tu jo kalimah salam.

Andi Mappa tak dapek jawek. Inyo pun manyiapkan ruang khusus di kantue pusek PT BM & Co, di Jakarta.

Bagageh Andi Mappa manyuruah babarapo anak buah nan paliangnyo picayo untuak manyulap ruangan gadang di lantai paliang ateh kantue nyo tu untuak tampek parawatan Pramalayu. 

Mujue ruangan paliang ateh tu salamo ko hanyo dipakai untuak rapekrapek internal urang dalam. Sahinggo tak banyak nan harus dipelok-i.

Tingga mambali tampek tidue urang sakik jo paralatan pandukuangnyo. Salasai. Dotor kapalo PT BM & Co nan maurus sagalonyo. Sahinggo ruang ateh kantue tu lah disulap jadi kamar parawatan Pramalayu!

Andi Mappa lah basiap-siap manunggu di bandara Halim Perdanakusuma.

Babarapo minik sudah manalepon Andi Mappa, si Syaf manalepon pak Suryo. “Kecek angku di Yogja se uda dirawat pak. Supayo apak jo ibuk bisa manjago baliau tiok hari…”

“Baa kok tibo-tibo baitu se? Rumah kami sampik,” jawek pak Suryo.

“Baitu kecek angku. Tapi apak tak paralu pusiang-pusiang, sabanta lai tibo tampek tidue jo paralatannyo nah. Dotor jo perawat khusus pun lah disadiokan. Mohon apak satuju. Dan tolong iko dirasiokan bana dari siapopun yo pak. Super secret. Gak sajam lai uda dibaok ka Yogja jo kapatabang komersial. Tunggu se di rumah pak… Assalamualaikum,” kato si Syaf tak manunggu jawek.

Suryo kalangkabuik. Nyo curitoan itu ka bininyo. “Rancaklah tu mas.

Bisa kito manjago Prap,” jawek Suryati jo galak manih.

Manjalang siang, si Syaf manalepon Angku Dt Maradjo,”Lah Ngku. Parentah lah dijalankan. Nan ciek lai, sudah luhue ko barangkek dari Tanjuang Pinang. Bia para dubalang maurus di BIM. Angku tunggu se di Lubuak.”

“Mokasi Syaf. Kok dak takana dek si Syaf, mungkin yo bedo kito nah… Pakaro kamera-kamera sarupo nan si Syaf kecek-an tu baa?”

“Lah siap Ngku. Sabanta lai nak urang mamasang di tampek-tampek tu nah. Kok di Lubuek kan dak paralu do kan?”

“Indak… yo lah Syaf. Akak si Syaf, Bujang Itam lah paham nyo kan?”

“Lai Ngku. Sarupo nan Angku titahkan ka liau, in Sya Allah paham liau Ngku. Akak tu bagadang hati malakukan iko…”

“Mokasi banyak yo Syaf. Tapi rasio kan lai bajago? Zeya pun tak bulieh

tau…”

“Lai Ngku. In Sya Allah…”

“Lah yo Syaf. Assalamualaikum…”

“Waalaikum salam…”

Si Syaf sangajo maatur strategi sarupo itu. Inyo kuatir pamulihan Pramalayu akan makan wakatu lamo. Samantaro kaba tantang Pramalayu lah viral ka saluruh dunia.

Kok sakadar urang-urang nan nyio manjanguak se nan tibo, tak masalah. Tapi kok lawan nan tibo, tantu ka mambuek adok. Dan lawan tu bisa banyak.

Karano parmato tapak jalak tu lah tabaok viral lo!

***

Malam, 12 Maret 2020

Urang baduo tu sadang minum kopi di kamar hotel. 

Nyinyiek Puti Reno Ali sadang di rumah sakik jo Zeya.

Andi Mappa hanyo sahari di Tanjuang Pinang, karano Bos Satu tu ado jadwal basuo jo mitra bisnis! Kapatang siang nyo lah pulang ka Jakarta.

“Maaf Ngku, ambo lah ditunggu mitra bisnis di Jakarta. Ambo tapaso capek pai,” kato Andi Mappa sambie manyambah ka Angku Dt Maradjo, dan manyalami urang-urang nan ado.

Sadangkan pak Suryo jo bu Suryati masih di kamar.

Papa jo mama Pramalayu bisuek pagi ka pulang ka Yogja. Rencananyo, dari Yogja se urang baduo tu ka manyusul ka Solok. 

Salamo urang-urang tu ado di Tanjuang Pinang, si Syaf nan maurus sadoe. Hotel, makan, jo tiket-tiket, si Syaf nan mambayie. 

Mujue Andi Mappa lai arif. Manjalang pai nyo tinggaan tigo alai ATM ka si Syaf. Tantu sajo jo PIN nyo bagai!

Sadang duduak mangopi jo Angku Dt Maradjo tu, bacurito lah si Syaf.

Inyo mancuritoan hal-hal nan lah nyo alami sajak mulai barangkek dari Bogor sampai kapatabang jatuah. Rinci curitonyo. Tamasuak pakaro Pramalayu mamakai ilemu Kambang Rupo wakatu manuka parmato usali jo nan palasu di Bank Sosial di Koln.

“Ambo pun dak tau doh Ngku. Uda tu memang taliti bana mambuek rencana. Sahinggo niek liau untuak manuka parmato tu tak ado liau sabuik.

Makonyo ambo dak tau.”

“Tu baa kok tau si Syaf kalau Prapa mamakai ilemu Kambang Rupo?”

“Itu sacaro dak sangajo Ngku. Wakatu ambo mamareso rekaman kamera CCTV bank tu, kiroe lah daolu Uda mambukak kotak tu. Jaleh bana di rekaman tu liau manukanyo. Untuang sekuriti dak tau. Mungkin takalok. Maklum, itu kan saabih subuah. Sadang lamak lalok urang Koln tu. Apo lai musim dingin masih tingga.”

“Tu baa rekaman tu?”

“Ambo hapuih Ngku. Ambo ganti jo filn lawak-lawak,” kato si Syaf sambie galak.

Angku Dt Maradjo tagalak pulo. Tapi tampak gadang hatinyo karano cucu sakaligus murik lai mukabue kajinyo.

Si Syaf juo bacurito pakaro kamungkinan-kamungkinan nan katajadi. Tamasuak kondisi viralnyo Pramalayu sarato lawan nan tak ka baranti mangaja parmato. 

“Sabanae kini ciek lawan tingga lai nyoh. Yaitu si Katua, mungkin inyo ko suruahan Amerika.”

“Nyo baraa lawan du?”

“Ado duo. Bryan Benson ciek lai. Tapi kato uda, Bryan Benson ko lah jadi kawan dek uda Pramalayu.”

“Baa lo curitonyo, kawan jadi lawan?”

“Kato uda, si Bryan tu lah masuak Islam. Uda sato jadi sasi di musajik Koln tu.”

“Alhamdulillah… Prapa lah bisa jadi sasi urang mualaf,” kato Angku Dt Maradjo.

“Alhamdulillah… tapi tak itu se Ngku. Uda jadi sasi nikah pulo dek si Bryan ko. Inyo manikah jo urang Moro Philipina,” kato si Syaf.

“Alhamdulillah… Subhanallah…,” kato Angku Dt Maradjo makin bangga ka cucunyo tu.

“Bararti ciek lawan kito lai dak?”

“Iyo Ngku. Tapi karano curito Uda Pramalayu ko lah viral. Lah terkenal. Tamasuak buku-buku jo artikel nan liau karang, bisa se banyak urang nan nak nyio parmato tapak jalak tu Ngku…!”

“Baa tu?”

“Iyo lah… Angku kan lai tau mah. Uda Pramalayu kan sadang marumuskan teori baru pakaro energi jo tauhid dan adaik Minangkabau. Ado dalam artikel liau tantang Samulo Jadi. Tamasuak pakaro parmato tapak jalak tu. Dan buku-buku jo artikel tu di internet liau teba…!”

“Dak bisa dihapuih du?”

“Bisa se. Tapi kini lah kamari bedo. Karano lah ratusan juta urang mambaco. Justru kok dihapuih, samo se jo marusak adaik Minangkabau jo

Islam. Marusak ABS SBK jadinyo Ngku.”

“Baa kok baitu?”

Si Syaf baranti sabanta. Maambiek angok sambie mamilieh kato nan pas untuak disampaikan ka Angku Dt Maradjo. 

Lalu nyo bakato,”Walau ambo pun alum baitu paham tantang teori uda tu, tapi karangko bapikienyo manuruik ambo batue bana. Rupoe sajak Samulo Jadi, lah batali tamali juo Islam ko jo adaik Minangkabau Ngku. Kok dihapuih, tantu cayah jadinyo. Padohal lah jutaan urang tapangaruah dek teori tu. Hanyo tingga pambuktian se lai!”

Mandanga curito si Syaf tu, mandadak Angku Dt Maradjo mangecek,”Kok baitu tantu dak aman Pramalayu dirawat di Bukik Nurul A’la tu doh…!”

“Iyo Ngku. Itu nan tapikie dek ambo jak kapatang. 

“Tu apo langkah kito lai?”

Si Syaf takananang. Lamo nyo bapikie. Gak limo minik sasudah itu, si Syaf mangecek jo suaro nan nyo lunak-an. Mungkin si Syaf takuik suaronyo didanga urang lain. Bahkan kutiko babisiek tu, si Syaf mancaliek suok kida sambie mamakai ilemu talingo bumi!

Lah sudah si Syaf babisiek, Angku Dt Maradjo manapuak-napuak bahu si Syaf. Sabang hati rang gaek tu.

“Itu rancak nah Syaf. Ado tigo tampek parawatan si Prapa. Katigo-tigonyo palasu. Badannyo bisa digantian dek Bujang Itam. Kan baitu bana manuruik si

Syaf dak?”

“Iyo Ngku. Akak kan lah biaso juo maniru uda mah…”

“Iyo… tapi kok sakali tigo, tu jauah-jauah lo jaraknyo. Manyubarang lawik lo bagai. Baraa ka susahnyo du?”

Si Syaf bapikie sabanta. Lalu nyo bakato,”Nan paralu bana duo nyoh

Ngku. Nan sangaik paralu untuak di Jakarta.”

“Baa kok baitu?”

“Di Jakarta paralu bana. Di Yogja, bisa diakali. Di Lubuak kan bisa diganti jo banta guliang mah Ngku,” jawek si Syaf.

“Iyo lo dak. Kok tasasak, di Lubuak bisa ambo atasi mah. In Sya Allah…

Tapi di Yogja baa?”

Si Syaf galak manih. Lalu nyo bakato,”Kan ado dubalang nan urang Yogja mah Ngku. Mas Sartono. Kok liau se jadi Pramalayu baa? Sambie pulang kampuang.”

“Haaa… itu baru pas. Suai nah. Bia angku nan mambagi karajo ka para dubalang tu beko,” kecek Angku Dt Maradjo sambie mauruik rokoknyo dalam-dalam.

“Jadih Ngku…”

“Oyo, kok baitu angku harus sugiro pulang ka Lubuak mah.”

“Bisuek pagi se Angku pulang baa? Bia ambo pasanan tiket jo Nyinyiek.

Beko malam Angku bisa lo manitah ka Akak Bujang Itam…!

“Jadih… baitu molah…!”

***

Tanjuang Uban, manjalang siang, 14 Maret 2020

Kini tigo ambulan tu lah barangkek. Ado tigo Pramalayu, dirawat di tigo tampek nan babeda.

Si Syaf bagageh pai ka rumah sakik tantara. Nyo.caliek hari lah lewek pukue sapuluah pagi. Nyo takan gas dalam-dalam. Supayo bisa tibo di rumah sakik malalik luhue.

Rencananyo bisuek ka mambaok Pramalayu lansuang ka Bukik Nurul

A’la.

Di jalan si Syaf manalepon pesawat charteran untuak ka Padang. Tak nyo ago-ago doh. Lansuang bajadi. Pukue 16.15 take off.

Lalu si Syaf manalepon Guru. “Assalamualaikum Guru…Mohon maaf Guru… Kami bisuek, in Sya Allah pukue ampek saparampek, sasudah ashar, barangkek dari Tanjuang Pinang… Iyo Guru… yoo… idak Guru, dak usah dijapuik. Mungkin kami mugarik naiek ka ateh… iyo Guru… Kami lansuang se ka bukik… yo Guru… Assalamualaikum…”

Tibo di rumah sakik, si Syaf lansuang ka ruang administrasi. Nyo salasaian sagalo urusan pitih mamitih. Gak satangah jam, tabaok dek inyo surek pulang.

Kutiko urang rumah sakik manawarkan ambulan, Si Syaf manulak. Inyo sangajo tak pakai ambulan rumah sakik. Inyo bapikie itu baresiko nah.

Tabukak rasio.

Sudah salasai maurus administrasi, si Syaf sugiro ka ruang ICU.

Zeya sadang taakuak-akuak di tapi tampek tidue, wakatu si Syaf masuak.

Zeya galak. Tampak latieh galaknyo tu. Tapi bapaso-pasoan galak.

“Baa keadaan liau?”

“Masih baitu juo baru. Alum ado parubahan,” kato Zeya sambie mamelok-an kain salimuik Pramalayu.

“Hmmm… iyo lah…Oyo Zeya, ambo lah maurus surek pulang, barisuek, sudah ashar wak baok uda ka Solok,” kato si Syaf sasudah duduak di kurisi dakek Zeya.

Zeya maangguak. Nyo caliek mato Pramalayu masih tapiciang. Tapi tak ado selang-selang jo paralatan nan lain lai doh. Kacuali selang kajamban jo pempers.

Si Syaf pueh jo urusan-urusan nan lah nyo kakoknyo. Kini tingga mambaok Pramalayu. Sagalonyo lah diatur.

Baitu pulo pondok di Nurul A’la, kini lah balampu. Diesel se nyo suruah bali dek si Syaf. Langkok jo minyak tigo dorom.

Pondok itu pun lah dipagadang. Ado kamar nan cukuik gadang ciek. Ado kamar ketek ciek, untuak Zeya. Kamar-kamar jo ruangan, di subalah dalamnyo lah dipasangi tripleks.

Kamar mandi jo kakuih lah sudah pulo. Dibuek di dakek pincuran.

Nan kadibaok tu sarupo urang lalok sajo. Tak tampak bantuak urang nan lah jadi jandela darurat kapatabang. Si Syaf mancaliek takzim. “Iyo hebat uda… Alhamdulillah…”

Tibo-tibo si Syaf takana nak mamonitor Jakarta jo Yogja. Lalu nyo tinggaan Zeya nan masih tak lapeh matoe dari Pramalayu.

39

Jakarta, dinihari, 10 Maret 2020

Si Katua baitu mandarat di bandara Soetta lansuang disambuik barito heboh. Tivi di ruang tunggu bandara tu manyiarkan breaking news.

Baru sajo tajadi kacalakaan pesawat jet milik PT BM & Co. Kapatabang tu oleang. Tapaso mandarat darurat di lawik.

Mancaliek barito tu, si Katua lansuang manalepon,”Cari info di Tanjuang Pinang tu…!”

Lalu nyo taruih ka lua terminal. Di lua lah manunggu anak buah Andi Mappa!

“Bos Satu menyuruh tuan lansung ke rumah. Sekarang Bos Satu masih di Tanjung Pinang. Silakan Tuan,” kecek anak buah Andi Mappa tu jo bahaso Inggirih patah-patah.

Oto tu maluncue. Lansuang ka rumah Andi Mappa, di Lebak Bulus.

Di ateh oto, si Katua manalepon si Bule. “Awasi se rumah tu taruih. Kok lah tibo urang maantaan paketnyo, baru pikie-an caro maambieknyo…”

***

Yogjakarta, 10 Maret 2020

Si Bule maawasi rumah no B.34 tu. 

Itu adolah rumah pak Suryo, di komplek Parumahan Griya Piyungan Asri. Barado di Dusun Wanujoyo Kalurahan Srimartani, Kapanewon Piyungan, Daerah Istimewa Yogjakarta.

Sabanae Pramalayu lah mambuek-an rumah untuak papa jo mama nyo di daerah pantai selatan. Gadang rumah tu.

Tapi karano pak Suryo masih karajo jadi abdi dalem keraton, mako rumah tu acok kosong. Gak sakali sapakan, atau sakali limo baleh hari se laki-bini tu lalok di sinan.

Sahari-hari, di rumah sederhana ko liau tingga. 

Awalnyo gak payah si Bule mancari alamat rumah tu. Kabatanyo, takuik ado urang curiga. Apo pulo urusan urang bule mananyo-nanyo rumah pak Suryo?

Tapi kudian nyo dapek aka. Nyo seo becak. Babecak-becak lah bule ko mancari alamat tu. Sambie maiduik-an Waze–aplikasi sarupo Google Map.

Masuak ka arah timur dari Jalan Raya Piyungan-Prambanan, sakiro satangah kilo basuo sakola SMP Pembangunan Piyungan.

Sudah tu belok kanan ka salatan. Sakiro 300 meter, ado gaba-gaba.

Katando itu adolah Griya Piyungan Asri. 

Sakiro 100 meter, di subalah kiri jalan tu lah, rumah pak Suryo.

Tapi rumah tu kosong. Nyo suruah tukang becak batanyo ka tetangga.

Rupoe pak Suryo jo bininyo sadang ka Tanjuang Pinang. “Baru tadi berangkat.

Katanya ada urusan keluarga, mas,” kecek tetangga ka tukang becak tu.

***

Jakarta, 14 Maret 2020

Bran Benson jo Tiara tibo di Jakarta. Laki-bini tu bagageh ka lua terminal. “Ayo…kito lansuang se ka rumah ambo,” kato Andi Mappa nan sangajo manjapuik pasangan baru-baru tu.

Sabalum naiek oto, Tiara mangenalkan lakinyo ka Andi. Urang tu basalaman. 

Lalu, Bryan jo Tiara naiek oto. Andi Mappa di muko, dakek sopir.

Kadatangan Bryan Benson jo Tiara ka Jakarta memang mandadak sajo. Urang baduo tu memang ado marancanakan nak babulan madu ka Indonesia. Dek ado barito takaik Suprapto Malayu tu, laki-bini ko mampacapek kadatangannyo ka Indonesia.

Bukan untuak babulan madu. Tapi nyio manjanguak Suprapto Malayu. 

Kaputusan mandadak tu tajadi tigo hari sabalumnyo.

Urang baru-baru masih manginap di Azimut Hotel. 

Tiara sadang mandi. Bryan Benson maiduik an tivi. Lah tigo hari tivi di kamar presiden suite tu off. Lah jaleh se karano urang nan mahuninyo on!

Bryan Benson takajuik, ado breaking news.  Ado pesawat jet milik PT BM & Co mandarat darurat di lawik. Ado laki-laki nan lah jadi pahlawan, karano jo badannyo maampang jandela nan taburai, sahinggo kapatabang tu dak jadi tajun bebas!

Laki-laki tu banamo Suprapto Malayu, alias Pramalayu!

“Tya, caliak iko ha… Suprapto…!”

Tiara bagageh dari kamar mandi. Abuaknyo masih basah. Karano tagageh dek imbau lakinyo, Tiara dak sempat mangariangan bana.

Tiara takajuik. Di tivi masih ado breaking news. Barito kecelakaan jet pribadi. Di perairan dakek Tanjuang Pinang, kapatabang tu mandarat darurat.

“Manuruik berita ko, tak ado korban nan maningga,” kato Bryan.

“Bilo kajadiannyo? Suprapto baa?”

“Kajadiannyo tanggal sambilan… Kru dan panumpang dibaok ka rumah sakik tantara. Tapi tak ado informasi detail nyo doh,” kato Bryan.

Lalu Bryan maambiek hp nyo nan talatak di meja ketek dakek tampek tidue. Nyo cari nomor Suprapto Malayu. 

Tapi lah tigo kali Bryan manalepon, tak ado nada sambuang. Hp Pramalayu mati.

“Off hp nyo. Baa ko lah kabanyo?”

Tiara masih mancaliek tivi. Lalu Bryan manyuruah bininyo tu mancari info. “Tya, cubo talepon Andi Mappa. Mungkin inyo ado info.”

Bagageh Tiara manalepon. Lah tigo kali ditalepon, baru nyo angkek dek Andi Mappa.

“Assalamualaikum… Andi… baa curito kapatabang tu… Suprapto baa…

Ooo… alum sadar?… Ooo…masih dirawat… yo… yoo… Mokasi yo…”

Lalu Tiara manjalehan ka Bryan,”Kecek Andi, Suprapto masih alum sadar.

Inyo masih dirawat intensif…!”

Sambie mandanga curito Tiara, Bryan mamasan tiket ka Jakarta.

“Tya, bisuek pagi kito barangkek ka Jakarta.”

Tiara maangguak sambie galak manih. Walau mukonyo tampak kurang lalok, tapi matonyo babinar-binar.

Maklum urang baru-baru. 

***

Oto tu lah malaju di jalan tol.

“Jadi baa keadaan Suprapto kini,” tanyo Tiara ka Andi Mappa.

“Tunggu se… beko samo-samo wak caliek…”

Tiara tagagok mandanga jawek gak ketus Andi Mappa. Wakatu basobok sabalumnyo, Andi Mappa yo sabana elok. Dan riang. 

Bryan manapuak pao bininyo, sambie maagieh kode supayo anok se. 

Tapi hati Tiara tak sanang. Badabok-dabok darahnyo.

***

Yogjakarta, Komplek Perumahan Griya Piyungan Asri, 14 Maret 2020

Lah limo hari si Bule maintai rumah tu. Hari partamo jo becak. Rupoe pak Suryo sadang ka Tanjuang Pinang.

Si Bule maklum. Dan kutiko si Bule dapek info kalau pak Suryo jo buk Suryo barangkek di Tanjuang Pinang hari Jumek, inyo lansuang basugiro.

Tapi nan ditunggu dak tibo-tibo. 

Kiroe papa jo mama si Pramalayu ko singgah daolu ka rumah anak padusinyo, Shinta.

Baru barisuek pagi, pak Suryo jo buk Suryo tibo di rumahnyo. 

Si Bule mulai maintai. Hari kini inyo manyaru jadi tukang ojek. Pakai helm nan tatutuik sampai marieh. Jo jaket balangan panjang. Basaruang tangan. Mako si Bule tampak sarupo tukang ojek biaso. Bedanyo, tukang ojek nan iko agak tenggi.

Target si Bule bukan urang baduo laki-bini tu. Mako si Bule icak-icak baranti se di pangka jalan ka masuak deret rumah tu.

Inyo manunggu kok ado kurir nan tibo ka rumah pak Suryo. 

Lah lewek luhue, alum juo ado. Jaan ka kurir, tamu se tak ado datang ka situ doh.

Manjalang pukue satangah duo, ado oto pick up tibo. Bantuak-bantuaknyo maantaan barang. Mungkin dari toko perabot.

Eee…idak kiroe doh. Si Bule nan malayok jo ondae ka situ manampak, rupoe tampek tidue sarupo di rumah sakik nan tibo. Ado pulo babarapo alat sarupo di rumah sakik.

Ado tonggak infus. Ado tigo panci bakilek dari bahan stenlis. Baragam ukurannyo. 

Tapi nan maantaan idak kurir dari parusahaan pangiriman doh. Di pintu oto pick up jaleh mereknyo; PT Maju Medicalcare. Itu adolah parusahaan nan manjua alat-alat kasehatan.

Si Bule tatek saba. Inyo icak-icak baputa se sakaliliang komplek parumahan tu. Tapi tak jauah-jauah dari target.

Panek baputa. Tukang ojek tu babaliek ka tampek baranti tadi. 

Dak lamo, tibo oto rancak. Ado duo urang turun. Urang baduo tu taruih ka balakang oto. Ombiang lah tabukak. 

Kiroe ado tandu. Ado urang di ateh tandu. 

Urang baduo tu maangkek tandu.

Di pintu lah manunggu pak Suryo jo buk Suryo. 

Pintu dibukak laweh-laweh.

Urang baduo tu masuak. Maangkek tandu.

Takajuik si Bule. Siapokah nan sakik?

Bagageh nyo maiduik-an onda. Mandakek ka arah rumah pak Suryo.

Si Bule talambek. Inyo tibo, pintu batutuik.

Lalu inyo mangaruak hp di saku. Mungkin ka malapor.

Tapi ado urang maimbau. Salah surang laki-laki nan maangkek tandu tadi. “Mas, bisa bantu mas? Ada yang harus diangkat di dalam. Tolong ya mas, nanti ada rokoknya lho…”

Hmmm…iko kasampatan. Pucuak dicinto ulam tibo.

Si Bule tak manjawek, tapi inyo bajalan mairiangan laki-laki nan mamintak tolong tadi. Masuak ka rumah pak Suryo.

Lansuang ka kamar.

Di situ ado surang laki-laki sadang lalok. Rupoe tampek tidue nan baru diantaan tadi, untuak ka tampek lalok urang tu.

“Tolong digeser tempat tidurnya ke arah sini,” kecek salah surang lakilaki nan maangkek tandu tadi.

Laki-laki nan surang lai, kamaa ko lah?

Si Bule patuah. Inyo mandakek ka tampek tidue tu. Lah dakek, inyo takajuik. Rupoe Pramalayu nan lalok tu.

Si Bule bapikie capek. Iko paralu dilapor ka si Katua.

Mako si Bule bagageh. Nyo dorong tampek tidue baroda tu. 

Tapi tak manggarik. Saketek pun tak manggarik.

Si Bule heran. Nyo mancaliek ka balakang. Tapi laki-laki nan surang tadi tak ado. Kamaa ko lah inyo?

Kini tingga si Bule se jo Pramalayu nan tak badayo di ateh tampek tidue.

Si Bule maniliek subalik. Cukuik gadang kamar tu. Ado meja di sampiang tampek tidue. Di ateh meja ado buah-buahan nan talatak di baki.  Ado jam beker digital. Lah pukue 14.57 hari.

Haaa…ado bungkusan. Masih lakek merek dari parusahaan pangiriman. “Iko ko lah barang tu,” pikie si Bule surang.

Si Bule manimbang-nimbang. Apokah ka maambiek bungkusan? Atau malapor ka si Katua?

***

Tanjuang Pinang, 14 Maret 2020, pukue 14.53 Wib Si Syaf sadang di kamar hotel. Surang. 

Inyo sadang mancaliek hp. Rupoe sadang mamonitor CCTV. 

Di talingonyo ado earphone ketek. Ado kabel baguluang-guluang ketek, ilang di baliek baju. 

Talingo nan ba earphone tu, sarupo nan dipakai pasukan pangawal Presiden. Atau takah di film-film.

Si Syaf masih mancaliek hp. 

Tampak tukang ojek bagageh tibo. Nyo mancigok ka dalam oto. Lalu nyo tagak, maadok ka rumah. Sadang bapikie tampaknyo.

Tukang ojek tu mangaruak saku. Di tangannyo kini ado hp.

Si Syaf capek mangecek,”Capek imbau tukang ojek tu. Mungkin lawan nan manyamar. Icak-icak minta tolong se…”

Si Syaf masih maikuik garik tukang ojek dari hp nyo.

Ado tigo video. Rupoe rumah pak Suryo lah dipasangi CCTV di babarapo tampek. Di muko, maadok ka jalan. Di ruang tangah maadok ka pintu. Dan di kamar maadok ka tampek tidue!

Si Syaf galak se mancaliek tukang ojek tu tak bisa mandorong tampek tidue. 

Dan si Syaf tambah galak kutiko si Bule tak manampak laki-laki nan minta tolong tadi. “Mas Sartono lo nan ka nyo lawan…,” kato si Syaf ka dirinyo surang.

Tampak si Bule maniliek sakuliliang. Tapi tak tampak dek inyo kamera CVTV. 

Lalu, kutiko tampak si Bule kamanalepon, si Syaf mangecek,”Kini. Buek pinsan. Baok ka posko…”

***

Yogjakarta, Komplek Perumahan Griya Piyungan Asri, 14 Maret 2020, pukue 14.57

Si Bule kamanalepon. Lah nyo takan nomor tujuan. Baitu ka mangecek, nyo rasok dadoe. Raso ado nan mancucuek di sudu hati. 

Si Bule tagolek, Pramalayu manyemba hp. Si Bule pinsan di lantai.

Pramalayu mandanga suaro hp lah tasambuang. Nyo dangaan se suaro, sudah tu nyo bakato,”Si Bule sudah mati…Saya sendiri yang membunuhnya. Habis ini giliran kamu… Catat, nama saya Sartono…”

***

Jakarta, 14 Maret 2020

Tibo di rumah Andi Mappa.

Di pintu, Bryan jo Tiara lansuang disambuik jo todongan pistol. 

Duo urang anak buah Andi Mappa manggiriang urang baru-baru tu ka ruang tangah.

“Apo kaba Bryan,” kecek si Katua baitu urang baduo tu mancogok.

Bryan jo Tiara tacangang.

Andi Mappa jo si Katua galak riang.

“Apo mukasuiknyo ko Andi,” kecek Tiara berang.

“Tak paralu banyak tanyo. Kalian baduo lah maantaan badan untuak mampacapek rencana,” kato si Katua.

Lalu si Katua mancaliek ka Andi. “Baok parmato tu kamari…!”

Andi mangode anak buahnyo. Tak lamo paja tu tibo mambaok kotak nan masih tabungkuih rapi.

“Iko, Sir. Masih alum kami bukak!”

Si Katua galak sanang. Lalu nyo bukak kotak tu. “Baa kok banyak? Nan maa nan Dalimo,” kecek si Katua takajuik.

Andi Mappa bagageh mancaliek. Rupoe iyo banyak parmato dalam kotak tu. Inyo pun tacangang. “Tapi iko ado Dalimo. Iyo… pasti iko parmato tu mah,” kecek Andi sambie mamacik parmato Dalimo Tapak Jalak tu. 

Andi Mappa manyarahan parmato tu ka si Katua. “Hmmm… iyo iko mah…

cubo pareso Bryan,” kecek si Katua manyuruah Bryan nan masih ditodong pistol.

Bryan tak manggarik. Hatinyo sakik. Tiara apolai. Inyo tak manyangko kalau Andi Mappa musuah dalam salimuik Suprapto Malayu.

Karano Bryan haniang sajo, si Katua mamaso. Tapi Bryan tatek tak amuah.

Tibo-tibo si Katua dapek talepon dari si Bule. “Yo…apo…? Sia ko?…

Haaa…!”

Si Katua manggigie dek berang. Inyo tasiantak ka kurisi. 

Andi sato cameh lo,”Ado apo, Sir?”

“Si Bule tabunuah di Yogja. Nan manalepon tadi tu mangaku banamo Sartono!”

Lalu Andi Mappa bajalan, mandakek ka si Katua. Jo suaro lunak, ampie babisiek, nyo bakato,”Pramalayu lah aman. Di kantue.”

Si Katua anok se. Andi malanjuik-an,” Apokah urang-urang tu lah tau,

Sir?”

“Tau apo?”

“Tau kalau kito basakongkol untuak manguasoi parmato tu,” kecek Andi Mappa jo suaro makin lunak, sambie mancaliek Bryan jo Tiara nan kini lah nyo kabek dek anak buahnyo. 

Si Katua manyarengeh. Tampak wajah galie nyo!

“Waang kalah juo jadie bisuek mah. Sajak karajo samo jo waang, tak ado hasilnyo do!”

Andi Mappa mangka lo mancaliek si Katua manyalahan inyo. 

“Anak buah waang nan ele, deen lo nan waang pasalahan. Karapai…,” kecek Andi Mappa sambie manenju gaek tu.

Si Katua ko sabanae mangka ka dirinyo surang. Baa ka idak, sajak baurusan jo parmato tu, inyo maraso kalah taruih.

Ado-ado se nan maambek.

Mako kutiko urang di Washington manyuruahnyo mahubuangi Andi Mappa, si Katua maraso dapek paluang baru.

/Hubungi nomor ini. Andi Mappa. CEO PT BM & Co. Dia mau kerjasama.

Sudah diatur./

Baitu email urang di Washington ka si Katua, kutiko Etihad transit di Abu Dhabi.

Sarupo biaso, si Katua patuah. Nyo kirim pasan ka nomor Andi Mappa, mintak dijapuik di bandara Soetta.

Dan si Katua saba manunggu CEO PT BM & Co tu tibo dari Tanjuang Pinang.

Saharian si Katua manunggu di rumah Andi Mappa, di Lebak Bulus.

Kutiko lah basobok jo Andi Mappa, hari Rabu malam, si Katua dapek curito langkok tantang insiden kapatabang tu.

Andi Mappa juo mancuritoan kondisi Pramalayu.

“Inyo koma. Kecek dotor, tak bisa ditakok bilo ka sadar,” kato Andi Mappa.

“Tu baa langkah awak lai?”

“Sarupo nan Sir curitoan tu, mungkin sahari duo hari ko tibo kiriman tu nah. Kan alamatnyo ka kantue ambo.”

“Jadi kito tunggu parmato tu tibo,” tanyo si Katua.

“Iyo lah, sudah tu baru kito pareso.”

“Sia nan ka mamareso parmato tu?”

“Ado, Sir. Ado Bryan Benson, jo bininyo Tiara, mungkin duo hari lai tibo nah. Tanggal 14 lah di Jakarta urang tu nah,” jawek Andi Mappa.

Si Katua maangguak.

Lalu nyo batanyo,”Sabanae apo untuangnyo dek Andi karajo samo jo ambo? Mangkhianati kawan surang?”

Ditanyo sarupo itu, Andi tampak sirah mukoe. “Apo nan Sir rasokan, kalau Sir jadi CEO, tapi tak ado pangakuan anak buah? Justru si Pramalayu nan wakie CEO tu nan disangko kumandan gadang dek anak buah ambo. Walaupun di muko ambo urang-urang tu hormat. Tapi di balakang ambo, si

Pramalayu ko adolah The Real Boss!”

“Ooo itu sajo sabeknyo?”

“Antaro lain, iyo. Salain itu, urang di Washington manjanjian proyek pribadi untuak ambo. Di Papua. Jadi penasehat direktur di tambang ameh paliang gadang tu!”

Baitulah, dan si Katua sajak awal lah dak suko mancaliek Andi Mappa ko. Manggintiang dalam lipatan tu, bagi si Katua samo jo minum darah mande. Baitu inyo diaja sajak jadi tantara. Loyal. Setia.

Mako, kutiko Andi Mappa manenju nyo, si Katua capek mailak. Walau lah gaek, rupoe inyo masih lincah.

Karano tenjunyo tibo di tampek kosong, Andi Mappa tajaja. Di situlah si Katua lansuang manyambuik jo upper cut. Andi Mappa KO.

Karano pandangan mato duo urang anak buah Andi Mappa nan sadang manodong tu taalieh ka urang nan sadang bacakak, Bryan jo Tiara saliang mangode.

Lalu urang baduo tu sarantak marabahan badan. Baitu lah rabah, kakinyo nan dak takabek, mangaik kaki tukang todong.

Tukang todong takajuik. Pistol lapeh. 

Namun, sambie lalok dek tajilapak, tukang todong tu manenju. Bryan jo Tiara takaluak.

Tukang todong tu bagageh maambiek pistol surang-surang. Dan kansuang maarahan pistol tu ka si Katua.

Tapi lum sempat nyo manembak, lah kajek daolu. Urang baduo tu tak tau, mangaa kok tibo-tibo inyo takulai. Pinsan.

Bryan jo Tiara saliang mangode. Sambie mamacik hp, icak-icak pinsan.

Si Katua tagak, manyumpah-nyumpah. Nyo talepon anak buahnyo nan manunggu di lua. 

Sambie manyarengeh mancaliek Bryan jo Tiara nan tagolek–mungkin pinsan lo–si Katua bagageh ka lua.

“Kito ka kantua pusek PT BM & Co,” kato si Katua ka anak buahnyo nan manyopir.

Sapaningga si Katua, Bryan Benson jo Tiara bausao mambukak kabek. Tapi tak bisa. Kabek tu arek.

Mujue lai siku ka ateh nan takabek. Mako urang baru-baru tu samo balari ka dalam. Masih mambaok kabek. 

Rupoe ka dapue urang baduo tu pai. Jo pisau dapue, putuih kabek.

“Sssttttt…,” kato Bryan mangode bininyo nan lah basiap-siap nak balari kalua.

Tiara patuah.

Lalu, lambek-lambek urang baduo tu maintai ka arah ruang tangah.

Tadanga suaro Andi Mappa,”Capek lapor ka polisi. Ado urang Amerika sadang manuju kantue. Jaan sampai inyo mambaok Suprapto…!”

Lalu aniang sabanta. Mungkin sadang mandanga kecek urang di ujuang talepon.

“Laki bini tu lah ilang pulo…Tak ado di siko…. Yo… Iyo, dak ado doh!… Suruah nak urang mancari. Mungkin lum jauah lai tu do. Cari ka tapi jalan…

Suruah sopir manyiapkan oto… iyo… ka kantue lah..!”

Sudah tu haniang. 

Tampak Andi Mappa bagageh kalua. Pintu nyo padia-an se tabukak!

Bryan Benson jo Tiara Amihan bajalan lambek-lambek kalua. Dari kaco jandela nyo caliek ado oto baru barangkek.

Gerbang nyo tutuik dek Satpam.

Bryan jo Tiara pai ka balakang. Ado pintu kalua di dapue. 

Ado taman bakolam di situ.

Ka taman tu Bryan jo Tiara pai. Nyo pareso ka arah paga. Tenggi paga tu. Kok dipanjek, tantu pasti katauan.

Tibo-tibo Bryan mancaliek ado banda ayie. Banda pambuangan limbah bantueknyo. Cukuik gadang. Bisa tamuek badan.

Nyo cigo dari baliek paga. Banda tu tasambuang ka banda di tapi jalan.

Bryan mambukak baju jo sarawa. Tingga se sarawa kotok. Binie nyo suruah lo mambukak baju. 

Untuang Tiara mamakai rok. 

Tiara daolu manyorong. 

Lalu Bryan maadok-an baju jo sarawanyo, sarato baju binie tu. 

Sambie manunggu Bryan, Tiara malakek-an baju sambie duduak di banda jalan.

Bryan lah salasai lo malakek-an baju jo sarawa. 

Kini urang tu tagak baduo di tapi jalan. Walau sapatu lah sempat dibasuah di banda, tapi siso-siso luluak masih tingga.

Mujue baju jo sarawa lai barasieh.

“Ke Menteng, mas,” kato Tiara baitu lah duduak di ateh taxi.

***

Tanjuang Pinang, 14 Maret 2020, pukue 15.03 Wib

Si Syaf tagalak mancaliek gaya Mas Sartono nan manyaru jadi Pramalayu basandiwara.

“Santiang mas. Suruah nak urang mambaok ka posko. Kabek. Kuruang.

Jan lupo ageh makan yo…”

Mas Sartono mancaliek ka kamera CCTV sambie galak pulo. 

“Iya Syaf. Tapi aku mau memberi pengertian ke pak Suryo dulu ya…”

“Jadi mas…”

Sudah tu si Syaf mamonitor Jakarta. 

Ado duo CCTV nan lah dipasang dek anak buah si Syaf. Ciek di pintu masuak ruangan tu. Ciek lai di dalam, maadok ka tampek tidue.

Tampak ruang rapek kantue nan disulap jadi tampek marawat Pramalayu. 

Ado tampek tidue sarupo di rumah sakik. Tampak tabuang infus tagantuan.

Tasambuang ka urang nan tagolek lamah.

Bujang Itam lah lalok di ateh tampek tidue tu. Inyo lah manyaru jadi Pramalayu. 

Di antaro para dubalang, ilemu Kambang Rupo tu baru dikuasoi dek Bujang Itam jo mas Sartono. Nan lain alum. Tamasuak si Syaf.

Tapi kini, karano mamacik kandali, si Syaf sanang hati. Bilo juo ka mamarentah, ehhh…minta tolong ka kakak-kakaknyo tu!

Si Syaf lah kamanutuik hp, kutiko tampak ado urang bule lah gak gaek tibo jo surang anggotanyo. Tapi tak ado Andi Mappa.

Si Syaf mangecek surang,”Mungkin kok iko nan si Katua? Baa kok tau nyo? Kamaa ko lah si Bos Satu?”

Tapi tak lamo antaronyo, si Syaf manampak ado babarapo polisi tibo.

Si Syaf takajuik. Nyo mangecek,”Kak, ado nan tak beres tampaknyo. Tapi Akak tatek se jadi Pramalayu. Jaan batindak apopun. Kito tunggu se apo nan katajadi…”

Sambie mangecek, si Syaf mancaliek ka CCTV di dalam ruangan. Tampak Bujang Itam manggarik! “Kak, jaan manggarik, mungkin sabanta lai ado nan masuak. Akak iduik-an se alat tu. Tapi jaan manggarik yo. Sarupo urang pinsan se lah…”

Si Syaf mancaliek Bujang Itam lah dak manggarik lai. Inyo pueh.

Di kamera nan di lua, si Syaf manampak para polisi tu bajago-jago di muko pintu. Tapi tak ado si Katua. 

Kamaa ko lah?

Lalu si Syaf mamundurkan rekaman tu. Kiroe urang nan bakamungikan adolah si Katua tu, bagageh pai karano tampak polisi tibo.

Iyo hebat lo gaek tu. Tampak di CCTV inyo icak-icak mangecek biaso se jo anak buahnyo. Jo bahaso Inggirih. 

Sambie bajalan lambek-lambek, kadang baranti bagai, gaek tu tak dicurigai saketek alah juo dek polisi. Sampai inyo ilang di baliek pintu lift.

Si Syaf mambaliek-an kamera tu ka awal. Tampak polisi masih tagak manjago.

Tibo-tibo ado Andi Mappa jo surang anak buahnyo. Mungkin kapalo sekuriti. Karano anak buah tu nan mangecek jo polisi. Mungkin kumandan regu.

Sadangkan Andi Mappa masuak ka ruangan.

Si Syaf mancaliek rekaman di dalam. 

Andi Mappa mandakek ka tampek tidue Pramalayu. 

Bantuak urang galie, inyo manyarengeh,”Untuang si Katua dak daolu tibo.

Kok dak lah nyo baok waang mah, Prap…!

Takajuik si Syaf. Tak biaso Bos Satu bakato kasa ka Pramalayu. Tapi kini?

Si Syaf manggarumeh paruiknyo. 

Tapi nyo bausao saba. Tampak di video tu, Andi Mappa maambiek sasuatu di sakunyo. 

Kiroe boto ketek. Bantuak ubek. Sagadang boto minyak angin.

Andi Mappa manimbang-nimbang boto tu sambie bapikie. Sudah tu nyo galak,”Mangaa lo deen nan kamanyalasaian. Tak dibunuah pun waang ntah bilo ka sadar!”

Lalu tampak Bos Satu manalepon. “Maa perawat tu. Capek suruah kamari…!”

Sudah mangecek, Andi Mappa kalua dari ruangan tu.

Si Syaf maangguak-angguak.

“Rupoe waang musuah dalam salimuik mah yo? Tantu waang nan maagieh tau gaek bule tu… Tapi siapo nan manalepon polisi? Kok waang basakongkol jo gaek tu, tak paralu ado polisi… Ooo… mungkin waang ingin mailangan jajak yo…!”

Si Syaf tantu dak tau kalau Bos Satu memang bakongsi jo gaek bule tu. Tapi kongsi tu lah putuih, karano Andi Mappa tak tarimo disalah-salahkan.

Bahkan dihino!

Si Syaf bapikie. Dalam pangananyo dapek kasimpulan kalau Andi Mappa masih maanggap nan lalok di ruangan tu adolah Pramalayu. Bukan Bujang Itam.

Galak manih si Syaf sambie taruih mancaliek hp.

Tak lamo tibo talepon mas Sartono. “Syaf, pak Suryo dan bu Suryati sudah aku kasi penjelasan. Mereka senang. Mereka titip salam. Sekarang aku bagaimana?”

“Mmm… Pai lah caliek rumah anak gak sahari ko. Bisuek malam sobok wak di Bukik Nurul A’la.”

“Jadi. Tapi bule yang dikurung di Posko, gimana?”

“Suruah nak urang manguruangnyo taruih. Sampai urusan ko salasai. Tapi agieh makan yo…”

“Jadi lah Syaf… Assalamualaikum.”

Sudah manjawek salam mas Sartono, si Syaf manalepon,”Kalau malam ini kita berangkat ke Padang, bisa pak?… Iya… malam ini… ooo… minta persetujuan bandara dulu?… ooo… biasanya gak masalah…boleh…boleh… ya…

ya… Saya tunggu ya…”

Lalu si Syaf manalepon Zeya. “Mungkin malam kini wak baok uda.

Tolong siap-siap dih…”

Tak lamo, tibo talepon dari bandara. “Alhamdulillah… kami segera siapsiap. Ya…ya… Habis magrib, in Sya Allah kami sudah di bandara.

Bagageh si Syaf basegeh. Nyo salasaian urusan hotel, sudah tu nyo manyopur ka rumah sakik.

Di situ lah manunggu Zeya. Pramalayu lah di ateh tandu.

Hari barabuik mugarik. Oto tu tibo di Bandara Internasional Raja Haji Fisabilillah. 

Karano naik kapatabang charter, dan mambaok urang sakik, oto tu bisa lansuang ka dakek kapatabang ketek tu. 

Kapatabang babaliang-baliang. Sarupo kapatabang di film-film parang tu ha!

Si Syaf jo kru kapatabang maangkek tandu tu. Zeya mamacik tabuang infus.

Zeya duduak dakek kapalo Pramalayu. 

Walau cameh karano taoyak-oyak di ateh kapatabang ketek tu. Tapi Zeya labieh cameh mancaliek apak tu nan dak juo jago-jago.

Mujue hari lai tarang. Tak ado ujan. Sahinggo kapatabang ketek tu tak manggigie tabang.

40

Dusun Tuo Surambi Duobaleh Koto, 14 Maret 2020

Angku Dt Maradjo sadang duduak di barando. Ado ayie kopi sagaleh talatak di ateh meja. Sarato jo pangacok sapinggan.

Hari manjalang tangah hari. Angek idak, dingin pun antah. 

Suaro balam tadanga dari balakang. Di tingkah dek murai nan basarang di pangka gonjong rumah gadang.

Wakatu itulah, tibo oto di laman. Ado urang turun baduo. Baitu turun lansuang ka balakang oto. 

Ombeang tabukak. Ado tandu. Urang baduo tu maangkek tandu.

Lansuang naiek ka janjang rumah gadang.

“Lansuang ka biliek…,” kato Angku Dt Maradjo ka urang nan baduo tu.

Urang baduo tu patuah. Di biliek lah tasadio tampek tidue.

Urang baduo tu lansuang barangkek. Angku Dt Maradjo malapeh di pintu.

Urang tu lah pai, Angku Dt Maradjo sugiro ka biliek tadi. Nyo ambiek banta guliang. Nyo latak-an di tampek tidue.

Manggarik banta guliang tu saangin.

Sudah tu Angku Dt Maradjo pai kalua. Basobok jo Nyinyiek Puti Reno Ali di ruang tangah.

“Tu, Pramalayu di siko se kito rawat. Caliek lah ka biliek…”

Nyinyiek Puti Reno Ali tabik tangih. Mancaliek Pramalayu bainfus. Tagolek tak manggarik di tampek tidue. 

Nyo rasok kaniang. Lai angek. Nyo caliek muko, lai badarah. Tapi Pramalayu tak manggarik. Matonyo tapiciang!

Angku Dt Maradjo mancaliek dari pintu. “Mudah-mudahan inyo capek sadar. Kito doakan sajo.”

“Iyo Ngku. Mudah-mudahan Rajo capek sadar. Aamiin.” “Aamiin,” sambuik Angku Dt Maradjo.

Dalam hati, Angku Dt Maradjo mambatin,”Maafkan ambo puti…”

Angku Dt Maradjo pai ka barando. Mungkin ka marokok. Kopi liau masih tingga saparo.

Sadang lamak marokok, tibo lo urang laki-laki jo onda.

Angku Dt Maradjo manyonsong ka pintu.

“Ado paket untuak Angku,” katonyo sambie maagieh-an bungkusan ketek.

Lalu nyo pai sasudah angku tu nyo foto, tando paket ditarimo.

Kurir tu pai, Angku Dt Maradjo mambukak bungkusan tu. 

Ado babarapo parmato. Ado Tapak Jalak Dalimo!

Angku Dt Maradjo mamacik Tapak Jalak Dalimo tu. Taraso ado paneh manjala ka tapak tangan. Tajam dan mancucuak. 

Angku Dt Maradjo malatak-an parmato tu di meja. Liau kini sadang mambaco surek ketek nan ditulih dek Pramalayu.

/tapak jalak tigo satali… ciek basamo jo nan rami… ciek maandok jo

Bujang Itam… ciek kadicari…Pmly/

Angku Dt Maradjo tak paham jo kato kieh nan ditulih Pramalayu.

Liau bapikie, apo kok mukasuik kato “ciek basamo jo nan rami”? 

Memang banyak parmato. Mungkin ado gak sapuluah incek. Baragam bantuak jo rupo. Kok dipatuik ka rono, sadonyo nyio awak punyo.

Angku Dt Maradjo maambiek sabuah parmato nan bawarna limbayuang. Liau pacik. Liau rasoan. Ado juo getaran manjala. Tapi tak sakuek Tapak Jalak Dalimo tadi.

Liau ambiek ciek lai. Ijau warnae. Sarupo Lumuik Sungai Dareh. Liau pacik. Samo se rasoe jo batu limbayuang tadi.

Sudah tu Angku Dt Maradjo galak sanang. Dalam hati angku bakato,”Mokasi Prapa…”

Lalu Angku Dt Maradjo manyimpan Tapak Jalak Dalimo di lamari. Di bawah baju kabasaran liau salaku Pangulu. Di dakek kapalo tombak Mantiko Geni jo karih Kambang Bulan!

***

Jakarta, manjalang sanjo, 14 Maret 2020

Si Katua bacaruik bungkang se surang. Anak buahnyo nan manyopir haniang sajo. Mungkin takuik. Kamari bedo kok mangecek.

Baitu lah nasib anak buah. Kok induak samang bangih, awak tapaso aniang. Sungguapun bangihnyo dak ka awak, tapi kok dijawek bisa-bisa awak nan kanai sambue!

Tak dijawek pun salah pulo. Kamari bedo. 

Mako sopir tu hanyo maangguak-angguak balam se. Atau mancaliek dari kaco spion di ateh kaniangnyo. Untuak mampacaliek-an kalau inyo lai mamparatian.

Kini si Katua aniang. Rupoe sadang mancaliek hp. Ado email dari urang di Washington.

/Segera ke Padang. Angku Dt Maradjo. Muaro Paneh. Kab Solok. /

Si Katua mancaliek jam di hp. Lah satangah ampek sanjo. “Kito ka Padang. Di Halim se naiek kapatabang,” katonyo ka supir.

Si supir maangguek. Nyo bukak Google Map. Kecek Google Map tu hanyo 15 minik ka bandara Halim Perdanakusuma tu.

Si Katua mamasan tiket sacaro online. Dapek tiket ka Padang untuak pukue 16.15 wib. Masih cukuik wakatu.

***

BIM, 14 Maret 2020

Kapatabang kaciek tu mandarat di BIM sakiro pukue 18.15 wib. Tadi barangkek pukue 17.00 wib. 

Dek udaro lai rancak, angin tak pulo kancang, mako lasuah landingnyo.

Si Syaf manalepon kawan-kawannyo. “Tolong baok oto ka dalam,” katonyo sambie mambukak kabek ikek pinggang.

Zeya masih di ateh pesawat kaciek tu. Mangawani Pramalayu nan masih tak sadar. Gadih bule tu malah tak takana nak mambukak kabek ikek pinggangnyo.

Lah hampie sajam manunggu, nan oto tak juo tibo. Baa ko lah? Payah kok urusan mamasuak-an oto ka dalam?

Si Syaf mulai mangka. Tapi hari lah mugarik.

Nyo mangecek ka Zeya,”Ambo pai sumbayang dulu yo. Di dalam terminal ado mushala nah… Zeya tunggu se di siko. Malakik ambo tibo.

Zeya maangguak. Sabalun pai, si Syaf mangecek ka kru kapatabang tu,”Mungkin gak sajam lai paliang lambek. Kan dak baa kawan ambo manunggu di ateh ko se?”

Karano mungkin dek ibo, apo lai mambaok urang sakik pulo, kru tu maangguek. “Dak baa doh da. Kami lai manginap di dakek siko nyoh. Bia kami tunggu.”

Sanang hati si Syaf. Gak saparo balari nyo manuju ruang terminal. 

Si Syaf masuak ka terminal kadatangan. Rupoe banyak urang nan baru tibo. Mungkin kapatabang dari Jakarta.

Si Syaf antri samo jo urang-urang tu. Lah gak di balakang.

Dari jauah si Syaf manampak ado gaek bule jo kawannyo sadang bagageh nak kalua terminal.

Si Syaf lansuang takana. Iko si Katua nan tadi ka pai mancaliek Pramalayu. Baju si Katua masih nan tadi juo. “Iko pasti si Katua mah,” panganae.

Nyo pagageh jalan. Nyo daolui urang-urang nan di muko.

Lah dakek jo si Katua, si Syaf manapuek bahu urang gaek bule tu. “Ka pai kamaa pak? Ambo punyo taxi. Bia ambo antaan,” kecek si Syaf jo bahaso Inggirih nan kurang lanca.

Dek ado nan batanyo jo bahaso Inggirih, si Katua manjawek, tantu jo bahaso Inggirih pulo,”Ambo ka pai ka Muaro Paneh. Kabupaten Solok. Dimaa taxinyo?”

Mungkin dek si Katua nyio capek, mako tawaran si Syaf tak nyo tulak. “Sabanta yo pak. Apak tunggu se di pintu lua. Paliang lamo limo minik,” kato si Syaf.

Si Katua maangguak.

Si Syaf balari ka lua. Nyo talepon kawannyo,”Kan lai duo mambaok oto???… Ooo… lai tigo… rancak bana nah… baok ka jalan dakek pintu kadatangan ko ciek yo… yooo… capek dih… ambo tunggu…”

Sambie manunggu oto tu, si Syaf manalepon kawannyo nan surang lai. “Baa kok lamo bana?… Ooo… lah di dalam???… yo lah… yo… tunggu cah dih… saparampek jam paliang lamo, ambo tibo…yoo… ambo sumbayang ciek lu…!”

Oto tibo. Si Syaf mairiangan si Katua jo kawannyo ka oto nan lah manunggu. Oto tu tagak, tapi masinnyo iduik.

Si Katua jo kawannyo lah naiek. Supirnyo turun. Bajalan ka arah si Syaf.

“Urang tu lawan junjuangan kito nah. Inyo nak pai ka Muaro Paneh. Lah pasti ka rumah angku nah. Aratie inyo lah tau rencana awak. Kini baok se bule tu ka Muaro Paneh.”

“Jadih Syaf. Kamaa ambo baok?”

“Beko tanyo lah ka bule tu di ateh oto.”

“Jadih Syaf. Ambo lai bisa bahaso Inggirih saketek. Beko ambo ajak nyo maota,” kato salah surang dubalang Bujang Sambilan tu.

“Tapi jaan kancang-kancang bana. Baok se lalu ka Padang Panjang yo.”

Dubalang tu pun balari ka oto. Nyo lansuang cigin. Tapi tak kancangkancang. Nyo aggap se mambaok turis. Dak bulieh kancang.

Sudah tu si Syaf sumbayang mugarik.

Lah lewek pukue tujuah malam, baru oto tu kalua dari bandara.

Di ateh oto, si Syaf manalepon Angku Dt Maradjo.

“Assalamualaikum, Ngku…”

“Waalaikum salam… baa kaba Syaf?”

“Kini ambo lah di by pas di Padang. Kabatulan ado bule, ruponyo inyo nak pai ka Muaro Paneh. Lah pasti bule tu lawan uda nah. Tantu tak elok tujuannyo!”

“Ondehhh… iyo juo kecek si Syaf. Rupoe iyo banyak urang nak manangkok Prapa…Tu baa aka lai?”

“Sarupo rencana awal se Ngku. Uda ambo baok ka bukik. Baa kiro-kiro?”

“Hmmm… Dak baa doh…”

“Beko ambo kecek-an ka kawan-kawan untuak sato bajago-jago di rumah angku…”

“Iyo lah… Kini bule tu dimaa?”

“Kini bule tu jo oto dubalang juo nah…”

“Bule nan kamancari Prapa tu?”

“Iyo Ngku. Dek tau inyo lawan, mako ambo barani-baranian se tadi. Ambo tawarkan oto ka inyo jo bahaso Inggirih. Rupoe amuah nyo. Tapi lai ambo suruah lalu ka Padang Panjang,” kato si Syaf sambie tagalak.

      Angku    Dt     Maradjo    tagalak    pulo,”Jadi    lah    Syaf.    Lah      yo.

Assalamualaikum.”

“Waalaikum salam,” jawek si Syaf sambie basanda ka kurisi.

Si Syaf duduak di muko. Zeya mangawani Pramalayu di balakang. Oto tu sangajo babukak bangku tangahnyo. Supayo bisa masuak tandu!

“Gak kancang se Kak. Kito sabagian harus sugiro pulo ka rumah angku malam kini juo,” kecek si Syaf ka dubalang nan manyopir.

“Kok disuruah se oto nan di balakang lansuang ka rumah angku, baa,”

“Rancak bana Kak. Baduo se awak maangkek uda mungkin lai bisa nah,” kato si Syaf.

Lalu dubalang tu manalepon kawannyo nan di balakang. Manyuruah untuak lansuang ka Muaro Paneh.

Bapacu-pacu oto tu lari.

Dak sampai sajam, lah tibo di Lubuak Salasieh.

Di Cupak, oto nan ciek babelok ka suok. Itu dubalang nan kabajago-jago di rumah Angku Dt Maradjo, di Muaro Paneh.

Oto nan ciek lai taruih ka bawah. Sakiro pukue satangah sapuluah, lah tibo di rumah Tengku Syekh Abdurrahman.

Si Syaf se nan turun.

Lah duduak di ateh rumah Guru, si Syaf mancuritoan rencana.

“Iyo, Datuek Maradjo lah manalepon ambo kapatang. Jadi baa kini lai?”

“Kok Guru lai izin, ambo baok uda ka bukik malam kini, baa Guru?”

“Rancak bana. Tago hari lai malam. Di ateh lai ado anak pesantren manjago pondok nah…”

“Mokasi Guru… tapi… tapi…,” kato si Syaf tagagok-gagok.

“Dak baa doh. Kan ado kamar duo mah. Kok takantuek bule tu, suruah nyo lalok di kamar ketek tu,” kato Guru.

Si Syaf heran. Rupoe Guru tu bisa mambaco isi hatinyo!

“Bisuek pagi, sudah subuah, ambo ka ateh,” kecek Guru.

Si Syaf batarimo kasih. Lalu nyo bagageh naiek oto.

Lah hampe pukue duobaleh malam, baru si Syaf jo dubalang nan manjunjuang tandu Pramalayu tibo di ateh bukik Nurul A’la. 

Nan hebat Zeya. Tak ado nyo mangaluah. Dalam kalam, hanyo bapadoman ka senter hp, banyak samak baduri, jalan pun manurun mandaki, tapi nyo tak ado manyabuik leno, tak ado mamintak baranti malapeh panek!

Tibo di pondok, urang-urang tu ditamui dek anak pesantren. Ado batigo santri nan disuruah piket di situ.

Santri nan batigo itu lah nan bakokoh inyak-eten. 

Baru satangah galeh abih kopi, si Syaf takalok. 

Zeya tak amuah di suruah lalok ka kamar subalah. Inyo lalok duduak, disampiang tampek lalok Pramalayu.

Dubalang nan surang lai, jo tigo santri tu lah takalok se di ruang tangah.

Karano lah dipelok-i, pondok tu cukuik angek. Lah dipasang triplek di dalam. Lampu listrik pun manambah angek.

Hanyo suaro masin diesel nan tadanga. Sampai bacampue jo kukuek ayam.

Si Syaf tasintak. “Astagfirullah… ambo alum sumbayang isya,” katonyo ka diri surang baitu mandanga azan subuah.

Si Syaf bagageh ka kamar mandi di bawah. Manjawek ayie.

Lah tarang-tarang kacang, tibo Guru.

***

Di ateh oto, si Katua batanyo ka sopir,”Baa kok ka Padang Panjang kito lalu?” Rupoe si Katua mancaliek Google Map lo di hpnyo!

Sarupo si Katua nan babaso Inggirih, sopir tu manjawek jo bahaso nan samo,”Kamari labieh aman, Sir!”

“Baa du,” tanyo si Katua.

“Sitinjau Lawik tu acok longsor. Apolai lah duo hari ko hari hujan se.” Si Katua maangguak-angguak. Anak buahnyo lah takalok.

“Kamaa diantaan di Muaro Paneh, Sir?”

Si Katua lupo. Lalu nyo mancaliek hp. “Ka rumah Angku Dt Maradjo,” kato si Katua.

“Ooo…itu angku awak nah. Lai tau ambo rumah liau nah. Tapi… karano kini lah malam bana, kok bisuek pagi se ka situ, baa Sir?”

Si Katua manimbang-nimbang.

“Di Minangkabau ko, dilarang batamu malam-malam, Sir. Bisa dituduah urang maliang. Bisa nyo lalah dek urang sakampuang,” kato sopir.

“Tu baa ncak?”

“Kok lalok di Padang Panjang se awak baa? Atau di Bukittenggi tambah rancak. Banyak hotel bintang limo di Bukittenggi tu.”

“Di Padang Panjang dak ado hotel?”

“Ado, Sir. Tapi tak babintang. Lai dak baa?”

Si Katua bapikie. “Baraa lamo dari Padang Panjang ka Bukiktenggi tu?”

Maraso lah manggatue kayie, sopir bagageh manjawek,”Satangah jam,

Sir.”

“Ooo… yo lah… di Bukiktenggi se wak nginap. Bisa tolong pasan kamar?

Untuak pak sopir gai. Tigo kamar.”

“Siap, Sir. Ambo pasan di hotel dakek jam gadang tu ha.” Si Katua anok se. Inyo lah takantuak bana rupoe.

Baitulah. Si Katua pun talambek jago pagi di Bukiktenggi. Maklum udaronyo memang mambuek mato barek.

***

15 Maret 2020

Lah pagi hari, masih tak tajadi apo-apo. Angku Dt Maradjo lah bajagojago jak malam tadi. Tapi tak liau curitoan ka Nyinyiek Puti Reno Ali.

Tigo urang dubalang, lalok di ateh oto.

Nyinyiek Puti Reno Ali, sudah mangokohan kopi untuak angku jo para dubalang, kini lah duduak pulo di dakek tampek tidue Pramalayu. Liau mambaco Al Quran, sambie kadang-kadang mancaliek juo ka muko cucu.

Nan dicaliek, jaan kan ka manggarik-an badan, mambukak mato se idak!

Tapi nyinyiek tu taruih mambaco surah Yaasin. Mungkin lah gak sapuluah kali sajak malam tadi liau manamek-an surah Yaasin tu.

Kini lah liau mulai lo untuak nan kasakian kali. Ayie mato tabaran juo.

/yā sīn… wal-qur`ānil-ḥakīm… innaka laminal-mursalīn… ‘alā ṣirāṭim mustaqīm… tanzīlal-‘azīzir-raḥīm… litunżira qaumam mā unżira ābā`uhum fa hum gāfilụn…/

Sayuik-sayuik suaro nyinyiek tadangan ka barando. 

Mato Angku Dt Maradjo sabak. Dalam hati liau manyimak dan maikuik-i lantunan kalam Illahi tu. Makin sadieh hati gaek tu.

/litunżira qaumam mā unżira ābā`uhum fa hum gāfilụn… agar engkau memberi peringatan kepada suatu kaum yang nenek moyangnya belum pernah diberi peringatan, karena itu mereka lalai…/

Para dubalang nan duduak di kurisi barando, di muko angku tu, sadieh pulo. Makin tabaok sadieh dek lantunan suaro nyinyiek nan tasadu-sadu.

Itulah raso. Raso nan dipitaruahkan di hati, mambuek kito tabao ka situasi.

Sadieh, sanang, riang, itulah raso nan dipitaruahkan di hati. Itulah sanubari.

Ado pulo raso nan dipitaruahkan di nurani. Itulah raso ba Tuhan. Itulah nurani. Jiwa. Ruang tampek raso ba Tuhan!

Siapo urang nan lai bangkik raso di sanubari, mako inyo akan murah tabaok situasi. Acok sabak maliek urang sakik. Itulah empati.

Siapo urang nan lai bangkik raso di nurani, mako inyo akan marasokan adonyo Tuhan. Itulah iman!

***

Bukik Nurul A’la, 15 Maret 2020

Guru, Syekh Tengku Abdurrahman tadiam mancaliek kaadaan Pramalayu.

Badan mulai kuruih. Mato tapiciang.

Baa dak ka kuruih. Sajak koma, hanyo malalui infus makanan masuak.

Lalu Guru mancaliek ka Si Syaf nan duduak di dakek Zeya. 

Guru lah dapek curito juo pakaro gadih bule ko. Tapi liau tatek batanyo,”Iko siapo, Syaf?”

“Ooo yo Guru… Maaf Guru… Ambo lupo mangenalkan tadi…Iko Zeya. Sejarahwan asa Jerman. Samo jo uda. Liau baduo sadang karajo samo.

Manaliti sejarah Minangkabau,” jawek si Syaf.

Guru maangguak ka Zeya. Zeya galak sengeang. Tampak latieh mukonyo!

Sudah tu, ulama mudo nan barasa dari Aceh tu tampak mambaco doa.

Mato liau agak tapiciang. Sudah tu maangguak.

Dan bakato,”Manuruik dotor, baa kaadaan Prapa ko?”

“Apak koma Guru. Sacaro medis, pisik liau dak ado masalah. Tapi mungkin jiwa liau tagoncang!” kato Zeya manjawek.

“Iyo Guru. Jiwa liau nan goncang tu nan mambuek koma!” tukuak si Syaf.

Guru maangguak-angguak sambie mamacik-macik jangguik liau nan dak baitu panjang.

“Sacaro medis, apo jalannyo supayo sadar,” tanyo Guru.

“Harus ado guncangan jiwa pulo. Untuak mamicu jiwa tu bareaksi,” kato Zeya sambie malap muko Pramalayu jo saputangannyo.

Guru tampak bapikie. Sambie marasok kaniang liau nan janiah. 

“Hmmm… jiwa, atau nurani, itu adolah ruang tampek Tuhan mampitaruahkan raso ba Tuhan. Urang Barat manyabuiknyo God Spot,” kato Guru sambie mancaliek Zeya. Sarupo manunggu tanggapan gadih bule tu.

Maraso diungkik, Zeya bakato,”Apak lah pernah juo bacarito pakaro jiwa ko. Salain nurani atau jiwa, ado lo sanubari,” tambah Zeya.

“Hmmm… yooo… sanubari. Apo nan dipitaruahkan Tuhan di sanubari, Syaf?”

Mandaolui si Syaf, Zeya bagageh manjawek,”Contohnyo raso sayang, raso cinta, raso banci. Nan sarupo-sarupo itu lah Guru.”

Guru galak manih. Mungkin dek capek gadih bule ko mangarati, Guru sanang.

“Nurani tu adolah tampek paliang dalam. Paliang tasuruak. Dan barado dalam qolbu, atau hati…,” kato Guru. Sarupo tadi, liau pun mancaliek ka Zeya.

Manunggu tanggapan.

“Kok sanubari alum segeh. Masih dipanuahi raso-raso nan negatif, mako mustahie nurani ka marasoan raso ba Tuhan. Itu mukasuik Guru kan,” jawek Zeya basumangaik, sambie galak manih.

Si Syaf tacangang mancaliek. Bukan dek jawek Zeya tu. Tapi nyo manampak wajah gadih bule tu bacahayo. Ilang muko latiehnyo. Mandadak Zeya sarupo urang dapek ilham!

Tadanga Guru bakato,”Assalamualaikum Siti Rafa’ah… Kini giliran ambo. Mudah-mudahan Prapa bisa tatolong…”

Si Syaf nan alum sampai kajinyo, talongo-longo se mandanga. Zeya tampak tanang sajo. Bahkan tambah manih galaknyo.

Lalu Zeya bakato,”Waalaikum salam…Tarimo kasi Guru. Ambo mambantu sampai di siko.”

Sudah tu Zeya gak tagalenjek. Lalu tagolek. Pinsan!

Si Syaf makin tacangang. Tapi Guru tanang sajo.

Liau mandakek ka dakek Zeya nan tatilantang. “Ambiek ayie putieh sagaleh, Syaf,” kato Guru manyuruah si Syaf.

Tak lamo antaronyo, Guru lah manggalatiek-an ayie tu ka muko Zeya.

Mungkin dak sampai saminik, gadih bule tu manggaliek. Lalu duduak. Tapana.

“Hmmm… Zeya, alhamdulillah lah dibantu dek Siti Rafa’ah. Sungguah

Allah Maha Panyayang…”

Si Syaf kabatanyo, tapi Guru capek bakato,”Kini baa rasonyo Zeya? Ado kok nan takana?”

“Lai aman Guru. Al ham du lilaaahhh…,” kato Zeya mambaco hamdalah jo suaro patah-patah.

Guru maangguak-angguak. Gadang hati liau.

Zeya lah manggarik muncuangnyo ka mangecek. Mungkin nak batanyo pakaro Siti Rafa’ah.

Tapi Guru capek mandaolui,”Tadi kito bacurito sanubari jo nurani. Lai takana dek Zeya?”

“Lai Guru.”

“Cubo curitoan.”

“Sanubari tu tampek raso sayang, banci, dan nan sarupo itu. Raso bahubuangan jo manusia dan alam lah,” jawek Zeya.

“Masya Allah… Subhanallah… Alhamdulillah… memang hak Tuhan maagieh hidayah. Tak bisa ditakok, ka siapo hidayah tibo,” kato Guru.

Zeya manakue. Mungkin malu. Si Syaf maangguak-angguak. Jo caro Guru basurah, si Syaf lansuang konek. Karano Pramalayu mirip-mirip jo caro itu pulo manyurahan ka inyo pakaro tauhid dikaik-an jo energi tu.

“Nurani baa? Apokah ado jalan untuak mambuek Pramalayu sadar,

Zeya?”

“Mungkin bisa Guru. Mungkin iko jalannyo. Ambo siap Guru. Tolong Guru pandu. Jadian ambo muslimah…”

“Masya Allah… Subhanallah…,” kato Guru. Tampak mukonyo nan janieh gak mamerah. Mato gak sabak. Mungkin tasadu. Terharu.

Si Syaf awek-awek tadanga kato-kato Zeya tu. Inyo kurang mangarati!

“Baa surahnyo tu Guru?”

Guru galak manih. Lalu bakato,”Tadi ambo lah batanyo, manuruik dotor di Tanjuang Pinang tu, baa langkah supayo Prapa bisa tasintak dari koma.”

“Iyo Guru. Harus ado upayo untuak mambuek jiwanyo taguncang. Iyo baitu kan Zeya?”

Zeya maangguak sambie galak manih.

“Apo kiro-kiro nan bisa mambuek urang guncang jiwa,” tanyo Guru.

Si Syaf bapikie. “Karano harato. Karano urang nan disayang maningga.

Macam-macam lah.”

“Apo lai?”

Si Syaf nan alum juo tau kamaa arah kecek Guru, bapikie lo liek. Nyo caliek Pramalayu nan masih tagolek lamah. Koma.

Tapi inyo tak dapek jawek!

Guru mamandang Zeya, sarupo mamintak gadih bule tu manjalehan!

Karano tak juo ado jawek si Syaf, Zeya pun mangecek. “Syaf, asa apak sadar, ambo amuah malakukan apo pun!”

Si Syaf manjawek,”Ambo pun baitu pulo.”

Karano si Syaf alum juo tau kamaa arah kecek, Zeya mulai ilang sabanyo!

Tapi nyo tahan.

“Syaf, kito lah babarapo hari ko basamo. Dan kito pun lah maraso dakek. Iyo dak?”

Si Syaf maangguak. Lalu Zeya malanjuik-an”Ambo jo apak, lah jauah labieh daolu saliang katauan. Kami lah dakek sacaro batin. Walau batamu muko alum babilang bulan.”

“Oooh…Astagfirullah…kok tatangkok bodoh ambo du, Guru?” Guru tagalak.

“Tapi iko bukan untuak main-main Zeya!”

“Lah dipikie masak-masak?”

Zeya tadiam. “Guru… Syaf…Karano iko manyangkuik iduik ambo, mako ambo paralu jujur… Samulo, ambo nyio ka Indonesia ko, batamu jo apak, tak lain sabeknyo karano raso ingin tau nan sangaik gadang. Pakaro suku Maya nan takaik jo sejarah Minangkabau.”

Zeya baranti. Maambiek angok. “Kami jo apak samo-samo sejarahwan. Mako walau sacaro online, kami capek akrab. Bahkan apak maajaan ambo bahaso Minangkabau. Tapi, nan sangaik mambuek ambo nyio bana basuo jo baliau, adolah pakaro parmato. Pakaro energi. Dan pakaro asa mulo kajadian.

Samulo jadi. Kironyo, manuruik apak, kajadian samulo jadi tu bisa dijalehan sacaro ilmiah. Dan itu sakaligus manjalehan kaik-kaik antaro energi jo raso ba

Tuhan. Bahkan takaik pulo jo soko dan sako!”

Si Syaf maangguak. Guru manyimak. 

“Bagi ambo, itu adolah hal nan sangaik baru. Mako komunikasikomunikasi kami banyak mambahas pakaro itu. Sahinggo ambo sarupo dapek ilemu baru!”

Zeya baranti lo liek, sambie mancaliek ka dipan. Pramalayu masih pinsan. Koma.

“Lalu, ambo tabaok ka kajadian mamburu parmato tu. Babarapo kali bahkan maancam jiwa. Ambo pun mulai tak nyaman karajo di PBB tu.”

Guru maangguak-angguak. Karano lah mulai tampak arah curito nan mambuek gadih bule tu sarupo dapek palabuhan bagawue jo Pramalayu.

Zeya malanjuik-an. “Kutiko si Katua, bos ambo di PBB tu, manawarkan untuak ka Indonesia dalam upayo mamburu parmato tu, kami pun mambuek rancana pulo jo apak. Tujuannyo supayo ambo bisa lapeh dari PBB, sakalian bisa baguru jo apak. Baguru pakaro sejarah. Pakaro energi. Agamo jo adaik Minangkabau. Pokoknyo sagalo nan nyo tulih dek apak di buku-buku jo artikel tu, ingin ambo palajari. Mako, ambo pun satuju dibuek skenario kamatian Yalla Nayeer. Itu namo ambo nan sabananyo!”

Si Syaf tangango. Pantas sajo urang baduo tu lah amek dakek. Dalam wakatu singkek, lah panjang sejarah urang baduo tu kiroe!

“Mukasuiknyo, namo Zeya tu palasu?”

Zeya maangguak. “Palasu tapi usali. Apak nan maurus dokumen-dokumen parubahan identitas ambo tu. Jadi sacaro administrasi, Zeya Nazeyya tu namo nan sah!”

Guru maangguak-angguak. 

Zeya malanjuik-an. “Skenario tu bajalan lanca. Yalla Nayeer mati karano otonyo meledak. Tabaka! Tapi, rupoe si Katua tau. Karano mereka mamasang alat pelacak di badan ambo!”

“Ndehhh… memang lah diperalat dek si Katua mah yo,” kato si Syaf.

Zeya maangguak. “Tak hanyo si Katua, Bryan Benson nan samo karajo jo ambo pun kironyo mangaja parmato itu pulo.”

“Nah, kini mancaliek Pramalayu nan sarupo itu. Mako… mako Zeya nyio…,” kato si Syaf manggantuang kato.

“Iyo Syaf… Guru… Ambo sabatangkara. Papa ambo lah lamo maningga. Sadangkan Mande maningga wakatu malayiekan ambo… Kini ado apak, satusatunyo urang nan dakek jo ambo… Makonyo ambo masuak Islam…”

“Supayo bisa manikah jo apak…,” tanyo si Syaf.

Zeya malu. Tapi nyo maangguak. 

Guru galak. Tapi kaniangnyo bakaruik. “Ado nan manggamang dek ambo. Duo pakaro disabawuekan karano satu alasan!”

“Idak Guru. Niek ambo masuak Islam, itu murni karano pangajaran apak. Kecek liau, Islam adolah agamo nan sangaik ilmiah. Sungguahpun kini alum saujuang kuku bukti kailmiahan Islam dikatahui urang. Karano Islam itu ilmiah, mako ambo nyio jadi muslimah!”

“Alhamdulillah…,” kato si Syaf.

“Alhamdulillah…,” kecek Guru.

“Tapi, bahwa ambo punyo raso di sanubari ka apak, itu hal nan lain pulo. Walau ambo dak tau, apokah apak ado raso pulo di sanubari liau, untuak ambo ” kecek Zeya sambie manakue.

“Yoo… ambo paham. Dari tadi ambo lai paham… justru nan ambo camehan nan tarakhir tu,” kato Guru.

“In saaa Alaah… Guru, ambo ikhlas apokah apak ado raso atau idak…,” jawek Zeya jo mambaco in Sya Allah nan lafaznyo tak tapek. Maklum, alum fasih.

“Alhamdulillah…,” kato Guru.

Rupoe itu nan marusueh dek Guru sajak tadi. Jaan sampai dek karano nyio balaki jo Prapa inyo masuak Islam. Jaan pulo baitu inyo lah Isalam, Prapa pulo nan tak nio. 

Nan pokok baa Prapa sadar dari koma. Dan caronyo adolah

“mangguncang” jiwa, nurani jo sanubari! Raso ba Tuhan, dan raso cinto.

Karano lah jaleh apo nan kadikakok, mako Guru manyuruah si Syaf maagieh tau Angku Dt Maradjo.

Lalu Guru manyuruah anak pesantren manjapuik Umi–istri Guru–ka bawah bukik. 

Guru juo bapasan ka santri tu supayo Umi mambaok pakaian anak gadih liau sapatagak.

Sudah tu liau manyuruah si Syaf maajaan kalimah syahadah ka gadih bule tu.

Sambie manunggu, Guru mauruik Pramalayu. Ado babarapo tampek nan liau uruik. Di babarapo tampek, hanyo liau takan se.

Ampie gak sajam Guru mauruik. Sampai tabik paluah liau. 

Alhamdulillah…tampak badan Pramalayu mulai mamerah. Mulai ilang pucek. Dado pun tampak bagalombang. Tando karajo jantuang mulai maningkek.

Guru baranti mauruik. Liau bakato dalam hati,”Tingga salangkah lai…”

***

Bukiktenggi, 15 Maret 2020

Hari Akek, adolah hari paliang rami di Bukiktenggi. Itu adolah ujuang week end, sahinggo urang-urang nan bawisata, nan lah datang sajak Jumek malam, hari Akek ko lah ujuangnyo.

Namonyo ujuang, tantu banyak nan nyio malapehan taragak sabalum pulang ka tampek surang-surang.

Mako, di palataran jam gadang, walau hari baru pukue sambilan, tapi urang lah rami.

Ado nan baselfi. Ado nan balari-lari, jogging. Ado nan manundo kureta bayi. Ado pulo nan sadang duduak makan jaguang abuih angek-angek!

Sungguahpun virus corona lah mulai maantui, tapi jam gadang kutiko itu masih rami. Bukiktenggi alum lockdown lai doh.

Hotel bintang limo di dakek jam gadang tu panuah. Full book. 

Parkir pun panuah. Oto nan daolu tibo, tak bisa kalua. Karano diambek oto urang lain nan malala antah kamaa?

Satpam hotel tu lah payah mancari nan punyo oto. Tapi tak ado nan mangaku. Mako taambeklah oto nan mambaok si Katua.

“Iko jaleh dak oto urang nginap di siko doh pak,” kato Satpam ka dubalang nan jadi sopir si Katua.

Si Katua nan dak mangarati bahaso Minangkabau mancaliek ka dubalang tu.

Lalu dubalang manjalehan duduak pakaronyo.

“Tu baa aka supayo bisa kalua?”

“Dak dapek aka doh, Sir. Kok bisa pun kalua, mungkin gak limo jam baru wak sampai di Muaro Paneh!”

Si Katua mancaliek jam tangannyo. Hari lah pukue satangah sapuluah. 

“Baa kok limo jam?”

“Nan lamo tu malakik ka Padang Lua, Sir. Macet gadang.”

“Iyo, Sir. Apolai kini ado kampanye pilkada pulo. Rami. Basasak jalan nah. Mulai dari sakitar Jam Gadang ko, Lapangan Kantin, sampai ka Jambu Ayie lah panueh dek oto nah. Urang pun rami pulo. Pawai kampanye,” kato Satpam jo bahaso Inggirih basalemak peak.

Satpam tu pun manunjuak ka arah palataran Jam Gadang. Lah rami urang mamakai baju kampanye. Banyak pulo nan mambaok bandera.

Si Katua lameh. Samak utaknyo.

“Baa aka lai?”

“Bisa juo barangkek kini, tapi jo onda. Tigo jam lah tibo nah. Tapi ambo tantu harus manungguan oto ko. Kok ojek bisa ambo bantu mancari, Sir.”

Si Katua manggeleang-geleang kapalo. Makin samak pangananyo.

Tibo-tibo tadanga bunyi dariang hp. Dubalang tu maangkek hpnyo,”Yo Syaf. Kami masih di Bukiktenggi. Takuruang macet… yo… yo… jadih Syaf…”

Si Katua mancaliek dubalang tu. “Paja nan punyo oto tu nan manalepon yo?”

“Iyo, Sir. Katonyo, nyo paralu oto. Ado urang ka marental, ka Pakan Baru.”

“Tapi waang kan den bayie mah. Kecek-an ka paja tu, untuak sapakan ko, den rental otonyo!”

“Talepon se inyo lansuang, Sir. Iko nomornyo,” kato dubalang sambie maonyok-an hp tu ka si Katua.

Si Katua makin manggarumeh paruiknyo. “Kikik bana paja ko. Manalepon sabanta se, tak dapek,” runguik si Katua dalam hati sambie mancatat nomor hp si Syaf.

“Halooo… Ambo rental oto waang sapakan! Lah…!” Si Katua manutuik hp nyo. Sambie manggarutok.

Dalam manggarutok tu, oto nan maambek tadi manggarik. Rupoe urang nan punyo lah tibo.

Dubalang maiduik-an oto. Si Katua duduak di balakang. Anak buahnyo duduak dakek sopir.

Oto tu pun bajalan. Lambek sarupo cepuik. Jauah labieh lambek dari garutok si Katua nan bakaleperan!

41

Bukik Nurul A’la, manjalang siang, 15 Maret 2020

Baitu dapek nomor si Katua dari kawannyo–dubalang nan manyopiri gaek bule tu–si Syaf lansuang mangirim nomor tu ka kawannyo di Jakarta.

Lalu nyo manalepon kawannyo tu,”Tolong Ndan… Iko nomor hp agen intelijen Amerika tu… Sudah ko, ambo kirim video nyo nan sadang di kantue PT BM & Co…. yoo… batue… idak itu se doh… ado pulo video anak buahnyo di Yogja… yoo… yoo… Kok Mandan pareso jajak digital hp tu, basuo sadonyo nah… yo Ndan… ambo tunggu data jajak digital tu yo Ndan… ndak… kok malacak inyo, bisa ambo nah… yo…hehehe… yo Ndan… mokasi banyakbanyak… Ambo tunggu yo Ndan…”

Si Syaf galak. Hatinyo pueh. Karano idenyo untuak maambek si Katua mulai tarang.

Tadi, sakiro sajam nan lalu, sambie manunggu Zeya mandi sarato manyiapkan prosesi “masuak Islam”, si Syaf mamikie-an caro maambek si Katua.

Inyo bapikie, kok si Katua ko taambek, saidak-idaknyo sampai Pramalayu sadar, mako karajo salanjuiknyo bisa diambiek alieh dek uda nyo tu.

Si Syaf maetong-etong. Partamo pakaro parmato tu. Hanyo Pramalayu nan bisa. Nan kaduo, pakaro Andi Mappa nan lah jaleh-jaleh bakhianat, itu Pramalayu juo nan harus maurus. Katigo, pakaro Zeya,”Kok sarupo iko lague, manikah liau jo Zeya mah… Itu nan paliang rancak untuak urang baduo ko…

Angku jo Guru, mungkin itu pulo pangana liau… kok Zeya… bantuaknyo lai katuju bana… Nah, kok uda manikah jo Zeya, tantu ka baralek sagalo macam bagai… kok nyo gaduah dek si Katua… tak hanyo baralek se nan gagal…. bisabisa nyo tibo lo di siko, manggaduah mah…”

Lamo si Syaf bakali-kali. Manimbang-nimbang. “Untuak maambek si Katua, paralu tau dimaa nyo barado? Baa caronyo???”

Ahaiii… si Syaf basorak surang. Nyo talepon dubalang nan manyopiri si Katua tu.

“Kak… Dimaa kini?… Ooo… baa du… Ooo… Kak… kecek-an ka bule tu kalau ambo paralu oto capek… Ado urang ka marental ka Pakan Baru… Kok inyo marabo, suruah talepon ambo jo hp nyo…yoo… Harus jo hp inyo surang.

Lai mangarati Akak du?…yo mokasi…”

Tak lamo, gaek bule tu pun manalepon. “Yo…..” 

Sabanta se bule gaek tu manalepon nyoh! Tapi si Syaf galak manih. “Mati waang, iko jalannyo…!”

Sudah tu si Syaf manalepon mas Sartono. “Yo mas. Dak usah ka Padang. Kini mas pai ka posko. Korek info dari si Bule tu. Pakai sagalo caro. Sagalo ilemu. Dan itu harus direkam videonyo yooo…!”

Kudian, baru si Syaf manalepon kawannyo, urang dalam di Cybercrime.

Lah salasai. Tingga manunggu kaba lai.

Sambie malapeh panek, si Syaf basanda ka dindiang dakek jandela. Di lua pondok. Maadok ka bawah. 

Inyo bapaluah, mandi matoari. Tapi hatinyo sanang. Kini tingga manunggu karajo Guru.

Tibo-tibo, si Syaf takana nak manalepon Angku Dt Maradjo.

“Assalamualaikum, Ngku.”

“Waalaikum salam… yo Syaf… sampai kini lai aman juo baru…,” kato angku tu mandaolui tanyo si Syaf.

“Lah angku talepon Guru?”

“Lum lai… baa du Syaf?”

“Indak doh… batanyo se…”

“Ooo… yo lah… baa kaadaan Syaf?”

“Masih sarupo kapatang juo… Makonyo kok bisa angku talepon Guru…”

“Baitu molah… Lah yo Syaf… Assalamualaikum…”

“Waalaikum salam…”

Dak lamo tadanga suaro Guru dari dalam,”Syaf… kamari lah…!” Si Syaf bagageh ka dalam.

Di kamar tu lah ado Zeya. Gadih bule ko lah sudah mandi, batuka pakaian. 

“Iyo rancak… pi baa lah… awak tak nyio dipakabau…!” kecek si Syaf dalam hati sambie takagum-kagum mancaliek Zeya.

Baa ka idak. Kini gadih bule tu lah bantuak gadih muslim. Malah tambah rancak dari sabalumnyo. Walau dapek manyalang baju anak gadih Guru!

“Yo, Guru…,” kato si Syaf.

“Lah jadi batalepon Datuak Maradjo?”

“Alah Guru. Liau lai satuju. Liau sadang bajalan kamari,”

“Yo lah… kito tunggu.”

Sambie manunggu, Guru manyuruah Zeya balatieh mambaco kalimah syahadat.

Sudah tu, Guru manyuruah para santri maalieh Pramalayu ka bawah. Tampek tiduenyo dibaok kalua. Kini Pramalayu lalok di ateh kasue. Tak pakai tampek tidue. Mirip jo kasue marapulai caro saisuek!

Kini kamar tu tampak labieh lapang. 

Tak lamo tibo Angku Dt Maradjo. Surang se liau tibo nyoh. Kamaa ko lah Nyinyiek Puti Reno Ali?

“Assalamualaikum…”

“Waalaikum salam… masuak lah Datuek…Masuaklah Siti,” kato Guru.

Si Syaf, Zeya, Umi sarato tigo urang santri nan ado di kamar tu tacangang se. Siapo ko lah nan dipanggie Siti dek Guru.

Tigo santri tagak bulu ramangnyo. Si Syaf manggasue duduak ka dakek Guru. Zeya manggeser duduak, marapek ka bibie kasue di suok Pramalayu.

Angku Dt Maradjo manyalami Guru, sambie galak malu. Sarupo biaso, liau mancium tangan ulama modo tu.

“Bari izin ambo Guru,” kecek Angku Dt Maradjo. 

Lalu gaek tu duduak mambalakang ka dindiang, di kida badan Pramalayu. Maadok ka Guru sarato nan lain, nan duduak di suok kasue Pramalayu.

Kini Pramalayu dikarubuangi dek Angku Dt Maradjo di kida. Dan nan lai di suok.

Sambie mancaliek ka Pramalayu, Angku Dt Maradjo bakato sacaro batin ka Syekh Tengku Abdurrahman.

“Mungkin jo caro iko, kami bisa mandorong dari dalam, Guru. Mudahmudahan dalam garak Nan Satu karajo kito ko,” kato Angku Dt Maradjo sacaro batin.

Guru galak manih. “Allah Maha Pamaaf, Datuak… Tantu Baliau tau apo nan ado di hati Datuak jo Siti Rafa’ah… Ambo ka mancaliek nyoh Datuak. Hukum syarak tagak di nan zahir. Nan nyato. Walau baitu, agak-agak malah bajalan. Jaan lupo jalan babaliek…”

“In Sya Allah Guru… Kami kaokan lai yo Guru… Lah Siti, kito mulai…,” kato Angku Dt Maradjo sacaro batin.

Si Syaf nan duduak di sabalah suok Guru, tacangang se. Nan tampak dek inyo, Angku Dt Maradjo badoa, sambie baselo di dakek badan Pramalayu.

Lalu liau mauruik di babarapo tampek di badan Pramalayu. Tapi tangan Angku Dt Maradjo lamo talatak di dado kida Pramalayu.

Dari kapalo Angku Dt Maradjo tampak sarupo asok kalua. Kok gak sameter, tak tampak asok tu.

Tapi dek si Syaf tampak asok tu malayang lambek-lambek. Lalu baputaputa di kapalo Pramalayu. 

Aneh. Walau lah pukue sapuluah pagi, tapi hari galok-galok se dari pagi di bukik Rimbo Imang tu. Namun tangan Angku Dt Maradjo barayie. Basah kain salimuik. 

Sudah tu Angku Dt Maradjo mampelok-i selo. Sarupo urang batarak. Mato liau tapiciang. Tangan talatak di pao.

Lalu Guru maatur duduak. Zeya bagasue duduak ka dakek kapalo Pramalayu. Guru di dakek badan. 

Kini Guru jo Zeya duduak baadok-adok-an.

Kutiko itulah Guru manampak Siti Rafa’ah duduak di balakang Zeya. Jin nan putieh rancak tu mangambangan tangannyo. Lalu tampak dek Guru, Siti Rafa’ah malatak-an tangannyo di pungguang Zeya.

Sakutiko itu pulo Zeya maraso ado angin sajuak. Maambuih di kuduak.

Tabaun harum bungo melati. 

Di lua tibo-tibo ujan badarun. Balangkang-langkang bunyi atok dek ujan nan samparono labek tu!!!

Si Syaf duduak agak jauah. Baadok-adok-an jo Angku Dt Maradjo. Walau anak mudo ko lai bakapandaian pulo, tapi nan inyo raso hanyo suasana khusyuak. Mungkin dek baun bungo melati nan tibo-tibo tu.

Ado pulo Umi, istri Guru. Dan tigo urang santri. Urang-urang tu duduak malingka. Maadok ka Pramalayu. Haniang. Khusyuak. 

Nan tadang hanyo bunyi ujan nan maimpok atok.

“Lah… wak mulai lai?”

Urang-urang nan ado maangguak. 

“Bismillahirrahmanirrahiim…” Tadanga suaro Guru nan cukuik kareh. Mungkin maatasi bunyi ujan.

Baitu lafaz basmalah sudah dibaco, si Syaf manampak badan Pramalayu manggarik!

Badan Angku Dt Maradjo pun manggarik!

Zeya pun mambaco basmalah. Lai dak patah-patah emek doh.

Urang nan ado di kamar tu pun mambaco basmalah.

Angku Dt Maradjo tampak tanang dalam baselo. Badan Pramalayu pun tanang. 

Si Syaf taruih mamparatian Angku Dt Maradjo jo Pramalayu.

Tampak dek si Syaf mato Angku Dt Maradjo mulai tabukak. Mato Pramalayu pun mulai tabukak!

Guru manunggu Zeya sambie mamacik tasabieh. Badzikir.

Zeya managak-an kapalo. Matonyo tanang. Taduah. 

Gadih bule tu mancaliek ka muko Pramalayu. Tampak dek inyo palupuak mato apak tu agak manggarik. 

Zeya tasadu. Matonyo sabak. Bakaco-kaco.

Sambie taruih mamandang Pramalayu jo pandangan kasieh sayang, jo suaro bulek dan kareh, Zeya mambaco duo kalimah syahadah…

Pramalayu nan manampak Zeya tibo. Mato gadih bule tu sabak. Bakacokaco. 

Pramalayu galak manih. 

“ašhadu ʾan lā ʾilāha ʾilla -llāhu, wa-ʾašhadu ʾanna muḥammadan rasūlu-

llāh…”

Di ujuang kulimah, tibo-tibo tadanga suaro patuih. Dak basiagak kareh suaro patuih. Patuih tungga!

Pramalayu tagalenjek. Dan mambaco, “ašhadu ʾan lā ʾilāha ʾilla -llāhu, wa-ʾašhadu ʾanna muḥammadan rasūlu-llāh…” jo suaro nan tak kalah karehnyo dari bunyi patuih.

Baradu kareh jo suaro Angku Dt Maradjo nan kompak jo Pramalayu malafazkan,”ašhadu ʾan lā ʾilāha ʾilla -llāhu, wa-ʾašhadu ʾanna muḥammadan rasūlu-llāh…”

Sudah itu, Angku Dt Maradjo mancaliek ka balakang Zeya,”Tarimo kasi banyak Siti,” kato liau jo suaro lunak.

Tadanga suaro dari balakang Zeya,”Ambo nan batarimo kasih Tuan.

Ruponyo jo caro iko ambo mamaluak Islam… Alhamdulillah…!” “Alhamdulillahirabbal ‘alamiin…,” kato Guru mambaco hamdalah sambie galak manih ka Siti Rafa’ah.

Nan lain pun mambaco hamdalah. Walau heran, siapo ko lah nan dipanggie Siti Rafa’ah tu.

Zeya nan takajuik mandanga suaro Pramalayu, tak malu-malu mamaluak apak tu. 

Nan dipaluak sarupo mancaliek bidodari. Pramalayu mangambangan tangannyo. Mamaluak gadih bule tu.

“Iko kah sarugo,” tanyo Pramalayu sambie bausao duduak.

Capek-capek Angku Dt Maradjo mambantu cucunyo tu duduak. 

“Kito di Bukik Nurul A’la, Prapa,” kato Angku Dt Maradjo sambie malatak-an banta di pungguang cucunyo.

Urang nan ado di ruangan tu baulang-ulang mambaco hamdalah.

Pramalayu mancaliek subalik. 

“Alhamdulillah… Tarimo kasi Ngku… Tarimo kasi Nyiek Siti… Tarimo kasih Guru… Tarimo kasi Syaf…,” kato Pramalayu.

Lalu, jo galak manih, Pramalayu mambungkuak-an badannyo ka arah Zeya. Dan bakato,”Bismillahirrahmanirrahiim… Zeya, amuahkah Zeya jadi bini apak?”

Zeya tasadu. Tak kuaso inyo manjawek. Inyo pun mambungkuak.

Mamangku kapalo apak tu.

Ayie matonyo mambasahi abuak Pramalayu.

Tibo-tibo si Syaf bakato, jo bahaso Inggirih patah-patah,”Kok lai amuah, baa kok mamanggie apak juo? Panggie uda lah…

Zeya duduak. Pramalayu duduak. Zeya galak manih ka si Syaf,”Ka si Syaf ambo mamanggie adiek kan,” katonyo riang, jo bahaso Inggirih pulo.

Si Syaf manjawek,”Siap, Uni…!”

Urang di ruangan tu galak bagadang hati.

Lalu Zeya bakato ka Umi jo Guru,”Umi… Guru… ambo sabatang kara… baa caronyo?”

Guru galak manih,”Itu bia lah Datuak Maradjo nan mamikie-an. Samantaro itu, sarancaknyo Zeya jo Umi se di bawah. Baa kiro-kiro Datuak?”

“Lah digarih makan paek nah Guru. Tolong bimbiang kamanakan ambo, Zeya, jo ilemu agamo. Kok lah tibo ukue jo jangko, ambo japuik inyo. Baitu rundiang ambo pulangan ka Guru,” kecek Angku Dt Maradjo manyambah jo duo tangan di dado.

Guru maangguak, lalu mancaliek ka Umi,”Kok baitu, Zeya ka jadi adiek kito nah Umi. Elok-elok jo besan.”

Umi galak manih. Maangguak.

Lalu bakato Angku Dt Maradjo,”Guru, karano di rumah ado pulo bangkalai, kok kami ansue ka bawah jo Prapa, si Syaf bagai, ka baa ko lah du,

Guru?”

“Lah sarancaknyo nah. Kami pun nak ka bawah pulo,” kato Guru.

***

Dusun Tuo Duobaleh Koto, siang, 15 Maret 2020

Nyinyiek Puti Reno Ali sadang di dapue. Mungkin batanak jo manyamba.

Liau dak tau kalau banta guliang di kamar lah baganti jo Pramalayu.

Si Syaf manokok pintu, sambie mambaco salam.

“Baa kondisi uda Nyiek,” tanyo si Syaf.

“Caliek se lah di kamar. Angku waang sabanta lai pulang nah. Tadi liau mangecek ka pai ka Danau Baruah mancari ubek,” jawek nyinyiek tu.

Si Syaf bajalan ka kamar. Nyinyiek Puti Reno Ali taruih ka dapue.

Tak lamo, tibo Angku Dt Maradjo. Liau lansuang ka dapue. “Puti, ambo tibo. Iko lai tabaok ureh jo ayie tawa dari Danau Baruah. Kok kito urehan kini ka si Prapa yo. Kamarilah…”

Nyinyiek Puti Reno Ali manyudahan karajo di dapue. Lalu liau pai ka kamar.

Angku Dt Maradjo mambukak salimuik Prapa. Lalu liau angkek baju cucu tu. Ureh pun dilakek-an.

Pramalayu lah payah manahan gali. Tapi untuak kabaikan sarupo iko, mudah-mudahan tak gadang dosonyo!

Sudah baureh tu. Angku Dt Maradjo mambaka kumayan. Asok mambubuang!

Gaek tu mambaco manto. Ilemu manaiak-an galang-galang nan liau baco.

Tantu sajo Pramalayu manggaliek-galiek. Karano galang-galangnyo bana nan dikacau dek angku!

Nyinyiek Puti Reno Ali takajuik. “Alhamdulillah… tarimo kasi ya Allah,” kato Nyinyiek tu sambie maambue mamaluak Rajo.

Tak lamo, Pramalayu pun duduak. 

Angku Dt Maradjo galak sambie mangijok cucunyo tu. Si Syaf galak sengeang.

Tibo-tibo Pramalayu bakato,”Nyiek, ambo nak babini. Lai bulieh?” Tabik galak urang di kamar tu mandanga kato Pramalayu.

“Kok lah Islam gadih bule tu, dak baa doh, Rajo,” jawek Nyinyiek Puti Reno Ali sambie mampusu-pusu abuak cucunyo tu. “Alah Nyiek. Zeya lah Islam kini. Iyo kan Ngku?” Upppsss…karapai… tabukak coki.

“Iyo Puti. Tadi ambo jadi sasi. Zeya lah mualaf. Bahkan Guru basadio maangkeknyo jadi murik. Untuak baraja agamo.”

Nyinyiek Puti Reno Ali nak berang ka angku. Karano tak mangecek ka taruih ka Koto Hilalang. Patuiklah lamo painyo.

“Alhamdulillah… kok mangecek angku tadi, ambo nyio lo pai nah,” kato nyinyiek.

Angku Dt Maradjo aniang se. Liau mancaliek ka si Syaf nan lah hampie mambukak coki.

Tibo-tibo Pramalayu bakato,”Nyiek… Siti Rafa’ah tu jin kan? Lai bakawan jo nyinyiek?”

Angku Dt Maradjo tasianyak, sambie bakato dalam hati,”Upppsss… karapai lo ciek lai… karapai barodaaa… ko lah kamambuek sensa mah…!

“Itu kan mande si Rajo Kaciek. Jo nyinyiek ado babarapo kali basuo. Tadi malam, kami lamo baduo bacurito… Pakaro angku ko!”

Tambah takajuik Angku Dt Maradjo.

Tibo-tibo, tabaun bungo malati. “Baa puti, kito kabek angku ko lai,” kecek Siti Rafa’ah ka Puti Reno Ali.

“Kok dak amuah angku ko bajanji ka adie, kito kubue se iduik-iduik,” kato Puti Reno Ali sambie galak manih ka Siti Rafa’ah.

Kini padusi baduo tu duduak di tapi dipan. Badakek-dakek. Kaduonyo manih. Kaduonyo rancak.

Angku Dt Maradjo pucek.

Pramalayu takakah galaknyo mancaliek angku ilang aka.

“Baa lo kamangalahan angku dak Syaf. Awak ciek se alum. Angku lah baduo rang rumah liau!!!”

Si Syaf maangguak sambie galak gadang. Takekeh-kekeh. Sampai barayie matonyo dek galak.

Apo lai mancaliek Angku Dt Maradjo tambah pucek. Tampak manggigie.

Saeupo lah diatur, padusi baduo tu bakato,”Makonyo jadi laki tu jaan rambang mato!!!”

“Jadi… jadi… kalian…?”

“Iyo Tuan. Tadi malam, kutiko Tuan sadang rundo jo para dubalang, kami lah bacurito dari hati ka hati jo Puti. Mujue liau lai arif bijaksano. Kok idak, antah ka baa nasib ambo…,” kato Siti Rafa’ah.

“Iyo Ngku. Ambo rela. Bia lah maso lalu kajadi palajaran untuak anak cucu…,” kecek Puti Reno Ali.

Tak tangguang-tangguang gadang hati Angku Dt Maradjo. Liau maraok ka padusi baduo tu. 

“Cieee… cieee…,” kato si Syaf.

“Foto capek Syaf,” kecek Pramalayu.

Si Syaf pun bagageh mamoto jo hp nyo.

Antah baraa patiek nyo maambiek.

Angku Dt Maradjo tambah bagaya dek kanai foto.

Pramalayu manahan galak. Karano nyo tau, tak kan basuo rupo Siti Rafa’ah di dalam foto!!!

***

(Pambaco nan budiman… Dek panjang jalan, panek pun tibo. Supayo jaan malabiehi ancak-ancak, mangurangi sio-sio, sampai di siko kaba “SAMANANG MINANG” ditutuik.

Iyo, tantu iko baujuang jo banyak tanyo. Tak bapangka, mako tak baujuang. Nan ujuang-ujuang ko lah nan ka jadi pangka curito barikuiknyo, in Sya Allah judulnyo “SAMALANG MINANG”

Di situ kito ka dapek jawek; baa kalanjutan kisah si Katua, agen intelijen Amerika nan disuruah dek “urang di Washington” untuak mamburu Tigo Parmato Tapak Jalak.

Kito ka dapek jawek kisah Bryan Benson nan lah mualaf, nan sato mamburu Tigo Parmato Tapak Jalak untuak mambuktikan teori “Panampakan Kajadian”. 

Tak hanyo itu, basamo jo Tiara Amihan, Bryan ka mambuktikan teori Suprapto Malayu pakaro hubuangan energi jo raso ba Tuhan!

Baitu pulo jo Andi Mappa, nan lah mangguntiang dalam lipatan. Manohok kawan sairiang, kabaa pulo nasibnyo?

Lalu baa pulo kisah si Syaf, dubalang mudo, murik kasayangan Puti Marah Selu?

Nan jaleh, curito manikahnyo Pramalayu jo Zeya Nazeyya ado di buku

“SAMALANG MINANG”.

Novel “SAMANANG MINANG” ko adolah seri partamo dari limo seri nan kadibuek. Baturuik-turuik sasudah iko, “SAMALANG MINANG”, “SAMUJUE MINANG”, “SALUBUAK SARINDU” dan “SAMULO JADI”.

Tantu pambaco nan budiman lai arif bijaksano, sungguahpun iko novel fiksi, namun pakaro warih nan bajawek, pusako nan ditarimo sarato kaji tauhid adolah pabandaharaan ilemu dari pajalanan iduik baagamo jo baradaik. Kok batue, itulah ilemu Nan Maha Alim.

Kok salah, itulah kakurangan ambo–TE Radjo Boedjang. Mako, kok senteang tolong dibilai, kok kurang tolong ditukuak.

Ka bakeh pambaco nan budiman, ambo minta ampun. Ka Allah Subhanawata’ala ambo mintak tobek!

//di “bukan pinjaro”, 19 Agustus 2021, pukue 11.17 Wib//)

Nan mangarang curito

Image 2 997x1024

Taufik Effendi, acok dipanggie TE, gala Radjo Boedjang. Layie di nagari Alahan Panjang, Kec Lembah Gumanti, Kab Solok, Sumbar.

Suku Malayu. Mambako ka Bendang.

Kini tingga di rumah anak, di Simpang Sawah Baliek, Koto Baru, Kec Kubuang, Kab Solok, Sumbar.

Salain manulih artikel di media cetak dan online di Sumbar, aktif pulo jadi wartawan–basertifikat Wartawan Utama dari Dewan Pers.

Pendiri portal berita Minangsatu.com nan lah terverifikasi administrasi dan faktual dek Dewan Pers.

Samanang Minang adolah novel partamo nan nyo tulih dek TE. Partamo mancubo manulih novel, lansuang pulo babahaso Minangkabau.